v0.7.2: fixes uit de code-review van v0.7.1: elektraleidingen nemen niet langer het valse plafond van de buurruimte door de wand heen over (gebied zonder functie = geen vals plafond) en meten begin/eind 50 mm de ruimte in, zodat de zigzag bij een overgang vals plafond/dak verdwijnt (Amstel 249,9 → 246,8 m, 16 van 68 leidingen strakker); elektra en schoorsteen snijden mee met de doorsnede (geen zwevende buizen); PDF en de plaatfase van de IFC bouwen geen buizen meer; schoorsteen in 2D en 3D op de laag Gevelbekleding; Esc sluit elke dialoog via Annuleren en sneltoetsen gaan niet meer naar de editor erachter; toets 3 sluit het rapport; menu en popovers sluiten elkaar (één uitklapper tegelijk); paneelkop ge-escaped; na slepen/pannen buiten de plattegrond wordt de volgende klik niet meer ingeslikt en blijft de cursor van het gereedschap; "Alles" in Lagen zet ook beplating binnen/buiten terug; laag uit met een selectie erin werkt het paneel bij; opgeruimd: gedeelde werkbalk (UI.editorBar) voor woning, wand en vloer, één knopbouwer (UI.btnOf), dichte paneelsecties pas opgebouwd bij openen, dode knopacties weg, binnenwand verwijderen op één plek, doorgestuurde acties uit één lijst, render-export "alleen afgewerkt" volledig in HouseModel (finishedOnly), structuurboom springt alleen bij een andere selectie

Co-Authored-By: Claude Opus 5.5 <noreply@anthropic.com>

README.md

@@ -18,21 +18,34 @@ build-stap. Direct openen via `file://` werkt niet (texturen/lucht).
 ## Structuur
 
 ```
-index.html          app-shell: ribbon, splashscreen
+index.html          app-shell: bovenbalk (menu, documenten, opslaan), sneltoetsen, splashscreen
 css/app.css         alle stijl
 js/vendor/          three.js r128, eigen OrbitControls, jsPDF
-js/core/            gedeelde helpers: geometrie, bouwfasen, ribbon, UI-kit, PDF-bladen,
-                    labels, camerageheugen, weergavefilter, skybox, licentie, logo
+js/core/            gedeelde helpers: geometrie, weergavelagen (lagenmenu), menubalk, eigenschappenpaneel
+                    (inspector.js), UI-kit (werkbalk, weergave, popovers), PDF-bladen,
+                    DXF-schrijver (dxf-writer.js), IFC-schrijver (ifc-writer.js), OBJ-schrijver
+                    (obj-writer.js), ZIP (zip-writer.js), labels, camerageheugen,
+                    skybox, licentie, logo
 js/wall/            WallModel (logica) + wand-PDF + wand-editor
 js/floor/           FloorModel (logica) + vloer-PDF + vloer-editor
 js/roof/            RoofModel: dak (plat/lessenaar/zadel) + dakrand (boeidelen/daktrim)
+                    PostModel: palen onder een overkapping/veranda (dak per unit te verlengen)
+js/house/chimney-model.js  ChimneyModel: schoorsteen tegen een buitenwand (hol, sparing in de wand zoals een raam,
+                    ook over een naad, zonder hout erin; sparing in het dak met raveelwerk (stijlen, balken, kreupele
+                    balken), de beplating eindigt op het kader; onderbreekt de dakrand; een nokbalk stopt ervoor;
+                    buiten steenstrip/stuc, binnen als de wanden of eigen; in de plattegrond
+                    te verslepen langs de buitengevel)
 js/lighting/        LightingModel: gevellampen, boeideel-spots, binnenspots
 js/elektra/         ElektraModel + ElektraPdf: meterkast, schakelaars (letters), wcd, groepen, leidingen
 js/sandwich/        SandwichModel: sandwichpanelen rondom
+js/room/            RoomModel: ruimtes (verfemmer), functie, netto m², afwerking, vals plafond
+js/interior/        FixtureModel: inrichting (sanitair, keuken, kasten, meubels, boiler)
 js/unit/            UnitModel: 1 vloer + 4 wanden, naden, wandstukken
-js/house/           HouseModel (woning) + woning-PDF + woning-editor
+js/house/           HouseModel (woning) + woning-PDF + CAD-export (house-dxf.js) + BIM-export (house-ifc.js) + woning-editor
+js/cost/            CostModel (kostenberekening), posten + noodwaarden, CostCsv (CSV's), venster Kosten & tijden
 js/app.js           menubalk, versienummer, actieve editor
 json/defaults/      referentie-JSON's (niet runtime ingeladen)
+kosten/             intern.csv (eigen waarden) + leveranciers.csv (live prijzen), bij het starten ingeladen
 assets/             logo, texturen, skybox
 ```
 
@@ -45,9 +58,11 @@ assets/             logo, texturen, skybox
 - **Assen/zijden.** Bovenaanzicht boven = noord: voor = noord, achter = zuid,
   links = west, rechts = oost (interne sleutels blijven voor/achter/…).
 - **Hoogtes** gelden vanaf bovenkant vloer (loopvlak).
-- **Bouwfasen** (`BuildStages`): regelwerk → elektra (buizen, dozen, meterkast) → beplating → vochtdoek →
-  latwerk → gevel & dak → afgewerkt, de volgorde in de hal. De 3D toont de
-  gekozen fase; lagen die daarin aan beide zijden zijn ingesloten worden niet
+- **Weergavelagen** (`ViewLayers`): regelwerk, elektra, beplating, vochtdoek,
+  latwerk, gevelbekleding, kozijnen, dakbedekking, afwerking, verlichting,
+  inrichting, ruimtes, dak en maten, elk los aan/uit; de snelkeuze Fase zet
+  alles tot en met een bouwfase aan (de volgorde in de hal). Lagen die aan
+  beide zijden zijn ingesloten worden niet
   gebouwd (stijlen tussen spaanplaat en doek, latten en doek achter de rabat,
   sporen tussen plafond en dakbedekking). Specificaties en totalen rekenen
   altijd met alle lagen.
@@ -77,27 +92,77 @@ assets/             logo, texturen, skybox
   afmonteren, groepenkast en keuring.
 - **Kozijnen** (`wall/kozijn-model.js`): per opening een vulling (geen, raam
   met vast glas en optioneel ventilatierooster, of deur met dorpel en
-  optionele glasstrook; zij- en bovenlicht vullen de rest van een grote
+  optionele glasstrook of als glasdeur; zij- en bovenlicht vullen de rest van een grote
   opening), kleur buiten en binnen (wit, grijs, antraciet, zwart). Volgt de
-  maat van de opening, ook een schuine bovenzijde.
+  maat van de opening, ook een schuine bovenzijde. Deur: kant van het blad,
+  scharnierzijde en draairichting (naar binnen/buiten); openslaande deuren
+  met zijlichten = twee deuren naast elkaar. Koppelen: een opening die tegen
+  zijn buur aan staat (zelfde onderkant en hoogte, samen max. 2850 mm) vormt
+  daarmee één sparing zonder stijlen, dagkanten, latten of kozijnstijlen
+  ertussen; twee draaideuren worden stolp (bladen tegen elkaar), anders één
+  gedeelde tussenstijl. Schuifdeur: 1 of 2 bladen
+  (uit elkaar), in de wand of op de wand aan een rail (binnen- of
+  buitenzijde), glazen of dicht blad. In de plattegrond (app en PDF) een
+  draaicirkel per deur en de schuifrichting per schuifdeur; in de loopmodus
+  gaan deuren open (dubbele schuifdeur samen). Dagkanten (afgewerkte
+  fase): binnen een geschilderde omranding, dagkantplaten tot het kozijn en
+  een vensterbank onder ramen; buiten een omranding in de kozijnkleur en
+  een waterslag onder ramen (`WallModel.build3D`).
+- **Plafond:** in de afgewerkte fase is de onderkant van het dak
+  geschilderd in de plafondkleur (Binnen › Wanden › Plafond), zolang
+  "Geschilderd" aan staat; anders kale OSB.
 - **Dakvorm/wandhoogte:** per unit een dakvorm (Unit › Dakvorm: plat,
-  lessenaar, zadel, mansarde of wolfsdak, met schuiven en hellingshoek).
-  Daaruit volgen de wanden: de kopgevels krijgen de daklijn (bij mansarde
-  met twee knikken, bij een wolfsdak afgeknot op het wolfseind, met
+  lessenaar, zadel of wolfsdak, met schuiven en hellingshoek).
+  Daaruit volgen de wanden: de kopgevels krijgen de daklijn (bij een
+  wolfsdak afgeknot op het wolfseind, met
   daarboven driehoekige wolfseinden met de dakhelling tot de nok, met een
   rechte nok ertussen), de haakse wanden staan vlak op de goothoogte. Het
   bovenste deel van een wolfsdak is gewoon houtwerk: sporen, hoekkepers,
   nokbalk en kopbalken (ook in zaaglijst, specificaties en kosten).
+  Een dubbel lessenaardak (twee units, elk hoog aan hun gezamenlijke naad,
+  op de mm gelijke goot, nok en hoogte op de naad: samen een zadeldak)
+  krijgt net als een zadeldak een stalen nokbalk onder de naad; één
+  lessenaar of twee die zo niet aansluiten niet. Staat er een schoorsteen
+  op de nok, dan stopt elke nokbalk vóór de schoorsteen.
   Goot en nok gelden over de volle vloermaat (goot boven de buitenkant van
   de gevel); staat de kopgevel tussen de haakse wanden, dan loopt zijn
-  daklijn daar precies op aan. Knik en wolfseind schalen mee met goot en
-  nok (verhouding). Bij een knik (mansarde) sluiten de dakvlakken in
-  verstek aan. De PDF heeft voor een wolfsdak een eigen blad met het
+  daklijn daar precies op aan. Het wolfseind schaalt mee met goot en
+  nok (verhouding). De PDF heeft voor een wolfsdak een eigen blad met het
   bovenste deel (bovenaanzicht houtwerk + stuklijst).
   Grenzen (`UnitModel.LIMITS`): nok max 5 m, goot / plat dak max 3 m (vanaf
-  bovenkant vloer tot onderkant dak), unit max 4,3 x 14 m. Platte daken van verschillende hoogte krijgen elk hun eigen
+  bovenkant vloer tot onderkant dak), unit max 4,7 x 14 m. Platte daken van verschillende hoogte krijgen elk hun eigen
   boeideel (versprongen, het lage loopt door tot onder het hoge). Wijzig je een
   wandhoogte in de wand-editor, dan geldt dezelfde regel vanuit die wand.
+  De daklijn van een wand hoort bij de wand zonder naden: loopt een wand
+  door een naad langer door (bijv. de kopgevel naast een gekoppelde unit),
+  dan blijven nok en knikken op hun plaats (`UnitModel.topLineOn`).
+- **Dakaansluiting (L/T):** staat een unit met nokdak (zadel of
+  wolfsdak) met zijn nok haaks op de langszijde van een buur met nokdak
+  (vleugel tegen hoofdvolume), dan loopt de vleugel het hoofddak in tot
+  zijn nok, met kilkepers in de binnenhoeken (bij gelijke goot, nok en
+  overspanning onder 45°); het
+  wolfseind van de vleugel aan de naad vervalt. Ligt de vleugel gelijk met
+  een kop van het hoofdvolume, dan wordt die kop een schild in de vlakken
+  van de vleugel (hoekkeper, de goot loopt door; de kopgevel staat dan op
+  goothoogte, een wolfseind daar vervalt). Een vleugel die in een wolfseind
+  van het hoofdvolume zou steken sluit niet aan. Elke unit houdt zijn eigen
+  dakdeel (sporen, kreupele sporen, kepers, knik- en nokbalken; stalen
+  nokbalk alleen over de eigen nok) met een eigen PDF-blad
+  (`HouseModel.roofJoins`, `RoofModel.computeJoinedRoof`). Niet bij dak
+  over de hele woning; dakramen in zo'n dakdeel doen nog niet mee.
+- **Overkapping:** bij een dak over de hele woning met `cover` loopt het
+  dak door tot de omhullende rechthoek waar geen unit staat (bijv. een
+  terras naast een kortere module), met een afgewerkte onderplaat in de
+  kleur van het boeideel (`HouseModel.coverExtensions`).
+- **Dak over de hele woning:** eigenschappen Woning › Dak › "Over hele woning": één
+  dakvorm (zelfde invoer als per unit) over de omhullende rechthoek van alle
+  units; een wolfsdak alleen bij een rechthoek (bij een L-/T-vorm zouden
+  de wolfseinden kilkepers vragen, dan wordt het een zadeldak), bijv. een
+  grote wolfskap over twee units naast elkaar. Elke unit
+  houdt zijn eigen dakdeel (dekken, bovenste deel van het wolfsdak geknipt
+  op de unit, PDF-bladen, kosten); de wanden van alle units volgen het
+  woningdak. De daken per unit blijven bewaard (`roof.unitWalls`) en komen
+  terug als je het weer uitzet.
 - **Vloer:** balken, cirkelvormige doorvoeren, OSB, optioneel chassis;
   in de woning een vloerafwerking (textuur, bijv. visgraat).
 - **Woning:** units koppelen aan een zijde (uitlijning + verschuiving); op
@@ -124,42 +189,219 @@ assets/             logo, texturen, skybox
   zonder spots). De rand van het lage dak loopt dan door tot de gevel van
   het hoge, of langs een zijgevel tot de volle overstek (onder de hoge
   rand). Boeideel en daktrim steken 80 mm boven het dakleer uit.
-- **Gevel:** gevelbekleding per woning, met override per wand: rabat
-  (vochtdoek + kruislat + rabat 12 mm, kleur per woning, getekend als
-  plankentextuur die over naden doorloopt) of steen (181 texturen). Steen is overal een
+- **Gevel:** gevelbekleding per woning, met override per wand en per
+  wandstuk: rabat (vochtdoek + kruislat + rabat 12 mm, kleur per woning,
+  getekend als plankentextuur die over naden doorloopt), steen (181
+  texturen) of stucwerk (pleisterlaag 15 mm op cement-gebonden plaat, kleur
+  per woning, `WallModel.STUC`). Een zijde kan gesplitst worden (wand ›
+  Wandstukken › Splitsen op, gemeten vanaf de linker vloerhoek van buitenaf):
+  elk stuk wordt een eigen wand-element en kan een eigen gevel krijgen
+  (bijv. stuc links, hout rechts). Steen is overal een
   steenstrip op een wit isolatieblok, samen 110 mm (`WallModel.STONE`).
   Het trasraam (cementplaat of een eigen steen) komt onder beide, dus
   twee stenen kan. Latwerk, doek en metselwerk lopen per gevel door over
   unit-naden. Sandwichpanelen rondom, 600 mm de grond in.
+- **Ruimtes** (`room/room-model.js`): elk door wanden afgesloten gebied is
+  een ruimte, bepaald als een verfemmer: alles wat bereikbaar is zonder door
+  een wand te gaan (deuren en ramen tellen als wand). Exact op het raster van
+  de wandvlakken, dus de netto vloer tot op de mm; kiertjes tot 30 mm tussen
+  wanden worden dichtgezet. Gereedschap *Ruimte vullen* (Start/Binnen): kies
+  een functie (woonkamer, keuken, slaapkamer, badkamer, toilet, hal, ...) en
+  klik in de plattegrond; of selecteer een gebied en kies daar de functie
+  (nog eens klikken = de unit eronder). Per ruimte: naam, vloerafwerking
+  (o.a. tegels), FIBO-wandpanelen (decor, tot een hoogte of tot het plafond),
+  eigen verfkleur en een vals plafond op een vaste hoogte (alleen waar het
+  dak hoger ligt; wandafwerking en binnenspots volgen). Laag in de
+  plattegrond (Lagen › Ruimtes), label met netto m², in de structuur,
+  het rapport, de kosten (vals plafond, FIBO) en op de PDF-plattegrond met
+  een ruimtestaat. Het zaadpunt hoort bij een unit en schuift mee.
+- **Inrichting** (`interior/fixture-model.js`): zwevend toilet (wandcloset
+  aan een voorzetwand), fontein, badmeubel met spiegel, inloopdouche
+  (douchegoot, glaswand, regendouche), keukenblok (spoelbak, hoge kast met
+  koelkast en oven, vaatwasser, bovenkasten), kookeiland met inductieplaat,
+  kledingkast, bed, eettafel met stoelen, bank met chaise longue, fauteuil,
+  salontafel, tv-meubel, boiler en wasmachine. Gereedschap Inrichting (I): kies
+  een stuk in de werkbalk en klik in de plattegrond; slepen, bij een wand snapt de rug op
+  het wandvlak (Alt = vrij), D = draaien, Del = verwijderen. Per stuk maten
+  en opties (front, plek spoelbak, glaswand links/rechts, ...). In 2D, 3D
+  (afgewerkte fase), de PDF-plattegrond, de structuur en de kosten (groep
+  Inrichting; los meubilair telt niet mee). Het stuk hoort bij een unit en
+  schuift mee.
 - **Verlichting:** boeideel-spots of gevellampen (per gevel verdeeld,
   override per wand) en binnenspots in een raster per unit.
-- **Ribbon** (`core/ribbon.js`, vervangt de menubalk): Bestand · Start ·
-  Gevel · Dak · Binnen · Constructie · Verlichting · Rapport · Beeld · Extra,
-  plus een gekleurd tabblad voor de selectie (unit, wandstuk, binnenwand of
-  naadwand) dat vanzelf opent. Velden staan in groepen naast elkaar, met
-  schuiven voor maten met een logisch bereik. Dubbelklik op een tabblad
-  klapt de ribbon in. Plattegrond en 3D gebruiken de volle breedte; tabblad
-  Rapport toont het rapport (transport per unit, gewicht, afmetingen,
-  kosten, hout, plaatwerk, met staafdiagrammen) in plaats van de plattegrond.
-- **3D:** schuif Bouwfase linksonder; Beeld › Tonen: Dak/Lampen; Beeld ›
-  Doorsnede (wanden afgesneden op een instelbare hoogte, schuif in de ribbon
-  en onder de 3D, snede wit afgedekt), binnenzijde in een
-  verfkleur (afgewerkte fase), omgeving Ontwerp/Dag/Nacht, Render met lampen
-  als echte lichtbronnen.
+- **Indeling** (zelfde patroon als CAD/BIM-pakketten; elke functie op één plek):
+  bovenbalk met menu Bestand (nieuw, openen, opslaan, exporteren,
+  projectgegevens, kosten & tijden) · Beeld · Help, de geopende ontwerpen als
+  tabs en de knop Opslaan; links de structuur (groepen in-/uitklapbaar en
+  onthouden; de groep met de selectie klapt vanzelf open); in het midden een werkbalk met
+  gereedschap (Selecteren V, Binnenwand W, Ruimte R, Inrichting I, met de
+  opties van het actieve gereedschap ernaast; Unit toevoegen) en weergave
+  (Lagen, Omgeving, Doorsnede X, Render, Lopen L, Rapport 4, 2D + 3D / 2D /
+  3D met 1/2/3); rechts het eigenschappenpaneel: de selectie (unit,
+  wandstuk, binnenwand, ruimte, inrichting, elektra) met kruimelpad terug,
+  of zonder selectie de woning (kerncijfers en inklapbare secties Gevel,
+  Dak, Binnen, Verlichting, Elektra, Constructie); onderin een statusbalk
+  met de hint van het gereedschap en meldingen. Wand- en vloer/dak-editor
+  hebben dezelfde indeling (werkbalk boven, paneel met tabbladen en
+  Resultaat rechts; binnen de woning met "← Woning" of Esc terug). Help ›
+  Sneltoetsen (?) toont alle toetsen. Rapport toont transport per unit,
+  gewicht, afmetingen, kosten, hout en plaatwerk in plaats van de
+  plattegrond, als masonry (kaart in de kortste kolom, leesvolgorde blijft).
+- **3D en plattegrond:** één lagenmenu (Lagen in de werkbalk, met bouwfase
+  als snelkeuze) voor 3D en plattegrond; plattegrond zoomt met het
+  scrollwiel en de knoppen rechtsonder (F = passend), verschuiven met
+  slepen; Doorsnede (wanden afgesneden op een instelbare hoogte, schuif in
+  de werkbalk, snede wit afgedekt), binnenzijde in een verfkleur (afgewerkte
+  fase), omgeving Ontwerp/Dag/Nacht, Render met lampen als echte
+  lichtbronnen.
 - **Transport:** per unit buitenmaat (incl. gevelafwerking), hoogte en
   gewicht (vloer/wanden/dak) met een indicatieve breedteklasse.
 - **Uitvoer:** JSON opslaan/openen en een samenhangende PDF (aanzichten
   noord/oost/zuid/west als vlakke render met legenda afwerking, plattegrond,
   vloeren, wandstukken, binnenwanden, totalen).
+- **CAD-export (DXF):** Bestand › Exporteren › CAD (DXF); los van
+  Opslaan/Ctrl+S. DXF R12 (AC1009), opent in elk
+  CAD-pakket (AutoCAD, BricsCAD, DraftSight, LibreCAD, …); DWG maakt het
+  CAD-pakket zelf met Opslaan als (echte DWG schrijven vergt een GPL- of
+  commerciële bibliotheek). Modelruimte 1:1 in mm: plattegrond met noord
+  boven en de zuidwesthoek van de units op 0,0, eronder de vier gevels in een
+  2×2-raster (maaiveld als basis). Plattegrond: wanden per stuk als gesloten
+  polylijn, onderbroken bij sparingen die onder het snijvlak (1500 mm) beginnen
+  (hogere gestreept), stijlzone en gevelbekleding als eigen lagen, kozijnen
+  (raam: kader + glaslijn; deur: stijlen, blad en draaicirkel als boog;
+  schuifdeur: bladen, pijlen, rail), ruimtegrenzen als gesloten polylijn met
+  naam/m²/plafond, inrichting, dakrand, palen, schoorsteen, verlichting,
+  elektra, naden en elementcodes. Gevels: dezelfde vlakken als de
+  PDF-aanzichten (`HousePdf.viewProjections`) als lijntekening met verborgen
+  lijnen weg, kozijnen met kader, blad, zij-/bovenlicht en glas
+  (`KozijnModel.viewLines`). Maatvoering als echte DIMENSION (maatstijl
+  TECTUM): ketting per buitenwandstuk langs de sparingen, totaal per stuk en
+  van de woning, hoogtes maaiveld/peil/top per gevel. Lagen `PL-*`
+  (plattegrond), `AZ-*` (aanzichten), `MAATVOERING`, `TEKST`; tekst,
+  maatvoering en lijntypes afgestemd op 1:50 (`$LTSCALE`/`DIMSCALE` 50).
+- **BIM-export (IFC):** Bestand › Exporteren › BIM (IFC), ook in Woning ›
+  Uitvoer. IFC4 met alleen de bouwconstructie: hout (stijlen/regels als
+  IfcMember, vloerbalken als IfcBeam, dakbalken als IfcMember), stalen
+  nokbalk, palen, platen (spaanplaat, OSB, cementplaat als IfcPlate) en
+  elektra (buis per leiding, inbouw-/lasdozen, meterkast); geen
+  gevelafwerking, latwerk, isolatie, kozijnen, dakbedekking of inrichting.
+  Geometrie uit de 3D-opbouw zelf (`HouseIfc`: fase *elektra* voor alle balken
+  en leidingen, fase *beplating* voor de platen; herkend aan het materiaal),
+  als driehoeksnet. Opbouw: unit › element (A-W1, A-V1, A-D) › onderdelen;
+  binnenwanden en elektra los in de bouwlaag. Per onderdeel `Pset_Tectum`
+  (element, onderdeel, afmeting, lengte, materiaal). Kleur per soort (op het
+  vlak en het materiaal): stijl lichthout, regel oranje, vloerbalk bruin,
+  dakbalk roodbruin, paal donkerbruin, stalen nokbalk staalblauw, spaanplaat
+  groen, OSB geel, cementplaat grijs; elektra in de app-kleuren
+  (`HouseIfc` COLORS). X = oost, Y = noord,
+  Z = 0 op peil; zuidwesthoek van de units = 0,0 (zelfde als de DXF).
+- **Render-export (OBJ):** Bestand › Exporteren › Render (OBJ), ook in Woning ›
+  Uitvoer. Voor een sfeerimpressie: alleen wat in de afgewerkte woning te zien
+  is (dak, dakrand, lampen, ruimtes, inrichting; los van de gekozen lagen,
+  doorsnede en weergave-opties; zonder buizen en dozen, binnenste vloerbalken,
+  latten en isolatie achter de gevel, lichtkegels, logobord, grond en lucht)
+  als ZIP met `.obj`, `.mtl`, `textures/*.png` (rabat, steen, riet, tegels) en
+  `<naam>_lampen.py`: in Blender uitvoeren importeert de OBJ en zet elke lamp
+  (gevellamp, dakrandspot, binnenspot) als echte spotlight met dezelfde plek,
+  richting en kegel als in de app (`LightingModel.lightSources`). Meters, Y omhoog (de
+  standaard OBJ-import van Blender zet dat goed: noord = +Y), oorsprong op
+  maaiveld onder het midden. Kleuren omgerekend van sRGB naar lineair (de app
+  heeft geen kleurbeheer, Blender wel), PBR via `Pr`/`Pm`/`d`/`Ke` (ruwheid,
+  metaal, doorzichtigheid glas, gloed lampen); textuurherhaling zit in de
+  UV's (`ObjWriter`).
+
+## Kosten en prijzen (CSV)
+
+Alle waarden van het kostenmodel staan in twee CSV-bestanden in `kosten/`, die
+de app bij het starten ophaalt. Elke waarde staat op één plek; de CSV's zijn
+leidend en de app bewaart niets in de browser.
+
+- `kosten/intern.csv`: eigen waarden: tijden, uurloon, bezetting, kosten per
+  uur, opslagen, marge (alles behalve prijzen).
+- `kosten/leveranciers.csv`: alle inkoopprijzen (bijv. uit API-scripts van
+  leveranciers), ook constructiehout per balkmaat.
+- `js/cost/cost-defaults.js`: welke posten er zijn (labels, eenheden, keuzes)
+  en noodwaarden voor wat een CSV mist.
+
+```
+# intern.csv
+code;omschrijving;eenheid;waarde
+arbeid.uurloon;Uurloon productie (all-in);€/u;45
+zagen.methode;Zaagmethode;;robot
+
+# leveranciers.csv
+code;omschrijving;eenheid;prijs;leverancier;artikelnummer;bijgewerkt
+elektra.wcdEnkel;Wandcontactdoos enkel met randaarde;€/st.;6,00;Groothandel X;123456;2026-10-09
+hout.balk.38x235;Constructiehout vuren C24 38×235;€/m;4,91;Houthandel Y;;2026-10-09
+```
+
+- Verplicht: `code` en `waarde` (of `prijs`), excl. btw; `6,00`, `6.00`,
+  `1.234,50` en `€ 6` mogen; bij een keuze de sleutel of de tekst.
+  Scheidingsteken `;`, `,` of tab; regels met `#` worden overgeslagen.
+- `code` = `<groep>.<sleutel>` uit `cost-defaults.js`, of `hout.balk.<b>x<h>`
+  voor constructiehout per balkmaat in €/m (zonder balkmaat: m³-prijs × volume).
+- `omschrijving` is de naam van de post in de app (leeg = die uit `cost-defaults.js`).
+- `eenheid` is optioneel; ingevuld moet die gelijk zijn aan die van de post,
+  anders wordt de regel geweigerd.
+- Een prijs in intern.csv of een tijd in leveranciers.csv wordt geweigerd
+  ("hoort in …"). Meerdere regels met dezelfde code in leveranciers.csv
+  (leveranciers): de laagste prijs telt.
+- Onbekende codes (bijv. onderdelen die de app nog niet rekent) en fouten staan
+  bovenaan in Kosten & tijden.
+- Kosten & tijden: **Toepassen** geldt tot herladen (om te proberen);
+  **intern.csv downloaden** om het bestand in `kosten/` te vervangen.
+  Prijsvelden staan vast. Bij Leveranciers: **Sjabloon** (alle prijscodes),
+  **Tijdelijk laden** (tot herladen of **Terug naar server**).
 
