v0.4.16: PDF-aanzichten (vlakke render) met legenda afwerking en afmetingen, zaaglijst/zaagmachine eigen blad, infopaneel afmetingen, lopen (Shift+T) met camera-menu, zachter licht, naadwanden volgen koppeling, boeideel over de gevel (gevel tot bovenkant dak), thumbnails riet/vloer

Co-Authored-By: Claude Opus 5.5 <noreply@anthropic.com>

README.md

@@ -90,11 +90,14 @@ assets/             logo, texturen, skybox
 - **3D:** weergavefilters (o.a. Vloerplan: wanden afgesneden op 500 mm,
   snede wit afgedekt), binnenzijde van de wanden in een verfkleur (globaal),
   omgeving Ontwerp/Dag/Nacht, Render met lampen als echte lichtbronnen.
-- **Uitvoer:** JSON opslaan/openen en een samenhangende PDF (plattegrond,
+- **Uitvoer:** JSON opslaan/openen en een samenhangende PDF (aanzichten
+  noord/oost/zuid/west als vlakke render met legenda afwerking, plattegrond,
   vloeren, wandstukken, binnenwanden, totalen).
 
 ## Bekende beperkingen
 
+- Tijdelijk (verwijderen voor productie): zaagmachine-overzicht (zaagmeters bij
+  2400 m/u, zaagsneden, hoeken) in de app en op het totalenblad (`SAW_M_PER_H`).
 - Tijdelijk: een nieuwe woning is het testontwerp (L-vorm, lessenaar met
   riet); uit te zetten met `TEST_DEFAULT` in `js/house/house-model.js`.
 - Units kunnen niet gedraaid worden.

assets/README.txt

@@ -5,5 +5,5 @@ Assets voor de 3D-weergave en de PDF:
 - tiles.jpg                     tegeltextuur (1024x1024) voor de ronde vloer onder het object
 - textures/buitenmuur/          steen voor het trasraam: "<code> - Witte voeg.jpg" (2062x1125, 2 mm/px,
                                 naadloos), voorvertoning in thumb/32|64|128/*.png (WallModel.TRASRAAM_STONES)
-- textures/vloer/               vloerafwerking (FloorModel.FINISHES), bijv. visgraat_001.jpg (1500x1500, tegel 3 m)
+- textures/vloer/               vloerafwerking (FloorModel.FINISHES), bijv. visgraat_001.jpg (1500x1500, tegel 3 m); thumb/32|64|128/*.png
-- textures/dak/                 dakbedekking: riet_<nr>.jpg (1024x1024, tegel 1 m); nummers in RoofModel RIET.nrs
+- textures/dak/                 dakbedekking: riet_<nr>.jpg (1024x1024, tegel 1 m); nummers in RoofModel RIET.nrs; thumb/32|64|128/*.png

css/app.css

@@ -644,3 +644,13 @@ h1 { display: flex; align-items: center; gap: 7px; font-size: 12px; font-weight:
 
 /* Voorvertoning steen trasraam (woning > Gevel) */
 .hs-stone-preview { display: block; width: 128px; height: auto; margin: 4px 0 8px; border: 1px solid var(--border, #ccc); border-radius: 3px; }
+
+/* Lopen (first person, derde weergavestand): uitleg onderin de 3D. */
+.walk-hint { display: none; position: absolute; left: 50%; bottom: 14px; transform: translateX(-50%); padding: 6px 12px; border-radius: 4px;
+  background: rgba(0, 0, 0, 0.6); color: #fff; font-size: 12px; pointer-events: none; white-space: nowrap; z-index: 5; }
+.walk-hint.show { display: block; }
+
+/* Beeld > Camera: uitleg (geen actie) */
+#app-bar .submenu .menu-info { padding: 6px 12px 2px; font-size: 10px; font-weight: 600; text-transform: uppercase; letter-spacing: .04em; color: var(--text-muted, #8a8f96); }
+#app-bar .submenu .menu-help { cursor: default; opacity: .85; }
+#app-bar .submenu .menu-help:hover { background: transparent; color: var(--nav-link-color); }

index.html

@@ -55,6 +55,23 @@
         <div class="menu-item" id="menu-fullscreen"><span>Volledig scherm</span><span class="menu-hotkey">F</span></div>
         <div class="menu-item" id="menu-3d-fullscreen"><span>3D groot / alleen render</span><span class="menu-hotkey">T</span></div>
         <div class="menu-item" id="menu-2d-fullscreen"><span>2D groot</span><span class="menu-hotkey">R</span></div>
+        <div class="menu-item" id="menu-camera-item">
+          <span>Camera</span><span class="menu-hotkey">&rsaquo;</span>
+          <div class="submenu">
+            <div class="menu-item" id="menu-walk"><span>Lopen (first person)</span><span class="menu-hotkey">Shift+T</span></div>
+            <div class="menu-info">Rondom (standaard)</div>
+            <div class="menu-item menu-help"><span>Draaien</span><span class="menu-hotkey">Slepen</span></div>
+            <div class="menu-item menu-help"><span>Verschuiven</span><span class="menu-hotkey">Rechts slepen</span></div>
+            <div class="menu-item menu-help"><span>Zoomen</span><span class="menu-hotkey">Scrollwiel</span></div>
+            <div class="menu-info">Lopen</div>
+            <div class="menu-item menu-help"><span>Vooruit / achteruit</span><span class="menu-hotkey">W / S, &uarr; / &darr;</span></div>
+            <div class="menu-item menu-help"><span>Opzij stappen</span><span class="menu-hotkey">A / D</span></div>
+            <div class="menu-item menu-help"><span>Draaien</span><span class="menu-hotkey">&larr; / &rarr;</span></div>
+            <div class="menu-item menu-help"><span>Rondkijken</span><span class="menu-hotkey">Slepen</span></div>
+            <div class="menu-item menu-help"><span>Rennen</span><span class="menu-hotkey">Shift</span></div>
+            <div class="menu-item menu-help"><span>Terug</span><span class="menu-hotkey">Shift+T</span></div>
+          </div>
+        </div>
       </div>
     </div>
 
@@ -116,6 +133,7 @@
   <script src="js/core/geometry.js"></script>
   <script src="js/core/canvas-labels.js"></script>
   <script src="js/core/camera-memory.js"></script>
+  <script src="js/core/walk-controls.js"></script>
   <script src="js/core/view-filter.js"></script>
   <script src="js/core/ui-kit.js"></script>
   <script src="js/core/skybox.js"></script>

js/app.js

@@ -4,7 +4,7 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-const APP_VERSION = '0.4.15';
+const APP_VERSION = '0.4.16';
 // 0.0.X per kleine iteratie, 0.X.0 per mijlpaal, X.0.0 bij live-gang.
 
 let tabs = [];
@@ -39,6 +39,7 @@ function updateEditMenuState() {
   document.getElementById('menu-mirror-h').classList.toggle('disabled', !has('mirrorHorizontal'));
   document.getElementById('menu-3d-fullscreen').classList.toggle('disabled', !has('toggleFullscreen3D'));
   document.getElementById('menu-2d-fullscreen').classList.toggle('disabled', !has('toggleFullscreen2D'));
+  document.getElementById('menu-walk').classList.toggle('disabled', !has('toggleWalk'));
   document.getElementById('menu-project-props').classList.toggle('disabled', !has('openProjectProperties'));
 }
 
@@ -199,6 +200,11 @@ function wireMenu() {
     if (currentEditor && typeof currentEditor.toggleFullscreen3D === 'function') currentEditor.toggleFullscreen3D();
     closeAllMenus();
   });
+  document.getElementById('menu-camera-item').addEventListener('click', (e) => e.stopPropagation());
+  document.getElementById('menu-walk').addEventListener('click', () => {
+    if (currentEditor && typeof currentEditor.toggleWalk === 'function') currentEditor.toggleWalk();
+    closeAllMenus();
+  });
   document.getElementById('menu-2d-fullscreen').addEventListener('click', () => {
     if (currentEditor && typeof currentEditor.toggleFullscreen2D === 'function') currentEditor.toggleFullscreen2D();
     closeAllMenus();
@@ -274,6 +280,8 @@ function wireHotkeys() {
       toggleBrowserFullscreen();
     } else if (e.key.toLowerCase() === 'h') {
       if (currentEditor && typeof currentEditor.mirrorHorizontal === 'function') currentEditor.mirrorHorizontal();
+    } else if (e.key.toLowerCase() === 't' && e.shiftKey) {
+      if (currentEditor && typeof currentEditor.toggleWalk === 'function') currentEditor.toggleWalk();
     } else if (e.key.toLowerCase() === 't') {
       if (currentEditor && typeof currentEditor.toggleFullscreen3D === 'function') currentEditor.toggleFullscreen3D();
     } else if (e.key.toLowerCase() === 'r') {

js/core/pdf-sheet.js

@@ -22,6 +22,27 @@ window.PdfSheet = (() => {
     tekenaar: 'inp-proj-tekenaar', titel: 'inp-proj-titel', element: 'inp-proj-element', opmerking: 'inp-proj-opmerking'
   };
 
+  // Afbeeldingen (bijv. textuur-voorvertoningen) voor in de PDF. generate()
+  // is synchroon, dus vooraf laden (preloadImage, bijv. zodra een materiaal
+  // gekozen is); imageData geeft de data-URL, of null als hij (nog) niet
+  // geladen is (dan tekent de aanroeper een kleurvlak).
+  const imageCache = {};
+  function preloadImage(url) {
+    if (!url || url in imageCache || typeof Image === 'undefined' || typeof document === 'undefined') return;
+    imageCache[url] = null;
+    const img = new Image();
+    img.onload = () => {
+      try {
+        const c = document.createElement('canvas');
+        c.width = img.naturalWidth; c.height = img.naturalHeight;
+        c.getContext('2d').drawImage(img, 0, 0);
+        imageCache[url] = c.toDataURL('image/png');
+      } catch (e) { /* laat null: kleurvlak */ }
+    };
+    img.src = url;
+  }
+  const imageData = (url) => (url && imageCache[url]) || null;
+
   function createDoc() {
     const { jsPDF } = window.jspdf;
     return new jsPDF({ orientation: 'landscape', unit: 'mm', format: 'a3' });
@@ -130,5 +151,5 @@ window.PdfSheet = (() => {
     return y;
   }
 
-  return { COLORS, createDoc, readProjectFromDom, dimLine, titleBlock, table };
+  return { COLORS, preloadImage, imageData, createDoc, readProjectFromDom, dimLine, titleBlock, table };
 })();

js/core/walk-controls.js

@@ -0,0 +1,102 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// ============================================================
+// core/walk-controls.js — lopen in de 3D-weergave (first person).
+//   W/S of pijl omhoog/omlaag  vooruit/achteruit
+//   A/D                        opzij stappen
+//   pijl links/rechts          draaien
+//   Shift                      rennen
+//   slepen met de muis         rondkijken
+// Botsen (optioneel) en vloerhoogte komen van de aanroeper:
+//   opts.blocked(x, z)  -> true als je daar niet kunt staan (m); standaard nooit
+//   opts.floorAt(x, z)  -> hoogte van de ondergrond (m)
+//   opts.eye            -> ooghoogte boven de ondergrond (m, standaard 1,65)
+// Plain script (geen ES-module); gebruikt THREE.
+//
+//   const walk = createWalkControls(camera, domElement, opts);
+//   walk.start({ x, z, yaw });  walk.update(dt);  walk.stop();
+// ============================================================
+
+function createWalkControls(camera, domElement, opts) {
+  const o = Object.assign({ eye: 1.65, speed: 1.68, run: 3.84, turn: Math.PI / 2, blocked: () => false, floorAt: () => 0 }, opts || {});
+  const keys = new Set();
+  let active = false;
+  let x = 0, z = 0, yaw = 0, pitch = 0;
+  let drag = null;
+
+  const inField = () => ['INPUT', 'SELECT', 'TEXTAREA'].includes(document.activeElement && document.activeElement.tagName);
+  const MOVE_KEYS = ['w', 'a', 's', 'd', 'arrowup', 'arrowdown', 'arrowleft', 'arrowright', 'shift'];
+  function onKeyDown(e) {
+    if (!active || inField() || e.ctrlKey || e.metaKey || e.altKey) return;
+    const k = e.key.toLowerCase();
+    if (!MOVE_KEYS.includes(k)) return;
+    keys.add(k);
+    e.preventDefault();
+  }
+  function onKeyUp(e) { keys.delete(e.key.toLowerCase()); }
+  function onDown(e) { if (active && e.button === 0) drag = { x: e.clientX, y: e.clientY }; }
+  function onMove(e) {
+    if (!active || !drag) return;
+    const w = domElement.clientWidth || 1;
+    yaw -= (e.clientX - drag.x) / w * Math.PI;
+    pitch = Math.max(-1.2, Math.min(1.2, pitch - (e.clientY - drag.y) / w * Math.PI));
+    drag = { x: e.clientX, y: e.clientY };
+  }
+  function onUp() { drag = null; }
+  window.addEventListener('keydown', onKeyDown);
+  window.addEventListener('keyup', onKeyUp);
+  domElement.addEventListener('pointerdown', onDown);
+  window.addEventListener('pointermove', onMove);
+  window.addEventListener('pointerup', onUp);
+
+  function apply() {
+    camera.position.set(x, o.floorAt(x, z) + o.eye, z);
+    // yaw 0 = kijkrichting +Z; pitch > 0 = omhoog.
+    const dir = new THREE.Vector3(Math.sin(yaw) * Math.cos(pitch), Math.sin(pitch), Math.cos(yaw) * Math.cos(pitch));
+    camera.lookAt(camera.position.clone().add(dir));
+  }
+
+  // Stap met botsen: eerst de hele stap, anders per as (langs een muur glijden).
+  function step(dx, dz) {
+    if (!o.blocked(x + dx, z + dz)) { x += dx; z += dz; return; }
+    if (!o.blocked(x + dx, z)) x += dx;
+    else if (!o.blocked(x, z + dz)) z += dz;
+  }
+
+  return {
+    get active() { return active; },
+    start(pose) {
+      x = pose.x; z = pose.z; yaw = pose.yaw || 0; pitch = 0;
+      keys.clear();
+      active = true;
+      apply();
+    },
+    stop() { active = false; keys.clear(); drag = null; },
+    update(dt) {
+      if (!active) return;
+      const t = Math.min(dt, 0.1);
+      if (keys.has('arrowleft')) yaw += o.turn * t;
+      if (keys.has('arrowright')) yaw -= o.turn * t;
+      const f = (keys.has('w') || keys.has('arrowup') ? 1 : 0) - (keys.has('s') || keys.has('arrowdown') ? 1 : 0);
+      const r = (keys.has('d') ? 1 : 0) - (keys.has('a') ? 1 : 0);
+      if (f || r) {
+        const v = (keys.has('shift') ? o.run : o.speed) * t / Math.hypot(f, r);
+        const fx = Math.sin(yaw), fz = Math.cos(yaw); // vooruit
+        const rx = -fz, rz = fx;                        // rechts (kijkend langs +Z is rechts -X)
+        step((fx * f + rx * r) * v, (fz * f + rz * r) * v);
+      }
+      apply();
+    },
+    dispose() {
+      window.removeEventListener('keydown', onKeyDown);
+      window.removeEventListener('keyup', onKeyUp);
+      domElement.removeEventListener('pointerdown', onDown);
+      window.removeEventListener('pointermove', onMove);
+      window.removeEventListener('pointerup', onUp);
+    }
+  };
+}