 ## Bekende beperkingen
 
+- DXF: geen arceringen en geen lijndiktes (R12); kleuren per laag (ACI), dus
+  pendiktes via de plotstijl. Geen doorsnede en geen dakaanzicht. Eenheid
+  staat niet in het bestand: in CAD op millimeters zetten (UNITS) als het
+  pakket erom vraagt.
+- OBJ: lichtbronnen alleen via het meegeleverde Blender-script, geen
+  reliëf-/normaalkaarten; glas als doorzichtig materiaal, in Blender eventueel
+  op Glass BSDF zetten.
+- IFC: onderdelen zijn driehoeksnetten (niet parametrisch); geen
+  verbindingsmiddelen, isolatie of bekabeling (alleen buizen).
+
 - Tijdelijk (verwijderen voor productie): zaagmachine-overzicht (zaagmeters bij
   2400 m/u, zaagsneden, hoeken) in de app en op het totalenblad (`SAW_M_PER_H`).
 - Tijdelijk: een nieuwe woning is het voorbeeldontwerp "Vlinderwoning"
   (92 m², drie units, vlinderdak met riet + platte tuinkamer, ook als
   `json/premade/vlinderwoning.json`); uit te zetten met `TEST_DEFAULT` in
-  `js/house/house-model.js`.
+  `js/house/house-model.js`. Bij het starten opent model **Amstel**
+  (`HouseModel.createAmstel`, naar `examples/ontwerp_amstel.pdf`): 11,24 ×
+  7,2 m, twee modules onder één plat dak dat over het terras doorloopt,
+  stucwerk wit met verticaal hout aan de slaapkamerkant, binnenwanden,
+  dubbele schuifdeur tussen woonkamer en hal, en complete inrichting.
+  Langer maken: beide units breder (alles is vanaf de westgevel gemaat).
+  Model **Wetering** (`HouseModel.createWetering`, naar
+  `examples/ontwerp_wetering.pdf`): 10,5 × 4,8 m, twee units van 2,6 en
+  2,2 m zonder naadwand (open woonkamer over de volle diepte), verticaal
+  rabat grijs, plat dak met zwart boeideel, hoekkeuken met kookplaat,
+  badkamer, slaapkamer met kledingkast. Model **IJssel**
+  (`HouseModel.createIJssel`, naar `examples/ontwerp_ijssel.pdf`): L-vorm
+  14 × 4,6 m met een vleugel van 4,6 × 3 m, twee units met zadeldak en
+  riet die met een kil en een hoekkeper op elkaar aansluiten, stucwerk wit,
+  openslaande deuren in de westgevel. Model **Waal**
+  (`HouseModel.createWaal`, naar `examples/ontwerp_waal.pdf`): 12,85 × 7 m,
+  flauw zadeldak dat aan de oostkop 1,5 m doorloopt als veranda op eiken
+  palen (Overkapping per unit). Model **Maas** (`HouseModel.createMaas`,
+  naar `examples/ontwerp_maas.pdf`): vierkant 9,2 × 9,2 m, flauw zadeldak
+  over de hele woning; de overkapping maakt van de noordwesthoek een
+  inpandige veranda (2,5 × 4,6 m) op eiken palen. Model **Rijn**
+  (`HouseModel.createRijn`, naar `examples/ontwerp_rijn.pdf`): L-vorm
+  13 × 10 m, hoofdvolume met flauw zadeldak (twee lessenaars die op de naad
+  de nok vormen) en een vleugel met plat dak, steenstrips rondom met een
+  schoorsteen (800 mm, hart op de naad) in de oostgevel, kookeiland, logeerkamer en
+  apart toilet in de vleugel. De standaardmodellen staan in
+  `HouseModel.MODELS`; Bestand › Snel nieuw en het venster Nieuw worden
+  daaruit opgebouwd (nieuw model = één regel plus een `create`-functie die
+  `modelKit` gebruikt). De L-woning (8 × 3,6 m + 4,5 × 3,6 m) blijft
+  beschikbaar als "Woning L-vorm".
+- Netto m² per ruimte telt de hele vloer, ook onder een laag schuin dak
+  (geen NEN 2580-correctie voor hoogte < 1,5 m).
 - Units kunnen niet gedraaid worden.
 - Getekende binnenwanden volgen de dakvorm (nog) niet.
 - De dak-editor toont het dek in de plattegrond (niet per schuin dakvlak).

assets/README.txt

@@ -7,6 +7,3 @@ Assets voor de 3D-weergave en de PDF:
                                 naadloos), voorvertoning in thumb/32|64|128/*.png (WallModel.TRASRAAM_STONES)
 - textures/vloer/               vloerafwerking (FloorModel.FINISHES), bijv. visgraat_001.jpg (1500x1500, tegel 3 m); thumb/32|64|128/*.png
 - textures/dak/                 dakbedekking: riet_<nr>.jpg (1024x1024, tegel 1 m); nummers in RoofModel RIET.nrs; thumb/32|64|128/*.png
-- audio/five-armies.mp3         soundtrack easter egg (Ctrl+Shift+Alt+L shooter; core/granny-kit.js):
-                                "Five Armies" Kevin MacLeod (incompetech.com), licensed under
-                                Creative Commons: By Attribution 4.0 — https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

css/app.css

@@ -4,13 +4,7 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-/* ============================================================
-   HUISSTIJL Van Emous — kleuren als CSS-variabelen (bron: SCSS-variabelen
-   $van-emous-blue / -orange / -ultra-light, $nav-link-color, $primary).
-   De bediening (menu's, panelen, navigatie) is licht; de 2D-/3D-weergaven
-   houden een donkere achtergrond (--viewport-bg), omdat de canvas-tekeningen
-   daar lichte lijnen/teksten op gebruiken.
-   ============================================================ */
+/* De 2D-/3D-weergaven blijven donker (--viewport-bg): de canvas-tekeningen gebruiken lichte lijnen. */
 :root {
   --van-emous-blue: #dce4ee;
   --van-emous-orange: #b95913;
@@ -20,7 +14,7 @@
 
   --primary-hover: #9c4a0f;
   --primary-soft: rgba(185, 89, 19, 0.10);
-  --primary-on-dark: #e8883d;   /* oranje dat leesbaar blijft op de donkere weergaven */
+  --primary-on-dark: #e8883d;
   --text: var(--nav-link-color);
   --text-muted: #5b6673;
   --text-faint: #8a94a0;
@@ -45,30 +39,6 @@
     }
 
 
-    #app-container { display: flex; width: 100%; height: 100%; }
-
-    #left-column {
-      flex: 1;
-      display: flex;
-      flex-direction: column;
-      height: 100%;
-      min-height: 0;
-      min-width: 0;
-      border-right: 1px solid var(--border);
-    }
-
-    #right-column {
-      flex: 1;
-      display: flex;
-      flex-direction: column;
-      height: 100%;
-      min-height: 0;
-      min-width: 0;
-    }
-
-    #app-container.fullscreen-3d #left-column { display: none; }
-    #app-container.fullscreen-2d #right-column { display: none; }
-
     #pane-2d-container {
       flex: 1;
       display: flex;
@@ -85,20 +55,12 @@
       background: var(--viewport-bg);
     }
     .pane-2d-sub + .pane-2d-sub { border-top: 1px solid var(--border); }
-    .pane-2d-primary { flex: 2; } /* primair aanzicht (bijv. vooraanzicht bij een wand) krijgt meer ruimte */
+    .pane-2d-primary { flex: 2; }
     .pane-2d-sub canvas.interactive { cursor: default; }
     .pane-2d-row { display: flex; flex-direction: row; padding: 0; }
     .pane-2d-half { flex: 1; position: relative; min-width: 0; min-height: 0; background: var(--viewport-bg); }
     .pane-2d-half + .pane-2d-half { border-left: 1px solid var(--border); }
 
-    #control-panel {
-      height: 380px;
-      background: var(--van-emous-ultra-light);
-      border-top: 1px solid var(--border);
-      display: flex;
-      flex-direction: column;
-    }
-
     .tab-bar {
       display: flex;
       background: var(--van-emous-blue);
@@ -154,39 +116,6 @@
     }
     .tab-content.active { display: block; }
 
-    #pane-3d { flex: 1; position: relative; min-height: 0; background: var(--viewport-bg); }
-
-    #specs-panel-3d {
-      height: 380px;
-      background: var(--van-emous-ultra-light);
-      border-top: 1px solid var(--border);
-      overflow-y: auto;
-      padding: 15px 20px;
-    }
-    #specs-panel-3d .controls-grid { grid-template-columns: 1fr 1fr; }
-
-    .toolbar-3d {
-      position: absolute;
-      top: 15px;
-      right: 15px;
-      z-index: 10;
-      display: flex;
-      gap: 8px;
-    }
-    .btn-3d-toggle {
-      background: rgba(0, 0, 0, 0.75);
-      border: 1px solid var(--primary-on-dark);
-      color: var(--primary-on-dark);
-      padding: 6px 12px;
-      border-radius: 4px;
-      font-size: 12px;
-      font-weight: bold;
-      text-transform: uppercase;
-      letter-spacing: 0.5px;
-      cursor: pointer;
-    }
-    .btn-3d-toggle.active { background: var(--primary); border-color: var(--primary); color: #fff; }
-
     .pane-label {
       position: absolute;
       top: 15px;
@@ -226,7 +155,6 @@
     .highlight { color: var(--primary); font-weight: bold; }
     canvas { display: block; width: 100%; height: 100%; }
 
-    /* --- Openingen tab (nieuw) --- */
     .opening-card {
       background: var(--surface);
       border: 1px solid var(--border);
@@ -286,7 +214,6 @@
       margin-bottom: 10px;
     }
 
-    /* --- Specificaties tab (nieuw) --- */
     .spec-section { margin-bottom: 14px; }
 
     .material-info { font-size: 12px; color: var(--text-muted); line-height: 1.5; margin: 4px 0 10px; }
@@ -298,40 +225,15 @@
     }
     .material-toggle-btn.active { background: var(--primary); border-color: var(--primary); color: #fff; }
     .material-toggle-btn:hover:not(.active) { border-color: var(--primary); color: var(--primary); }
-/* ============================================================
-   APP SHELL: ribbon, workspace-wrapper, splashscreen, about-modal
-   ============================================================ */
 html, body { height: 100%; }
 
-#tab-bar {
-  height: 34px;
-  background: var(--van-emous-ultra-light);
-  border-bottom: 1px solid var(--border);
-  display: flex;
-  align-items: stretch;
-  overflow-x: auto;
-}
-.tab-item {
-  display: flex; align-items: center; gap: 8px;
-  padding: 0 12px; font-size: 12px; color: var(--text-muted);
-  border-right: 1px solid var(--border-soft); border-bottom: 2px solid transparent; cursor: pointer; white-space: nowrap;
-}
-.tab-item:hover { color: var(--text); }
-.tab-item.active { background: var(--surface); color: var(--text); border-bottom: 2px solid var(--primary); }
-.tab-item .tab-close {
-  color: var(--text-faint); font-size: 14px; line-height: 1; padding: 2px;
-}
-.tab-item .tab-close:hover { color: var(--danger); }
-
-body { display: flex; flex-direction: column; }
-#tab-bar { flex: none; }
 #workspace { width: 100vw; flex: 1; min-height: 0; position: relative; }
 #workspace-empty {
   height: 100%; display: flex; align-items: center; justify-content: center;
   color: var(--text-faint); font-size: 14px; flex-direction: column; gap: 10px;
 }
 
-/* --- Splashscreen (blijft donker: het logo bevat lichte delen) --- */
+/* Splashscreen blijft donker: het logo bevat lichte delen. */
 #splash-screen {
   position: fixed; inset: 0; background: #0d0d0d; z-index: 9999;
   display: flex; flex-direction: column; align-items: center; justify-content: center;
@@ -342,7 +244,6 @@ body { display: flex; flex-direction: column; }
 #splash-screen .splash-name { color: #eee; font-weight: bold; letter-spacing: 1px; }
 @keyframes splashFadeOut { 0% { opacity: 1; } 100% { opacity: 0; visibility: hidden; pointer-events: none; } }
 
-/* --- "Over deze software"-modal --- */
 #about-overlay {
   position: fixed; inset: 0; background: rgba(33, 33, 33, .45); z-index: 500;
   display: none; align-items: center; justify-content: center;
@@ -392,7 +293,6 @@ body { display: flex; flex-direction: column; }
 #wall-project-modal .modal-footer, #house-project-modal .modal-footer { display: flex; justify-content: flex-end; gap: 10px; margin-top: 14px; }
 #wall-project-modal .control-group input, #house-project-modal .control-group input { width: 150px; text-align: left; }
 
-/* --- Kosten & tijden (CostSettings) --- */
 #cost-settings-overlay {
   position: fixed; inset: 0; background: rgba(33, 33, 33, .45); z-index: 500;
   display: none; align-items: center; justify-content: center;
@@ -416,6 +316,13 @@ body { display: flex; flex-direction: column; }
 #cost-settings-modal .cs-row select { text-align: left; }
 #cost-settings-modal .cs-unit { color: var(--text-faint); font-size: 11px; }
 #cost-settings-modal .cs-row.changed .cs-label { color: var(--primary); font-weight: bold; }
+#cost-settings-modal .cs-row.from-list input { color: var(--primary); font-weight: bold; }
+#cost-settings-modal .cs-row.from-list .cs-unit::after { content: ' CSV'; color: var(--primary); font-size: 9px; }
+#cost-settings-modal .cs-pricelist { font-size: 12px; margin-bottom: 10px; padding: 6px 8px; border: 1px solid var(--border); border-radius: 4px; }
+#cost-settings-modal .cs-pricelist .io-btn { padding: 1px 8px; margin-left: 6px; }
+#cost-settings-modal .cs-pricelist .cs-list + .cs-list { margin-top: 4px; }
+#cost-settings-modal .cs-pricelist ul { margin: 4px 0 0; padding-left: 18px; max-height: 120px; overflow-y: auto; }
+#cost-settings-modal .cs-pricelist li.err { color: var(--danger); }
 
 #new-overlay {
   position: fixed; inset: 0; background: rgba(33, 33, 33, .45); z-index: 500;
@@ -434,43 +341,11 @@ body { display: flex; flex-direction: column; }
   color: var(--nav-link-color); cursor: pointer; width: 110px;
 }
 .new-option svg { width: 40px; height: 40px; }
+.new-option .bi { font-size: 36px; line-height: 40px; }
 .new-option span { font-size: 13px; }
 .new-option:hover:not(.disabled) { border-color: var(--primary); color: var(--primary); background: var(--primary-soft); }
 .new-option.disabled { opacity: .4; cursor: not-allowed; }
 
-/* ============================================================
-   VLOER-EDITOR (floor.js) — hergebruikt bestaande klassen als
-   .opening-card/.add-opening-btn/.global-warning/.controls-grid/.control-group/
-   .tab-bar/.tab-btn/.tab-content/.result-row/.highlight/.divider (identiek
-   aan de wand-editor, dus geen dubbele stijl-definities nodig).
-   ============================================================ */
-#floor-app { display: flex; width: 100%; height: 100%; }
-#floor-left-column {
-  flex: 1; display: flex; flex-direction: column; height: 100%; min-height: 0; min-width: 0;
-  border-right: 1px solid var(--border);
-}
-#floor-right-column { flex: 1; display: flex; flex-direction: column; height: 100%; min-height: 0; min-width: 0; }
-#floor-app.fullscreen-3d #floor-left-column { display: none; }
-#floor-app.fullscreen-2d #floor-right-column { display: none; }
-#floor-pane-2d-container { flex: 1; display: flex; flex-direction: column; min-height: 0; width: 100%; }
-#floor-control-panel { height: 380px; background: var(--van-emous-ultra-light); border-top: 1px solid var(--border); display: flex; flex-direction: column; }
-#floor-control-panel .tab-content { padding: 15px 20px; overflow-y: auto; flex: 1; display: none; }
-#floor-control-panel .tab-content.active { display: block; }
-#floor-pane-3d { flex: 1; position: relative; min-height: 0; background: var(--viewport-bg); }
-#floor-specs-panel-3d {
-  height: 380px; background: var(--van-emous-ultra-light); border-top: 1px solid var(--border); overflow-y: auto; padding: 15px 20px;
-}
-#floor-specs-panel-3d .controls-grid { grid-template-columns: 1fr 1fr; }
-
-/* ============================================================
-   WONING-EDITOR (house/house.js) — navigatieboom links, actief onderdeel
-   rechts (overzicht of de ECHTE wand-/vloer-editor in #house-part-host).
-   ============================================================ */
-#house-app { display: flex; width: 100%; height: 100%; }
-#house-nav {
-  width: 240px; flex: none; display: flex; flex-direction: column; gap: 6px;
-  background: var(--van-emous-blue); border-right: 1px solid var(--border); padding: 10px 8px; overflow-y: auto;
-}
 .hn-title { font-size: 12px; font-weight: bold; color: var(--primary); text-transform: uppercase; letter-spacing: .8px; padding: 2px 6px 6px; }
 #house-nav-tree { display: flex; flex-direction: column; gap: 2px; }
 .hn-group { margin-top: 6px; }
@@ -490,57 +365,20 @@ body { display: flex; flex-direction: column; }
 .hn-item.disabled:hover { background: none; color: #9aa4b0; }
 .hn-actions { display: flex; gap: 6px; margin-top: 10px; }
 .hn-actions .io-btn { flex: 1; }
-#house-nav .io-status { margin: auto 0 0; padding: 6px; }
 