js/floor/floor-model.js

@@ -216,9 +216,14 @@ window.FloorModel = (() => {
   // Vloerafwerking (bovenop de OSB). Texturen in assets/textures/vloer/,
   // naadloos herhalend; tileMM = maat van één tegel van de textuur.
   const FINISHES = {
-    geen: { label: 'Geen (OSB)' },
+    geen: { label: 'Geen (OSB)', color: '#cda86a' },
-    visgraat_001: { label: 'Visgraat (Hongaarse punt)', file: 'assets/textures/vloer/visgraat_001.jpg', tileMM: 3000 }
+    visgraat_001: { label: 'Visgraat (Hongaarse punt)', color: '#a28670', file: 'assets/textures/vloer/visgraat_001.jpg', tileMM: 3000 }
   };
+  // Voorvertoning (assets/textures/vloer/thumb/<px>/<naam>.png) of null.
+  function finishThumbUrl(key, px) {
+    const f = FINISHES[key];
+    return f && f.file ? f.file.replace(/[^/]+$/, (n) => `thumb/${px || 64}/` + n.replace(/\.jpg$/, '.png')) : null;
+  }
   const finishMaterials = {};
   function finishMaterial(key) {
     const f = FINISHES[key];
@@ -393,7 +398,7 @@ window.FloorModel = (() => {
   }
 
   return {
-    FINISHES, finishMaterial, validateState, computeFrame, topHeight, resolveOpenings: resolveFloorOpenings, computeChassisWheels,
+    FINISHES, finishMaterial, finishThumbUrl, validateState, computeFrame, topHeight, resolveOpenings: resolveFloorOpenings, computeChassisWheels,
     computeSpecs, computeFromState, createMaterials, build3D
   };
 })();

js/house/house-model.js

@@ -296,6 +296,21 @@ window.HouseModel = (() => {
     });
   }
 
+  // Naadwanden van één unit bijwerken na een gewijzigde koppeling: naadwanden
+  // van die unit waarvan de naad niet meer bestaat vervallen, ontbrekende
+  // naden krijgen er een.
+  function syncSeamWalls(state, unitId) {
+    const { seams } = computeSeams(unitRects(state));
+    state.interiorWalls = state.interiorWalls.filter(iw => !iw.seam || (iw.seam.a !== unitId && iw.seam.b !== unitId) ||
+      seams.some(sm => sameSeam(iw.seam, sm.a, sm.b)));
+    ensureSeamWalls(state, unitId);
+  }
+  // Naden van een unit zonder naadwand (bijv. verwijderd): [{ a, b }].
+  function missingSeamWalls(state, unitId) {
+    const { seams } = computeSeams(unitRects(state));
+    return seams.filter(sm => (sm.a === unitId || sm.b === unitId) && !state.interiorWalls.some(iw => iw.seam && sameSeam(iw.seam, sm.a, sm.b)));
+  }
+
   function interiorLayout(iw) {
     const dx = iw.x2 - iw.x1, dz = iw.z2 - iw.z1;
     const alongX = Math.abs(dx) >= Math.abs(dz);
@@ -465,7 +480,7 @@ window.HouseModel = (() => {
         pl.label = `Unit ${u.id} dak${multi ? ' deel ' + (i + 1) : ''} (${shapeLabel}${deg ? ', ' + String(deg).replace('.', ',') + '°' : ''})`;
       });
       const roof = {
-        element: `${u.id}-D1`, shape, planes: ur.planes, specs: ur.specs,
+        element: `${u.id}-D1`, shape, covering: ur.covering, planes: ur.planes, specs: ur.specs,
         rect: { x0: roofCx - roofW / 2, x1: roofCx + roofW / 2, z0: roofCz - roofD / 2, z1: roofCz + roofD / 2, cx: roofCx, cz: roofCz, W: roofW, D: roofD },
         base: layout.floorTop, // 3D: group-Y = 0 op het loopvlak
         // Onderkant plafond resp. bovenkant dakleer op (x, z) (woning-mm, absoluut).
@@ -693,20 +708,15 @@ window.HouseModel = (() => {
     // over het blootliggende deel van een naadwand. Daarna pas bouwen.
     const extPieces = [];
     units.forEach(u => u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => extPieces.push(p))));
-    // Gevel tot onder de dakrand: tussen wandbovenkant en onderkant boeideel
+    // Gevel tot de bovenkant van het dak: tussen wandbovenkant en bovenkant
-    // resp. daktrim zit het dakpakket (dek + bedekking, verschilt per dak).
+    // dak zit het dakpakket (dek + bedekking, verschilt per dak). De
-    // De buitenlagen van de wand lopen daar door (skinAbove, mm), zodat er
+    // buitenlagen van de wand lopen daar door (skinAbove, mm). Boeideel en
-    // geen dakrand bloot ligt, bij elke daksoort.
+    // daktrim komen daar bovenop (computeEdge, facadeDepth); de houtconstructie
-    const roofSt = RoofModel.normalizeSettings(state.settings.roof);
+    // en de gevel zijn gelijk met of zonder boeideel.
-    const flatTopsPre = units.filter(u => u.roof.shape.type === 'plat').map(u => u.roof.top);
-    const flatTopPre = flatTopsPre.length ? Math.max(...flatTopsPre) : 0;
     units.forEach(u => {
-      const su = state.units.find(x => x.id === u.id);
-      const below = su.roof.fascia !== false ? roofSt.fasciaHeight - RoofModel.EDGE_ABOVE_MM : roofSt.trimHeight;
       u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => {
         const m = UnitModel.localToWorld(p.place, 0, p.place.thickness / 2);
-        const top = u.roof.shape.type === 'plat' ? flatTopPre : u.roof.topAt(m.x, m.z);
+        p.skinAbove = Math.max(0, Math.round(u.roof.topAt(m.x, m.z) - u.roof.ceilingAt(m.x, m.z)));
-        p.skinAbove = Math.max(0, Math.round(top - u.roof.ceilingAt(m.x, m.z) - below));
         // Binnenhoek-doorloop (negatieve skinExt): tot de bovenkant van het
         // dak van de buur-unit die daar staat geen buitenlagen (trimTop).
         const e = p.skinExt || {}, W = p.place.width;
@@ -736,11 +746,31 @@ window.HouseModel = (() => {
     // de ribbe bij hoort; platte daken delen één randhoogte (de hoogste).
     const flatTops = units.filter(u => u.roof.shape.type === 'plat').map(u => u.roof.top);
     const flatTop = flatTops.length ? Math.max(...flatTops) : 0;
+    // Dikte van de gevelafwerking langs een dakrand-ribbe (boeideel komt
+    // erbovenop): gevelstuk op die lijn met dezelfde buitenrichting (+), of
+    // een gevel van een ander deel die naar dit dak toe kijkt (-).
+    const facadeDepth = (a, b, nrm) => {
+      const horiz = Math.abs(nrm.z) > 0.5;
+      const line = horiz ? a.z : a.x, s0 = Math.min(horiz ? a.x : a.z, horiz ? b.x : b.z), s1 = Math.max(horiz ? a.x : a.z, horiz ? b.x : b.z);
+      let best = 0, bestOv = 1;
+      extPieces.forEach(p => {
+        const pn = { x: p.place.normal.x, z: p.place.normal.y };
+        const dot = pn.x * nrm.x + pn.z * nrm.z;
+        if (Math.abs(dot) < 0.5) return;
+        const q0 = UnitModel.localToWorld(p.place, -p.place.width / 2, p.place.thickness / 2), q1 = UnitModel.localToWorld(p.place, p.place.width / 2, p.place.thickness / 2);
+        if (Math.abs((horiz ? q0.z : q0.x) - line) > 2) return;
+        const ov = Math.min(s1, Math.max(horiz ? q0.x : q0.z, horiz ? q1.x : q1.z)) - Math.max(s0, Math.min(horiz ? q0.x : q0.z, horiz ? q1.x : q1.z));
+        if (ov <= bestOv) return;
+        bestOv = ov;
+        best = Math.sign(dot) * WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone);
+      });
+      return best;
+    };
     const roofEdge = units.length ? RoofModel.computeEdge(state.settings.roof,
       units.map(u => ({
         unitId: u.id, rect: u.roof.rect, fascia: state.units.find(su => su.id === u.id).roof.fascia !== false,
         topAt: u.roof.shape.type === 'plat' ? () => flatTop : u.roof.topAt, ridges: u.roof.ridges
-      }))) : null;
+      })), facadeDepth) : null;
     // Buitenverlichting: gevellampen per wandstuk + boeideel-spots (vult roofEdge.spots).
     const lighting = LightingModel.compute(state.settings.lighting, state.settings.roof, units, state.units, roofEdge);
     // Zichtbaarheid: boeideel/daktrim volgt "Beplating", spots en lampen volgen "Lampen".
@@ -772,11 +802,88 @@ window.HouseModel = (() => {
   // ------------------------------------------------------------
   // Totalen over de hele woning (overzicht + laatste PDF-blad).
   // ------------------------------------------------------------
+  // ------------------------------------------------------------
+  // Afmetingen (infopaneel 3D + blad 1 PDF). Oppervlakken in m2, maten in mm.
+  //   bruto vloer   = vloer-rechthoeken (tot buitenkant constructie)
+  //   leefbaar      = bruto vloer min de voetafdruk van alle wanden
+  //   gevel         = buitenvlak van alle gevelstukken (incl. doorloop tot
+  //                   onder de dakrand), bruto en netto (min openingen)
+  //   binnenwanden  = geplaatst oppervlak aan de kamerzijde (alle wanden)
+  //   dak           = hellend dakoppervlak (bedekking) en in plattegrond
+  // groundLevel: maaiveld onder het loopvlak (mm), voor de bouwhoogte.
+  // ------------------------------------------------------------
+  function computeDimensions(parts, groundLevel) {
+    const m2 = (mm2) => mm2 / 1e6;
+    const rects = parts.rects;
+    const bx0 = Math.min(...rects.map(r => r.x0)), bx1 = Math.max(...rects.map(r => r.x1));
+    const bz0 = Math.min(...rects.map(r => r.z0)), bz1 = Math.max(...rects.map(r => r.z1));
+    const floorMM2 = rects.reduce((a, r) => a + r.W * r.D, 0);
+    const ext = [], all = allWallPieces(parts);
+    parts.units.forEach(u => u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => ext.push(p))));
+    // Voetafdruk: gewone wanden (geen opbouw boven een lager dak).
+    const footprintMM2 = all.filter(p => !p.place.baseY).reduce((a, p) => a + p.place.width * p.place.thickness, 0);
+    const wallArea = (p, y0) => {
+      const tl = WallModel.topLine(p.config), W = p.config.wallWidth;
+      const poly = [{ x: -W / 2, y: y0 }, { x: W / 2, y: y0 }, ...tl.pts.slice().reverse()];
+      return Math.max(0, polygonArea(poly)) + (p.skinAbove || 0) * W;
+    };
+    const openingsMM2 = (p) => (p.config.openings || []).reduce((a, op) => a + op.w * op.h, 0);
+    const facadePieces = ext.concat(parts.interior.filter(p => p.skinFrom !== undefined));
+    const gevelBruto = facadePieces.reduce((a, p) => a + wallArea(p, p.skinFrom || 0), 0);
+    const gevelOpen = ext.reduce((a, p) => a + openingsMM2(p), 0);
+    const glas = ext.reduce((a, p) => a + (p.config.openings || []).filter(op => op.type === 'raam').reduce((b, op) => b + op.w * op.h, 0), 0);
+    const binnen = all.reduce((a, p) => a + ((p.stats && p.stats.spaanplaatAreaM2) || 0) + ((p.stats && p.stats.spaanplaatBuitenAreaM2) || 0), 0);
+    const dakM2 = parts.units.reduce((a, u) => a + (u.roof.specs.dakleerM2 || 0) + (u.roof.specs.rietM2 || 0), 0);
+    const dakPlanMM2 = parts.units.reduce((a, u) => a + u.roof.rect.W * u.roof.rect.D, 0);
+    // Inhoud (bruto): per unit gemiddelde hoogte bovenkant dak boven de
+    // onderkant vloer, bemonsterd op een raster.
+    const inhoudMM3 = parts.units.reduce((a, u) => {
+      const r = u.rect, n = 8;
+      let sum = 0;
+      for (let i = 0; i < n; i++) for (let j = 0; j < n; j++) sum += u.roof.topAt(r.x0 + (i + 0.5) * r.W / n, r.z0 + (j + 0.5) * r.D / n);
+      return a + r.W * r.D * (sum / (n * n));
+    }, 0);
+    const floorTop = Math.max(...parts.units.map(u => u.layout.floorTop));
+    const top = parts.roofEdge ? parts.roofEdge.top : Math.max(...parts.units.map(u => u.roof.top));
+    return {
+      lengthX: bx1 - bx0, lengthZ: bz1 - bz0, height: top - (floorTop - (groundLevel || 0)),
+      brutoM2: m2(floorMM2), leefbaarM2: m2(floorMM2 - footprintMM2),
+      gevelBrutoM2: m2(gevelBruto), gevelOpeningM2: m2(gevelOpen), gevelNettoM2: m2(gevelBruto - gevelOpen), glasM2: m2(glas),
+      binnenwandM2: binnen, dakM2, dakPlanM2: m2(dakPlanMM2), inhoudM3: inhoudMM3 / 1e9
+    };
+  }
+  // Als rijen [label, waarde, eenheid] (UI-kaart en PDF-tabel).
+  function dimensionRows(d, fmt) {
+    return [
+      ['Buitenmaten (b × d)', `${Math.round(d.lengthX)} × ${Math.round(d.lengthZ)}`, 'mm'],
+      ['Bouwhoogte (vanaf maaiveld)', Math.round(d.height), 'mm'],
+      ['Bruto vloeroppervlak (buitenwerks)', fmt(d.brutoM2, 2), 'm²'],
+      ['Leefbare ruimte (netto vloer)', fmt(d.leefbaarM2, 2), 'm²'],
+      ['Gevel buitenkant (bruto)', fmt(d.gevelBrutoM2, 2), 'm²'],
+      ['Openingen in gevel', fmt(d.gevelOpeningM2, 2), 'm²'],
+      ['Gevel buitenkant (netto)', fmt(d.gevelNettoM2, 2), 'm²'],
+      ['Glas (ramen)', fmt(d.glasM2, 2), 'm²'],
+      ['Wanden binnenkant (alle)', fmt(d.binnenwandM2, 2), 'm²'],
+      ['Dak (dakoppervlak)', fmt(d.dakM2, 2), 'm²'],
+      ['Dak (plattegrond)', fmt(d.dakPlanM2, 2), 'm²'],
+      ['Inhoud (bruto)', fmt(d.inhoudM3, 1), 'm³']
+    ];
+  }
+
+  // TIJDELIJK (verwijderen voor productie): capaciteit zaagmachine.
+  const SAW_M_PER_H = 2400;
+
   function computeTotals(parts) {
     const pieces = allWallPieces(parts);
     const kinds = new Map();
     const sawList = new Map();
-    function addPiece(kind, width, depth, length) {
+    // TIJDELIJK (verwijderen voor productie): zaagmachine-overzicht.
+    const saw = { lengthMM: 0, cuts: 0, angles: new Map() };
+    function addPiece(kind, width, depth, length, cutAngles) {
+      const ca = cutAngles || [0, 0];
+      saw.lengthMM += length;
+      saw.cuts += ca.length;
+      ca.forEach(a => saw.angles.set(a, (saw.angles.get(a) || 0) + 1));
       const k = kinds.get(kind) || { kind, count: 0, lengthMM: 0 };
       k.count++; k.lengthMM += length;
       kinds.set(kind, k);
@@ -792,12 +899,14 @@ window.HouseModel = (() => {
       ['front', 'back'].filter(k => fc.rims[k]).forEach(() => addPiece('vloerbalk', fc.joistW, fc.joistH, fc.width));
       u.roof.planes.forEach(pl => {
         const rc = pl.data.calcData;
-        rc.joists.forEach(() => addPiece('dakbalk', rc.joistW, rc.joistH, rc.joistLen));
+        // Sporen in een hellend dakvlak: loodrechte snede aan beide koppen.
+        const ang = Math.round(Math.abs(pl.theta || 0) * 180 / Math.PI * 10) / 10;
+        rc.joists.forEach(() => addPiece('dakbalk', rc.joistW, rc.joistH, rc.joistLen, [ang, ang]));
         ['front', 'back'].filter(k => rc.rims[k]).forEach(() => addPiece('dakbalk', rc.joistW, rc.joistH, rc.width));
       });
     });
     const wallBom = [];
-    pieces.forEach(p => WallModel.computeBOM(p.config, p.frame).forEach(b => { wallBom.push(b); addPiece(b.kind, b.width, b.depth, b.length); }));
+    pieces.forEach(p => WallModel.computeBOM(p.config, p.frame).forEach(b => { wallBom.push(b); addPiece(b.kind, b.width, b.depth, b.length, b.cutAngles); }));
     const purchase = WallModel.planPurchase(wallBom);
 
     const sumP = (fn) => pieces.reduce((acc, p) => acc + fn(p), 0);
@@ -823,6 +932,11 @@ window.HouseModel = (() => {
     return {
       kinds: kindList,
       sawList: Array.from(sawList.values()).sort((a, b) => b.length - a.length || a.width - b.width),
+      // TIJDELIJK (verwijderen voor productie): zaagmachine, SAW_M_PER_H meter per uur.
+      saw: {
+        meters: saw.lengthMM / 1000, hours: saw.lengthMM / 1000 / SAW_M_PER_H, cuts: saw.cuts,
+        angles: Array.from(saw.angles.entries()).map(([deg, count]) => ({ deg, count })).sort((a, b) => a.deg - b.deg)
+      },
       beamCount: kindList.reduce((a, k) => a + k.count, 0),
       purchase,
       purchaseWasteMM: purchase.reduce((a, s) => a + s.wasteMM, 0),
@@ -970,9 +1084,9 @@ window.HouseModel = (() => {
   }
 
   return {
-    ALIGN_LABELS, SIDE_LABELS, DEFAULT_INTERIOR_THICKNESS, FACADE_TYPES, facadeFor,
+    ALIGN_LABELS, SIDE_LABELS, DEFAULT_INTERIOR_THICKNESS, FACADE_TYPES, facadeFor, SAW_M_PER_H, // SAW_M_PER_H: tijdelijk
     clone, createEmptyProject, createDefaultSettings, createUnitEntry, applyGlobalSettings, nextUnitId, createDefaultState, unitRects, computeSeams, overlappingPairs,
-    interiorWallDefaults, setThickness, thicknessOf, interiorLayout, ensureSeamWalls,
+    interiorWallDefaults, setThickness, thicknessOf, interiorLayout, ensureSeamWalls, syncSeamWalls, missingSeamWalls,
-    computeParts, allWallPieces, computeTotals, validateState, fromUnitDesign, normalize
+    computeParts, allWallPieces, computeTotals, computeDimensions, dimensionRows, validateState, fromUnitDesign, normalize
   };
 })();

js/house/house-pdf.js

@@ -6,10 +6,12 @@
  */
 // ============================================================
 // house/house-pdf.js — HousePdf: de samenhangende woning-PDF.
-//   Blad 1   plattegrond woning (units, wandstukken, naden, binnenwanden)
+//   Blad 1   aanzichten noord/oost/zuid/west (vlakke "render", vectorvormen)
+//   Blad 2   plattegrond woning (units, wandstukken, naden, binnenwanden)
 //   daarna   per unit: vloer (FloorPdf) + elk wandstuk (WallPdf)
 //   daarna   elke binnenwand (WallPdf)
-//   laatste  totalen (balken, inkoop, zaaglijst, glaswol, plaatwerk, gewicht)
+//   daarna   totalen (balken, inkoop, glaswol, plaatwerk, gewicht, dakrand)
+//   laatste  zaaglijst vuren + zaagmachine-overzicht (tijdelijk)
 // De losse bladen komen uit de gedeelde WallPdf/FloorPdf.
 // Plain script, geladen na house-model.js.
 // ============================================================
@@ -21,6 +23,7 @@ window.HousePdf = (() => {
     'bovendorpel': 'Bovendorpel', 'onderdorpel': 'Onderdorpel'
   };
   const PLAN_ELEMENT = 'PL-1';
+  const VIEWS_ELEMENT = 'AZ-1';
 
   function fmt(n, decimals = 1) {
     return n.toLocaleString('nl-NL', { minimumFractionDigits: decimals, maximumFractionDigits: decimals });
@@ -35,7 +38,10 @@ window.HousePdf = (() => {
   // Bladvolgorde + elementnummers; gedeeld door generate() en de
   // onderdelenlijst op blad 1.
   function sheetList(parts) {
-    const list = [{ kind: 'plan', element: PLAN_ELEMENT, label: 'Plattegrond woning' }];
+    const list = [
+      { kind: 'views', element: VIEWS_ELEMENT, label: 'Aanzichten woning' },
+      { kind: 'plan', element: PLAN_ELEMENT, label: 'Plattegrond woning' }
+    ];
     parts.units.forEach(u => {
       list.push({ kind: 'floor', element: u.floorElement, label: `Unit ${u.id} vloer`, unit: u });
       u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => list.push({ kind: 'wall', element: p.element, label: p.label, piece: p })));
@@ -43,6 +49,7 @@ window.HousePdf = (() => {
     });
     parts.interior.forEach(p => list.push({ kind: 'wall', element: p.element, label: p.label, piece: p }));
     list.push({ kind: 'totals', element: 'TOT', label: 'Totalen' });
+    list.push({ kind: 'saw', element: 'ZAAG', label: 'Zaaglijst & zaagmachine' });
     return list;
   }
 
@@ -51,7 +58,7 @@ window.HousePdf = (() => {
     doc.setFont('helvetica', 'normal');
 
     PdfSheet.table(doc, 8, 14, [0, 16, 60], ['Element', 'Onderdeel', 'Blad'],
-      sheets.slice(1).map((s, i) => [s.element, s.label, String(i + 2)]),
+      sheets.map((s, i) => [s.element, s.label, String(i + 1)]).filter(r => r[0] !== PLAN_ELEMENT),
       { title: 'Onderdelen', lastColW: 8, maxY: 285, rowH: 3.9, fontSize: 6 });
     PdfSheet.titleBlock(doc, sheetOpts.project, sheetOpts);
 
@@ -172,6 +179,245 @@ window.HousePdf = (() => {
       'boeideel (o = spot), grijs = daktrim, geel blokje = gevellamp', drawX0, drawY1 + 4);
   }
 