-#house-part-host { flex: 1; min-width: 0; min-height: 0; display: flex; flex-direction: column; }
-#house-part-host > #app-container,
-#house-part-host > #floor-app,
-#house-part-host > #house-overview { flex: 1; min-height: 0; height: auto; }
-
-/* Overzicht: plattegrond en 3D over de volle breedte (smal: onder elkaar);
-   bediening in de ribbon. Tabblad Rapport: rapport i.p.v. plattegrond. */
-#house-overview { display: flex; width: 100%; }
-.ho-views { flex: 1; display: flex; min-width: 0; min-height: 0; }
-.ho-pane { flex: 1; position: relative; min-height: 0; min-width: 0; background: var(--viewport-bg); }
-#ho-pane-plan { border-right: 1px solid var(--border); }
-@media (max-width: 1100px) {
-  .ho-views { flex-direction: column; }
-  #ho-pane-plan, .ho-report { border-right: none; border-bottom: 1px solid var(--border); }
-}
-#house-overview.fullscreen-3d #ho-pane-plan, #house-overview.fullscreen-3d .ho-report { display: none !important; }
-#house-overview.fullscreen-2d #ho-pane-3d { display: none; }
 .ho-report { display: none; flex: 1; min-width: 0; min-height: 0; overflow-y: auto; padding: 14px 18px 20px; background: var(--van-emous-ultra-light); border-right: 1px solid var(--border); }
 #house-overview.show-report .ho-report { display: block; }
 #house-overview.show-report #ho-pane-plan { display: none; }
-.ho-report .ui-spec-grid { grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(290px, 1fr)); align-items: start; }
 .ho-report-head { display: flex; align-items: baseline; gap: 12px; margin-bottom: 12px; }
 .ho-report-head h1 { margin: 0; font-size: 14px; }
 .ho-report-head span { font-size: 12px; color: var(--text-muted); }
 .ho-warn { position: absolute; top: 52px; left: 15px; right: 15px; z-index: 9; pointer-events: none; }
 .ho-warn .ui-warn { margin: 0 0 6px; max-width: 560px; }
-.ho-hint {
-  position: absolute; left: 15px; bottom: 10px; font-size: 11px; color: #bbb;
-  background: rgba(0, 0, 0, .6); padding: 3px 8px; border-radius: 4px; pointer-events: none;
-}
 .ho-prop-actions { display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 8px; margin-top: 12px; }
 .io-btn-danger { border-color: #e3b4b0; color: var(--danger); }
 .io-btn-danger:hover { border-color: var(--danger); color: var(--danger); background: var(--danger-soft); }
 .control-group input:disabled { opacity: .5; cursor: not-allowed; background: var(--border-soft); }
 
-/* --- Weergave-filter (core/view-filter.js): dropdown met vinkjes op de 3D-weergave --- */
-.view-filter { position: relative; }
-.vf-menu {
-  position: absolute; right: 0; top: 100%; margin-top: 6px; min-width: 210px; display: none;
-  background: rgba(0, 0, 0, 0.88); border: 1px solid #444; border-radius: 4px; padding: 8px 12px; z-index: 20;
-}
-.vf-menu.open { display: block; }
-.vf-item { display: flex; align-items: center; gap: 8px; color: #eee; font-size: 13px; padding: 4px 0; cursor: pointer; user-select: none; }
-.vf-item input { accent-color: var(--primary-on-dark); width: 15px; height: 15px; cursor: pointer; }
-
-/* ============================================================
-   UI-KIT (core/ui-kit.js): velden, schakelaars, secties, tabbladen,
-   specificatie-kaarten. Iconen: Bootstrap Icons (css/vendor).
-   ============================================================ */
 .bi { line-height: 1; vertical-align: -0.125em; }
 .ui-section { margin-bottom: 14px; }
 .ui-section h2, .ui-spec-card h2 {
@@ -552,7 +390,7 @@ body { display: flex; flex-direction: column; }
 .ui-field label { font-size: 12.5px; color: var(--text); display: flex; align-items: center; gap: 5px; }
 .ui-field.is-disabled label { color: var(--text-faint); }
 .ui-control { display: flex; align-items: center; flex: none; }
-.ui-control input[type=number], .ui-control select {
+.ui-control input[type=number], .ui-control input[type=text], .ui-control select {
   width: 118px; background: var(--surface); border: 1px solid var(--border); color: var(--text);
   padding: 4px 6px; border-radius: 4px; font-size: 12.5px; font-family: inherit;
 }
@@ -596,7 +434,6 @@ body { display: flex; flex-direction: column; }
 .ui-tab-page { display: none; }
 .ui-tab-page.active { display: block; }
 
-.ui-spec-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(240px, 1fr)); gap: 12px; }
 .ui-spec-card { background: var(--surface); border: 1px solid var(--border-soft); border-radius: 6px; padding: 10px 12px; }
 .ui-spec-row { display: flex; justify-content: space-between; gap: 10px; font-size: 12px; padding: 3px 0; border-bottom: 1px dashed var(--border-soft); }
 .ui-spec-row:last-child { border-bottom: none; }
@@ -605,15 +442,11 @@ body { display: flex; flex-direction: column; }
 .ui-spec-total { border-top: 1px solid var(--border); margin-top: 4px; padding-top: 2px; }
 .ui-spec-total .ui-spec-val { color: var(--primary); }
 
-.btn-3d-toggle { display: inline-flex; align-items: center; gap: 6px; }
 .hn-item .bi { margin-right: 6px; color: var(--text-muted); }
 .hn-item.active .bi, .hn-item:hover .bi { color: var(--primary); }
 .hn-label { display: inline-flex; align-items: center; }
 
-/* Weergave-cyclus (T): render-only = ook het info-deel onder de 3D weg. */
-.render-only #specs-panel-3d, .render-only #floor-specs-panel-3d { display: none; }
 
-/* Bestaande editor-panelen (wand/vloer) in dezelfde stijl als de UI-kit. */
 .control-group { min-height: 28px; margin-bottom: 3px; gap: 10px; }
 .control-group label { font-size: 12.5px; color: var(--text); }
 .control-group input, .control-group select { width: 118px; font-size: 12.5px; padding: 4px 6px; font-family: inherit; }
@@ -630,48 +463,22 @@ h1 { display: flex; align-items: center; gap: 7px; font-size: 12px; font-weight:
 .hn-title { display: flex; align-items: center; gap: 6px; }
 .file-protocol-warning { position: fixed; left: 50%; bottom: 16px; transform: translateX(-50%); z-index: 9000; max-width: 640px; box-shadow: 0 8px 20px rgba(33,33,33,.2); }
 .file-protocol-warning code { background: rgba(0,0,0,.06); padding: 0 4px; border-radius: 3px; }
-.vf-option { gap: 9px; }
-.vf-option.active { color: var(--primary-on-dark); font-weight: 600; }
-.vf-menu .vf-option:hover { color: var(--primary-on-dark); }
 
-/* Voorvertoning steen trasraam (woning > Gevel) */
 .hs-stone-preview { display: block; width: 128px; height: auto; margin: 4px 0 8px; border: 1px solid var(--border, #ccc); border-radius: 3px; }
 
-/* Lopen (first person, derde weergavestand): uitleg onderin de 3D. */
-.walk-hint { display: none; position: absolute; left: 50%; bottom: 14px; transform: translateX(-50%); padding: 6px 12px; border-radius: 4px;
+.walk-hint { display: none; position: absolute; left: 50%; top: 14px; transform: translateX(-50%); padding: 6px 12px; border-radius: 4px;
   background: rgba(0, 0, 0, 0.6); color: #fff; font-size: 12px; pointer-events: none; white-space: nowrap; z-index: 5; }
 .walk-hint.show { display: block; }
+.walk-prompt { display: none; position: absolute; left: 50%; top: 58%; transform: translateX(-50%); padding: 5px 11px; border-radius: 4px;
+  background: rgba(0, 0, 0, 0.65); color: #fff; font-size: 13px; font-weight: 600; pointer-events: none; white-space: nowrap; z-index: 5; }
+.walk-prompt.show { display: block; }
 
-/* Easter egg: schieten (Ctrl+L) */
-.shooter-hud { display: none; position: absolute; inset: 0; pointer-events: none; z-index: 6; font-family: monospace; color: #ffd27a; }
-.shooter-hud.show { display: block; }
-.shooter-cross { position: absolute; left: 50%; top: 50%; width: 18px; height: 18px; margin: -9px 0 0 -9px;
-  background: linear-gradient(#ffd27a, #ffd27a) center/2px 100% no-repeat, linear-gradient(#ffd27a, #ffd27a) center/100% 2px no-repeat; opacity: .85; }
-.shooter-weapon { position: absolute; right: 18px; bottom: 16px; font-size: 18px; font-weight: 700; text-shadow: 0 0 4px #000; }
-.shooter-credit { position: absolute; left: 14px; top: 12px; font-size: 11px; color: #fff; opacity: .7; text-shadow: 0 0 3px #000; }
-.shooter-kills { position: absolute; right: 18px; top: 12px; font-size: 18px; font-weight: 700; text-shadow: 0 0 4px #000; }
-.shooter-shout { position: absolute; left: 50%; top: 22%; transform: translateX(-50%); font-size: 20px; font-weight: 700; color: #fff;
-  text-shadow: 0 0 4px #000, 2px 2px 0 #8040a0; opacity: 0; transition: opacity .2s; white-space: nowrap; }
-.shooter-shout.show { opacity: 1; }
-.shooter-ouch { position: absolute; inset: 0; background: rgba(255, 0, 0, 0.45); opacity: 0; }
-.shooter-ouch.show { animation: shooter-ouch .4s ease-out; }
-@keyframes shooter-ouch { from { opacity: 1; } to { opacity: 0; } }
-.shooter-announce { position: absolute; left: 50%; top: 34%; transform: translateX(-50%); font: italic 900 42px Impact, 'Arial Black', sans-serif;
-  color: #ff2a1a; text-shadow: 0 0 8px #000, 3px 3px 0 #400; letter-spacing: 2px; white-space: nowrap; opacity: 0; }
-.shooter-announce.show { opacity: 1; animation: shooter-announce .35s ease-out; }
-@keyframes shooter-announce { from { transform: translateX(-50%) scale(2.2); opacity: 0; } to { transform: translateX(-50%) scale(1); opacity: 1; } }
-.shooter-help { position: absolute; left: 50%; bottom: 14px; transform: translateX(-50%); padding: 6px 12px; border-radius: 4px;
-  background: rgba(0, 0, 0, 0.6); color: #fff; font-size: 12px; white-space: nowrap; }
-
-
-/* Openingen: "Volg dakhelling" (schuine bovenzijde) */
 .opening-roof-btn {
   display: inline-flex; align-items: center; gap: 5px; margin-top: 2px; padding: 4px 8px; font-size: 11.5px;
   background: var(--surface); border: 1px solid var(--border); color: var(--primary); border-radius: 4px; cursor: pointer;
 }
 .opening-roof-btn:hover { background: var(--primary-soft); border-color: var(--primary); }
 
-/* Inspector: kruimelpad, schuiven, kleurstaal. */
 .ui-crumbs { display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 4px; font-size: 11px; color: var(--text-faint); margin-bottom: 4px; }
 .ui-crumbs .bi { font-size: 9px; }
 .ui-crumbs span:last-child { color: var(--text-muted); }
@@ -682,26 +489,14 @@ h1 { display: flex; align-items: center; gap: 7px; font-size: 12px; font-weight:
 .ui-range input[type=number] { width: 84px; }
 .ui-swatch { height: 14px; border-radius: 3px; border: 1px solid var(--border); margin: 2px 0 6px; }
 
-/* Bouwfase (core/build-stages.js): schuif linksonder in de 3D. */
-.stage-bar {
-  position: absolute; left: 15px; bottom: 14px; z-index: 10; min-width: 300px; max-width: calc(100% - 30px);
-  background: rgba(0, 0, 0, 0.75); border: 1px solid #444; border-radius: 6px; padding: 7px 12px 6px; color: #eee; font-size: 12px;
+.plan-zoom { position: absolute; right: 12px; bottom: 12px; z-index: 10; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px; }
+.plan-zoom button {
+  width: 30px; height: 30px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; cursor: pointer;
+  background: rgba(0, 0, 0, 0.75); border: 1px solid #555; border-radius: 4px; color: #eee; font-size: 14px;
 }
-.stage-row, .stage-extra { display: flex; align-items: center; gap: 10px; }
-.stage-title { display: inline-flex; align-items: center; gap: 6px; color: var(--primary-on-dark); font-weight: 600; white-space: nowrap; }
-.stage-range { flex: 1; min-width: 90px; accent-color: var(--primary-on-dark); }
-.stage-name { min-width: 84px; font-weight: 600; white-space: nowrap; }
-.stage-track { flex: 1; display: flex; flex-direction: column; min-width: 120px; }
-.stage-track .stage-range { width: 100%; margin: 0; }
-.stage-ticks { display: flex; justify-content: space-between; padding: 0 3px; font-size: 10px; color: #888; }
-.stage-ticks span { cursor: pointer; padding: 0 3px; }
-.stage-ticks span.on { color: var(--primary-on-dark); }
-.stage-extra { display: none; margin-top: 6px; padding-top: 6px; border-top: 1px solid #444; }
-.stage-extra.show { display: flex; }
-.walking .stage-bar { display: none; }
+.plan-zoom button:hover { border-color: var(--primary-on-dark); color: var(--primary-on-dark); }
+.plan-zoom-val { text-align: center; font-size: 10px; color: #aaa; }
 
-/* Grafieken in het rapport (staafdiagrammen, HTML). Categorische kleuren
-   in vaste volgorde: vloer, wanden, dak. */
 .viz { --series-1: #2a78d6; --series-2: #eb6834; --series-3: #1baf7a; --track: #eef1f5; }
 .viz-legend { display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 12px; font-size: 11px; color: var(--text-muted); margin: -2px 0 8px; }
 .viz-legend span { display: inline-flex; align-items: center; gap: 5px; }
@@ -722,77 +517,316 @@ h1 { display: flex; align-items: center; gap: 7px; font-size: 12px; font-weight:
 .viz-val { font-size: 12px; font-weight: 600; font-variant-numeric: tabular-nums; color: var(--text); text-align: right; white-space: nowrap; }
 .viz-note { font-size: 11px; color: var(--text-faint); line-height: 1.45; margin-top: 6px; }
 
-/* ============================================================
-   RIBBON (core/ribbon.js): tabbladen + groepen van 3 rijen hoog.
-   ============================================================ */
-#ribbon { flex: none; background: var(--van-emous-blue); border-bottom: 1px solid var(--border); position: relative; z-index: 100; user-select: none; }
-.rb-top { display: flex; align-items: flex-end; height: 34px; padding: 0 8px; }
-.rb-brand { display: flex; align-items: center; height: 100%; padding: 0 14px 0 4px; font-weight: 700; color: var(--primary); letter-spacing: .5px; }
-.rb-tabs { display: flex; gap: 2px; height: 100%; align-items: flex-end; overflow-x: auto; scrollbar-width: none; }
-.rb-tab {
-  display: inline-flex; align-items: center; gap: 6px; height: 28px; padding: 0 14px; border: 1px solid transparent; border-bottom: none;
-  border-radius: 5px 5px 0 0; background: none; font: inherit; font-size: 12.5px; color: var(--nav-link-color); cursor: pointer; white-space: nowrap;
-}
-.rb-tab:hover { background: rgba(255, 255, 255, .55); color: var(--primary); }
-.rb-tab.active { background: var(--van-emous-ultra-light); border-color: var(--border); color: var(--primary); font-weight: 600; margin-bottom: -1px; height: 29px; }
-.rb-tab.rb-ctx { color: #fff; background: var(--primary); margin-left: 10px; }
-.rb-tab.rb-ctx:hover { background: var(--primary-hover); color: #fff; }
-.rb-tab.rb-ctx.active { background: var(--van-emous-ultra-light); color: var(--primary); box-shadow: inset 0 3px 0 var(--primary); }
-.rb-right { margin-left: auto; display: flex; align-items: center; height: 100%; gap: 10px; font-size: 11px; color: var(--text-muted); padding-left: 12px; }
-.rb-body {
-  position: relative; display: flex; align-items: stretch; height: 104px; padding: 6px 40px 4px 6px;
-  background: var(--van-emous-ultra-light); border-top: 1px solid var(--border); overflow-x: auto; overflow-y: hidden;
-}
-#ribbon.rb-collapsed .rb-body { display: none; }
-.rb-collapse { position: absolute; right: 8px; bottom: 6px; border: none; background: none; color: var(--text-faint); cursor: pointer; padding: 2px 4px; }
-.rb-collapse:hover { color: var(--primary); }
-.rb-group { display: flex; flex-direction: column; flex: none; padding: 0 12px; border-right: 1px solid var(--border-soft); }
-.rb-group:last-of-type { border-right: none; }
-.rb-group-body { flex: 1; display: grid; grid-auto-flow: column; grid-template-rows: repeat(3, 26px); column-gap: 16px; align-items: center; justify-content: start; }
-.rb-group-label { text-align: center; font-size: 10.5px; color: var(--text-faint); padding-top: 2px; white-space: nowrap; }
-.rb-btn {
-  display: inline-flex; align-items: center; gap: 6px; border: 1px solid transparent; background: none; border-radius: 4px;
-  font: inherit; font-size: 12px; color: var(--text); cursor: pointer; white-space: nowrap;
-}
-.rb-btn:hover:not(:disabled) { background: var(--primary-soft); border-color: rgba(185, 89, 19, .25); color: var(--primary); }
-.rb-btn:disabled { color: #a9b2bd; cursor: default; }
-.rb-btn.active { background: var(--primary-soft); border-color: var(--primary); color: var(--primary); }
-.rb-btn.rb-danger:hover:not(:disabled) { background: var(--danger-soft); border-color: var(--danger); color: var(--danger); }
-.rb-small { height: 24px; padding: 0 7px; }
-.rb-small .bi { font-size: 14px; color: var(--primary); }
-.rb-btn:disabled .bi { color: inherit; }
-.rb-big { grid-row: span 3; flex-direction: column; justify-content: center; gap: 4px; min-width: 64px; height: 76px; padding: 4px 8px; text-align: center; }
-.rb-big .bi { font-size: 24px; color: var(--primary); }
-.rb-big span { white-space: normal; max-width: 86px; line-height: 1.2; }
-.rb-kv { display: flex; justify-content: space-between; gap: 12px; font-size: 11.5px; color: var(--text-muted); min-width: 150px; }
-.rb-kv b { color: var(--text); font-variant-numeric: tabular-nums; }
-.rb-kv small { font-weight: normal; color: var(--text-faint); margin-left: 2px; }
-.rb-note { grid-row: span 3; max-width: 260px; font-size: 11px; line-height: 1.4; color: var(--text-muted); white-space: normal; align-self: center; }
-.rb-note.rb-warn { color: var(--danger); }
-/* Velden (UI-kit) compact in de ribbon: label links, invoer rechts, één rij. */
-.rb-group .ui-field { min-height: 0; height: 26px; gap: 8px; }
-.rb-group .ui-field label { font-size: 11.5px; color: var(--text-muted); white-space: nowrap; }
-.rb-group .ui-control input[type=number] { width: 70px; padding: 2px 5px; font-size: 12px; }
-.rb-group .ui-control select { width: 132px; padding: 2px 4px; font-size: 12px; }
-.rb-group .ui-control input[type=color] { width: 46px; height: 22px; padding: 0; border: 1px solid var(--border); border-radius: 3px; background: none; }
-.rb-group .ui-unit { width: 20px; margin-left: 3px; font-size: 10.5px; }
-.rb-group .ui-switch { margin-right: 0; }
-.rb-group .ui-field-range { flex-wrap: nowrap; padding: 0; }
-.rb-group .ui-field-range label { flex: none; }
-.rb-group .ui-range { flex: none; gap: 6px; }
-.rb-group .ui-range input[type=range] { width: 96px; flex: none; }
-.rb-group .ui-range input[type=number] { width: 62px; }
-.rb-thumb { width: 26px; height: 26px; border-radius: 3px; border: 1px solid var(--border); object-fit: cover; display: block; }
-.rb-swatch { width: 26px; height: 22px; border-radius: 3px; border: 1px solid var(--border); }
-.rb-seg { display: inline-flex; border: 1px solid var(--border); border-radius: 4px; overflow: hidden; height: 24px; }
-.rb-seg .rb-btn { border-radius: 0; border: none; border-right: 1px solid var(--border-soft); height: 22px; padding: 0 8px; }
-.rb-seg .rb-btn:last-child { border-right: none; }
-.rb-seg .rb-btn.active { background: var(--primary); color: #fff; }
-.rb-seg .rb-btn.active .bi { color: #fff; }
-.rb-check { display: inline-flex; align-items: center; gap: 6px; font-size: 12px; color: var(--text); cursor: pointer; white-space: nowrap; }
-.rb-check input { accent-color: var(--primary); }
+/* ===== Shell: bovenbalk (menu + documenten), editorindeling, werkbalk, eigenschappen, statusbalk ===== */
+:root { --panel-w: 340px; --nav-w: 230px; }
+body { display: flex; flex-direction: column; }
 