+  // ------------------------------------------------------------
+  // Aanzichten: per windrichting een vlakke "render" van de gevels. Alle
+  // zichtbare vlakken (gevels incl. trasraam en openingen, boeideel/daktrim,
+  // hellende dakvlakken) als polygonen in het aanzicht, van achter naar voren
+  // getekend (schildersalgoritme), in egale kleuren uit het model.
+  // ------------------------------------------------------------
+  const hexRgb = (h) => { const n = parseInt(String(h).replace('#', ''), 16); return [(n >> 16) & 255, (n >> 8) & 255, n & 255]; };
+  const numRgb = (n) => [(n >> 16) & 255, (n >> 8) & 255, n & 255];
+  const VIEW_COLORS = {
+    rabat: '#a0805f', cementplaat: '#808285', glas: '#a9c9dc', deur: '#5b4a3b', lijn: [60, 60, 60], grond: [120, 120, 120]
+  };
+  // d = richting van woning naar kijker (x, z); u = horizontale schermas.
+  const VIEWS = [
+    { key: 'noord', title: 'Noordgevel', d: { x: 0, z: -1 }, u: (p) => -p.x },
+    { key: 'oost', title: 'Oostgevel', d: { x: 1, z: 0 }, u: (p) => -p.z },
+    { key: 'zuid', title: 'Zuidgevel', d: { x: 0, z: 1 }, u: (p) => p.x },
+    { key: 'west', title: 'Westgevel', d: { x: -1, z: 0 }, u: (p) => p.z }
+  ];
+
+  // Alle vlakken in wereldcoördinaten: { pts: [{x, y, z}], n: {x, z} | null (dakvlak: nH), color, bias }.
+  function viewFaces(parts, state) {
+    const faces = [];
+    const wallFace = (p, y0, color, depthBias) => {
+      const W = p.place.width, T = p.place.thickness;
+      const c = WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone), e = p.skinExt || {};
+      const xl = -W / 2 - (e.left > 0 ? e.left + c : 0), xr = W / 2 + (e.right > 0 ? e.right + c : 0);
+      const tl = WallModel.topLine(p.config), up = p.skinAbove || 0;
+      const top = (x) => tl.at(Math.max(-W / 2, Math.min(W / 2, x))) + up;
+      const loc = [{ x: xl, y: y0 }, { x: xr, y: y0 }, { x: xr, y: top(xr) }]
+        .concat(tl.pts.slice().reverse().filter(q => q.x > xl + 1 && q.x < xr - 1).map(q => ({ x: q.x, y: q.y + up })))
+        .concat([{ x: xl, y: top(xl) }]);
+      return loc;
+    };
+    const toWorld = (p, lx, y, lz) => { const w = UnitModel.localToWorld(p.place, lx, lz); return { x: w.x, y: p.place.floorTop + y, z: w.z }; };
+    const addWall = (p, y0) => {
+      const n = { x: p.place.normal.x, z: p.place.normal.y };
+      const zOut = p.place.thickness / 2 + WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone);
+      const color = p.stone ? (WallModel.STONE_COLORS[p.stone] || '#a0724f') : VIEW_COLORS.rabat;
+      faces.push({ pts: wallFace(p, y0).map(q => toWorld(p, q.x, q.y, zOut)), n, color, bias: 0 });
+      // Trasraam (strook onderaan, iets naar voren)
+      const tr = p.trasraam;
+      if (tr && tr.top > y0) {
+        const W = p.place.width;
+        const band = wallFace(p, y0).map(q => ({ x: q.x, y: Math.min(q.y, tr.top) }));
+        const trColor = WallModel.isStoneFinish(tr.finish) ? (WallModel.STONE_COLORS[tr.finish] || '#a0724f') : VIEW_COLORS.cementplaat;
+        const zT = p.place.thickness / 2 + (WallModel.isStoneFinish(tr.finish) ? WallModel.STONE.THICK_MM : 12);
+        faces.push({ pts: band.map(q => toWorld(p, q.x, q.y, zT)), n, color: trColor, bias: 1 });
+      }
+      // Openingen (glas / deur), vóór de gevel
+      (p.config.openings || []).forEach(op => {
+        if (op.y + op.h <= y0) return;
+        const x0 = -p.place.width / 2 + op.x, x1 = x0 + op.w, ya = Math.max(y0, op.y), yb = op.y + op.h;
+        const color = op.type === 'raam' ? VIEW_COLORS.glas : VIEW_COLORS.deur;
+        faces.push({ pts: [[x0, ya], [x1, ya], [x1, yb], [x0, yb]].map(([lx, ly]) => toWorld(p, lx, ly, zOut)), n, color, bias: 2, window: true });
+      });
+    };
+    parts.units.forEach(u => u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => addWall(p, 0))));
+    parts.interior.filter(p => p.skinFrom !== undefined && p.place.normal).forEach(p => addWall(p, p.skinFrom));
+
+    // Hellende dakvlakken (bovenkant, egaal in de kleur van de bedekking).
+    parts.units.forEach(u => {
+      const r = u.roof, sh = r.shape;
+      if (sh.type === 'plat') return;
+      const cov = RoofModel.COVERINGS[r.covering] || RoofModel.COVERINGS.dakleer;
+      const ctr = sh.axis === 'x' ? u.rect.cx : u.rect.cz;
+      r.planes.forEach(pl => {
+        const a0 = ctr + pl.p0, a1 = ctr + pl.p1, mid = (a0 + a1) / 2;
+        // Hoogte net binnen het vlak (op de nok geeft topAt het hoogste vlak).
+        const inward = (t) => t + Math.sign(mid - t) * 0.5;
+        const corners = sh.axis === 'x'
+          ? [[a0, r.rect.z0], [a1, r.rect.z0], [a1, r.rect.z1], [a0, r.rect.z1]]
+          : [[r.rect.x0, a0], [r.rect.x1, a0], [r.rect.x1, a1], [r.rect.x0, a1]];
+        const pts = corners.map(([x, z]) => ({ x, y: sh.axis === 'x' ? r.topAt(inward(x), z) : r.topAt(x, inward(z)), z }));
+        // Normaal (omhoog) uit het vlak.
+        const [A, B, C] = pts;
+        const ux = B.x - A.x, uy = B.y - A.y, uz = B.z - A.z, vx = C.x - A.x, vy = C.y - A.y, vz = C.z - A.z;
+        let nx = uy * vz - uz * vy, ny = uz * vx - ux * vz, nz = ux * vy - uy * vx;
+        if (ny < 0) { nx = -nx; ny = -ny; nz = -nz; }
+        const len = Math.hypot(nx, ny, nz) || 1;
+        faces.push({ pts, n: { x: nx / len, z: nz / len }, roof: true, color: cov.color || '#2a2a2a', bias: 0 });
+      });
+    });
+
+    // Dakrand: buitenvlak van elk boeideel / elke daktrim.
+    const edge = parts.roofEdge;
+    if (edge) {
+      const fc = (RoofModel.FASCIA_COLORS[edge.fasciaColor] || RoofModel.FASCIA_COLORS.antraciet).hex;
+      edge.segments.forEach(sg => {
+        const h = sg.fascia ? edge.fasciaHeight : edge.trimHeight + edge.edgeAbove;
+        const A = sg.outerA, B = sg.outerB, tA = sg.topAt(A), tB = sg.topAt(B);
+        const pts = [{ x: A.x, y: tA, z: A.z }, { x: B.x, y: tB, z: B.z }, { x: B.x, y: tB - h, z: B.z }, { x: A.x, y: tA - h, z: A.z }];
+        faces.push({ pts, n: { x: sg.normal.x, z: sg.normal.z }, color: sg.fascia ? fc : 0xb8bcc0, bias: 3 });
+      });
+    }
+    return faces;
+  }
+
+  // Legenda "Afwerking": gevel(s) (incl. overrides), trasraam, dak per unit,
+  // vloer, boeideel/daktrim en binnenwanden. Per item een voorvertoning
+  // (thumb, via PdfSheet.preloadImage vooraf geladen) of een kleurvlak.
+  function materialLegend(state, parts) {
+    const items = [];
+    const st = state.settings;
+    const seen = new Set();
+    state.units.forEach(u => Object.keys(u.unit.walls).forEach(side => {
+      const fc = HouseModel.facadeFor(state, u, side);
+      const key = fc.type === 'steen' ? 'steen:' + fc.stone : 'rabat';
+      if (seen.has(key)) return;
+      seen.add(key);
+      items.push(fc.type === 'steen'
+        ? { label: 'Gevel', value: `Steen ${fc.stone}`, thumb: WallModel.stoneThumbUrl(fc.stone, 64), color: WallModel.STONE_COLORS[fc.stone] }
+        : { label: 'Gevel', value: `Rabat (${(WallModel.CLADDING_DIRECTIONS[st.cladding] || st.cladding).toLowerCase()})`, color: VIEW_COLORS.rabat });
+    }));
+    if (st.trasraam.enabled) {
+      const tf = st.trasraam.finish;
+      items.push(WallModel.isStoneFinish(tf)
+        ? { label: `Trasraam (${st.trasraam.height} mm)`, value: `Steen ${tf}`, thumb: WallModel.stoneThumbUrl(tf, 64), color: WallModel.STONE_COLORS[tf] }
+        : { label: `Trasraam (${st.trasraam.height} mm)`, value: 'Cementplaat', color: VIEW_COLORS.cementplaat });
+    }
+    (parts ? parts.units : state.units).forEach(u => {
+      const cov = parts ? u.roof.covering : (u.roof.covering || 'dakleer');
+      const c = RoofModel.COVERINGS[cov] || RoofModel.COVERINGS.dakleer;
+      items.push({ label: `Dak unit ${u.id}`, value: c.label, thumb: RoofModel.coveringThumbUrl(cov, 64), color: c.color });
+    });
+    const ff = FloorModel.FINISHES[st.floorFinish] || FloorModel.FINISHES.geen;
+    items.push({ label: 'Vloer', value: ff.label, thumb: FloorModel.finishThumbUrl(st.floorFinish, 64), color: ff.color });
+    const fascia = state.units.some(u => u.roof.fascia !== false), trim = state.units.some(u => u.roof.fascia === false);
+    if (fascia) {
+      const fcol = RoofModel.FASCIA_COLORS[st.roof.fasciaColor] || RoofModel.FASCIA_COLORS.antraciet;
+      items.push({ label: 'Boeideel', value: fcol.label, color: fcol.hex });
+    }
+    if (trim) items.push({ label: 'Daktrim', value: 'Aluminium', color: 0xb8bcc0 });
+    items.push(st.interiorPaint
+      ? { label: 'Binnenwanden', value: `Geschilderd ${st.interiorColor}`, color: st.interiorColor }
+      : { label: 'Binnenwanden', value: 'Spaanplaat', color: '#1e4620' });
+    return items;
+  }
+  // Voorvertoningen die de legenda gebruikt (om vooraf te laden).
+  function materialThumbUrls(state) {
+    return materialLegend(state, null).map(i => i.thumb).filter(Boolean);
+  }
+
+  function drawMaterialLegend(doc, items, x0, y0, x1, y1) {
+    const { BLACK, GREY } = PdfSheet.COLORS;
+    doc.setFont('helvetica', 'bold');
+    doc.setFontSize(8);
+    doc.setTextColor(...BLACK);
+    doc.text('Afwerking', x0, y0 + 3);
+    doc.setFont('helvetica', 'normal');
+    const cellW = 45, cellH = 11, sw = 9, top = y0 + 6;
+    const cols = Math.max(1, Math.floor((x1 - x0) / cellW)), rows = Math.max(1, Math.floor((y1 - top) / cellH));
+    items.slice(0, cols * rows).forEach((it, i) => {
+      const cx = x0 + Math.floor(i / rows) * cellW, cy = top + (i % rows) * cellH;
+      const data = PdfSheet.imageData(it.thumb);
+      if (data) doc.addImage(data, 'PNG', cx, cy, sw, sw);
+      else {
+        doc.setFillColor(...(typeof it.color === 'number' ? numRgb(it.color) : hexRgb(it.color || '#cccccc')));
+        doc.rect(cx, cy, sw, sw, 'F');
+      }
+      doc.setDrawColor(...GREY);
+      doc.setLineWidth(0.1);
+      doc.rect(cx, cy, sw, sw, 'S');
+      doc.setFontSize(6);
+      doc.setTextColor(...GREY);
+      doc.text(it.label, cx + sw + 1.5, cy + 3.2);
+      doc.setFontSize(7);
+      doc.setTextColor(...BLACK);
+      doc.text(doc.splitTextToSize(it.value, cellW - sw - 3)[0], cx + sw + 1.5, cy + 7.2);
+    });
+  }
+
+  // Afmetingen (zelfde rijen als het infopaneel in de app), in twee kolommen.
+  function drawDimensions(doc, rows, x0, y0, x1) {
+    const { BLACK, GREY } = PdfSheet.COLORS;
+    doc.setFont('helvetica', 'bold');
+    doc.setFontSize(8);
+    doc.setTextColor(...BLACK);
+    doc.text('Afmetingen', x0, y0 + 3);
+    doc.setFont('helvetica', 'normal');
+    const half = Math.ceil(rows.length / 2), colW = (x1 - x0) / 2, rowH = 4.6;
+    rows.forEach(([label, value, unit], i) => {
+      const cx = x0 + Math.floor(i / half) * colW, cy = y0 + 8 + (i % half) * rowH;
+      doc.setFontSize(5.5);
+      doc.setTextColor(...GREY);
+      doc.text(label, cx, cy - 1.7);
+      doc.setFontSize(7);
+      doc.setTextColor(...BLACK);
+      doc.text(`${value}${unit ? ' ' + unit : ''}`, cx, cy + 0.9);
+    });
+  }
+
+  function drawViewsSheet(doc, parts, state, sheetOpts) {
+    const { BLACK } = PdfSheet.COLORS;
+    const faces = viewFaces(parts, state);
+    const groundY = Math.max(...parts.units.map(u => u.layout.floorTop)) - (state.settings.groundLevel || 0);
+    // Per aanzicht de zichtbare vlakken in (u, v) mm, met diepte.
+    const views = VIEWS.map(v => {
+      const dot = (p) => p.x * v.d.x + p.z * v.d.z;
+      const list = faces.filter(f => f.roof ? (f.n.x * v.d.x + f.n.z * v.d.z) > 0.01 : (f.n.x * v.d.x + f.n.z * v.d.z) > 0.5)
+        .map(f => ({ f, depth: f.pts.reduce((a, p) => a + dot(p), 0) / f.pts.length + f.bias, pts: f.pts.map(p => ({ u: v.u(p), v: p.y })) }))
+        .sort((a, b) => a.depth - b.depth);
+      const us = list.flatMap(l => l.pts.map(p => p.u)), vs = list.flatMap(l => l.pts.map(p => p.v)).concat([groundY]);
+      return { v, list, u0: Math.min(...us), u1: Math.max(...us), v0: Math.min(...vs), v1: Math.max(...vs) };
+    }).filter(x => x.list.length);
+
+    // Raster 2 x 2 boven het titelblok; één schaal voor alle aanzichten.
+    const X0 = 12, X1 = 408, Y0 = 14, Y1 = 248, gap = 10, titleH = 7;
+    const cellW = (X1 - X0 - gap) / 2, cellH = (Y1 - Y0 - gap) / 2;
+    const scale = Math.min(...views.map(w => Math.min((cellW - 16) / (w.u1 - w.u0), (cellH - titleH - 10) / (w.v1 - w.v0))));
+    doc.setFont('helvetica', 'normal');
+    views.forEach((w, i) => {
+      const cx = X0 + (i % 2) * (cellW + gap), cy = Y0 + Math.floor(i / 2) * (cellH + gap);
+      const ox = cx + cellW / 2 - (w.u0 + w.u1) / 2 * scale;
+      const base = cy + cellH - 6; // grondlijn
+      const P = (p) => [ox + p.u * scale, base - (p.v - groundY) * scale];
+      doc.setTextColor(...BLACK);
+      doc.setFontSize(11);
+      doc.text(w.v.title, cx, cy + 5);
+      doc.setLineWidth(0.1);
+      doc.setDrawColor(...VIEW_COLORS.lijn);
+      w.list.forEach(l => {
+        const pts = l.pts.map(P);
+        const col = typeof l.f.color === 'number' ? numRgb(l.f.color) : hexRgb(l.f.color);
+        doc.setFillColor(...col);
+        doc.lines(pts.slice(1).map((q, k) => [q[0] - pts[k][0], q[1] - pts[k][1]]), pts[0][0], pts[0][1], [1, 1], 'FD', true);
+      });
+      // Grondlijn
+      doc.setDrawColor(...VIEW_COLORS.grond);
+      doc.setLineWidth(0.4);
+      doc.line(ox + w.u0 * scale - 6, base, ox + w.u1 * scale + 6, base);
+    });
+    doc.setFontSize(7);
+    doc.setTextColor(...BLACK);
+    doc.text(`Aanzichten (vlakke weergave, schaal ca. 1:${Math.round(1 / scale)}); kleuren: gemiddelde kleur van de gekozen steen / bedekking.`, X0, Y1 + 5);
+    drawMaterialLegend(doc, materialLegend(state, parts), X0, Y1 + 7, 192, 289);
+    drawDimensions(doc, HouseModel.dimensionRows(HouseModel.computeDimensions(parts, state.settings.groundLevel), fmt), 197, Y1 + 7, 285);
+    PdfSheet.titleBlock(doc, sheetOpts.project, sheetOpts);
+  }
+
   function drawTotalsSheet(doc, totals, sheetOpts) {
     const { BLACK } = PdfSheet.COLORS;
     doc.setFont('helvetica', 'normal');
@@ -197,22 +443,18 @@ window.HousePdf = (() => {
       fmt(totals.purchaseStockMM ? totals.purchaseWasteMM / totals.purchaseStockMM * 100 : 0) + '%']);
     PdfSheet.table(doc, 15, y, [0, 30, 55], ['Doorsnede', 'Lengte', 'Aantal'], purchaseRows, tableOpts('Inkoop wandbalken (alle wanden)'));
 
-    PdfSheet.table(doc, 120, 30, [0, 20, 40, 62], ['Dikte', 'Hoogte', 'Lengte', 'Aantal'],
-      totals.sawList.map(g => [String(g.width), String(g.depth), String(g.length), String(g.count)]),
-      Object.assign(tableOpts('Zaaglijst vuren (totaal)'), { maxY: 285 }));
-
     y = 30;
     const isoRows = totals.isolatie.map(r => [r.label, fmt(r.m3, 3) + ' m3']);
     isoRows.push(['Totaal glaswol', fmt(totals.isolatieM3, 3) + ' m3']);
-    y = PdfSheet.table(doc, 215, y, [0, 50], ['Onderdeel', 'Inhoud'], isoRows, tableOpts('Isolatie (glaswol, spouwvullend)'));
+    y = PdfSheet.table(doc, 120, y, [0, 50], ['Onderdeel', 'Inhoud'], isoRows, tableOpts('Isolatie (glaswol, spouwvullend)'));
     y += 4;
-    y = PdfSheet.table(doc, 215, y, [0, 58, 80, 102], ['Materiaal', 'Opp. (m2)', 'Vol. (m3)', 'Gewicht'],
+    y = PdfSheet.table(doc, 120, y, [0, 58, 80, 102], ['Materiaal', 'Opp. (m2)', 'Vol. (m3)', 'Gewicht'],
       totals.plaatwerk.map(p => [p.naam, fmt(p.m2, 2), p.m3 === null ? 'n.v.t.' : fmt(p.m3, 3), fmt(p.kg) + ' kg']),
       tableOpts('Plaatwerk'));
     y += 4;
     const wRows = totals.weights.map(r => [r.label, fmt(r.kg) + ' kg']);
     wRows.push(['Totaal woning', fmt(totals.totalKg) + ' kg']);
-    y = PdfSheet.table(doc, 215, y, [0, 50], ['Onderdeel', 'Gewicht'], wRows, tableOpts('Gewicht'));
+    y = PdfSheet.table(doc, 120, y, [0, 50], ['Onderdeel', 'Gewicht'], wRows, tableOpts('Gewicht'));
     if (totals.roofEdge) {
       y += 4;
       const e = totals.roofEdge, L = totals.lamps;
@@ -225,12 +467,44 @@ window.HousePdf = (() => {
       rows.push(['Boeideel-spots', e.spots + ' stuks']);
       rows.push(['Gevellampen', `${L.total} stuks (boven+onder ${L.both}, onder ${L.down}, boven ${L.up})`]);
       rows.push(['Binnenspots', `${L.indoor} stuks (plafond)`]);
-      PdfSheet.table(doc, 215, y, [0, 40], ['Onderdeel', 'Hoeveelheid'], rows, tableOpts('Dakrand & verlichting'));
+      PdfSheet.table(doc, 120, y, [0, 40], ['Onderdeel', 'Hoeveelheid'], rows, tableOpts('Dakrand & verlichting'));
     }
 
     PdfSheet.titleBlock(doc, sheetOpts.project, sheetOpts);
   }
 
+  // Eigen blad na de totalen: zaaglijst vuren (in kolommen) + zaagmachine.
+  function drawSawSheet(doc, totals, sheetOpts) {
+    const { BLACK } = PdfSheet.COLORS;
+    doc.setFont('helvetica', 'normal');
+    doc.setTextColor(...BLACK);
+    doc.setFontSize(14);
+    doc.text('Zaaglijst', 15, 18);
+    const tableOpts = (title) => ({ title, fontSize: 7, rowH: 4.6, lastColW: 16 });
+    const rows = totals.sawList.map(g => [String(g.width), String(g.depth), String(g.length), String(g.count)]);
+    const perCol = 52, cols = [15, 100, 185];
+    for (let c = 0; c < cols.length && c * perCol < rows.length; c++) {
+      PdfSheet.table(doc, cols[c], 30, [0, 20, 40, 62], ['Dikte', 'Hoogte', 'Lengte', 'Aantal'], rows.slice(c * perCol, (c + 1) * perCol),
+        tableOpts(c === 0 ? 'Zaaglijst vuren (totaal)' : 'Zaaglijst (vervolg)'));
+    }
+    if (rows.length > perCol * cols.length) {
+      doc.setFontSize(7);
+      doc.text(`+ ${rows.length - perCol * cols.length} regels (niet getoond)`, 15, 285);
+    }
+
+    // TIJDELIJK (verwijderen voor productie): zaagmachine-overzicht.
+    const sw = totals.saw;
+    const hm = (h) => `${Math.floor(h)}:${String(Math.round((h % 1) * 60)).padStart(2, '0')}`;
+    PdfSheet.table(doc, 290, 30, [0, 55], ['Onderdeel', 'Waarde'], [
+      ['Zaagmeters', fmt(sw.meters, 1) + ' m'],
+      [`Zaagtijd (${HouseModel.SAW_M_PER_H} m/u)`, hm(sw.hours) + ' u:mm'],
+      ['Zaagsneden', sw.cuts + ' st.'],
+      ['Verschillende hoeken', String(sw.angles.length)]
+    ].concat(sw.angles.map(a => [a.deg === 0 ? 'Haaks (0\u00b0)' : `Schuin ${fmt(a.deg, 1)}\u00b0`, a.count + ' sneden'])), tableOpts('Zaagmachine (tijdelijk)'));
+
+    PdfSheet.titleBlock(doc, sheetOpts.project, sheetOpts);
+  }
+
   function generate(state) {
     const parts = HouseModel.computeParts(state, {
       wallMaterials: WallModel.createMaterials(), floorMaterials: FloorModel.createMaterials(), roofMaterials: RoofModel.createMaterials()
@@ -243,14 +517,16 @@ window.HousePdf = (() => {
     sheets.forEach((sheet, i) => {
       if (i > 0) doc.addPage('a3', 'landscape');
       const opts = { project, titel: sheet.label, element: sheet.element, blad: `${i + 1} / ${sheets.length}` };
-      if (sheet.kind === 'plan') drawPlanSheet(doc, parts, sheets, opts);
+      if (sheet.kind === 'views') drawViewsSheet(doc, parts, state, opts);
+      else if (sheet.kind === 'plan') drawPlanSheet(doc, parts, sheets, opts);
       else if (sheet.kind === 'floor') FloorPdf.drawSheet(doc, sheet.unit.floorData.calcData, sheet.unit.floorData.resolvedOpenings, opts);
       else if (sheet.kind === 'roof') FloorPdf.drawSheet(doc, sheet.plane.data.calcData, sheet.plane.data.resolvedOpenings, Object.assign({ roof: true }, opts));
       else if (sheet.kind === 'wall') WallPdf.drawSheet(doc, sheet.piece.config, sheet.piece.frame, Object.assign({ buitenMateriaal: sheet.piece.buitenMateriaal, cladding: sheet.piece.cladding, trasraam: sheet.piece.trasraam, skinExt: sheet.piece.skinExt, facade: sheet.piece.facade, skinFrom: sheet.piece.skinFrom, lamps: sheet.piece.lamps || [] }, opts));
+      else if (sheet.kind === 'saw') drawSawSheet(doc, totals, opts);
       else drawTotalsSheet(doc, totals, opts);
     });
     return doc;
   }
 
-  return { generate, sheetList };
+  return { generate, sheetList, materialThumbUrls };
 })();

js/house/house.js

@@ -738,9 +738,9 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
       const covOpts = Object.fromEntries(Object.entries(RoofModel.COVERINGS)
         .filter(([, c]) => !c.sloped || shapeType !== 'plat').map(([k, c]) => [k, c.label]));
       const covInfo = (k) => { const c = RoofModel.COVERINGS[k]; return `${c.thickMM} mm, ${String(c.kgM2).replace('.', ',')} kg/m²`; };
-      const bedekking = sel('hp-roof-cover', 'Bedekking', covOpts, RoofModel.coveringFor(u.roof.covering, shapeType), {
+      const covNow = RoofModel.coveringFor(u.roof.covering, shapeType);
-        hint: shapeType === 'plat' ? 'Riet kan alleen bij een hellend dak (lessenaar/zadel)' : covInfo(RoofModel.coveringFor(u.roof.covering, shapeType)) + '; boeideel schuift mee omhoog'
+      const bedekking = thumbPicker('hp-roof-cover', 'Bedekking', covOpts, covNow, RoofModel.coveringThumbUrl(covNow, 128),
-      });
+        shapeType === 'plat' ? 'Riet kan alleen bij een hellend dak (lessenaar/zadel)' : covInfo(covNow) + '; boeideel schuift mee omhoog');
       const dak = toggle('hp-roof-follow', 'Maat volgt vloer', u.roof.followFloor) +
         (u.roof.followFloor ? '' :
           num('hp-roof-w', 'Breedte', u.roof.deck.floor.width, { hint: 'West–oost' }) +
@@ -750,12 +750,16 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
         toggle('hp-fascia', 'Boeidelen', u.roof.fascia !== false, { hint: 'Uit = daktrim van 80 mm' }) +
         bedekking;
 