-/* Ribbon: hulpklassen voor de woning-tabbladen. */
-.rb-pair { display: flex; align-items: center; gap: 6px; }
-.rb-cols { grid-row: span 3; display: grid; grid-auto-flow: column; grid-template-rows: repeat(3, 26px); column-gap: 18px; align-items: center; }
-.rb-cols:empty { display: none; }
+#topbar {
+  flex: none; height: 40px; display: flex; align-items: stretch; gap: 4px; padding: 0 10px 0 4px;
+  background: var(--van-emous-blue); border-bottom: 1px solid var(--border); position: relative; z-index: 200; user-select: none;
+}
+.tb-brand { display: flex; align-items: center; padding: 0 12px 0 8px; font-weight: 700; color: var(--primary); letter-spacing: .5px; }
+#menubar { display: flex; align-items: center; }
+.mb-menu { position: relative; height: 100%; display: flex; align-items: center; }
+.mb-top { height: 28px; padding: 0 10px; border: none; background: none; border-radius: 4px; font: inherit; font-size: 13px; color: var(--text); cursor: pointer; }
+.mb-top:hover, .mb-menu.open .mb-top { background: rgba(255, 255, 255, .7); color: var(--primary); }
+.mb-drop {
+  display: none; position: absolute; top: calc(100% - 3px); left: 0; min-width: 260px; padding: 4px;
+  background: var(--surface); border: 1px solid var(--border); border-radius: 6px; box-shadow: 0 10px 28px rgba(33, 33, 33, .18); z-index: 300;
+}
+.mb-menu.open .mb-drop { display: block; }
+.mb-item {
+  display: grid; grid-template-columns: 22px 1fr auto; align-items: center; gap: 6px; width: 100%; padding: 6px 8px;
+  border: none; background: none; border-radius: 4px; font: inherit; font-size: 13px; color: var(--text); text-align: left; cursor: pointer;
+}
+.mb-item:hover:not(:disabled) { background: var(--primary-soft); color: var(--primary); }
+.mb-item:disabled { color: var(--text-faint); cursor: default; }
+.mb-ico .bi { color: var(--text-muted); }
+.mb-item:hover:not(:disabled) .mb-ico .bi, .mb-item.checked .mb-ico .bi { color: var(--primary); }
+.mb-item:disabled .mb-ico .bi { color: inherit; }
+.mb-keys { font-size: 11.5px; color: var(--text-faint); padding-left: 18px; white-space: nowrap; }
+.mb-sep { height: 1px; background: var(--border-soft); margin: 4px 6px; }
+.mb-head { font-size: 10.5px; text-transform: uppercase; letter-spacing: .6px; color: var(--text-faint); padding: 6px 8px 2px 36px; }
+
+#doc-tabs { display: flex; align-items: flex-end; gap: 2px; flex: 1; min-width: 0; margin-left: 14px; overflow: hidden; }
+.doc-tab {
+  display: flex; align-items: center; gap: 4px; flex: 0 1 auto; min-width: 70px; max-width: 220px; height: 32px; padding: 0 4px 0 12px;
+  border: 1px solid transparent; border-bottom: none; border-radius: 6px 6px 0 0; font-size: 12.5px; color: var(--text-muted); cursor: pointer;
+}
+.doc-tab:hover { background: rgba(255, 255, 255, .5); color: var(--text); }
+.doc-tab.active { background: var(--surface); border-color: var(--border); color: var(--text); font-weight: 600; height: 33px; margin-bottom: -1px; }
+.doc-name { flex: 1; min-width: 0; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; white-space: nowrap; }
+.doc-close { width: 20px; height: 20px; flex: none; border: none; background: none; border-radius: 4px; color: var(--text-faint); font-size: 15px; line-height: 1; cursor: pointer; }
+.doc-close:hover { background: var(--danger-soft); color: var(--danger); }
+.top-right { display: flex; align-items: center; gap: 12px; margin-left: auto; padding-left: 12px; font-size: 11px; color: var(--text-muted); white-space: nowrap; }
+.top-save {
+  display: inline-flex; align-items: center; gap: 6px; height: 28px; padding: 0 12px; border: 1px solid var(--primary); border-radius: 4px;
+  background: var(--primary); color: #fff; font: inherit; font-size: 12.5px; font-weight: 600; cursor: pointer;
+}
+.top-save:hover:not(:disabled) { background: var(--primary-hover); }
+.top-save:disabled { opacity: .45; cursor: default; }
+
+/* Editoren: [werkbalk + viewports] | paneel rechts. Dezelfde indeling voor woning, wand en vloer/dak. */
+.ed-app, #house-overview { display: flex; width: 100%; height: 100%; min-height: 0; }
+.ed-main { flex: 1; min-width: 0; min-height: 0; display: flex; flex-direction: column; }
+.ed-views, .ho-views { flex: 1; min-height: 0; min-width: 0; display: flex; }
+#left-column, #right-column, #floor-left-column, #floor-right-column { flex: 1; min-width: 0; min-height: 0; display: flex; flex-direction: column; }
+#left-column, #floor-left-column { border-right: 1px solid var(--border); }
+#floor-pane-2d-container { flex: 1; display: flex; flex-direction: column; min-height: 0; width: 100%; }
+#pane-3d, #floor-pane-3d { flex: 1; position: relative; min-height: 0; background: var(--viewport-bg); }
+.ed-app.fullscreen-3d #left-column, .ed-app.fullscreen-3d #floor-left-column { display: none; }
+.ed-app.fullscreen-2d #right-column, .ed-app.fullscreen-2d #floor-right-column { display: none; }
+.ed-panel { width: var(--panel-w); flex: none; min-height: 0; display: flex; flex-direction: column; background: var(--van-emous-ultra-light); border-left: 1px solid var(--border); }
+.ed-panel .tab-content { padding: 12px 14px; }
+.ed-panel .controls-grid { grid-template-columns: 1fr; gap: 4px; }
+.ed-panel .tab-btn { padding: 9px 4px; font-size: 12px; gap: 5px; }
+.ed-panel .io-toolbar:has(.io-status:empty) { display: none; }
+#specs-panel-3d, #floor-specs-panel-3d { padding: 0; }
+body.panels-hidden .ed-panel, body.panels-hidden #house-nav, body.panels-hidden .statusbar { display: none; }
+
+#house-app { display: flex; flex-direction: column; width: 100%; height: 100%; }
+.house-body { flex: 1; min-height: 0; display: flex; }
+#house-nav {
+  width: var(--nav-w); flex: none; display: flex; flex-direction: column; gap: 6px; padding: 10px 8px; overflow-y: auto;
+  background: var(--van-emous-blue); border-right: 1px solid var(--border);
+}
+#house-part-host { flex: 1; min-width: 0; min-height: 0; display: flex; flex-direction: column; }
+#house-part-host > .ed-app, #house-part-host > #house-overview { flex: 1; min-height: 0; height: auto; }
+.ho-pane { flex: 1; position: relative; min-height: 0; min-width: 0; background: var(--viewport-bg); }
+#ho-pane-plan { border-right: 1px solid var(--border); }
+#house-overview.fullscreen-3d #ho-pane-plan, #house-overview.fullscreen-3d .ho-report { display: none !important; }
+#house-overview.fullscreen-2d #ho-pane-3d { display: none; }
+@media (max-width: 1250px) {
+  :root { --panel-w: 300px; --nav-w: 190px; }
+  .ho-views, .ed-views { flex-direction: column; }
+  #ho-pane-plan, .ho-report, #left-column, #floor-left-column { border-right: none; border-bottom: 1px solid var(--border); }
+}
+
+.statusbar {
+  flex: none; height: 24px; display: flex; align-items: center; gap: 16px; padding: 0 12px;
+  background: var(--van-emous-blue); border-top: 1px solid var(--border); font-size: 11.5px; color: var(--text-muted);
+}
+.sb-hint { flex: 1; min-width: 0; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; white-space: nowrap; }
+.statusbar .io-status { white-space: nowrap; }
+
+/* Werkbalk boven de viewports */
+.ed-toolbar {
+  flex: none; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 4px; min-height: 40px; padding: 4px 8px;
+  background: var(--surface); border-bottom: 1px solid var(--border); position: relative; z-index: 20; container-type: inline-size;
+}
+.tb-group { display: flex; align-items: center; gap: 2px; }
+.tb-spacer { flex: 1; }
+.tb-sep { width: 1px; height: 22px; background: var(--border-soft); margin: 0 6px; }
+.tb-btn {
+  display: inline-flex; align-items: center; gap: 6px; height: 30px; padding: 0 9px; border: 1px solid transparent; border-radius: 5px;
+  background: none; font: inherit; font-size: 12.5px; color: var(--text); cursor: pointer; white-space: nowrap; position: relative;
+}
+.tb-btn .bi { font-size: 15px; color: var(--text-muted); }
+.tb-btn .tb-caret { font-size: 10px; }
+.tb-btn:hover { background: var(--primary-soft); color: var(--primary); }
+.tb-btn:hover .bi, .tb-btn.active .bi, .tb-btn.open .bi { color: var(--primary); }
+.tb-btn.active, .tb-btn.open { background: var(--primary-soft); border-color: var(--primary); color: var(--primary); }
+.tb-btn.flag::after { content: ''; position: absolute; top: 4px; right: 4px; width: 6px; height: 6px; border-radius: 50%; background: var(--primary); }
+.tb-title { font-size: 12.5px; font-weight: 600; padding: 0 6px; white-space: nowrap; }
+.tb-seg { display: inline-flex; border: 1px solid var(--border); border-radius: 5px; overflow: hidden; }
+.tb-seg .tb-btn { height: 28px; padding: 0 8px; border: none; border-radius: 0; }
+.tb-seg .tb-btn + .tb-btn { border-left: 1px solid var(--border-soft); }
+.tb-seg .tb-btn.active { background: var(--primary); color: #fff; }
+.tb-seg .tb-btn.active .bi { color: #fff; }
+.tb-options:empty { display: none; }
+.tb-opt { display: inline-flex; align-items: center; gap: 6px; margin-left: 4px; padding-left: 10px; border-left: 1px solid var(--border-soft); font-size: 12px; color: var(--text-muted); }
+.tb-opt select { height: 28px; max-width: 220px; padding: 0 6px; border: 1px solid var(--border); border-radius: 4px; background: var(--surface); font: inherit; font-size: 12.5px; color: var(--text); }
+.tb-range { display: none; align-items: center; gap: 6px; margin-left: 2px; font-size: 11.5px; color: var(--text-muted); font-variant-numeric: tabular-nums; }
+.tb-section.on .tb-range { display: inline-flex; }
+.tb-range input { width: 110px; accent-color: var(--primary); }
+#ho-section-val { min-width: 54px; }
+/* Smalle werkbalk: eerst de weergaveknoppen zonder tekst, daarna ook het gereedschap (titel blijft als tooltip). */
+@container (max-width: 1240px) { .tb-view .tb-btn > span, .tb-section .tb-btn > span, [data-tb="report"] > span { display: none; } }
+@container (max-width: 860px) { .tb-btn > span, .tb-opt > span { display: none; } }
+
+.tb-pop-wrap { position: relative; }
+.tb-pop {
+  display: none; position: absolute; top: calc(100% + 6px); right: 0; min-width: 170px; padding: 6px;
+  background: var(--surface); border: 1px solid var(--border); border-radius: 6px; box-shadow: 0 10px 28px rgba(33, 33, 33, .18); z-index: 50;
+}
+.tb-pop.open { display: block; }
+.pop-option {
+  display: flex; align-items: center; gap: 8px; width: 100%; padding: 6px 8px; border: none; border-radius: 4px; background: none;
+  font: inherit; font-size: 12.5px; color: var(--text); text-align: left; cursor: pointer;
+}
+.pop-option:hover { background: var(--primary-soft); color: var(--primary); }
+.pop-option.active { color: var(--primary); font-weight: 600; }
+.pop-layers { width: max-content; max-width: min(440px, 90vw); padding: 10px 12px; }
+.pop-row { display: flex; gap: 8px; margin-bottom: 6px; }
+.pop-phase { flex: 1; height: 28px; padding: 0 6px; border: 1px solid var(--border); border-radius: 4px; background: var(--surface); font: inherit; font-size: 12.5px; }
+.pop-groups { display: grid; grid-template-columns: repeat(2, minmax(170px, 1fr)); gap: 0 18px; }
+.pop-head { margin: 6px 0 2px; font-size: 10.5px; text-transform: uppercase; letter-spacing: .6px; color: var(--text-faint); }
+.pop-check { display: flex; align-items: center; gap: 7px; padding: 3px 2px; font-size: 12.5px; cursor: pointer; white-space: nowrap; }
+.pop-check:hover { color: var(--primary); }
+.pop-check input { margin: 0; accent-color: var(--primary); }
+.pop-check .bi { width: 14px; color: var(--text-muted); }
+
+/* Eigenschappenpaneel */
+.inspector { overflow-y: auto; background: var(--surface); }
+.ins-head { position: sticky; top: 0; z-index: 2; padding: 12px 14px 10px; background: var(--surface); border-bottom: 1px solid var(--border-soft); }
+.ins-crumbs { display: flex; align-items: center; gap: 4px; margin-bottom: 4px; font-size: 11.5px; color: var(--text-faint); }
+.ins-crumbs .bi { font-size: 9px; }
+.ins-crumb { padding: 0; border: none; background: none; font: inherit; color: var(--primary); cursor: pointer; }
+.ins-crumb:hover { text-decoration: underline; }
+.ins-head h2 { display: flex; align-items: center; gap: 8px; margin: 0; font-size: 15px; font-weight: 600; color: var(--text); }
+.ins-head h2 .bi { color: var(--primary); }
+.ins-sub { margin-top: 2px; font-size: 11.5px; color: var(--text-muted); }
+.ins-top { padding: 8px 14px 10px; border-bottom: 1px solid var(--border-soft); }
+.ins-summary { display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 0 14px; }
+.ins-summary .ins-wide { grid-column: 1 / -1; }
+.ins-kv { display: flex; justify-content: space-between; gap: 10px; padding: 3px 0; border-bottom: 1px dashed var(--border-soft); font-size: 12px; color: var(--text-muted); }
+.ins-kv b { color: var(--text); font-weight: 600; font-variant-numeric: tabular-nums; text-align: right; }
+.ins-kv small { margin-left: 2px; font-weight: normal; color: var(--text-faint); }
+.ins-section { border-bottom: 1px solid var(--border-soft); }
+.ins-section-head {
+  display: flex; align-items: center; gap: 8px; width: 100%; padding: 10px 14px; border: none; background: none;
+  font: inherit; font-size: 13px; font-weight: 600; color: var(--text); text-align: left; cursor: pointer;
+}
+.ins-section-head:hover { background: var(--van-emous-ultra-light); color: var(--primary); }
+.ins-section-head > .bi:first-child { width: 16px; color: var(--primary); }
+.ins-section-head .bi-chevron-down { margin-left: auto; font-size: 11px; color: var(--text-faint); transition: transform .15s; }
+.ins-section.open .ins-section-head .bi-chevron-down { transform: rotate(180deg); }
+.ins-collapsible:not(.open) .ins-section-body { display: none; }
+.ins-section-body { padding: 2px 14px 12px; }
+.ins-group + .ins-group { margin-top: 8px; }
+.ins-group h3 { margin: 8px 0 4px; font-size: 10.5px; font-weight: 600; text-transform: uppercase; letter-spacing: .6px; color: var(--text-faint); }
+.ins-group-body { display: flex; flex-direction: column; gap: 2px; }
+.ins-btn {
+  display: inline-flex; align-items: center; gap: 7px; align-self: flex-start; margin: 3px 0; padding: 5px 11px;
+  border: 1px solid var(--border); border-radius: 4px; background: var(--surface); font: inherit; font-size: 12.5px; color: var(--text); cursor: pointer;
+}
+.ins-btn .bi { color: var(--primary); }
+.ins-btn:hover:not(:disabled) { border-color: var(--primary); color: var(--primary); }
+.ins-btn.active { background: var(--primary-soft); border-color: var(--primary); color: var(--primary); }
+.ins-btn:disabled { opacity: .5; cursor: default; }
+.ins-btn.ins-danger { color: var(--danger); border-color: #e3b4b0; }
+.ins-btn.ins-danger .bi { color: var(--danger); }
+.ins-btn.ins-danger:hover { background: var(--danger-soft); border-color: var(--danger); color: var(--danger); }
+.ins-group-body > .ins-btn + .ins-btn { margin-top: 0; }
+.ins-note { margin: 4px 0; font-size: 11.5px; line-height: 1.45; color: var(--text-muted); }
+.ins-note.ins-warn { padding: 6px 8px; border-radius: 4px; background: var(--danger-soft); color: var(--danger); }
+/* Staal of foto in de eenheid-kolom, zodat het veld uitlijnt met de rest. */
+.ins-pair { position: relative; }
+.ins-pair > .ins-thumb, .ins-pair > .ins-swatch { position: absolute; right: 0; top: 50%; transform: translateY(-50%); }
+.ins-thumb { width: 26px; height: 26px; display: block; border: 1px solid var(--border); border-radius: 3px; object-fit: cover; }
+.ins-swatch { width: 26px; height: 22px; border: 1px solid var(--border); border-radius: 3px; }
+.ins-check { display: flex; align-items: center; gap: 7px; padding: 3px 0; font-size: 12.5px; cursor: pointer; }
+.ins-check input { margin: 0; accent-color: var(--primary); }
+.ins-cols { display: flex; flex-direction: column; }
+.ins-cols:empty { display: none; }
+.inspector .ui-field { min-height: 30px; }
+.inspector .ui-control input[type=number] { width: 96px; }
+.inspector .ui-control select, .inspector .ui-control input[type=text] { width: 150px; }
+.inspector .ui-control input[type=color] { width: 46px; height: 24px; padding: 0; border: 1px solid var(--border); border-radius: 3px; background: none; }
+.inspector .ui-switch { margin-right: 0; }
+.inspector .ui-range input[type=number] { width: 80px; }
+
+/* Dialogen */
+.dlg-overlay { position: fixed; inset: 0; z-index: 500; display: none; align-items: center; justify-content: center; background: rgba(33, 33, 33, .45); }
+.dlg-overlay.open { display: flex; }
+.dlg {
+  display: flex; flex-direction: column; width: 780px; max-width: 94%; max-height: 88vh;
+  background: var(--surface); border: 1px solid var(--border); border-radius: 8px; box-shadow: 0 12px 30px rgba(33, 33, 33, .2);
+}
+.dlg-head { display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; padding: 16px 20px 8px; }
+.dlg-head h2 { margin: 0; font-size: 15px; color: var(--primary); }
+.dlg-x { border: none; background: none; font-size: 20px; line-height: 1; color: var(--text-faint); cursor: pointer; }
+.dlg-x:hover { color: var(--danger); }
+.keys-body { overflow-y: auto; padding: 4px 20px 18px; columns: 2 300px; column-gap: 28px; }
+.keys-body section { break-inside: avoid; margin-bottom: 14px; }
+.keys-body h3 { margin: 0 0 6px; font-size: 11px; text-transform: uppercase; letter-spacing: .6px; color: var(--text-faint); }
+.keys-row { display: flex; justify-content: space-between; gap: 12px; padding: 3px 0; border-bottom: 1px dashed var(--border-soft); font-size: 12.5px; }
+.keys-row span:last-child { color: var(--text-muted); text-align: right; }
+kbd {
+  display: inline-block; min-width: 20px; padding: 1px 6px; border: 1px solid var(--border); border-bottom-width: 2px; border-radius: 4px;
+  background: var(--van-emous-ultra-light); font: 11.5px/1.5 ui-monospace, SFMono-Regular, Menlo, monospace; color: var(--text); text-align: center;
+}
+#new-modal { max-width: 92vw; }
+.new-options { flex-wrap: wrap; max-width: 640px; }
+.keys-mouse { font-weight: 600; color: var(--text); }
+#house-nav { overflow-x: hidden; }
+.hn-item { min-width: 0; }
+.hn-label { display: block; min-width: 0; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; white-space: nowrap; }
+.hn-meta { flex: none; max-width: 45%; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; white-space: nowrap; }
+/* Structuur: inklapbare groepen */
+.hn-item { align-items: center; }
+.hn-item .hn-label { flex: 1; }
+.hn-group:not(.open) .hn-children { display: none; }
+.hn-head { cursor: pointer; }
+.hn-head:hover { color: var(--primary); background: rgba(255, 255, 255, .6); }
+.hn-toggle {
+  flex: none; width: 18px; height: 18px; margin: 0 2px 0 -4px; padding: 0; display: inline-flex; align-items: center; justify-content: center;
+  border: none; border-radius: 3px; background: none; color: var(--text-faint); cursor: pointer;
+}
+.hn-toggle .bi { margin: 0 !important; font-size: 10px; color: inherit !important; transition: transform .15s; }
+.hn-group.open > .hn-item .hn-toggle .bi { transform: rotate(90deg); }
+.hn-toggle:hover { background: rgba(255, 255, 255, .8); color: var(--primary); }
+.hn-sub { padding-left: 30px; }
+
+/* Masonry: kaarten in de kortste kolom (leesvolgorde blijft links → rechts) */
+.ui-masonry { display: flex; align-items: flex-start; gap: 12px; }
+.ui-masonry-col { flex: 1; min-width: 0; display: flex; flex-direction: column; gap: 12px; }
+
+/* ===== Gelijktrekken oude onderdelen met de nieuwe stijl ===== */
+.io-btn { display: inline-flex; align-items: center; gap: 6px; padding: 5px 11px; font-family: inherit; font-size: 12px; }
+.ui-btn.ui-btn-primary:hover { background: var(--primary-hover); border-color: var(--primary-hover); color: #fff; }
+
+/* Viewportlabels: herkenbaar maar niet dominant */
+.pane-label {
+  top: 10px; left: 10px; padding: 3px 8px; border: none; border-radius: 4px; background: rgba(0, 0, 0, .55);
+  font-size: 11px; font-weight: 600; letter-spacing: .8px; color: #c9ced6;
+}
+.ho-warn { top: 40px; left: 10px; right: 10px; }
+
+/* Eigenschappenpaneel: getal naast schuif lijnt uit met gewone getalvelden; bredere keuzelijsten */
+.inspector .ui-range { gap: 0; }
+.inspector .ui-range input[type=range] { margin-right: 10px; }
+.inspector .ui-range input[type=number], .inspector .ui-control input[type=number] { width: 96px; }
+.inspector .ui-control select, .inspector .ui-control input[type=text] { width: 170px; }
+.inspector .ui-field label { flex: 1; min-width: 0; }
+
+/* Rapport- en resultaatkaarten: lange waarde schuift onder het label i.p.v. het label te pletten */
+.ui-spec-row { flex-wrap: wrap; }
+.ui-spec-val { margin-left: auto; }
+
+/* Wand-/vloerpaneel: koppen, velden en knoppen zoals het eigenschappenpaneel */
+.ed-panel h1 { margin: 12px 0 4px; font-size: 10.5px; font-weight: 600; text-transform: uppercase; letter-spacing: .6px; color: var(--text-faint); }
+.ed-panel h1 .bi { display: none; }
+.ed-panel .tab-content > :first-child h1:first-child, .ed-panel .controls-grid > div:first-child > h1:first-child { margin-top: 2px; }
+.ed-panel .spec-section h1 { margin: 0 0 6px; font-size: 12px; color: var(--primary); letter-spacing: .6px; }
+.ed-panel .spec-section h1 .bi { display: inline; }
+.ed-panel .divider { border: none; margin: 4px 0; }
+.ed-panel .control-group label { flex: 1; min-width: 0; line-height: 1.3; }
+.ed-panel .control-group > div { display: flex; align-items: center; flex: none; white-space: nowrap; }
+.ed-panel .control-group .unit { display: inline-block; width: 22px; margin-left: 3px; }
+.ed-panel .control-group > div > select:last-child, .ed-panel .control-group > div > input:last-child { margin-right: 25px; }
+.ed-panel .control-group .ui-switch { margin-right: 25px; }
+.ed-panel .control-group input[type=number], .ed-panel .control-group input[type=text], .ed-panel .control-group select { width: 110px; }
+.ed-panel .material-info { font-size: 11.5px; }
+
+.material-toggle-group { flex-wrap: wrap; }
+.material-toggle-btn {
+  flex: 1 1 auto; min-width: 0; padding: 6px 10px; border-radius: 4px; text-transform: none; letter-spacing: 0;
+  font-family: inherit; font-size: 12.5px; font-weight: 500;
+}
+.material-toggle-btn:disabled { opacity: .55; cursor: not-allowed; }
+
+.add-opening-btn {
+  width: 100%; justify-content: center; padding: 7px 10px; background: var(--surface); border: 1px dashed var(--border);
+  color: var(--text); font-weight: 500; font-family: inherit;
+}
+.add-opening-btn .bi { color: var(--primary); }
+.add-opening-btn:hover { background: var(--primary-soft); border-color: var(--primary); color: var(--primary); }
+.opening-card-title { text-transform: none; letter-spacing: 0; font-size: 13px; color: var(--text); }
+.opening-remove-btn { border-color: transparent; color: var(--text-faint); }
+.opening-remove-btn:hover { border-color: var(--danger); color: var(--danger); }
+#cost-settings-modal .cs-row input, #cost-settings-modal .cs-row select {
+  padding: 4px 6px; border: 1px solid var(--border); border-radius: 4px; background: var(--surface); font: inherit; font-size: 12.5px; color: var(--text);
+}
+#cost-settings-modal .cs-row input:focus, #cost-settings-modal .cs-row select:focus { border-color: var(--primary); outline: none; box-shadow: 0 0 0 2px var(--primary-soft); }
+#cost-settings-modal .cs-row input:disabled, #cost-settings-modal .cs-row input[readonly] { background: var(--border-soft); }

index.html

@@ -22,15 +22,23 @@
     <div class="splash-version"><span class="splash-name">Tectum</span> &mdash; Versie <span class="app-version-number">0.0.0</span></div>
   </div>
 
-  <header id="ribbon">
-    <div class="rb-top">
-      <div class="rb-brand"><span class="splash-name">Tectum</span></div>
-      <div class="rb-tabs" role="tablist"></div>
-      <div class="rb-right"><span class="app-version-slot"></span></div>
+  <header id="topbar">
+    <div class="tb-brand"><span class="splash-name">Tectum</span></div>
+    <nav id="menubar" aria-label="Menu"></nav>
+    <div id="doc-tabs" role="tablist" aria-label="Geopende ontwerpen"></div>
+    <div class="top-right">
+      <button type="button" id="top-save" class="top-save" title="Opslaan als JSON + PDF (Ctrl+S)"><i class="bi bi-save"></i><span>Opslaan</span></button>
+      <span class="app-version-slot"></span>
     </div>
-    <div class="rb-body"></div>
   </header>
 
+  <div id="keys-overlay" class="dlg-overlay">
+    <div class="dlg" role="dialog" aria-labelledby="keys-title">
+      <div class="dlg-head"><h2 id="keys-title">Sneltoetsen en bediening</h2><button type="button" class="dlg-x" data-close>&times;</button></div>
+      <div class="keys-body" id="keys-body"></div>
+    </div>
+  </div>
+
   <div id="about-overlay">
     <div id="about-modal">
       <img class="about-logo" src="assets/logo.svg" alt="Van Emous Mantelzorgwoningen">
@@ -42,14 +50,14 @@
       <div class="license-box" id="about-license"></div>
       <div class="about-footer">
         <span>&copy; 2026 Machiel Heinen &middot; ontwikkeld in opdracht van Van Emous Mantelzorgwoningen</span>
-        <button id="about-close" class="about-close">Sluiten</button>
+        <button id="about-close" class="about-close" data-esc>Sluiten</button>
       </div>
     </div>
   </div>
 
   <div id="new-overlay">
     <div id="new-modal">
-      <h2>Nieuw</h2>
+      <h2>Nieuw ontwerp</h2>
       <div class="new-options">
         <button class="new-option" data-kind="woning" data-template="single">
           <svg viewBox="0 0 48 48"><rect x="8" y="14" width="32" height="20" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2"/><line x1="8" y1="24" x2="40" y2="24" stroke="currentColor" stroke-width="1" stroke-dasharray="2 2"/></svg>
@@ -67,50 +75,54 @@
           <svg viewBox="0 0 48 48"><rect x="6" y="6" width="36" height="36" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2"/><line x1="6" y1="18" x2="42" y2="18" stroke="currentColor" stroke-width="2"/><line x1="6" y1="30" x2="42" y2="30" stroke="currentColor" stroke-width="2"/><line x1="18" y1="6" x2="18" y2="42" stroke="currentColor" stroke-width="2"/><line x1="30" y1="6" x2="30" y2="42" stroke="currentColor" stroke-width="2"/></svg>
           <span>Los: vloer</span>
         </button>
-        <button class="new-option disabled" data-kind="dak" disabled title="Nog niet beschikbaar">
-          <svg viewBox="0 0 48 48"><path d="M4 30 L24 8 L44 30" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2"/><line x1="10" y1="30" x2="38" y2="30" stroke="currentColor" stroke-width="2"/></svg>
-          <span>Dak</span>
-        </button>
       </div>
     </div>
   </div>
 
-  <div id="tab-bar"></div>
   <div id="workspace"></div>
 
   <script src="js/core/license.js"></script>
   <script src="js/core/logo-data.js"></script>
   <script src="js/core/geometry.js"></script>
-  <script src="js/core/build-stages.js"></script>
+  <script src="js/core/view-layers.js"></script>
   <script src="js/core/canvas-labels.js"></script>
   <script src="js/core/camera-memory.js"></script>
   <script src="js/core/walk-controls.js"></script>
-  <script src="js/core/granny-kit.js"></script>
-  <script src="js/core/shooter.js"></script>
-  <script src="js/core/view-filter.js"></script>
   <script src="js/core/ui-kit.js"></script>
-  <script src="js/core/ribbon.js"></script>
+  <script src="js/core/menubar.js"></script>
+  <script src="js/core/inspector.js"></script>
   <script src="js/core/skybox.js"></script>
   <script src="js/vendor/jspdf.umd.min.js"></script>
   <script src="js/core/pdf-sheet.js"></script>
+  <script src="js/core/dxf-writer.js"></script>
+  <script src="js/core/ifc-writer.js"></script>
+  <script src="js/core/zip-writer.js"></script>
+  <script src="js/core/obj-writer.js"></script>
   <script src="js/wall/kozijn-model.js"></script>
   <script src="js/wall/wall-model.js"></script>
   <script src="js/wall/wall-pdf.js"></script>
   <script src="js/floor/floor-model.js"></script>
   <script src="js/floor/floor-pdf.js"></script>
   <script src="js/roof/roof-model.js"></script>
+  <script src="js/roof/post-model.js"></script>
   <script src="js/lighting/lighting-model.js"></script>
   <script src="js/elektra/elektra-model.js"></script>
   <script src="js/sandwich/sandwich-model.js"></script>
   <script src="js/wall/wall.js"></script>
   <script src="js/floor/floor.js"></script>
   <script src="js/unit/unit-model.js"></script>
+  <script src="js/room/room-model.js"></script>
+  <script src="js/interior/fixture-model.js"></script>
+  <script src="js/house/chimney-model.js"></script>
   <script src="js/house/house-model.js"></script>
   <script src="js/cost/cost-defaults.js"></script>
+  <script src="js/cost/cost-csv.js"></script>
   <script src="js/cost/cost-model.js"></script>
   <script src="js/cost/cost-settings.js"></script>
   <script src="js/elektra/elektra-pdf.js"></script>
   <script src="js/house/house-pdf.js"></script>
+  <script src="js/house/house-dxf.js"></script>
+  <script src="js/house/house-ifc.js"></script>
   <script src="js/house/house.js"></script>
   <script src="js/app.js"></script>
 </body>

js/app.js

@@ -4,7 +4,7 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-const APP_VERSION = '0.5.3';
+const APP_VERSION = '0.7.2';
 // 0.0.X per kleine iteratie, 0.X.0 per mijlpaal, X.0.0 bij live-gang.
 
 let tabs = [];
@@ -28,70 +28,83 @@ function defaultNameFor(kind) {
 function setWorkspaceEmpty() {
   document.getElementById('workspace').innerHTML = `<div id="workspace-empty">
     <div>Geen ontwerp geopend.</div>
-    <div style="font-size:11px;">Bestand &rarr; Nieuw &rarr; kies een objecttype</div>
+    <div style="font-size:12px;">Bestand &rsaquo; Nieuw (Ctrl+N)</div>
   </div>`;
 }
 
-// Ribbon (core/ribbon.js): app-tabbladen Bestand, Beeld en Extra; de
-// editor voegt er zijn eigen tabbladen aan toe. Knoppen die de huidige
-// editor niet ondersteunt staan uit.
-function updateEditMenuState() {
-  Ribbon.refresh();
+const editorHas = (fn) => !!(currentEditor && typeof currentEditor[fn] === 'function' && (!currentEditor.can || currentEditor.can(fn)));
+const editorCall = (fn, ...args) => { if (editorHas(fn)) return currentEditor[fn](...args); };
+const viewState = () => editorCall('viewState') || {};
+
+// Menu met de sneltoets per item; KEY_HELP hieronder is het overzicht (Help › Sneltoetsen). Editor-acties werken alleen als de editor ze kent.
+const MENUS = [
+  { label: 'Bestand', items: [
+    { label: 'Nieuw…', icon: 'file-earmark-plus', keys: 'Ctrl+N', run: openNewModal },
+    { label: 'Openen…', icon: 'folder2-open', keys: 'Ctrl+O', run: () => editorCall('triggerImport'), enabled: () => editorHas('triggerImport') },
+    { label: 'Opslaan (JSON + PDF)', icon: 'save', keys: 'Ctrl+S', run: () => editorCall('exportDesign'), enabled: () => editorHas('exportDesign') },
+    { sep: true }, { head: 'Exporteren' },
+    { label: 'CAD (DXF)', icon: 'vector-pen', run: () => editorCall('exportDxf'), enabled: () => editorHas('exportDxf') },
+    { label: 'BIM (IFC)', icon: 'boxes', run: () => editorCall('exportIfc'), enabled: () => editorHas('exportIfc') },
+    { label: 'Render (OBJ)', icon: 'badge-3d', run: () => editorCall('exportObj'), enabled: () => editorHas('exportObj') },
+    { sep: true },
+    { label: 'Projectgegevens…', icon: 'card-text', run: () => editorCall('openProjectProperties'), enabled: () => editorHas('openProjectProperties') },
+    { label: 'Kosten & tijden…', icon: 'calculator', run: () => CostSettings.open() },
+    { sep: true },
+    { label: 'Ontwerp sluiten', icon: 'x-lg', run: () => activeTabId !== null && closeTab(activeTabId), enabled: () => activeTabId !== null }
+  ] },
+  { label: 'Beeld', items: [
+    ...UI.VIEWS.map(v => ({ label: v.label, icon: v.icon, keys: v.key1, run: () => editorCall('setView', v.key),
+      enabled: () => editorHas('setView'), checked: () => viewState().view === v.key })),
+    { label: 'Rapport', icon: 'clipboard-data', keys: '4', run: () => editorCall('toggleReport'), enabled: () => editorHas('toggleReport'), checked: () => !!viewState().report },
+    { sep: true },
+    { label: 'Doorsnede', icon: 'scissors', keys: 'X', run: () => editorCall('toggleSection'), enabled: () => editorHas('toggleSection'), checked: () => !!viewState().section },
+    { label: 'Plattegrond passend', icon: 'aspect-ratio', keys: 'F', run: () => editorCall('fitView'), enabled: () => editorHas('fitView') },
+    { label: 'Lopen', icon: 'person-walking', keys: 'L', run: () => editorCall('toggleWalk'), enabled: () => editorHas('toggleWalk'), checked: () => !!viewState().walk },
+    { sep: true },
+    { label: 'Panelen verbergen', icon: 'layout-sidebar-inset', keys: 'Ctrl+\\', run: togglePanels, checked: () => document.body.classList.contains('panels-hidden') },
+    { label: 'Volledig scherm', icon: 'fullscreen', keys: 'F11', run: toggleBrowserFullscreen, checked: () => !!document.fullscreenElement }
+  ] },
+  { label: 'Help', items: [
+    { label: 'Sneltoetsen en bediening', icon: 'keyboard', keys: '?', run: openKeys },
+    { label: 'Over Tectum', icon: 'info-circle', run: () => document.getElementById('about-overlay').classList.add('open') }
+  ] }
+];
+
+const KEY_HELP = [
+  ['Bestand', [['Ctrl+N', 'Nieuw ontwerp'], ['Ctrl+O', 'Openen'], ['Ctrl+S', 'Opslaan (JSON + PDF)']]],
+  ['Gereedschap (woning)', [['V', 'Selecteren'], ['W', 'Binnenwand tekenen'], ['R', 'Ruimte vullen'], ['I', 'Inrichting plaatsen'],
+    ['Esc', 'Gereedschap stoppen, daarna selectie opheffen'], ['Del', 'Selectie verwijderen'], ['D / Shift+D', 'Inrichting draaien'], ['Dubbelklik', 'Onderdeel bewerken (wand, vloer)']]],
+  ['Beeld', [['1 / 2 / 3', '2D + 3D, alleen 2D, alleen 3D'], ['4', 'Rapport aan/uit'], ['X', 'Doorsnede aan/uit'], ['F', 'Plattegrond passend'],
+    ['L', 'Lopen aan/uit'], ['Ctrl+\\', 'Panelen verbergen'], ['F11', 'Volledig scherm']]],
+  ['Wand-editor', [['Shift+H', 'Horizontaal spiegelen']]],
+  ['3D rondkijken', [['Slepen', 'Draaien'], ['Rechts slepen', 'Verschuiven'], ['Scrollwiel', 'Zoomen']], true],
+  ['Plattegrond', [['Scrollwiel', 'Zoomen'], ['Slepen op lege plek', 'Verschuiven'], ['Middelste muisknop', 'Verschuiven']], true],
+  ['Lopen', [['W / S', 'Vooruit / achteruit (ook pijl op/neer)'], ['A / D', 'Opzij'], ['← / →', 'Draaien'], ['Shift', 'Rennen'], ['E', 'Deur of schakelaar bedienen'], ['L / Esc', 'Stoppen met lopen']]],
+  ['Rondkijken tijdens lopen', [['Slepen', 'Rondkijken']], true]
+];
+
+function openKeys() {
+  // Muisacties als tekst, toetsen als <kbd>.
+  document.getElementById('keys-body').innerHTML = KEY_HELP.map(([title, rows, mouse]) =>
+    `<section><h3>${title}</h3>${rows.map(([k, d]) => `<div class="keys-row"><span>${mouse ? `<span class="keys-mouse">${k}</span>`
+      : k.split(' / ').map(x => `<kbd>${x}</kbd>`).join(' / ')}</span><span>${d}</span></div>`).join('')}</section>`).join('');
+  document.getElementById('keys-overlay').classList.add('open');
 }
 
-const editorHas = (fn) => !!(currentEditor && typeof currentEditor[fn] === 'function');
-const editorCall = (fn) => { if (editorHas(fn)) currentEditor[fn](); };
-const disabledUnless = (fn) => editorHas(fn) ? '' : 'disabled';
-
-function appRibbonTabs() {
-  const { big, small } = Ribbon;
-  const wireClicks = (body) => body.querySelectorAll('[data-app]').forEach(b => b.addEventListener('click', () => {
-    const a = b.dataset.app;
-    if (a === 'new') openNewModal();
-    else if (a === 'new-kind') openNew(b.dataset.kind, b.dataset.template);
-    else if (a === 'fullscreen') toggleBrowserFullscreen();
-    else if (a === 'costs') CostSettings.open();
-    else if (a === 'about') document.getElementById('about-overlay').classList.add('open');
-    else editorCall(a);
-  }));
-  return [
-    { key: 'bestand', label: 'Bestand', order: 0, wire: wireClicks, groups: () => [
-      { label: 'Document', html:
-        big('Nieuw', 'file-earmark-plus', 'data-app="new" title="Nieuw ontwerp (Ctrl+N)"') +
-        big('Openen', 'folder2-open', `data-app="triggerImport" title="JSON-ontwerp openen" ${disabledUnless('triggerImport')}`) +
-        big('Opslaan', 'save', `data-app="exportDesign" title="Opslaan als JSON + PDF (Ctrl+S)" ${disabledUnless('exportDesign')}`) },
-      { label: 'Snel nieuw', html:
-        small('Woning', 'house', 'data-app="new-kind" data-kind="woning" data-template="single"') +
-        small('Woning L-vorm', 'bounding-box-circles', 'data-app="new-kind" data-kind="woning" data-template="L"') +
-        small('Los: muur', 'bricks', 'data-app="new-kind" data-kind="muur"') +
-        small('Los: vloer', 'grid-3x3', 'data-app="new-kind" data-kind="vloer"') },
-      { label: 'Project', html: big('Eigenschappen', 'card-text', `data-app="openProjectProperties" title="Projectgegevens voor de PDF" ${disabledUnless('openProjectProperties')}`) }
-    ] },
-    { key: 'beeld', label: 'Beeld', order: 80, wire: wireClicks, groups: () => [
-      { label: 'Venster', html:
-        small('Volledig scherm', 'fullscreen', 'data-app="fullscreen" title="F"') +
-        small('3D groot', 'badge-3d', `data-app="toggleFullscreen3D" title="T: standaard → 3D groot → alleen render" ${disabledUnless('toggleFullscreen3D')}`) +
-        small('2D groot', 'aspect-ratio', `data-app="toggleFullscreen2D" title="R" ${disabledUnless('toggleFullscreen2D')}`) },
-      { label: 'Camera', html:
-        big('Lopen', 'person-walking', `data-app="toggleWalk" title="Shift+T. W/S of pijltjes: vooruit/achteruit · A/D: opzij · pijl links/rechts: draaien · Shift: rennen · slepen: rondkijken" ${disabledUnless('toggleWalk')}`) +
-        small('Bediening', 'mouse', 'title="Rondom: slepen = draaien · rechts slepen = verschuiven · scrollwiel = zoomen. Lopen: Shift+T."') }
-    ] },
-    { key: 'extra', label: 'Extra', order: 90, wire: wireClicks, groups: () => [
-      { label: 'Bewerken', html: small('Horizontaal spiegelen', 'symmetry-vertical', `data-app="mirrorHorizontal" title="H" ${disabledUnless('mirrorHorizontal')}`) },
-      { label: 'Instellingen', html: big('Kosten & tijden', 'calculator', 'data-app="costs"') },
-      { label: 'Info', html: big('Over Tectum', 'info-circle', 'data-app="about"') }
-    ] }
-  ];
+function togglePanels() {
+  document.body.classList.toggle('panels-hidden');
+  window.dispatchEvent(new Event('resize'));
 }
 
 function renderTabBar() {
-  const bar = document.getElementById('tab-bar');
+  const bar = document.getElementById('doc-tabs');
   bar.innerHTML = tabs.map(tab => `
-    <div class="tab-item ${tab.id === activeTabId ? 'active' : ''}" data-tab-id="${tab.id}">
-      <span class="tab-name">${tab.name}</span>
-      <span class="tab-close" data-close-id="${tab.id}">&times;</span>
+    <div class="doc-tab ${tab.id === activeTabId ? 'active' : ''}" data-tab-id="${tab.id}" role="tab" aria-selected="${tab.id === activeTabId}" title="${UI.esc(tab.name)}">
+      <span class="doc-name">${UI.esc(tab.name)}</span>
+      <button type="button" class="doc-close" data-close-id="${tab.id}" title="Sluiten" aria-label="Sluiten">&times;</button>
     </div>
   `).join('');
+  document.getElementById('top-save').disabled = !editorHas('exportDesign');
 }
 
 function onTabSaved(tab, filenameWithExt) {
@@ -104,7 +117,6 @@ function onTabSaved(tab, filenameWithExt) {
 function mountEditorForTab(tab) {
   const ws = document.getElementById('workspace');
   ws.innerHTML = '';
-  Ribbon.setSource('editor', []);
   currentEditor = editorModuleFor(tab.kind).mount(ws, { onSaved: (filename) => onTabSaved(tab, filename), template: tab.template, cameraKey: 'tab' + tab.id });
   if (tab.stateJson && typeof currentEditor.loadStateJson === 'function') {
     currentEditor.loadStateJson(tab.stateJson);
@@ -122,12 +134,11 @@ function switchToTab(tabId) {
 
   activeTabId = tabId;
   mountEditorForTab(tabs.find(t => t.id === tabId));
-  updateEditMenuState();
   renderTabBar();
 }
 
 function openNew(kind, template) {
-  if (!editorModuleFor(kind)) return; // 'dak' nog niet beschikbaar
+  if (!editorModuleFor(kind)) return;
 
   const oldTab = tabs.find(t => t.id === activeTabId);
   if (oldTab && currentEditor && typeof currentEditor.getStateJson === 'function') {
@@ -140,7 +151,6 @@ function openNew(kind, template) {
   tabs.push(tab);
   activeTabId = tab.id;
   mountEditorForTab(tab);
-  updateEditMenuState();
   renderTabBar();
 }
 
@@ -181,22 +191,19 @@ function closeTab(tabId) {
     switchToTab(tabs[tabs.length - 1].id);
   } else {
     setWorkspaceEmpty();
-    Ribbon.setSource('editor', []);
-    updateEditMenuState();
     renderTabBar();
   }
 }
 
 function wireTabBar() {
-  document.getElementById('tab-bar').addEventListener('click', (e) => {
-    const closeBtn = e.target.closest('.tab-close');
+  document.getElementById('doc-tabs').addEventListener('click', (e) => {
+    const closeBtn = e.target.closest('.doc-close');
     if (closeBtn) { closeTab(parseInt(closeBtn.dataset.closeId, 10)); return; }
-    const item = e.target.closest('.tab-item');
+    const item = e.target.closest('.doc-tab');
     if (item) switchToTab(parseInt(item.dataset.tabId, 10));
   });
 }
 
-// Minimale markdown-weergave voor de licentietekst (koppen + alinea's).
 function renderLicenseHtml(md) {
   const esc = (t) => t.replace(/&/g, '&amp;').replace(/</g, '&lt;').replace(/>/g, '&gt;');
   return md.trim().split(/\n\s*\n/).map(block => {
@@ -216,6 +223,8 @@ function wireAbout() {
 
 function wireNewModal() {
   const overlay = document.getElementById('new-overlay');
+  overlay.querySelector('.new-options').insertAdjacentHTML('afterbegin', Object.entries(HouseModel.MODELS).map(([key, m]) =>
+    `<button class="new-option" data-kind="woning" data-template="${key}"><i class="bi bi-${m.icon}"></i><span>${m.label}</span></button>`).join(''));
   overlay.addEventListener('click', (e) => { if (e.target === overlay) overlay.classList.remove('open'); });
   document.querySelectorAll('.new-option:not(.disabled)').forEach(opt => {
     opt.addEventListener('click', () => {
@@ -234,59 +243,65 @@ function toggleBrowserFullscreen() {
   else document.documentElement.requestFullscreen();
 }
 