+      const missing = HouseModel.missingSeamWalls(state, u.id);
       propsEl.innerHTML = warn + head('box', `Unit ${u.id}`, `${f.width} × ${f.depth} mm`) +
         UI.tabs('unit', [
           { key: 'maat', label: 'Afmetingen', icon: 'rulers', html: cols(
             num('hp-width', 'Breedte', f.width, { hint: 'West–oost' }) + num('hp-depth', 'Diepte', f.depth, { hint: 'Noord–zuid' }),
             sel('hp-corners', 'Hoekaansluiting', UnitModel.CORNER_MODES, u.unit.layout.corners)) },
-          { key: 'koppeling', label: 'Koppeling', icon: 'link-45deg', html: cols(koppeling, '') },
+          { key: 'koppeling', label: 'Koppeling', icon: 'link-45deg', html: cols(koppeling, missing.length
+            ? UI.warn(`Zonder naadwand: ${missing.map(m => `unit ${m.a} | ${m.b}`).join(', ')}. De naad staat daar open.`) +
+              actions(button('Naadwand toevoegen', 'plus-lg', `data-action="add-seams" data-unit="${u.id}"`))
+            : '') },
           { key: 'dak', label: 'Dak', icon: 'house', html: cols(dak, u.roof.followFloor ? info('Het dak heeft de maat van de vloer. Zet "Maat volgt vloer" uit voor een eigen maat of verschuiving.') : '') }
         ]) +
         actions(
@@ -767,9 +771,11 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
       UI.onNum('hp-depth', v => { if (v >= 1000) f.depth = v; }, after);
       UI.onNum('hp-att-offset', v => { u.attach.offset = v; }, after);
       UI.onSel('hp-corners', v => { u.unit.layout.corners = v; }, rerender);
-      UI.onSel('hp-att-to', v => { u.attach.to = v; }, rerender);
+      // Andere koppeling: naadwanden van deze unit gaan mee (oude vervallen,
-      UI.onSel('hp-att-side', v => { u.attach.side = v; }, rerender);
+      // nieuwe naden krijgen er een).
-      UI.onSel('hp-att-align', v => { u.attach.align = v; }, rerender);
+      UI.onSel('hp-att-to', v => { u.attach.to = v; HouseModel.syncSeamWalls(state, u.id); }, rerender);
+      UI.onSel('hp-att-side', v => { u.attach.side = v; HouseModel.syncSeamWalls(state, u.id); }, rerender);
+      UI.onSel('hp-att-align', v => { u.attach.align = v; HouseModel.syncSeamWalls(state, u.id); }, rerender);
       UI.onToggle('hp-roof-follow', v => { u.roof.followFloor = v; }, rerender);
       UI.onToggle('hp-fascia', v => { u.roof.fascia = v; }, rerender);
       UI.onSel('hp-roof-cover', v => { u.roof.covering = v; }, rerender);
@@ -869,9 +875,10 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
     // Keuzes voor de vormgeving van het trasraam: plaat of een steen.
     const stoneOptions = Object.assign({}, ...WallModel.TRASRAAM_STONES.map(c => ({ [c]: `Steen ${c}` })));
     const trasraamFinishes = Object.assign({ cementplaat: 'Cementplaat' }, stoneOptions);
-    // Steenkeuze met voorvertoning.
+    // Keuzelijst met voorvertoning (textuur-thumbnail), als die er is.
-    const stonePicker = (id, label, value, hint) => sel(id, label, stoneOptions, value, { hint }) +
+    const thumbPicker = (id, label, options, value, thumbUrl, hint) => sel(id, label, options, value, { hint }) +
-      `<img class="hs-stone-preview" src="${WallModel.stoneThumbUrl(value, 128)}" alt="${value}">`;
+      (thumbUrl ? `<img class="hs-stone-preview" src="${thumbUrl}" alt="${value}">` : '');
+    const stonePicker = (id, label, value, hint) => thumbPicker(id, label, stoneOptions, value, WallModel.stoneThumbUrl(value, 128), hint);
 
     function renderHouseProps(warn) {
       const st = state.settings, sp = st.spacing, r = st.roof, lt = st.lighting;
@@ -916,7 +923,8 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
           { key: 'binnen', label: 'Binnen', icon: 'palette', html: cols(
             section('Wanden', 'palette', toggle('hs-int-paint', 'Geschilderd', st.interiorPaint, { hint: 'Alle wanden aan de kamerzijde; egaal, zonder plaatnaden' }) +
               (st.interiorPaint ? UI.color('hs-int-color', 'Verfkleur', st.interiorColor, { hint: 'Voorlopig één kleur voor de hele woning' }) : '')),
-            section('Vloer', 'grid-3x3', sel('hs-floor-finish', 'Afwerking', Object.fromEntries(Object.entries(FloorModel.FINISHES).map(([k, f]) => [k, f.label])), st.floorFinish, { hint: 'Alle vloeren (voorlopig één keuze)' }) +
+            section('Vloer', 'grid-3x3', thumbPicker('hs-floor-finish', 'Afwerking', Object.fromEntries(Object.entries(FloorModel.FINISHES).map(([k, f]) => [k, f.label])), st.floorFinish,
+              FloorModel.finishThumbUrl(st.floorFinish, 128), 'Alle vloeren (voorlopig één keuze)') +
               info('Wanden uit: kale spaanplaat met plaatnaden.'))) },
           { key: 'constructie', label: 'Regelwerk', icon: 'columns-gap', html: cols(
             section('Buitenwanden', 'bricks', num('hs-ext-min', 'Afstand min.', sp.exterior.min, { step: 10, hint: 'Hart-op-hart stijlen' }) + num('hs-ext-max', 'Afstand max.', sp.exterior.max, { step: 10, hint: 'Hart-op-hart stijlen' })),
@@ -986,12 +994,15 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
       if (act.dataset.action === 'add-unit') addUnit();
       else if (act.dataset.action === 'draw-iw') setTool('iw');
       else if (act.dataset.action === 'project') openProjectProperties();
+      else if (act.dataset.action === 'add-seams') { HouseModel.ensureSeamWalls(state, act.dataset.unit); refresh(); }
     });
 
     // --- Specificaties/totalen (onder de 3D) ---
     function renderSpecs(totals) {
       const f = houseFmt;
+      const dims = HouseModel.computeDimensions(parts, state.settings.groundLevel);
       const cards = [
+        UI.specCard('Afmetingen', 'rulers', HouseModel.dimensionRows(dims, f)),
         UI.specCard('Gewicht', 'speedometer2', totals.weights.map(r => [r.label, f(r.kg), 'kg']), ['Totaal woning', f(totals.totalKg), 'kg']),
         UI.specCard('Hout & isolatie', 'tree', [
           ['Balken', totals.beamCount, 'st.'],
@@ -1010,11 +1021,22 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
         rows.push(['Boeideel-spots', e.spots, 'st.'], ['Gevellampen', totals.lamps.total, 'st.'], ['Binnenspots', totals.lamps.indoor, 'st.']);
         cards.push(UI.specCard('Dakrand & verlichting', 'lightbulb', rows));
       }
+      // TIJDELIJK (verwijderen voor productie): zaagmachine-overzicht.
+      const sw = totals.saw, hm = (h) => `${Math.floor(h)}:${String(Math.round((h % 1) * 60)).padStart(2, '0')}`;
+      cards.push(UI.specCard('Zaagmachine (tijdelijk)', 'scissors', [
+        ['Zaagmeters', f(sw.meters, 1), 'm'],
+        [`Zaagtijd (${HouseModel.SAW_M_PER_H} m/u)`, hm(sw.hours), 'u:mm'],
+        ['Zaagsneden', sw.cuts, 'st.'],
+        ['Verschillende hoeken', sw.angles.length, '']
+      ].concat(sw.angles.map(a => [a.deg === 0 ? 'Haaks (0°)' : `Schuin ${f(a.deg, 1)}°`, a.count, 'sneden']))));
       document.getElementById('ho-specs').innerHTML = `<div class="ui-spec-grid">${cards.join('')}</div>`;
     }
 
     // --- Alles opnieuw doorrekenen ---
     function refresh(opts) {
+      // Voorvertoningen van de gekozen materialen alvast laden voor de PDF
+      // (legenda op het aanzichtenblad; HousePdf.materialThumbs).
+      HousePdf.materialThumbUrls(state).forEach(PdfSheet.preloadImage);
       // Binnenzijde geschilderd: de (gedeelde) spaanplaat krijgt de verfkleur.
       wallMaterials.spaanplaatMaterial.color.set(state.settings.interiorPaint ? state.settings.interiorColor : SPAANPLAAT_COLOR);
       parts = HouseModel.computeParts(state, { wallMaterials, floorMaterials, roofMaterials, lightingMaterials, sandwichMaterials, beplatingVisible, lampenVisible });
@@ -1080,9 +1102,93 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
       renderNav();
     }
 
-    let rafId = null;
+    // --- Lopen (first person), eigen sneltoets Shift+T ---
+    // Start 3 m voor de voordeur, buiten; botsen tegen wanden (deuren zijn
+    // doorgangen), ondergrond = vloer binnen een unit, anders het maaiveld.
+    const WALK_RADIUS = 250; // mm, "lichaam"
+    function wallBlocked(xm, zm) {
+      if (!parts) return false;
+      const x = xm * 1000, z = zm * 1000;
+      return HouseModel.allWallPieces(parts).some(p => {
+        if (p.place.baseY) return false; // opbouw boven een lager dak
+        const c = Math.cos(p.place.rotY), s = Math.sin(p.place.rotY);
+        const dx = x - p.place.cx, dz = z - p.place.cz;
+        const lx = dx * c - dz * s, lz = dx * s + dz * c;
+        const W = p.place.width, T = p.place.thickness;
+        const out = p.place.normal ? WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone) : 0;
+        if (lz < -T / 2 - WALK_RADIUS || lz > T / 2 + out + WALK_RADIUS || Math.abs(lx) > W / 2 + WALK_RADIUS) return false;
+        // Door een deur(opening) mag je lopen.
+        return !(p.config.openings || []).some(op => op.y < 100 && op.y + op.h > 1800 &&
+          lx > -W / 2 + op.x + WALK_RADIUS * 0.6 && lx < -W / 2 + op.x + op.w - WALK_RADIUS * 0.6);
+      });
+    }
+    function groundAt(xm, zm) {
+      const x = xm * 1000, z = zm * 1000;
+      const u = parts && parts.units.find(q => x >= q.rect.x0 && x <= q.rect.x1 && z >= q.rect.z0 && z <= q.rect.z1);
+      const top = parts ? Math.max(...parts.units.map(q => q.layout.floorTop)) : 0;
+      return (u ? u.layout.floorTop : top - (state.settings.groundLevel || 0)) / 1000;
+    }
+    const walk = createWalkControls(camera, renderer.domElement, { blocked: wallBlocked, floorAt: groundAt });
+    let orbitSaved = null;
+    // Startpositie: 3 m voor de voordeur (anders een buitendeur, anders midden
+    // voor de noordgevel), kijkend naar de deur.
+    function walkStartPose() {
+      const ext = [];
+      parts.units.forEach(u => u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => ext.push(p))));
+      let best = null;
+      ['voordeur', 'deur'].some(type => ext.some(p => (p.config.openings || []).some(op => {
+        if (op.type !== type) return false;
+        best = { p, lx: -p.place.width / 2 + op.x + op.w / 2 };
+        return true;
+      })));
+      if (!best) {
+        const p = ext.find(q => q.place.normal && q.place.normal.y < -0.5) || ext[0];
+        best = { p, lx: 0 };
+      }
+      const d = UnitModel.localToWorld(best.p.place, best.lx, best.p.place.thickness / 2);
+      const n = { x: best.p.place.normal.x, z: best.p.place.normal.y };
+      const x = (d.x + n.x * 3000) / 1000, z = (d.z + n.z * 3000) / 1000;
+      return { x, z, yaw: Math.atan2(-n.x, -n.z) };
+    }
+    const walkHint = document.createElement('div');
+    walkHint.className = 'walk-hint';
+    walkHint.textContent = 'Lopen: W/S of pijltjes = vooruit/achteruit · A/D = opzij · pijl links/rechts = draaien · Shift = rennen · slepen = rondkijken · Shift+T = terug';
+    pane3D.appendChild(walkHint);
+    function setWalk(on) {
+      if (on === walk.active || !parts) return;
+      const view = document.getElementById('house-overview');
+      if (on) {
+        // Lopen gebeurt in de volle 3D (alleen render); vorige stand onthouden.
+        orbitSaved = { pos: camera.position.clone(), target: controls.target.clone(), fov: camera.fov, cls: view.className };
+        view.classList.remove('fullscreen-2d');
+        view.classList.add('fullscreen-3d', 'render-only');
+        requestAnimationFrame(onResize);
+        controls.enableRotate = controls.enablePan = controls.enableZoom = false;
+        camera.fov = 65;
+        camera.updateProjectionMatrix();
+        walk.start(walkStartPose());
+      } else {
+        walk.stop();
+        controls.enableRotate = controls.enablePan = controls.enableZoom = true;
+        if (orbitSaved) {
+          view.className = orbitSaved.cls;
+          requestAnimationFrame(onResize);
+          camera.fov = orbitSaved.fov;
+          camera.updateProjectionMatrix();
+          camera.position.copy(orbitSaved.pos);
+          controls.target.copy(orbitSaved.target);
+          controls.update();
+        }
+      }
+      walkHint.classList.toggle('show', on);
+    }
+
+    let rafId = null, lastT = performance.now();
     function animate() {
       rafId = requestAnimationFrame(animate);
+      const now = performance.now();
+      walk.update((now - lastT) / 1000);
+      lastT = now;
       renderer.render(scene, camera);
     }
     function onResize() {
@@ -1094,7 +1200,9 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
     window.addEventListener('resize', onResize);
 
     function toggleView(fn) {
-      fn(document.getElementById('house-overview'));
+      const el = document.getElementById('house-overview');
+      setWalk(false); // weergave wisselen beëindigt het lopen
+      fn(el);
       requestAnimationFrame(onResize);
     }
 