+// Alle dialogen; Esc gebruikt hun Annuleren-knop (data-esc), zodat bijv. projectgegevens worden teruggezet.
+const OVERLAYS = '.dlg-overlay.open, #about-overlay.open, #new-overlay.open, #house-project-overlay.open, #wall-project-overlay.open, #cost-settings-overlay.open';
+function closeOverlays() {
+  const open = document.querySelector(OVERLAYS);
+  if (open) {
+    const cancel = open.querySelector('[data-esc]');
+    if (cancel) cancel.click(); else open.classList.remove('open');
+    return true;
+  }
+  return Menubar.close() || UI.closePopovers();
+}
+
 function wireHotkeys() {
   document.addEventListener('keydown', (e) => {
     const inField = ['INPUT', 'SELECT', 'TEXTAREA'].includes(document.activeElement.tagName);
-
-    if (e.ctrlKey && e.key.toLowerCase() === 's') {
-      e.preventDefault();
-      if (currentEditor && typeof currentEditor.exportDesign === 'function') currentEditor.exportDesign();
+    const k = e.key.toLowerCase();
+    // Dialoog open: alleen Esc (sluiten); geen sneltoetsen naar de editor erachter. Typen in de dialoog blijft werken.
+    if (document.querySelector(OVERLAYS)) {
+      if (e.key === 'Escape') closeOverlays();
+      e.stopImmediatePropagation();
       return;
     }
-    if (e.ctrlKey && e.key.toLowerCase() === 'n') {
-      e.preventDefault();
-      openNewModal();
+    if (e.ctrlKey || e.metaKey) {
+      const act = { s: () => editorCall('exportDesign'), n: openNewModal, o: () => editorCall('triggerImport'), '\\': togglePanels }[k];
+      if (act && !e.altKey && !e.shiftKey) { e.preventDefault(); act(); }
       return;
     }
-    // Easter egg (shooter); e.code omdat Alt/Shift e.key per toetsenbord verandert.
-    if (e.ctrlKey && e.shiftKey && e.altKey && e.code === 'KeyL') {
-      e.preventDefault();
-      if (currentEditor && typeof currentEditor.toggleShooter === 'function') currentEditor.toggleShooter();
-      return;
-    }
-    if (inField || e.ctrlKey || e.metaKey || e.altKey) return;
-
-    if (e.key.toLowerCase() === 'f') {
-      toggleBrowserFullscreen();
-    } else if (e.key.toLowerCase() === 'h') {
-      if (currentEditor && typeof currentEditor.mirrorHorizontal === 'function') currentEditor.mirrorHorizontal();
-    } else if (e.key.toLowerCase() === 't' && e.shiftKey) {
-      if (currentEditor && typeof currentEditor.toggleWalk === 'function') currentEditor.toggleWalk();
-    } else if (e.key.toLowerCase() === 't') {
-      if (currentEditor && typeof currentEditor.toggleFullscreen3D === 'function') currentEditor.toggleFullscreen3D();
-    } else if (e.key.toLowerCase() === 'r') {
-      if (currentEditor && typeof currentEditor.toggleFullscreen2D === 'function') currentEditor.toggleFullscreen2D();
-    }
-  });
+    if (e.key === 'Escape' && closeOverlays()) { e.stopImmediatePropagation(); return; }
+    if (inField || e.altKey || viewState().walk && !['l', 'escape'].includes(k)) return;
+    const view = UI.VIEWS.find(v => v.key1 === e.key);
+    if (view) editorCall('setView', view.key);
+    else if (e.key === '4') editorCall('toggleReport');
+    else if (k === 'x') editorCall('toggleSection');
+    else if (k === 'f') editorCall('fitView');
+    else if (k === 'l') editorCall('toggleWalk');
+    else if (k === 'h' && e.shiftKey) editorCall('mirrorHorizontal');
+    else if (e.key === '?') openKeys();
+  }, true);
 }
 
 document.addEventListener('DOMContentLoaded', () => {
   document.querySelectorAll('.app-version-slot').forEach(el => { el.textContent = 'v' + APP_VERSION; });
   document.querySelectorAll('.app-version-number').forEach(el => { el.textContent = APP_VERSION; });
-  Ribbon.init(document.getElementById('ribbon'));
-  Ribbon.setSource('app', appRibbonTabs());
+  Menubar.init(document.getElementById('menubar'), MENUS);
+  document.getElementById('top-save').addEventListener('click', () => editorCall('exportDesign'));
+  document.getElementById('keys-overlay').addEventListener('click', (e) => {
+    if (e.target.id === 'keys-overlay' || e.target.closest('[data-close]')) document.getElementById('keys-overlay').classList.remove('open');
+  });
   wireAbout();
   wireNewModal();
   wireHotkeys();
   wireTabBar();
-  // Tectum draait via een webserver (texturen, lucht); file:// werkt niet volledig.
   if (location.protocol === 'file:') {
     const note = document.createElement('div');
     note.className = 'ui-warn file-protocol-warning';
     note.innerHTML = '<i class="bi bi-exclamation-triangle"></i><span>Tectum is geopend als bestand. Start het via een webserver: <code>./start.sh</code> of <code>python3 -m http.server</code>, en open <code>http://localhost:8000</code>. De omgeving (Dag/Nacht) werkt anders niet.</span>';
     document.body.appendChild(note);
   }
-  openNew('woning', 'L');
+  openNew('woning', 'amstel');
 
   setTimeout(() => {
     const splash = document.getElementById('splash-screen');

js/core/build-stages.js

@@ -1,85 +0,0 @@
-/*!
- * Tectum
- * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
- * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
- * Zie LICENTIE.md.
- */
-// ============================================================
-// core/build-stages.js — Bouwfasen (window.BuildStages): de volgorde waarin
-// een unit in de hal wordt opgebouwd. Eén begrip voor zowel de weergave
-// (schuif "Bouwfase" in de 3D) als het weglaten van verborgen delen:
-//
-//   0 regelwerk  vloer-, wand- en dakbalken
-//   1 elektra    installatiebuizen, dozen en meterkast (ElektraModel)
-//   2 beplating  spaanplaat binnen, OSB vloer/plafond/dakbeschot, cementplaat buiten
-//   3 doek       vochtdoek
-//   4 latwerk    kruislat, trasraamplaat
-//   5 gevel      rabat, steen, kozijnen, dakbedekking (dakleer, riet, felsplaten), sandwichpanelen
-//   6 afwerking  dakrand, verlichting, vloerafwerking, verf binnen
-//
-// Fasen zijn cumulatief: fase n toont alles t/m n. Een laag die in de
-// gekozen fase aan beide zijden is ingesloten door latere lagen wordt niet
-// gebouwd (bijv. stijlen tussen spaanplaat en doek, latten achter de
-// rabat). De specificaties rekenen altijd met alle lagen.
-//
-// Plain script (geen ES-module); het model-deel heeft geen DOM nodig.
-// ============================================================
-
-window.BuildStages = (() => {
-  const LIST = [
-    { key: 'regelwerk', label: 'Regelwerk', hint: 'Vloer-, wand- en dakbalken' },
-    { key: 'elektra', label: 'Elektra', hint: 'Installatiebuizen door wanden en plafond, dozen en meterkast' },
-    { key: 'beplating', label: 'Beplating', hint: 'Spaanplaat binnen, OSB vloer, plafond en dakbeschot, cementplaat buiten' },
-    { key: 'doek', label: 'Vochtdoek', hint: 'Vochtdoek op de buitenzijde' },
-    { key: 'latwerk', label: 'Latwerk', hint: 'Kruislat en trasraamplaat' },
-    { key: 'gevel', label: 'Gevel & dak', hint: 'Rabat, steen, kozijnen, dakbedekking, sandwichpanelen' },
-    { key: 'afwerking', label: 'Afgewerkt', hint: 'Dakrand, verlichting, vloerafwerking, verf binnen' }
-  ];
-  const FINAL = LIST.length - 1;
-  const INDEX = Object.fromEntries(LIST.map((s, i) => [s.key, i]));
-
-  // Fase (getal of undefined = afgewerkt) normaliseren.
-  const clamp = (stage) => (typeof stage === 'number' && isFinite(stage)) ? Math.max(0, Math.min(FINAL, Math.round(stage))) : FINAL;
-  // Is laag `key` zichtbaar in fase `stage`?
-  const shows = (stage, key) => clamp(stage) >= INDEX[key];
-
-  // Schuif onderin een 3D-weergave (DOM). pane = de weergave (position:
-  // relative); onChange(stage) bij elke stap. Geeft { set(stage), el,
-  // extra } terug; extra = vrije rij onder de schuif (bijv. doorsnede).
-  function createBar(pane, stage, onChange) {
-    const el = document.createElement('div');
-    el.className = 'stage-bar';
-    el.innerHTML = `
-      <div class="stage-row">
-        <span class="stage-title"><i class="bi bi-layers"></i>Bouwfase</span>
-        <div class="stage-track">
-          <input type="range" class="stage-range" min="0" max="${FINAL}" step="1" value="${clamp(stage)}" aria-label="Bouwfase">
-          <div class="stage-ticks">${LIST.map((s, i) => `<span data-i="${i}" title="${s.label}: ${s.hint}">${i + 1}</span>`).join('')}</div>
-        </div>
-        <span class="stage-name"></span>
-      </div>
-      <div class="stage-extra"></div>`;
-    pane.appendChild(el);
-    const range = el.querySelector('.stage-range'), name = el.querySelector('.stage-name');
-    const sync = () => {
-      const i = clamp(Number(range.value));
-      name.textContent = LIST[i].label;
-      name.title = LIST[i].hint;
-      el.querySelectorAll('.stage-ticks span').forEach(t => t.classList.toggle('on', Number(t.dataset.i) <= i));
-    };
-    range.addEventListener('input', () => { sync(); onChange(clamp(Number(range.value))); });
-    el.querySelector('.stage-ticks').addEventListener('click', (e) => {
-      const t = e.target.closest('[data-i]');
-      if (!t) return;
-      range.value = t.dataset.i;
-      sync();
-      onChange(clamp(Number(range.value)));
-    });
-    // Toetsen in de weergave mogen de schuif niet bedienen (T, R, ...).
-    range.addEventListener('keydown', (e) => { if (!/^Arrow|Home|End/.test(e.key)) range.blur(); });
-    sync();
-    return { el, extra: el.querySelector('.stage-extra'), set: (s) => { range.value = clamp(s); sync(); } };
-  }
-
-  return { LIST, FINAL, INDEX, clamp, shows, createBar };
-})();

js/core/camera-memory.js

@@ -4,14 +4,6 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// core/camera-memory.js — onthoudt de 3D-camerastand (positie + draaipunt)
-// per weergave, zodat wisselen tussen onderdelen/tabbladen of een her-mount
-// na een wijziging niet terugspringt naar de standaardcamera.
-// Sleutels komen van de aanroeper (bijv. "tab3:wall:A:voor"). Alleen in het
-// geheugen van deze sessie.
-// Plain script (geen ES-module).
-// ============================================================
 
 window.CameraMemory = (() => {
   const store = new Map();
@@ -21,7 +13,6 @@ window.CameraMemory = (() => {
     store.set(key, { position: camera.position.toArray(), target: controls.target.toArray() });
   }
 
-  // true als er een opgeslagen stand was (en die is toegepast).
   function restore(key, camera, controls) {
     const m = key && store.get(key);
     if (!m) return false;

js/core/canvas-labels.js

@@ -4,17 +4,9 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// core/canvas-labels.js — gedeelde stijl voor maat-labels in de 2D-canvassen
-// (blauwe maatlijn + "X: 6000mm"-tekst, zoals het wand-vooraanzicht). Gebruikt
-// door wand, vloer en unit, zodat alle labels er hetzelfde uitzien.
-// Plain script (geen ES-module).
-// ============================================================
 
 const CANVAS_LABEL_COLOR = '#4da6ff';
 
-// Tekent een maatlijn van (x1,y1) naar (x2,y2) plus tekst op (textX,textY).
-// Een verticale lijn (x1 === x2) krijgt de tekst 90° gedraaid.
 function drawCanvasDim(ctx, x1, y1, x2, y2, text, textX, textY) {
   ctx.save();
   ctx.strokeStyle = CANVAS_LABEL_COLOR;

js/core/dxf-writer.js

@@ -0,0 +1,284 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// DXF R12 (AC1009): het formaat dat elk CAD-pakket opent; DWG maakt het CAD-pakket zelf (Opslaan als).
+// Eenheid mm, tekst in ANSI_1252. Maten zijn echte DIMENSION-entiteiten (met blok), dus aanpasbaar in CAD.
+
+window.DxfWriter = (() => {
+  const CP1252 = { 0x20ac: 0x80, 0x201a: 0x82, 0x0192: 0x83, 0x201e: 0x84, 0x2026: 0x85, 0x2020: 0x86, 0x2021: 0x87, 0x02c6: 0x88, 0x2030: 0x89, 0x0160: 0x8a, 0x2039: 0x8b, 0x0152: 0x8c, 0x017d: 0x8e,
+    0x2018: 0x91, 0x2019: 0x92, 0x201c: 0x93, 0x201d: 0x94, 0x2022: 0x95, 0x2013: 0x96, 0x2014: 0x97, 0x02dc: 0x98, 0x2122: 0x99, 0x0161: 0x9a, 0x203a: 0x9b, 0x0153: 0x9c, 0x017e: 0x9e, 0x0178: 0x9f };
+
+  const LTYPES = {
+    CONTINUOUS: { desc: 'Solid line', dashes: [] },
+    STREEP: { desc: '__ __ __', dashes: [4, -2] },
+    STIP: { desc: '. . . .', dashes: [0.8, -0.8] },
+    STREEPSTIP: { desc: '__ . __ .', dashes: [6, -1.5, 0.5, -1.5] }
+  };
+
+  const num = (v) => {
+    const r = Math.round(v * 1000) / 1000;
+    return Object.is(r, -0) || !isFinite(r) ? '0' : String(r);
+  };
+  const deg = (rad) => ((rad * 180 / Math.PI) % 360 + 360) % 360;
+
+  // Een groepswaarde mag geen regeleinde bevatten.
+  const clean = (s) => String(s == null ? '' : s).replace(/[\r\n]+/g, ' ');
+
+  function create(opts) {
+    const o = opts || {};
+    const scale = o.scale || 50;  // plotschaal: tekst/maatvoering/lijntypes in papier-mm × scale
+    const layers = new Map([['0', { color: 7, ltype: 'CONTINUOUS' }]]);
+    const entities = [];
+    const blocks = [];
+    let dimCount = 0;
+    const ext = { x0: Infinity, y0: Infinity, x1: -Infinity, y1: -Infinity };
+    const grow = (x, y) => {
+      if (x < ext.x0) ext.x0 = x; if (x > ext.x1) ext.x1 = x;
+      if (y < ext.y0) ext.y0 = y; if (y > ext.y1) ext.y1 = y;
+    };
+
+    function layer(name, color, ltype) {
+      if (!layers.has(name)) layers.set(name, { color: color || 7, ltype: LTYPES[ltype] ? ltype : 'CONTINUOUS' });
+      return name;
+    }
+
+    function common(out, lay, eo) {
+      out.push(8, lay || '0');
+      if (eo && eo.ltype && LTYPES[eo.ltype]) out.push(6, eo.ltype);
+      if (eo && eo.color !== undefined && eo.color !== null) out.push(62, eo.color);
+    }
+    function emit(target, type, lay, eo, body) {
+      const out = [0, type];
+      common(out, lay, eo);
+      target.push(out.concat(body));
+    }
+
+    function line(a, b, lay, eo, target) {
+      if (Math.hypot(b.x - a.x, b.y - a.y) < 0.01) return;
+      emit(target || entities, 'LINE', lay, eo, [10, num(a.x), 20, num(a.y), 30, 0, 11, num(b.x), 21, num(b.y), 31, 0]);
+      if (!target) { grow(a.x, a.y); grow(b.x, b.y); }
+    }
+
+    function polyline(pts, closed, lay, eo, target) {
+      const p = pts.filter((q, i) => i === 0 || Math.hypot(q.x - pts[i - 1].x, q.y - pts[i - 1].y) > 0.01);
+      if (closed && p.length > 2 && Math.hypot(p[0].x - p[p.length - 1].x, p[0].y - p[p.length - 1].y) < 0.01) p.pop();
+      if (p.length < 2) return;
+      if (p.length === 2 && !closed) { line(p[0], p[1], lay, eo, target); return; }
+      const t = target || entities;
+      emit(t, 'POLYLINE', lay, eo, [66, 1, 10, 0, 20, 0, 30, 0, 70, closed ? 1 : 0]);
+      p.forEach(q => { emit(t, 'VERTEX', lay, null, [10, num(q.x), 20, num(q.y), 30, 0]); if (!target) grow(q.x, q.y); });
+      emit(t, 'SEQEND', lay, null, []);
+    }
+
+    function circle(c, r, lay, eo, target) {
+      emit(target || entities, 'CIRCLE', lay, eo, [10, num(c.x), 20, num(c.y), 30, 0, 40, num(r)]);
+      if (!target) { grow(c.x - r, c.y - r); grow(c.x + r, c.y + r); }
+    }
+
+    // Hoeken in radialen, tegen de klok in van a0 naar a1.
+    function arc(c, r, a0, a1, lay, eo, target) {
+      emit(target || entities, 'ARC', lay, eo, [10, num(c.x), 20, num(c.y), 30, 0, 40, num(r), 50, num(deg(a0)), 51, num(deg(a1))]);
+      if (!target) { grow(c.x - r, c.y - r); grow(c.x + r, c.y + r); }
+    }
+
+    // h = teksthoogte in model-mm; align: left|center|right; rot in graden.
+    function text(p, h, str, lay, to, target) {
+      const s = clean(str);
+      if (!s) return;
+      const t = to || {};
+      const hj = t.align === 'center' ? 1 : t.align === 'right' ? 2 : 0;
+      const body = [10, num(p.x), 20, num(p.y), 30, 0, 40, num(h), 1, s];
+      if (t.rot) body.push(50, num(t.rot));
+      body.push(7, 'STANDARD');
+      if (hj) body.push(72, hj, 11, num(p.x), 21, num(p.y), 31, 0);
+      emit(target || entities, 'TEXT', lay, t, body);
+      if (!target) { grow(p.x - s.length * h * 0.35, p.y); grow(p.x + s.length * h * 0.35, p.y + h); }
+    }
+
+    // Lineaire maat tussen p1 en p2, maatlijn door 'at' (evenwijdig aan p1-p2 tenzij dir gegeven).
+    const DIM = { txt: 2.5, exo: 1.5, exe: 1.5, tsz: 1.25, gap: 0.8, dle: 1.5 };
+    function dim(p1, p2, at, lay, dopts) {
+      const d = dopts || {};
+      let ux = p2.x - p1.x, uy = p2.y - p1.y;
+      if (d.dir) { ux = d.dir.x; uy = d.dir.y; }
+      const ul = Math.hypot(ux, uy);
+      if (ul < 1e-9) return;
+      ux /= ul; uy /= ul;
+      const nx = -uy, ny = ux;
+      const off = (at.x - p1.x) * nx + (at.y - p1.y) * ny;
+      const s1 = (p1.x - at.x) * ux + (p1.y - at.y) * uy, s2 = (p2.x - at.x) * ux + (p2.y - at.y) * uy;
+      const measured = Math.abs(s2 - s1);
+      if (measured < 1) return;
+      const q1 = { x: at.x + ux * s1, y: at.y + uy * s1 }, q2 = { x: at.x + ux * s2, y: at.y + uy * s2 };
+      const sg = Math.sign(s2 - s1) || 1, k = scale;
+      const name = `*D${++dimCount}`;
+      const be = [];
+      const BB = { color: 0 };
+      // Maatlijn voorbij de streepjes, hulplijnen met afstand tot het object.
+      line({ x: q1.x - ux * sg * DIM.dle * k, y: q1.y - uy * sg * DIM.dle * k }, { x: q2.x + ux * sg * DIM.dle * k, y: q2.y + uy * sg * DIM.dle * k }, '0', BB, be);
+      [[p1, q1], [p2, q2]].forEach(([p, q]) => {
+        const side = Math.sign(off) || 1;
+        const a = { x: p.x + nx * side * DIM.exo * k, y: p.y + ny * side * DIM.exo * k };
+        const b = { x: q.x + nx * side * DIM.exe * k, y: q.y + ny * side * DIM.exe * k };
+        if (Math.abs(off) > DIM.exo * k) line(a, b, '0', BB, be);
+        const t = DIM.tsz * k * Math.SQRT1_2;
+        line({ x: q.x - (ux + nx) * t, y: q.y - (uy + ny) * t }, { x: q.x + (ux + nx) * t, y: q.y + (uy + ny) * t }, '0', BB, be);
+      });
+      let ang = Math.atan2(uy, ux) * 180 / Math.PI;
+      // Tekst leesbaar: van onder of van rechts.
+      let tnx = nx, tny = ny;
+      if (ang > 90.01 || ang <= -89.99) { ang += 180; tnx = -nx; tny = -ny; }
+      ang = (ang + 360) % 360;
+      const mid = { x: (q1.x + q2.x) / 2, y: (q1.y + q2.y) / 2 };
+      const label = d.text !== undefined ? d.text : String(Math.round(measured));
+      const tp = { x: mid.x + tnx * DIM.gap * k, y: mid.y + tny * DIM.gap * k };
+      text(tp, DIM.txt * k, label, '0', { align: 'center', rot: ang, color: 0 }, be);
+      blocks.push({ name, entities: be });
+      const tm = { x: mid.x + tnx * (DIM.gap + DIM.txt / 2) * k, y: mid.y + tny * (DIM.gap + DIM.txt / 2) * k };
+      const body = [2, name, 3, 'TECTUM', 10, num(q2.x), 20, num(q2.y), 30, 0, 11, num(tm.x), 21, num(tm.y), 31, 0, 70, 0];
+      if (d.text !== undefined) body.push(1, clean(d.text));
+      body.push(13, num(p1.x), 23, num(p1.y), 33, 0, 14, num(p2.x), 24, num(p2.y), 34, 0, 50, num(deg(Math.atan2(uy, ux))));
+      emit(entities, 'DIMENSION', lay, null, body);
+      [p1, p2, q1, q2, tm].forEach(p => grow(p.x, p.y));
+    }
+
+    function header() {
+      const has = isFinite(ext.x0);
+      const e = has ? ext : { x0: 0, y0: 0, x1: 10000, y1: 10000 };
+      const v = [
+        ['$ACADVER', 1, 'AC1009'], ['$DWGCODEPAGE', 3, 'ANSI_1252'],
+        ['$INSBASE', 10, 0, 20, 0, 30, 0],
+        ['$EXTMIN', 10, num(e.x0), 20, num(e.y0), 30, 0], ['$EXTMAX', 10, num(e.x1), 20, num(e.y1), 30, 0],
+        ['$LIMMIN', 10, num(e.x0), 20, num(e.y0)], ['$LIMMAX', 10, num(e.x1), 20, num(e.y1)],
+        ['$LTSCALE', 40, scale], ['$TEXTSIZE', 40, 2.5 * scale], ['$TEXTSTYLE', 7, 'STANDARD'], ['$CLAYER', 8, '0'],
+        ['$LUNITS', 70, 2], ['$LUPREC', 70, 0], ['$AUNITS', 70, 0], ['$AUPREC', 70, 0],
+        ['$DIMSTYLE', 2, 'TECTUM'], ['$DIMSCALE', 40, scale], ['$DIMTXT', 40, DIM.txt], ['$DIMTSZ', 40, DIM.tsz], ['$DIMASZ', 40, 2.5],
+        ['$DIMEXO', 40, DIM.exo], ['$DIMEXE', 40, DIM.exe], ['$DIMDLE', 40, DIM.dle], ['$DIMGAP', 40, DIM.gap],
+        ['$DIMTAD', 70, 1], ['$DIMTIH', 70, 0], ['$DIMTOH', 70, 0], ['$DIMZIN', 70, 0]
+      ];
+      const out = [0, 'SECTION', 2, 'HEADER'];
+      v.forEach(([name, ...rest]) => out.push(9, name, ...rest));
+      out.push(0, 'ENDSEC');
+      return out;
+    }
+
+    function table(name, rows) {
+      const out = [0, 'TABLE', 2, name, 70, rows.length];
+      rows.forEach(r => out.push(...r));
+      out.push(0, 'ENDTAB');
+      return out;
+    }
+
+    function tables() {
+      const has = isFinite(ext.x0);
+      const e = has ? ext : { x0: 0, y0: 0, x1: 10000, y1: 10000 };
+      const w = Math.max(1000, e.x1 - e.x0), h = Math.max(1000, e.y1 - e.y0);
+      const vport = [0, 'VPORT', 2, '*ACTIVE', 70, 0, 10, 0, 20, 0, 11, 1, 21, 1,
+        12, num((e.x0 + e.x1) / 2), 22, num((e.y0 + e.y1) / 2), 13, 0, 23, 0, 14, 10, 24, 10, 15, 100, 25, 100,
+        16, 0, 26, 0, 36, 1, 17, 0, 27, 0, 37, 0, 40, num(Math.max(h, w / 1.6) * 1.08), 41, 1.6, 42, 50, 43, 0, 44, 0,
+        50, 0, 51, 0, 71, 0, 72, 100, 73, 1, 74, 3, 75, 0, 76, 0, 77, 0, 78, 0];
+      const ltypes = Object.entries(LTYPES).map(([name, lt]) => {
+        const total = lt.dashes.reduce((a, d) => a + Math.abs(d), 0);
+        const r = [0, 'LTYPE', 2, name, 70, 0, 3, lt.desc, 72, 65, 73, lt.dashes.length, 40, num(total)];
+        lt.dashes.forEach(d => r.push(49, num(d)));
+        return r;
+      });
+      const lay = [...layers.entries()].map(([name, l]) => [0, 'LAYER', 2, name, 70, 0, 62, l.color, 6, l.ltype]);
+      const style = [[0, 'STYLE', 2, 'STANDARD', 70, 0, 40, 0, 41, 1, 50, 0, 71, 0, 42, 2.5 * scale, 3, 'arial.ttf', 4, '']];
+      const dimstyle = [[0, 'DIMSTYLE', 2, 'TECTUM', 70, 0, 3, '', 4, '', 5, '', 6, '', 7, '',
+        40, scale, 41, 2.5, 42, DIM.exo, 43, 7, 44, DIM.exe, 45, 0, 46, DIM.dle, 47, 0, 48, 0,
+        140, DIM.txt, 141, 0, 142, DIM.tsz, 143, 25.4, 144, 1, 145, 0, 146, 1, 147, DIM.gap,
+        71, 0, 72, 0, 73, 0, 74, 0, 75, 0, 76, 0, 77, 1, 78, 0,
+        170, 0, 171, 2, 172, 1, 173, 0, 174, 0, 175, 0, 176, 0, 177, 0, 178, 0]];
+      return [0, 'SECTION', 2, 'TABLES',
+        ...table('VPORT', [vport]), ...table('LTYPE', ltypes), ...table('LAYER', lay), ...table('STYLE', style),
+        ...table('VIEW', []), ...table('UCS', []), ...table('APPID', [[0, 'APPID', 2, 'ACAD', 70, 0]]), ...table('DIMSTYLE', dimstyle),
+        0, 'ENDSEC'];
+    }
+
+    function toString() {
+      const out = [...header(), ...tables(), 0, 'SECTION', 2, 'BLOCKS'];
+      blocks.forEach(b => {
+        out.push(0, 'BLOCK', 8, '0', 2, b.name, 70, 1, 10, 0, 20, 0, 30, 0, 3, b.name);
+        b.entities.forEach(en => out.push(...en));
+        out.push(0, 'ENDBLK', 8, '0');
+      });
+      out.push(0, 'ENDSEC', 0, 'SECTION', 2, 'ENTITIES');
+      entities.forEach(en => out.push(...en));
+      out.push(0, 'ENDSEC', 0, 'EOF');
+      const lines = [];
+      for (let i = 0; i < out.length; i += 2) lines.push(String(out[i]).padStart(3, ' '), String(out[i + 1]));
+      return lines.join('\r\n') + '\r\n';
+    }
+
+    function toBytes() {
+      const s = toString();
+      const bytes = new Uint8Array(s.length);
+      for (let i = 0; i < s.length; i++) {
+        const c = s.charCodeAt(i);
+        bytes[i] = c < 0x80 || (c >= 0xa0 && c <= 0xff) ? c : (CP1252[c] || 0x3f);
+      }
+      return bytes;
+    }
+
+    function save(filename) {
+      const blob = new Blob([toBytes()], { type: 'application/dxf' });
+      const url = URL.createObjectURL(blob);
+      const a = document.createElement('a');
+      a.href = url;
+      a.download = filename;
+      document.body.appendChild(a);
+      a.click();
+      document.body.removeChild(a);
+      URL.revokeObjectURL(url);
+    }
+
+    return { scale, layer, line, polyline, circle, arc, text, dim, toString, toBytes, save, extents: () => Object.assign({}, ext) };
+  }
+
+  // jsPDF-achtige tekenlaag voor bestaande PDF-tekencode (papier-mm, y omlaag) op schaal 1:scale in een laag.
+  // Kleur zwart = BYLAYER, anders de dichtstbijzijnde ACI-kleur; vullingen worden alleen omtrek.
+  const ACI = [[1, 255, 0, 0], [2, 255, 255, 0], [3, 0, 255, 0], [4, 0, 255, 255], [5, 0, 0, 255], [6, 255, 0, 255],
+    [8, 128, 128, 128], [9, 192, 192, 192], [30, 255, 127, 0], [40, 255, 191, 0], [32, 165, 82, 0], [94, 0, 127, 0], [12, 165, 0, 0]];
+  function aciOf(r, g, b) {
+    if (r + g + b < 60) return null;
+    let best = null, bd = Infinity;
+    ACI.forEach(([i, R, G, B]) => { const d = (r - R) ** 2 + (g - G) ** 2 + (b - B) ** 2; if (d < bd) { bd = d; best = i; } });
+    return best;
+  }
+  function pdfAdapter(dxf, lay, map) {
+    const k = dxf.scale;
+    const P = map || ((x, y) => ({ x: x * k, y: -y * k }));
+    let draw = null, txt = null, fontPt = 10, dashed = false;
+    const eo = (c) => ({ color: c, ltype: dashed ? 'STIP' : undefined });
+    const ptToMm = 0.3528 * 0.72;
+    const doc = {
+      setDrawColor(r, g, b) { draw = aciOf(r, g === undefined ? r : g, b === undefined ? r : b); },
+      setTextColor(r, g, b) { txt = aciOf(r, g === undefined ? r : g, b === undefined ? r : b); },
+      setFillColor() {}, setLineWidth() {}, setFont() {},
+      setFontSize(pt) { fontPt = pt; },
+      setLineDashPattern(p) { dashed = !!(p && p.length); },
+      getTextWidth(s) { return String(s).length * fontPt * 0.3528 * 0.5; },
+      line(x1, y1, x2, y2) { dxf.line(P(x1, y1), P(x2, y2), lay, eo(draw)); },
+      rect(x, y, w, h) { dxf.polyline([P(x, y), P(x + w, y), P(x + w, y + h), P(x, y + h)], true, lay, eo(draw)); },
+      circle(x, y, r) { const c = P(x, y); dxf.circle(c, r * k, lay, eo(draw)); },
+      triangle(x1, y1, x2, y2, x3, y3) { dxf.polyline([P(x1, y1), P(x2, y2), P(x3, y3)], true, lay, eo(draw)); },
+      lines(segs, x, y, sc, style, closed) {
+        const pts = [P(x, y)];
+        let cx = x, cy = y;
+        segs.forEach(([dx, dy]) => { cx += dx; cy += dy; pts.push(P(cx, cy)); });
+        dxf.polyline(pts, !!closed, lay, eo(draw));
+      },
+      text(str, x, y, to) {
+        const t = to || {};
+        dxf.text(P(x, y), fontPt * ptToMm * k, Array.isArray(str) ? str.join(' ') : str, lay, { align: t.align, rot: t.angle || 0, color: txt });
+      }
+    };
+    return doc;
+  }
+
+  return { create, pdfAdapter, LTYPES };
+})();