@@ -1108,12 +1216,15 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
         window.removeEventListener('resize', onResize);
         window.removeEventListener('keydown', onKey);
         if (rafId !== null) cancelAnimationFrame(rafId);
+        setWalk(false); // orbitcamera terug vóór het opslaan
+        walk.dispose();
         CameraMemory.save(overviewCamKey, camera, controls);
         renderer.dispose();
       },
       refresh,
       setTool,
       toggleFullscreen3D: () => toggleView(UI.cycle3D),
+      toggleWalk: () => setWalk(!walk.active),
       toggleFullscreen2D: () => toggleView(UI.toggle2D)
     };
   }
@@ -1229,6 +1340,7 @@ function mountHouseEditor(container, callbacks) {
     triggerImport,
     mirrorHorizontal: forward('mirrorHorizontal'),
     toggleFullscreen3D: forward('toggleFullscreen3D'),
+    toggleWalk: forward('toggleWalk'),
     toggleFullscreen2D: forward('toggleFullscreen2D'),
     openProjectProperties,
     getStateJson,

js/lighting/lighting-model.js

@@ -339,16 +339,19 @@ window.LightingModel = (() => {
   // spots = [{ x, z, y }] (mm, boeideel; y = onderkant boeideel, anders spotY),
   // indoor = [{ x, z, y, floorY }] (mm). o.outdoorFactor schaalt de buiten-
   // lampen (overdag lager: dan vallen ze nauwelijks op).
-  const OUTDOOR = { lamp: 2.0, spot: 1.6, angle: 0.5 };
+  // Zacht en breed i.p.v. fel en smal: lagere intensiteit, grotere bundel
-  const INDOOR = { intensity: 4.0, angle: 1.0, reach: 1.12, decay: 0.6 };
+  // en een brede zachte rand (penumbra), zodat naast elkaar liggende spots
+  // niet optellen tot felle vlekken.
+  const OUTDOOR = { lamp: 1.1, spot: 0.9, angle: 0.62, penumbra: 0.85 };
+  const INDOOR = { intensity: 1.4, angle: 1.3, penumbra: 0.9, reach: 1.12, decay: 1.0 };
   const DAY_OUTDOOR_FACTOR = 0.35;
   function buildLights3D(lamps, spots, spotY, indoor, o) {
     const toM = 0.001;
     const fo = (o && o.outdoorFactor !== undefined) ? o.outdoorFactor : 1;
     const group = new THREE.Group();
     // Spot op (x, y, z) die naar (x + tx, y + ty, z + tz) schijnt.
-    const add = (x, y, z, tx, ty, tz, intensity, angle, distance, decay) => {
+    const add = (x, y, z, tx, ty, tz, intensity, angle, distance, decay, penumbra) => {
-      const light = new THREE.SpotLight(0xffd9a0, intensity, distance, angle, 0.6, decay);
+      const light = new THREE.SpotLight(0xffd9a0, intensity, distance, angle, penumbra, decay);
       light.position.set(x, y, z);
       light.target.position.set(x + tx, y + ty, z + tz);
       group.add(light);
@@ -358,18 +361,18 @@ window.LightingModel = (() => {
     lamps.forEach(l => {
       const x = l.x * toM + l.normal.x * 0.12, z = l.z * toM + l.normal.z * 0.12, y = l.y * toM;
       const nx = l.normal.x * tilt, nz = l.normal.z * tilt;
-      if (l.direction !== 'up') add(x, y - 0.09, z, nx, -1, nz, OUTDOOR.lamp * fo, OUTDOOR.angle, 4.5, 1.5);
+      if (l.direction !== 'up') add(x, y - 0.09, z, nx, -1, nz, OUTDOOR.lamp * fo, OUTDOOR.angle, 4.5, 1.5, OUTDOOR.penumbra);
-      if (l.direction !== 'down') add(x, y + 0.09, z, nx, 1, nz, OUTDOOR.lamp * fo, OUTDOOR.angle, 4.5, 1.5);
+      if (l.direction !== 'down') add(x, y + 0.09, z, nx, 1, nz, OUTDOOR.lamp * fo, OUTDOOR.angle, 4.5, 1.5, OUTDOOR.penumbra);
     });
     // Boeideel-spots: naar buiten gekanteld (normaal van de dakrand; op een
     // hoek diagonaal).
     (spots || []).forEach(p => {
       const n = p.normal || { x: 0, z: 0 }, len = Math.hypot(n.x, n.z) || 1;
-      add(p.x * toM, (p.y !== undefined ? p.y : spotY) * toM - 0.02, p.z * toM, n.x / len * tilt, -1, n.z / len * tilt, OUTDOOR.spot * fo, OUTDOOR.angle, 5.5, 1.5);
+      add(p.x * toM, (p.y !== undefined ? p.y : spotY) * toM - 0.02, p.z * toM, n.x / len * tilt, -1, n.z / len * tilt, OUTDOOR.spot * fo, OUTDOOR.angle, 5.5, 1.5, OUTDOOR.penumbra);
     });
     (indoor || []).forEach(p => {
       const drop = (p.y - p.floorY) * toM; // plafond -> loopvlak
-      add(p.x * toM, p.y * toM - 0.02, p.z * toM, 0, -1, 0, INDOOR.intensity, INDOOR.angle, drop * INDOOR.reach, INDOOR.decay);
+      add(p.x * toM, p.y * toM - 0.02, p.z * toM, 0, -1, 0, INDOOR.intensity, INDOOR.angle, drop * INDOOR.reach, INDOOR.decay, INDOOR.penumbra);
     });
     return group;
   }

js/roof/roof-model.js

@@ -69,12 +69,18 @@ window.RoofModel = (() => {
   // de stengels lopen langs de helling.
   // Riet: één keuze per textuur assets/textures/dak/riet_<nr>.jpg (nummer
   // hier toevoegen); zelfde opbouw (180 mm, 3,8 kg/m2).
-  const RIET = { thickMM: 180, kgM2: 3.8, tileMM: 1000, nrs: ['001', '002', '003'] };
+  // colors: gemiddelde kleur per textuur (vlakke weergave, PDF-aanzichten).
+  const RIET = { thickMM: 180, kgM2: 3.8, tileMM: 1000, nrs: ['001', '002', '003'], colors: { '001': '#947d69', '002': '#7c4c3f', '003': '#735e43' } };
   const COVERINGS = Object.assign({
-    dakleer: { label: 'Dakleer (EPDM)', thickMM: DAKLEER_MM, kgM2: DENSITY_DAKLEER_KGM2 }
+    dakleer: { label: 'Dakleer (EPDM)', color: '#2a2a2a', thickMM: DAKLEER_MM, kgM2: DENSITY_DAKLEER_KGM2 }
   }, ...RIET.nrs.map(nr => ({
-    ['riet_' + nr]: { label: 'Riet ' + nr, thickMM: RIET.thickMM, kgM2: RIET.kgM2, file: `assets/textures/dak/riet_${nr}.jpg`, tileMM: RIET.tileMM, sloped: true }
+    ['riet_' + nr]: { label: 'Riet ' + nr, color: RIET.colors[nr] || '#8a7560', thickMM: RIET.thickMM, kgM2: RIET.kgM2, file: `assets/textures/dak/riet_${nr}.jpg`, tileMM: RIET.tileMM, sloped: true }
   })));
+  // Voorvertoning (assets/textures/dak/thumb/<px>/<naam>.png) of null.
+  function coveringThumbUrl(key, px) {
+    const c = COVERINGS[key];
+    return c && c.file ? c.file.replace(/[^/]+$/, (f) => `thumb/${px || 64}/` + f.replace(/\.jpg$/, '.png')) : null;
+  }
   // Werkelijke bedekking voor een dakvorm (riet niet op een plat dak).
   function coveringFor(key, shapeType) {
     const c = COVERINGS[key];
@@ -379,7 +385,14 @@ window.RoofModel = (() => {
   // dakleer (absoluut, loopt buiten het dak door met de helling). Geeft per
   // ribbe (segments) de geometrie terug; edge.spots wordt door LightingModel
   // gevuld (met y = onderkant boeideel ter plaatse).
-  function computeEdge(settings, roofs) {
+  // facadeDepth(a, b, normal) (optioneel, mm): dikte van de gevelafwerking
+  // (doek + latwerk, steen) buiten het wandvlak langs die ribbe. De gevel
+  // loopt achter het boeideel door tot de bovenkant van het dak; het
+  // boeideel / de daktrim valt er overheen en sluit aan de dakkant aan op
+  // het dak (binnenrand = dakrand, van boven dicht). De spots komen in de
+  // onderplaat vóór de gevel. Negatief = gevel van een ander (hoger) deel
+  // die naar dit dak toe kijkt: de rand stopt tegen die afgewerkte gevel.
+  function computeEdge(settings, roofs, facadeDepth) {
     const s = normalizeSettings(settings);
     const rects = roofs.map(r => r.rect);
     if (!roofs.length) return null;
@@ -441,6 +454,25 @@ window.RoofModel = (() => {
           overRoof: !!nb && !dropped, dropped
         };
       });
+      // Binnenrand: alleen tegen de gevel van een hoger deel (negatieve
+      // diepte) inkorten; spotlijn vóór de gevel. Op een hoek van twee haakse
+      // ribben het snijpunt van beide verschoven lijnen, anders loodrecht.
+      const depRaw = segs.map(sg => (facadeDepth ? facadeDepth(sg.a, sg.b, sg.normal) || 0 : 0));
+      const dep = depRaw.map(d => Math.min(0, d));
+      const spotD = depRaw.map(d => Math.max(0, d) + (s.overhang - Math.max(0, d)) * SPOT_RATIO);
+      const perp = (m1, m2) => Math.abs(m1.x * m2.x + m1.z * m2.z) < 0.5;
+      const shifted = segs.map((sg, i) => {
+        const pi = (i - 1 + n) % n, ni = (i + 1) % n, pv = segs[pi], nx = segs[ni];
+        const at = (v, own, ownD, other, otherD) => perp(own, other)
+          ? { x: v.x + own.x * ownD + other.x * otherD, z: v.z + own.z * ownD + other.z * otherD }
+          : { x: v.x + own.x * ownD, z: v.z + own.z * ownD };
+        return {
+          a: at(sg.a, sg.normal, dep[i], pv.normal, dep[pi]), b: at(sg.b, sg.normal, dep[i], nx.normal, dep[ni]),
+          spotA: at(sg.a, sg.normal, spotD[i], pv.normal, spotD[pi]), spotB: at(sg.b, sg.normal, spotD[i], nx.normal, spotD[ni])
+        };
+      });
+      segs.forEach((sg, i) => Object.assign(sg, shifted[i], { facadeDepth: depRaw[i] }));
+
       // Naast een vervallen ribbe (tegen een hoger dak):
       //   - ligt het verlengde van de rand in het hoge deel, dan loopt hij
       //     recht door tot die gevel (spot op spotafstand van de gevel);
@@ -559,7 +591,7 @@ window.RoofModel = (() => {
   }
 
   return {
-    DAKLEER_MM, EDGE_ABOVE_MM, RIET, OVERHANG_MIN, OVERHANG_MAX, DEFAULT_SETTINGS, SPOT_RATIO, FASCIA_COLORS, COVERINGS, coveringFor,
+    DAKLEER_MM, EDGE_ABOVE_MM, RIET, OVERHANG_MIN, OVERHANG_MAX, DEFAULT_SETTINGS, SPOT_RATIO, FASCIA_COLORS, COVERINGS, coveringFor, coveringThumbUrl,
     createDefaultRoof, thickness, createMaterials, build3D, computeSpecs,
     computeShape, wallProfile, profileHeight, computeUnitRoof, buildUnit3D,
     computeEdge, buildEdge3D, normalizeSettings