js/core/geometry.js

@@ -4,20 +4,8 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// core/geometry.js — gedeelde, pure math. Geen DOM, geen THREE-afhankelijkheid
-// behalve shapeAreaWithHoles (die werkt met elk object dat .getPoints()/.holes
-// heeft, dus ook met THREE.Shape). Plain <script> (geen module), zodat dit
-// ook werkt bij rechtstreeks openen van index.html (file://) — daar breken
-// ES-module-imports door browser-CORS.
-//
-// Wordt geladen VOOR wall.js en floor.js: de functies hieronder zijn dus
-// gewoon globaal beschikbaar in beide, zonder duplicatie.
-// ============================================================
+// Plain script, geen ES-module: imports breken bij file:// (CORS).
 
-// Regelwerk-verdeling (h.o.h.): bepaalt hoeveel balken/stijlen er in een
-// gegeven overspanning passen, gegeven een minimale/maximale hart-op-hart-
-// afstand. Gebruikt door wand-stijlen EN vloerbalken (zelfde algoritme).
 function calculateSegmentPositions(spanWidth, minSp, maxSp) {
   if (spanWidth <= 0) return [];
   let numBays = Math.ceil(spanWidth / maxSp);
@@ -35,7 +23,6 @@ function calculateSegmentPositions(spanWidth, minSp, maxSp) {
   return positions;
 }
 
-// Oppervlakte van een simpele polygon (shoelace-formule).
 function polygonArea(points) {
   let area = 0;
   for (let i = 0; i < points.length; i++) {
@@ -46,11 +33,7 @@ function polygonArea(points) {
   return Math.abs(area) / 2;
 }
 
-// Sutherland-Hodgman clip van een (convexe) polygon tegen een horizontale
-// halfvlak-grens. Gebruikt om bijv. de wand-omtrek (het schuine trapezium) te
-// knippen tot losse horizontale banen voor het vochtdoek.
 function clipPolygonYLE(points, yLimit) {
-  // Houdt het deel met y <= yLimit
   const result = [];
   for (let i = 0; i < points.length; i++) {
     const cur = points[i];
@@ -71,7 +54,6 @@ function clipPolygonYLE(points, yLimit) {
   return result;
 }
 function clipPolygonYGE(points, yLimit) {
-  // Houdt het deel met y >= yLimit
   const result = [];
   for (let i = 0; i < points.length; i++) {
     const cur = points[i];
@@ -92,26 +74,17 @@ function clipPolygonYGE(points, yLimit) {
   return result;
 }
 
-// Oppervlakte van een THREE.Shape inclusief aftrek van zijn holes.
 function shapeAreaWithHoles(shape) {
   let area = polygonArea(shape.getPoints());
   (shape.holes || []).forEach(hole => { area -= polygonArea(hole.getPoints()); });
   return area;
 }
 
-// Simpele euclidische afstand — gebruikt door floor.js voor de
-// cirkel-overlapcheck (2D, dus geen 1D-ankerlogica zoals bij wand-openingen).
 function dist2D(a, b) {
   return Math.hypot(a.x - b.x, a.y - b.y);
 }
 
-// Zaagplan: verdeelt stukken (lengtes in mm) over handelslengtes met zo min
-// mogelijk snijverlies. Stukken langer dan de langste handelslengte worden
-// eerst opgeknipt (las/stuik in het werk). Daarna best-fit-decreasing: elk
-// stuk gaat in de staaf waar het het krapst past; tot slot krijgt elke staaf
-// de kortste handelslengte waar zijn stukken nog in passen.
-// Resultaat: [{ stock, cuts: [lengtes], used, waste }]. Zaagsnede-breedte
-// wordt verwaarloosd.
+// Zaagsnede-breedte wordt verwaarloosd.
 function planStockCutting(pieceLengths, stockLengths) {
   const stocks = stockLengths.slice().sort((a, b) => a - b);
   const maxStock = stocks[stocks.length - 1];
@@ -142,7 +115,6 @@ function planStockCutting(pieceLengths, stockLengths) {
   return bars;
 }
 
-// Samenvatting van een zaagplan: aantal staven per handelslengte + totalen.
 function summarizeStockPlan(bars) {
   const byStock = new Map();
   bars.forEach(b => byStock.set(b.stock, (byStock.get(b.stock) || 0) + 1));
@@ -153,25 +125,8 @@ function summarizeStockPlan(bars) {
   };
 }
 
-// Verticale strook [x0, x1] van y = yBottom tot een (evt. schuine, lineaire)
-// bovenrand topYAt(x), MIN een set uitsparingen ({ x0, x1, y0, y1, y1r? }):
-// rechthoeken, of met y1r een schuine bovenkant (lineair van (x0, y1) naar
-// (x1, y1r); schuin bovenin mag, onderin niet). Uitsparingen die over de
-// rand van de strook vallen worden een echte inkeping in de omtrek (i.p.v.
-// een gat dat net binnen de rand wordt afgekapt — dat liet een haarfijn
-// reepje materiaal met zichtbare randlijnen door de opening lopen). Een
-// uitsparing over de volle breedte splitst de strook in losse delen; een
-// uitsparing tot in de (schuine) bovenrand wordt een inkeping in de bovenrand.
-// opts (optioneel):
-//   yCap    — vlakke bovengrens (bijv. bovenkant van een vochtdoek-baan).
-//   extraXs — knikpunten van topYAt (bijv. waar de daklijn yCap kruist), zodat
-//             de bovenrand tussen twee hoekpunten steeds lineair is.
-// Werkwijze: de strook wordt in kolommen geknipt (op alle x-randen, knikken
-// en snijpunten van de lijnen), zodat binnen een kolom elke lijn (onderkant,
-// onder-/bovenkant uitsparing, bovenrand) lineair is en ze elkaar niet
-// kruisen; de cellen tussen twee lijnen zijn vol of leeg, en de randen
-// tussen vol en leeg worden tot lussen aaneengeregen.
-// Resultaat: [{ outer: [{x,y}...] (CCW), holes: [[{x,y}...] (CW)] }].
+// Een uitsparing over de rand wordt een inkeping, geen afgekapt gat (dat liet een haarfijn
+// reepje materiaal met randlijnen door de opening lopen). Schuin (y1r) alleen bovenin.
 function columnMinusRects(x0, x1, yBottom, topYAt, rects, opts) {
   const eps = 1e-9;
   const yCap = (opts && opts.yCap !== undefined) ? opts.yCap : Infinity;
@@ -186,14 +141,12 @@ function columnMinusRects(x0, x1, yBottom, topYAt, rects, opts) {
     });
   const inRect = (x, y) => rs.some(r => x > r.x0 && x < r.x1 && y > r.y0 && y < r.topAt(x));
 
-  // Lijnen (ongeklemd); geklemd tussen yBottom en de bovenrand.
   const raw = [() => yBottom, top];
   rs.forEach(r => raw.push(() => r.y0, r.topAt));
   const clamp = (f) => (x) => Math.min(top(x), Math.max(yBottom, f(x)));
   const lines = raw.map(clamp);
 
   let xs = uniq([x0, x1, ...((opts && opts.extraXs) || []).filter(x => x > x0 + eps && x < x1 - eps), ...rs.flatMap(r => [r.x0, r.x1])]);
-  // Snijpunten van de lijnen (ook met de bovenrand/onderkant) als extra kolomranden.
   const cuts = [];
   for (let i = 0; i < xs.length - 1; i++) {
     const a = xs[i], b = xs[i + 1];
@@ -206,7 +159,6 @@ function columnMinusRects(x0, x1, yBottom, topYAt, rects, opts) {
   }
   xs = uniq(xs.concat(cuts));
 
-  // Per kolom: cellen tussen opeenvolgende (verschillende) lijnen.
   const cols = [];
   for (let i = 0; i < xs.length - 1; i++) {
     const a = xs[i], b = xs[i + 1], m = (a + b) / 2;
@@ -222,27 +174,24 @@ function columnMinusRects(x0, x1, yBottom, topYAt, rects, opts) {
     cols.push({ a, b, cells });
   }
 
-  // Hoekpunten gedeeld via een register (bijna-gelijke punten = hetzelfde punt).
   const verts = [];
   const vid = (x, y) => {
     let k = verts.findIndex(v => Math.abs(v.x - x) < 1e-7 && Math.abs(v.y - y) < 1e-7);
     if (k < 0) { k = verts.length; verts.push({ x, y }); }
     return k;
   };
-  const edges = new Map(); // van -> [naar, ...]
+  const edges = new Map();
   const addEdge = (p, q) => {
     const a = vid(p.x, p.y), b = vid(q.x, q.y);
     if (a === b) return;
     if (!edges.has(a)) edges.set(a, []);
     edges.get(a).push(b);
   };
-  // Onder-/bovenranden binnen een kolom (CCW: onder naar rechts, boven naar links).
   cols.forEach(col => col.cells.forEach((c, k) => {
     if (!c.filled) return;
     if (!(k > 0 && col.cells[k - 1].filled && col.cells[k - 1].hi === c.lo)) addEdge({ x: col.a, y: c.lo.a }, { x: col.b, y: c.lo.b });
     if (!(k < col.cells.length - 1 && col.cells[k + 1].filled && col.cells[k + 1].lo === c.hi)) addEdge({ x: col.b, y: c.hi.b }, { x: col.a, y: c.hi.a });
   }));
-  // Verticale randen op elke kolomgrens: waar links vol en rechts leeg is (of andersom).
   for (let i = 0; i < xs.length; i++) {
     const x = xs[i];
     const left = i > 0 ? cols[i - 1].cells.filter(c => c.filled).map(c => [c.lo.b, c.hi.b]) : [];
@@ -257,7 +206,6 @@ function columnMinusRects(x0, x1, yBottom, topYAt, rects, opts) {
     }
   }
 
-  // Randen aaneenrijgen tot gesloten lussen (collineaire tussenpunten weg).
   const loops = [];
   edges.forEach((list, start) => {
     while (list.length) {
@@ -293,7 +241,6 @@ function columnMinusRects(x0, x1, yBottom, topYAt, rects, opts) {
     return c;
   };
   const outers = polys.filter(p => p.length >= 3 && signedArea(p) > 1e-12).map(p => ({ outer: p, holes: [] }));
-  // Gat bij de kleinste buitenlus die het bevat.
   outers.sort((p, q) => signedArea(p.outer) - signedArea(q.outer));
   polys.filter(p => p.length >= 3 && signedArea(p) < -1e-12).forEach(hole => {
     const mid = { x: (hole[0].x + hole[1].x) / 2, y: (hole[0].y + hole[1].y) / 2 };
@@ -303,11 +250,6 @@ function columnMinusRects(x0, x1, yBottom, topYAt, rects, opts) {
   return outers;
 }
 
-// Omtrek van de vereniging van as-evenwijdige rechthoeken ({x0, x1, z0, z1}),
-// als gesloten lussen van punten {x, z}. Buitenlussen zijn tegen de klok in
-// (positieve oppervlakte in het x/z-vlak), gaten met de klok mee. Collineaire
-// tussenpunten zijn verwijderd. Gesorteerd op oppervlakte (grootste eerst).
-// Gebruikt voor de dakrand (boeidelen/daktrim) over meerdere units heen.
 function rectUnionLoops(rects) {
   const eps = 1e-6;
   const uniq = (arr) => arr.sort((a, b) => a - b).filter((v, i, a) => i === 0 || v - a[i - 1] > eps);
@@ -350,16 +292,11 @@ function rectUnionLoops(rects) {
   return loops.map(pts => ({ pts, area: area(pts) })).sort((a, b) => Math.abs(b.area) - Math.abs(a.area));
 }
 
-// Buitenwaartse normaal (as-evenwijdig, lengte 1) van ribbe a -> b van een
-// lus tegen de klok in (positieve oppervlakte in x/z).
 function rectilinearNormal(a, b) {
   const dx = b.x - a.x, dz = b.z - a.z, len = Math.hypot(dx, dz) || 1;
   return { x: dz / len, z: -dx / len };
 }
 
-// Verschuift een rechthoekige (as-evenwijdige) lus tegen de klok in over
-// afstand d naar buiten. Collineaire tussenpunten (bijv. een unit-hoek midden
-// in een rechte gevel) blijven behouden en schuiven loodrecht mee.
 function offsetRectilinearLoop(pts, d) {
   const n = pts.length;
   return pts.map((p, k) => {
@@ -370,17 +307,12 @@ function offsetRectilinearLoop(pts, d) {
   });
 }
 
-// Gevels: groepeert lijnstukken in de plattegrond tot doorlopende gevels
-// (zelfde as + normaal + gevelvlak, aansluitend of overlappend). segs: [{ axis ('x'|'z'),
-// normal {x, z}, line (positie op de andere as), s0, s1 (s0 < s1) }, ...].
-// Geeft [{ axis, normal, line, s0, s1, segs (op s0 gesorteerd) }].
-// Gebruikt door de woning (latwerk/doek-patroon) en de buitenverlichting.
 function groupFacadeRuns(segs, opts) {
   const lineTol = (opts && opts.lineTol) || 1, gapTol = (opts && opts.gapTol) || 5;
   const runs = [];
   segs.slice().sort((a, b) => a.s0 - b.s0).forEach(sg => {
     const run = runs.find(r => r.axis === sg.axis && Math.abs(r.normal.x - sg.normal.x) < 1e-6 && Math.abs(r.normal.z - sg.normal.z) < 1e-6 &&
-      Math.abs(r.line - sg.line) < lineTol && sg.s0 <= r.s1 + gapTol); // aansluitend of overlappend
+      Math.abs(r.line - sg.line) < lineTol && sg.s0 <= r.s1 + gapTol);
     if (run) { run.segs.push(sg); run.s1 = Math.max(run.s1, sg.s1); }
     else runs.push(Object.assign({}, sg, { s0: sg.s0, s1: sg.s1, segs: [sg] }));
   });