js/wall/wall-model.js

@@ -94,6 +94,33 @@ window.WallModel = (() => {
       'R746 R747 R748 R748X764X749 R749 R750 R751 R751X759 R752 R754 R756 R757 R758 R759 R760 R761 R762 R763 R764 R764X756 R766 R767 R768 ' +
       'R769 R770 R771 R772 R773 R775 R777 R788 R800 R835 R840 R911P R911 R913 R916 R917 R918 R921 R923P R931 R932 R941P R941 R942 R943 R944 ' +
       'R960DF14_70 R960DF R961 R970 R980 R985 R991').split(' ');
+    // Gemiddelde kleur per steen (uit de textuur berekend), voor vlakke
+    // weergaven zoals de aanzichten in de PDF.
+    const STONE_COLORS = {
+      'K490': '#b67d60', 'K518': '#666562', 'K560': '#937464', 'K662': '#877770', 'K706': '#615d58', 'K739': '#796f65', 'K752': '#8e6d5f', 'K764': '#a1927d',
+      'K773': '#9f8c76', 'K911': '#e7ddc9', 'K911P': '#d6c8b6', 'K914': '#d4c0a5', 'K915': '#c5a37b', 'K919': '#cbb498', 'K923': '#c6b3a4', 'K923P': '#beaea1',
+      'K941': '#d2c5b2', 'K941P': '#dcd2c0', 'K947': '#c9bca8', 'K948': '#b9a896', 'K960': '#b4a495', 'K991': '#9e7b69', 'R-693': '#675e5a', 'R100': '#eee4c7',
+      'R116': '#e5ddc5', 'R140': '#eae3cc', 'R200': '#edc484', 'R206': '#e0b48b', 'R214': '#b88e74', 'R216': '#e0bc8c', 'R220': '#e29a72', 'R227': '#d49069',
+      'R228': '#c48869', 'R240': '#e5c587', 'R268': '#ca956e', 'R286': '#b98d66', 'R287': '#d1a477', 'R303': '#a47562', 'R307': '#966b59', 'R332': '#ae8171',
+      'R335': '#a97968', 'R343': '#a07662', 'R356': '#a47f77', 'R381': '#9c7c6f', 'R382': '#8e7769', 'R384': '#706260', 'R385': '#8a7972', 'R386': '#897f7e',
+      'R391': '#8b6a64', 'R400': '#b67c63', 'R401': '#a97360', 'R435': '#ad7463', 'R436': '#9f7565', 'R440': '#b57860', 'R480': '#d58a65', 'R483': '#c08973',
+      'R484': '#a78d7d', 'R487': '#c47f61', 'R488': '#bd8267', 'R489': '#a87967', 'R500': '#7d6c5e', 'R510': '#5b5855', 'R518': '#655d5a', 'R535': '#977365',
+      'R540': '#7e685a', 'R550': '#8b796d', 'R555': '#9a7668', 'R560': '#8c6f63', 'R561': '#7c6762', 'R563': '#876965', 'R564': '#7c7168', 'R565': '#736a66',
+      'R572DF': '#8b6657', 'R572DF14_64': '#886355', 'R580': '#907265', 'R581': '#837571', 'R582': '#96705e', 'R658': '#a47e65', 'R659': '#8a6d5a', 'R663': '#8b7163',
+      'R664': '#8a6a5c', 'R665': '#ca996c', 'R669': '#716257', 'R680': '#b7a28d', 'R682': '#c3af99', 'R684': '#c29263', 'R685': '#926e5d', 'R686': '#b57f5e',
+      'R687': '#b37f60', 'R688': '#d4ae82', 'R689': '#a67961', 'R690': '#b69477', 'R691': '#e1d3b6', 'R692': '#e1cda3', 'R694': '#aa6c56', 'R695': '#cfa77e',
+      'R696': '#dbb897', 'R697': '#75685e', 'R698': '#a47760', 'R700': '#66615d', 'R714': '#90695b', 'R715': '#a16f5b', 'R717': '#706e6e', 'R719': '#a58272',
+      'R720': '#998d8d', 'R721': '#a6948b', 'R725': '#a77963', 'R726': '#987c67', 'R727': '#8e6f5c', 'R729': '#a97260', 'R730': '#e7d3b5', 'R731': '#c68b66',
+      'R732': '#e4cca6', 'R733': '#eee9ce', 'R734': '#c39c7e', 'R735': '#8c8982', 'R736': '#5f5b54', 'R737': '#7c7973', 'R738': '#7d7771', 'R739': '#81756c',
+      'R740': '#5e595a', 'R742': '#e7d0ac', 'R743': '#a47f6e', 'R744': '#b38672', 'R745X737': '#9e8d78', 'R746': '#9a7d6f', 'R747': '#88776b', 'R748': '#8b7667',
+      'R748X764X749': '#a08a77', 'R749': '#92826f', 'R750': '#a88374', 'R751': '#b87a63', 'R751X759': '#766b63', 'R752': '#946c58', 'R754': '#a97e6f', 'R756': '#d2b48c',
+      'R757': '#eee8cc', 'R758': '#cb9978', 'R759': '#c78365', 'R760': '#baa595', 'R761': '#746f6b', 'R762': '#e9cfa9', 'R763': '#ebe1c6', 'R764': '#bea994',
+      'R764X756': '#cfb695', 'R766': '#ddb991', 'R767': '#b38469', 'R768': '#b58774', 'R769': '#966e5d', 'R770': '#836e60', 'R771': '#c1b2a3', 'R772': '#d7c8b5',
+      'R773': '#9d8b77', 'R775': '#917e6e', 'R777': '#6e6b6a', 'R788': '#a27c6c', 'R800': '#aba394', 'R835': '#c2b4a2', 'R840': '#c3b9a7', 'R911': '#e7deca',
+      'R911P': '#d6c8b6', 'R913': '#d3c0a7', 'R916': '#dfc9a6', 'R917': '#dcaf7e', 'R918': '#caa174', 'R921': '#cbad9a', 'R923P': '#beaea1', 'R931': '#9f8773',
+      'R932': '#a8917e', 'R941': '#c0b3a1', 'R941P': '#c2b6aa', 'R942': '#d3ccc1', 'R943': '#beb2a4', 'R944': '#afa295', 'R960DF': '#bab1a4', 'R960DF14_70': '#bbb2a5',
+      'R961': '#c7b8a2', 'R970': '#ecdeb1', 'R980': '#ae9c88', 'R985': '#cd8b6d', 'R991': '#aa8274'
+    };
     const isStoneFinish = (finish) => TRASRAAM_STONES.includes(finish);
     const stoneTextureUrl = (code) => STONE.DIR + encodeURIComponent(code + ' - Witte voeg.jpg');
     const stoneThumbUrl = (code, px) => STONE.DIR + 'thumb/' + (px || 64) + '/' + encodeURIComponent(code + ' - Witte voeg.png');
@@ -933,9 +960,13 @@ window.WallModel = (() => {
       const trimR = skinExt && skinExt.right < 0 ? -skinExt.right * toM : 0;
       const trimTop = opts.trimTop || {};
       const topOf = (v) => (v > 0 ? v : 1e7) * toM;
+      // Nooit tot in de bovenrand (dan geeft columnMinusRects geen vorm en
+      // valt de hele laag weg): hooguit 1 mm eronder; dat restje zit in het
+      // dak van de buur.
+      const underTop = (x0, x1) => Math.min(tlOut.at(x0), tlOut.at(x1), ...tlOut.kinks.filter(k => k > x0 && k < x1).map(tlOut.at)) - 0.001;
       const trimHoles = [];
-      if (trimL > 0) trimHoles.push({ hx0: -halfW - 1, hx1: -halfW + trimL, hy0: -1, hy1: topOf(trimTop.left) });
+      if (trimL > 0) trimHoles.push({ hx0: -halfW - 1, hx1: -halfW + trimL, hy0: -1, hy1: Math.min(topOf(trimTop.left), underTop(-halfW, -halfW + trimL)) });
-      if (trimR > 0) trimHoles.push({ hx0: halfW - trimR, hx1: halfW + 1, hy0: -1, hy1: topOf(trimTop.right) });
+      if (trimR > 0) trimHoles.push({ hx0: halfW - trimR, hx1: halfW + 1, hy0: -1, hy1: Math.min(topOf(trimTop.right), underTop(halfW - trimR, halfW)) });
       const outerHoles = holeExtents.concat(trimHoles);
       const trimHolesMM = trimHoles.map(h => ({ hx0: h.hx0 / toM, hx1: h.hx1 / toM, hy0: h.hy0 / toM, hy1: h.hy1 / toM }));
 
@@ -1393,6 +1424,10 @@ window.WallModel = (() => {
 
     // Materiaallijst (BOM): elk los stuk hout met zijn maat, soort en
     // positie (voor de PDF-tekening en de unit-totalen).
+    // Elk stuk krijgt ook cutAngles: per zaagsnede de hoek t.o.v. haaks (graden;
+    // 0 = haaks). Schuine kop onder de daklijn, bovenregel langs de helling
+    // (loodrechte snede), keep onder een nok = twee sneden bovenaan.
+    const cutDeg = (dy, dx) => Math.round(Math.atan2(Math.abs(dy), Math.abs(dx)) * 180 / Math.PI * 10) / 10;
     function computeBOM(CONFIG, calcData) {
       const wallWidth = CONFIG.wallWidth, hLeft = CONFIG.wallHeightLeft, hRight = CONFIG.wallHeightRight;
       const halfW = wallWidth / 2;
@@ -1407,12 +1442,12 @@ window.WallModel = (() => {
       let cursor = -halfW;
       floorCuts.forEach(cut => {
         if (cut.min > cursor) {
-          pieces.push({ length: cut.min - cursor, width: CONFIG.plateThick, depth: CONFIG.plateDepth, kind: 'onderregel', x: (cursor + cut.min) / 2, y: CONFIG.plateThick / 2 });
+          pieces.push({ length: cut.min - cursor, width: CONFIG.plateThick, depth: CONFIG.plateDepth, kind: 'onderregel', x: (cursor + cut.min) / 2, y: CONFIG.plateThick / 2, cutAngles: [0, 0] });
         }
         cursor = Math.max(cursor, cut.max);
       });
       if (cursor < halfW) {
-        pieces.push({ length: halfW - cursor, width: CONFIG.plateThick, depth: CONFIG.plateDepth, kind: 'onderregel', x: (cursor + halfW) / 2, y: CONFIG.plateThick / 2 });
+        pieces.push({ length: halfW - cursor, width: CONFIG.plateThick, depth: CONFIG.plateDepth, kind: 'onderregel', x: (cursor + halfW) / 2, y: CONFIG.plateThick / 2, cutAngles: [0, 0] });
       }
 
       // Bovenregel(s): met nok twee stukken (verstek). outline = werkelijke
@@ -1421,7 +1456,8 @@ window.WallModel = (() => {
         const sg = tl.segs[i];
         pieces.push({
           length: Math.hypot(sg.b.x - sg.a.x, sg.b.y - sg.a.y), width: CONFIG.plateThick, depth: CONFIG.plateDepth, kind: 'bovenregel',
-          x: (sg.a.x + sg.b.x) / 2, y: (sg.a.y + sg.b.y) / 2 - CONFIG.plateThick / 2, outline
+          x: (sg.a.x + sg.b.x) / 2, y: (sg.a.y + sg.b.y) / 2 - CONFIG.plateThick / 2, outline,
+          cutAngles: [cutDeg(sg.b.y - sg.a.y, sg.b.x - sg.a.x), cutDeg(sg.b.y - sg.a.y, sg.b.x - sg.a.x)]
         });
       });
 
@@ -1442,7 +1478,7 @@ window.WallModel = (() => {
           pieces.push({
             length: st.y1 - yBottom, width: CONFIG.studWidth, depth: CONFIG.studDepth, kind, x,
             y: (yBottom + st.y1) / 2,
-            yBottomLeft: yBottom, yBottomRight: yBottom, yTopLeft: st.y1, yTopRight: st.y1
+            yBottomLeft: yBottom, yBottomRight: yBottom, yTopLeft: st.y1, yTopRight: st.y1, cutAngles: [0, 0]
           });
           return;
         }
@@ -1452,15 +1488,16 @@ window.WallModel = (() => {
           length: Math.max(...topPts.map(p => p.y)) - yBottom, width: CONFIG.studWidth, depth: CONFIG.studDepth, kind, x,
           y: (yBottom + yBottom + yTopLeft + yTopRight) / 4,
           yBottomLeft: yBottom, yBottomRight: yBottom, yTopLeft, yTopRight,
-          outline: [{ x: xLeft, y: yBottom }, { x: xRight, y: yBottom }, ...topPts.slice().reverse()]
+          outline: [{ x: xLeft, y: yBottom }, { x: xRight, y: yBottom }, ...topPts.slice().reverse()],
+          cutAngles: [0].concat(topPts.slice(1).map((q, k) => cutDeg(q.y - topPts[k].y, q.x - topPts[k].x)))
         });
       });
 
       CONFIG.openings.forEach(op => {
         const opXWorld = startX + op.x;
-        pieces.push({ length: op.w, width: CONFIG.studWidth, depth: CONFIG.studDepth, kind: 'bovendorpel', x: opXWorld + op.w / 2, y: op.y + op.h + CONFIG.studWidth / 2 });
+        pieces.push({ length: op.w, width: CONFIG.studWidth, depth: CONFIG.studDepth, kind: 'bovendorpel', x: opXWorld + op.w / 2, y: op.y + op.h + CONFIG.studWidth / 2, cutAngles: [0, 0] });
         if (op.y > CONFIG.plateThick) {
-          pieces.push({ length: op.w, width: CONFIG.studWidth, depth: CONFIG.studDepth, kind: 'onderdorpel', x: opXWorld + op.w / 2, y: op.y - CONFIG.studWidth / 2 });
+          pieces.push({ length: op.w, width: CONFIG.studWidth, depth: CONFIG.studDepth, kind: 'onderdorpel', x: opXWorld + op.w / 2, y: op.y - CONFIG.studWidth / 2, cutAngles: [0, 0] });
         }
       });
 
@@ -1546,7 +1583,7 @@ window.WallModel = (() => {
     }
 
     return {
-      STANDARD_BEAM, STOCK_LENGTHS_MM, CORNER_STUDS, EXTERIOR_MATERIALS, OPENING_TYPES, BATTEN, CLADDING_DIRECTIONS, CLADDING_THICK_MM, claddingOffset, cornerExt, TRASRAAM_DEFAULT_MM, STONE, TRASRAAM_STONES, isStoneFinish, stoneThumbUrl, trasraamFor, skinStartY, computeBattens, planPurchase, purchaseText,
+      STANDARD_BEAM, STOCK_LENGTHS_MM, CORNER_STUDS, EXTERIOR_MATERIALS, OPENING_TYPES, BATTEN, CLADDING_DIRECTIONS, CLADDING_THICK_MM, claddingOffset, cornerExt, TRASRAAM_DEFAULT_MM, STONE, STONE_COLORS, TRASRAAM_STONES, isStoneFinish, stoneThumbUrl, trasraamFor, skinStartY, computeBattens, planPurchase, purchaseText,
       sheathingHoles, skinSegmentsAtY, topLine, topPlateOutlines,
       validateState, resolveOpenings, computeBOM, groupBOM, buildConfig, configFromState, thicknessOf, computeFrame,
       createMaterials, build3D, computeSpecs