js/core/granny-kit.js

@@ -1,174 +0,0 @@
-/*!
- * Tectum
- * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
- * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
- * Zie LICENTIE.md.
- */
-// ============================================================
-// core/granny-kit.js — onderdelen van de easter egg (core/shooter.js):
-// oma-sprite, gibs, kreten,
-// geluidseffecten, soundtrack en de omroeper à la Unreal Tournament.
-// Plain script (geen ES-module).
-// ============================================================
-
-const GrannyKit = (() => {
-  // Oud vrouwtje met rollator, 16x25 pixels (twee loopbeelden).
-  const LADY = [
-    '......hHHh......',
-    '.....HHHHHH.....',
-    '....HHHHHHHH....',
-    '....HSSSSSSH....',
-    '....SGEsSGES....',
-    '....SSSssSSS....',
-    '.....SsrrsS.....',
-    '......SSSS......',
-    '.....WWWWWW.....',
-    '...DDDDWWDDDD...',
-    '..DDDDDDDDDDDD..',
-    '..DdDDDDDDDDdD..',
-    '..DdDDDDDDDDdD..',
-    'MSSMMMMMMMMMMSSM',
-    '.M.DDDDDDDDDD.M.',
-    '.MRRRRRRRRRRRRM.',
-    '.MRrRrRrRrRrRRM.',
-    '.MRRRRRRRRRRRRM.',
-    '.M..dDDDDDDd..M.',
-    '.M...DDDDDD...M.',
-    '.M....LL.LL...M.',
-    '.M....LL..LL..M.',
-    '.M....BB..BB..M.',
-    'KKK..........KKK',
-    'KkK..........KkK'
-  ];
-  const LADY_B = LADY.slice(0, 20).concat([
-    '.M...LL..LL...M.',
-    '.M...LL...LL..M.',
-    '.M...BB...BB..M.',
-    'KkK..........KkK',
-    'KKK..........KKK'
-  ]);
-  const PAL = { h: '#9a9aa8', H: '#d0d0da', S: '#f0c8a0', s: '#d09878', E: '#101010', G: '#707080', r: '#a04040',
-    W: '#f4f4f4', D: '#8040a0', d: '#5a2a78', M: '#b8c0c8', R: '#c03030', L: '#c8a888', B: '#402018', K: '#202020', k: '#606060' };
-
-  // Gibs: 8-bit stukjes oma (vlees, botjes, gebit, bril, handtas, breibol, rollatorwiel).
-  const GIBS = [
-    ['..rr....', '.rRRr...', 'rRRRRr..', 'rRrRRRr.', '.rRRRRr.', '..rRRr..', '...rr...'],
-    ['.rr.rr..', 'rRRrRRr.', 'rRRRRRr.', '.rRRRr..', '..rrr...'],
-    ['ww....ww', 'wWw..wWw', '.wWwwWw.', '..wWWw..', '.wWwwWw.', 'wWw..wWw', 'ww....ww'],
-    ['.pppppp.', 'pWWWWWWp', 'pWkWkWkp', 'pWWWWWWp', '.pppppp.'],
-    ['GG..GG..', 'GbG.GbG.', 'GGGGGGG.', '........'],
-    ['..nn....', '.n..n...', 'nNNNNNn.', 'NNNNNNN.', 'NNyNNNN.', 'NNNNNNN.'],
-    ['.YYYY...', 'YyYYyY..', 'YYyYYy..', 'YyYYyY..', '.YYYY...', '.....Y..', '......Y.'],
-    ['.KKKK...', 'KkkkkK..', 'KkMMkK..', 'KkMMkK..', 'KkkkkK..', '.KKKK...']
-  ];
-  const GIB_PAL = { r: '#6a0808', R: '#c01818', w: '#a09880', W: '#f0ecdc', p: '#e07888', k: '#303030', G: '#606070', b: '#a0c8f0',
-    n: '#402018', N: '#7a4a22', y: '#d0b040', Y: '#c050a0', K: '#202020', M: '#b8c0c8' };
-
-  const SHOUTS = ['"Jongeman! Voeten vegen!"', '"In mijn tijd hadden we geen raketten!"', '"Ik bel je moeder!"',
-    '"Waar is de bingo?"', '"Dat dak lekt, hoor!"', '"Is dit wel vergund?"', '"Ik heb een abonnement op de bus!"'];
-  const DEATH_SHOUTS = ['"Oeeehh, mijn heup!"', '"Dat zeg ik tegen de wijkagent!"', '"Aaargh, de bingo..."'];
-  const HIT_SHOUTS = ['*BAM* met de handtas!', '*klets* met de rollator!', '"Neem een koekje, en dan wegwezen!"'];
-  const pick = (arr) => arr[Math.floor(Math.random() * arr.length)];
-
-  // Pixelraster -> canvas (1 px per teken, optioneel met rand en één tintkleur;
-  // bottom = figuur op de onderrand, voor sprites die op de grond staan).
-  function pixelCanvas(rows, pal, opts) {
-    const o = Object.assign({ pad: 0, size: 0, tint: null, bottom: false }, opts || {});
-    const w = Math.max(...rows.map(r => r.length)), h = rows.length;
-    const c = document.createElement('canvas');
-    c.width = o.size || w + o.pad * 2;
-    c.height = o.size || h + o.pad * 2;
-    const g = c.getContext('2d');
-    const ox = Math.floor((c.width - w) / 2), oy = o.bottom ? c.height - h : Math.floor((c.height - h) / 2);
-    rows.forEach((row, y) => [...row].forEach((ch, x) => {
-      if (!pal[ch]) return;
-      g.fillStyle = o.tint || pal[ch];
-      g.fillRect(ox + x, oy + y, 1, 1);
-    }));
-    return c;
-  }
-
-  // Geluidseffecten: gesynthetiseerde ruis via WebAudio.
-  function createSfx() {
-    let audio = null;
-    return {
-      bang(len, freq, vol) {
-        try {
-          audio = audio || new (window.AudioContext || window.webkitAudioContext)();
-          const n = Math.floor(audio.sampleRate * len), buf = audio.createBuffer(1, n, audio.sampleRate), d = buf.getChannelData(0);
-          for (let i = 0; i < n; i++) d[i] = (Math.random() * 2 - 1) * Math.pow(1 - i / n, 3);
-          const src = audio.createBufferSource(), f = audio.createBiquadFilter(), g = audio.createGain();
-          src.buffer = buf; f.type = 'lowpass'; f.frequency.value = freq; g.gain.value = vol;
-          src.connect(f).connect(g).connect(audio.destination);
-          src.start();
-        } catch (e) { /* geen geluid, jammer */ }
-      },
-      close() { if (audio) audio.close(); audio = null; }
-    };
-  }
-
-  // Soundtrack: "Five Armies" Kevin MacLeod (incompetech.com), CC BY 4.0.
-  const MUSIC_CREDIT = '♪ "Five Armies" Kevin MacLeod (incompetech.com) · CC BY 4.0';
-  function createMusic() {
-    const music = new Audio('assets/audio/five-armies.mp3');
-    music.loop = true;
-    music.volume = 0.5;
-    return {
-      play() { music.currentTime = 0; music.play().catch(() => {}); }, // toetsdruk = gebruikersactie
-      stop() { music.pause(); }
-    };
-  }
-
-  // Omroeper (Web Speech API + grote tekst in labelEl).
-  // Multi-kill: kills binnen MULTI_WINDOW s na elkaar. Spree: kills zonder geraakt te worden.
-  const MULTI_WINDOW = 6;
-  const MULTI = { 2: 'Double Granny!', 3: 'Multi Granny!', 4: 'Mega Granny!', 5: 'Ultra Granny!', 6: 'M M M MONSTER GRANNY!' };
-  const SPREE = { 5: 'Bingo Spree!', 10: 'Rollator Rampage!', 15: 'Dominating the retirement home!', 20: 'Unstoppable!', 25: 'Godlike!', 30: 'Wicked Sick... of grannies!' };
-  function createAnnouncer(labelEl) {
-    let kills = 0, multi = 0, lastKillAt = -99, spree = 0, clock = 0, timer = 0;
-    function say(text) {
-      labelEl.textContent = text.replace(/^M M M /, 'M-M-M-');
-      labelEl.classList.remove('show'); void labelEl.offsetWidth; labelEl.classList.add('show');
-      timer = 2.2;
-      try {
-        const u = new SpeechSynthesisUtterance(text);
-        const v = speechSynthesis.getVoices().find(x => /^en(-|_)(US|GB)/i.test(x.lang) && /male|david|daniel|george/i.test(x.name))
-          || speechSynthesis.getVoices().find(x => /^en/i.test(x.lang));
-        if (v) u.voice = v;
-        u.lang = 'en-US'; u.pitch = 0.1; u.rate = 0.8; u.volume = 1;
-        speechSynthesis.cancel();
-        speechSynthesis.speak(u);
-      } catch (e) { /* geen stem, dan alleen tekst */ }
-    }
-    return {
-      say,
-      get kills() { return kills; },
-      kill() {
-        kills++;
-        multi = clock - lastKillAt <= MULTI_WINDOW ? multi + 1 : 1;
-        lastKillAt = clock;
-        spree++;
-        if (kills === 1) say('First Blood!');
-        else if (multi >= 2) say(MULTI[Math.min(multi, 6)]);
-        else if (SPREE[spree]) say(SPREE[spree]);
-        return kills;
-      },
-      hurt() {
-        if (spree >= 5) say('Spree ended by a handbag!');
-        spree = 0;
-      },
-      reset() { kills = multi = spree = 0; lastKillAt = -99; },
-      update(dt) {
-        clock += dt;
-        if (timer > 0 && (timer -= dt) <= 0) labelEl.classList.remove('show');
-      },
-      stop() {
-        try { speechSynthesis.cancel(); } catch (e) { /* */ }
-        labelEl.classList.remove('show');
-      }
-    };
-  }
-
-  return { LADY, LADY_B, PAL, GIBS, GIB_PAL, SHOUTS, DEATH_SHOUTS, HIT_SHOUTS, MUSIC_CREDIT,
-    pick, pixelCanvas, createSfx, createMusic, createAnnouncer };
-})();

js/core/ifc-writer.js

@@ -0,0 +1,187 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// IFC4 (STEP, ISO 10303-21) met driehoeksnetten (IfcTriangulatedFaceSet), eenheid mm, Z omhoog.
+// Ruimtelijke opbouw: project > terrein > gebouw > bouwlaag; elementen eronder of in een samenstelling.
+
+window.IfcWriter = (() => {
+  const B64 = '0123456789ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZabcdefghijklmnopqrstuvwxyz_$';
+  function guid() {
+    const b = new Uint8Array(16);
+    if (typeof crypto !== 'undefined' && crypto.getRandomValues) crypto.getRandomValues(b);
+    else for (let i = 0; i < 16; i++) b[i] = Math.floor(Math.random() * 256);
+    b[6] = (b[6] & 0x0f) | 0x40; b[8] = (b[8] & 0x3f) | 0x80;
+    let out = B64[b[0] >> 6] + B64[b[0] & 63];
+    for (let i = 1; i < 16; i += 3) {
+      const n = (b[i] << 16) | (b[i + 1] << 8) | b[i + 2];
+      out += B64[(n >> 18) & 63] + B64[(n >> 12) & 63] + B64[(n >> 6) & 63] + B64[n & 63];
+    }
+    return out;
+  }
+
+  // Tekst: ' verdubbelen, \ escapen, alles buiten ASCII als \X2\hhhh\X0\.
+  function str(s) {
+    if (s === null || s === undefined) return '$';
+    let out = '', ext = '';
+    const flush = () => { if (ext) { out += '\\X2\\' + ext + '\\X0\\'; ext = ''; } };
+    for (const ch of String(s)) {
+      const c = ch.codePointAt(0);
+      if (c >= 32 && c < 127) {
+        flush();
+        out += ch === "'" ? "''" : ch === '\\' ? '\\\\' : ch;
+      } else if (c >= 127 && c <= 0xffff) ext += c.toString(16).toUpperCase().padStart(4, '0');
+      else if (c > 0xffff) ext += '003F';
+    }
+    flush();
+    return `'${out}'`;
+  }
+  function real(v) {
+    const r = Math.round(v * 100) / 100;
+    const s = Object.is(r, -0) || !isFinite(r) ? '0' : String(r);
+    return /[.eE]/.test(s) ? s : s + '.';
+  }
+  const list = (a) => `(${a.join(',')})`;
+  const ref = (n) => `#${n}`;
+
+  function create(opts) {
+    const o = opts || {};
+    const lines = [];
+    let next = 1;
+    const add = (type, args) => { const id = next++; lines.push(`#${id}=${type}(${args.join(',')});`); return id; };
+
+    const mm = add('IFCSIUNIT', ['*', '.LENGTHUNIT.', '.MILLI.', '.METRE.']);
+    const m2 = add('IFCSIUNIT', ['*', '.AREAUNIT.', '$', '.SQUARE_METRE.']);
+    const m3 = add('IFCSIUNIT', ['*', '.VOLUMEUNIT.', '$', '.CUBIC_METRE.']);
+    const rad = add('IFCSIUNIT', ['*', '.PLANEANGLEUNIT.', '$', '.RADIAN.']);
+    const units = add('IFCUNITASSIGNMENT', [list([mm, m2, m3, rad].map(ref))]);
+    const origin = add('IFCCARTESIANPOINT', [list(['0.', '0.', '0.'])]);
+    const axis = add('IFCAXIS2PLACEMENT3D', [ref(origin), '$', '$']);
+    const ctx = add('IFCGEOMETRICREPRESENTATIONCONTEXT', ['$', str('Model'), '3', '1.E-05', ref(axis), '$']);
+    const body = add('IFCGEOMETRICREPRESENTATIONSUBCONTEXT', [str('Body'), str('Model'), '*', '*', '*', '*', ref(ctx), '$', '.MODEL_VIEW.', '$']);
+    const project = add('IFCPROJECT', [str(guid()), '$', str(o.project || 'Woning'), str(o.description || null), '$', '$', '$', list([ref(ctx)]), ref(units)]);
+    const sitePl = add('IFCLOCALPLACEMENT', ['$', ref(axis)]);
+    const site = add('IFCSITE', [str(guid()), '$', str('Terrein'), '$', '$', ref(sitePl), '$', '$', '.ELEMENT.', '$', '$', '$', '$', '$']);
+    const bldPl = add('IFCLOCALPLACEMENT', [ref(sitePl), ref(axis)]);
+    const a = o.address || {};
+    const addr = a.lines || a.town ? add('IFCPOSTALADDRESS', ['$', '$', '$', '$', a.lines ? list([str(a.lines)]) : '$', '$', str(a.town || null), '$', '$', str('Nederland')]) : null;
+    const building = add('IFCBUILDING', [str(guid()), '$', str(o.building || 'Woning'), '$', '$', ref(bldPl), '$', '$', '.ELEMENT.', '$', '$', addr ? ref(addr) : '$']);
+    const stPl = add('IFCLOCALPLACEMENT', [ref(bldPl), ref(axis)]);
+    const storey = add('IFCBUILDINGSTOREY', [str(guid()), '$', str(o.storey || 'Begane grond'), '$', '$', ref(stPl), '$', '$', '.ELEMENT.', '0.']);
+    add('IFCRELAGGREGATES', [str(guid()), '$', '$', '$', ref(project), list([ref(site)])]);
+    add('IFCRELAGGREGATES', [str(guid()), '$', '$', '$', ref(site), list([ref(building)])]);
+    add('IFCRELAGGREGATES', [str(guid()), '$', '$', '$', ref(building), list([ref(storey)])]);
+
+    // Kleur [r, g, b] (0..1) als oppervlaktestijl, één per kleur.
+    const styles = new Map();
+    function style(rgb) {
+      const k = rgb.map(c => Math.round(c * 1000)).join(',');
+      if (!styles.has(k)) {
+        const col = add('IFCCOLOURRGB', ['$', ...rgb.map(real)]);
+        const shading = add('IFCSURFACESTYLESHADING', [ref(col), '0.']);
+        styles.set(k, add('IFCSURFACESTYLE', ['$', '.BOTH.', list([ref(shading)])]));
+      }
+      return styles.get(k);
+    }
+
+    const contained = [];
+    const materials = new Map();   // naam -> { id, els: [] }
+    const psets = new Map();       // sleutel -> { props, els: [] }
+
+    // Driehoeken als vlakke lijst [x,y,z, x,y,z, x,y,z, ...] in mm; punten worden samengevoegd.
+    function shape(tri, rgb) {
+      const idx = new Map(), pts = [], faces = [];
+      const key = (i) => `${Math.round(tri[i] * 10)},${Math.round(tri[i + 1] * 10)},${Math.round(tri[i + 2] * 10)}`;
+      const vid = (i) => {
+        const k = key(i);
+        if (!idx.has(k)) { idx.set(k, pts.length + 1); pts.push(`(${real(tri[i])},${real(tri[i + 1])},${real(tri[i + 2])})`); }
+        return idx.get(k);
+      };
+      for (let i = 0; i + 8 < tri.length; i += 9) {
+        const f = [vid(i), vid(i + 3), vid(i + 6)];
+        if (f[0] !== f[1] && f[1] !== f[2] && f[0] !== f[2]) faces.push(`(${f.join(',')})`);
+      }
+      if (!faces.length) return null;
+      const pl = add('IFCCARTESIANPOINTLIST3D', [`(${pts.join(',')})`]);
+      const fs = add('IFCTRIANGULATEDFACESET', [ref(pl), '$', '$', `(${faces.join(',')})`, '$']);
+      if (rgb) add('IFCSTYLEDITEM', [ref(fs), list([ref(style(rgb))]), '$']);
+      const rep = add('IFCSHAPEREPRESENTATION', [ref(body), str('Body'), str('Tessellation'), list([ref(fs)])]);
+      return add('IFCPRODUCTDEFINITIONSHAPE', ['$', '$', list([ref(rep)])]);
+    }
+
+    // el: { type: 'IFCMEMBER', predefined: 'STUD', name, tag, tri, color: [r, g, b], material, props: {naam: waarde}, objectType }
+    function element(el) {
+      const rep = el.tri ? shape(el.tri, el.color) : null;
+      if (el.tri && !rep) return null;
+      const pl = add('IFCLOCALPLACEMENT', [ref(stPl), ref(axis)]);
+      const args = [str(guid()), '$', str(el.name), str(el.description || null), str(el.objectType || null), ref(pl), rep ? ref(rep) : '$', str(el.tag || null)];
+      if (el.type === 'IFCELEMENTASSEMBLY') args.push('.FACTORY.', `.${el.predefined || 'NOTDEFINED'}.`);
+      else args.push(`.${el.predefined || 'NOTDEFINED'}.`);
+      const id = add(el.type, args);
+      if (el.material) {
+        if (!materials.has(el.material)) {
+          const id = add('IFCMATERIAL', [str(el.material), '$', '$']);
+          // Ook aan het materiaal, voor viewers die op materiaal kleuren.
+          if (el.color) {
+            const si = add('IFCSTYLEDITEM', ['$', list([ref(style(el.color))]), '$']);
+            const sr = add('IFCSTYLEDREPRESENTATION', [ref(ctx), str('Style'), str('Material'), list([ref(si)])]);
+            add('IFCMATERIALDEFINITIONREPRESENTATION', ['$', '$', list([ref(sr)]), ref(id)]);
+          }
+          materials.set(el.material, { id, els: [] });
+        }
+        materials.get(el.material).els.push(id);
+      }
+      if (el.props) {
+        const k = JSON.stringify(el.props);
+        if (!psets.has(k)) psets.set(k, { props: el.props, els: [] });
+        psets.get(k).els.push(id);
+      }
+      return id;
+    }
+
+    function contain(id) { if (id) contained.push(id); }
+    function aggregate(parent, children) {
+      const c = children.filter(Boolean);
+      if (parent && c.length) add('IFCRELAGGREGATES', [str(guid()), '$', '$', '$', ref(parent), list(c.map(ref))]);
+    }
+
+    const value = (v) => typeof v === 'number' ? `IFCLENGTHMEASURE(${real(v)})` : `IFCLABEL(${str(v)})`;
+    function toString(filename) {
+      if (contained.length) add('IFCRELCONTAINEDINSPATIALSTRUCTURE', [str(guid()), '$', '$', '$', list(contained.map(ref)), ref(storey)]);
+      materials.forEach(m => add('IFCRELASSOCIATESMATERIAL', [str(guid()), '$', '$', '$', list(m.els.map(ref)), ref(m.id)]));
+      psets.forEach(p => {
+        const props = Object.entries(p.props).filter(([, v]) => v !== null && v !== undefined && v !== '')
+          .map(([n, v]) => add('IFCPROPERTYSINGLEVALUE', [str(n), '$', value(v), '$']));
+        if (!props.length) return;
+        const ps = add('IFCPROPERTYSET', [str(guid()), '$', str(o.psetName || 'Pset_Tectum'), '$', list(props.map(ref))]);
+        add('IFCRELDEFINESBYPROPERTIES', [str(guid()), '$', '$', '$', list(p.els.map(ref)), ref(ps)]);
+      });
+      contained.length = 0; materials.clear(); psets.clear();
+      const now = new Date().toISOString().slice(0, 19);
+      return [
+        'ISO-10303-21;', 'HEADER;',
+        "FILE_DESCRIPTION(('ViewDefinition [ReferenceView_V1.2]'),'2;1');",
+        `FILE_NAME(${str(filename || 'woning.ifc')},${str(now)},(${str(o.author || '')}),(${str(o.organization || '')}),${str(o.app || 'Tectum')},${str(o.app || 'Tectum')},'');`,
+        "FILE_SCHEMA(('IFC4'));", 'ENDSEC;', 'DATA;', ...lines, 'ENDSEC;', 'END-ISO-10303-21;', ''
+      ].join('\n');
+    }
+
+    function save(filename) {
+      const blob = new Blob([toString(filename)], { type: 'application/x-step' });
+      const url = URL.createObjectURL(blob);
+      const el = document.createElement('a');
+      el.href = url;
+      el.download = filename;
+      document.body.appendChild(el);
+      el.click();
+      document.body.removeChild(el);
+      URL.revokeObjectURL(url);
+    }
+
+    return { element, contain, aggregate, toString, save, count: () => next - 1 };
+  }
+
+  return { create, guid };
+})();

js/core/inspector.js

@@ -0,0 +1,70 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// Eigenschappenpaneel rechts: eigenschappen van de selectie, of van de woning als er niets geselecteerd is.
+// Een sectie = { key, label, icon, groups() → [{ label, html }], wire(el) }; elke sectie krijgt een eigen element,
+// zodat wire() alleen de eigen knoppen koppelt.
+
+window.Inspector = (() => {
+  const { icon, esc } = UI;
+  const big = UI.btnOf('ins-btn ins-big');
+  const small = UI.btnOf('ins-btn');
+  const kv = (label, value, unit) =>
+    `<div class="ins-kv"><span>${label}</span><b>${value}${unit ? `<small>${unit}</small>` : ''}</b></div>`;
+
+  const PREF_KEY = 'tectum.inspector.open';
+  let open;
+  try { open = new Set(JSON.parse(localStorage.getItem(PREF_KEY) || 'null') || ['gevel']); } catch (e) { open = new Set(['gevel']); }
+  const saveOpen = () => { try { localStorage.setItem(PREF_KEY, JSON.stringify([...open])); } catch (e) { } };
+
+  // Een groepskop gelijk aan de sectienaam (bijv. Elektra › Elektra) vervalt.
+  const groupsHtml = (groups, secLabel) => groups.filter(Boolean).map(g =>
+    `<div class="ins-group${g.cls ? ' ' + g.cls : ''}">${g.label && g.label.toLowerCase() !== String(secLabel || '').toLowerCase() ? `<h3>${g.label}</h3>` : ''}<div class="ins-group-body">${g.html}</div></div>`).join('');
+
+  // view = { crumbs: [{ label, attrs }], title, icon, sub, top: html, sections: [...], collapsible, onBack }
+  function render(el, view) {
+    const scrollKey = view.title + '|' + (view.sub || '');
+    const keepScroll = el._insKey === scrollKey ? el.scrollTop : 0;
+    el._insKey = scrollKey;
+    el.innerHTML = `<div class="ins-head">
+        ${view.crumbs && view.crumbs.length ? `<div class="ins-crumbs">${view.crumbs.map(c => `<button type="button" class="ins-crumb" ${c.attrs || ''}>${esc(c.label)}</button>`).join(icon('chevron-right'))}${icon('chevron-right')}</div>` : ''}
+        <h2>${view.icon ? icon(view.icon) : ''}<span>${esc(view.title)}</span></h2>
+        ${view.sub ? `<div class="ins-sub">${esc(view.sub)}</div>` : ''}
+      </div>
+      ${view.top ? `<div class="ins-top">${view.top}</div>` : ''}
+      <div class="ins-sections"></div>`;
+    const host = el.querySelector('.ins-sections');
+    view.sections.filter(Boolean).forEach(sec => {
+      const node = document.createElement('section');
+      const collapsible = view.collapsible;
+      const isOpen = !collapsible || open.has(sec.key);
+      node.className = 'ins-section' + (collapsible ? ' ins-collapsible' : '') + (isOpen ? ' open' : '');
+      node.innerHTML = (collapsible ? `<button type="button" class="ins-section-head" aria-expanded="${isOpen}">${sec.icon ? icon(sec.icon) : ''}<span>${sec.label}</span>${icon('chevron-down')}</button>` : '') +
+        '<div class="ins-section-body"></div>';
+      host.appendChild(node);
+      // Een dichte sectie wordt pas opgebouwd (en gekoppeld) als hij opengaat.
+      let built = false;
+      const build = () => {
+        if (built) return;
+        built = true;
+        node.querySelector('.ins-section-body').innerHTML = groupsHtml(sec.groups ? sec.groups() : [], sec.label);
+        if (sec.wire) sec.wire(node);
+      };
+      if (isOpen) build();
+      if (collapsible) node.querySelector('.ins-section-head').addEventListener('click', () => {
+        const now = !node.classList.contains('open');
+        if (now) build();
+        node.classList.toggle('open', now);
+        node.querySelector('.ins-section-head').setAttribute('aria-expanded', now);
+        if (now) open.add(sec.key); else open.delete(sec.key);
+        saveOpen();
+      });
+    });
+    el.scrollTop = keepScroll;
+  }
+
+  return { big, small, kv, render };
+})();

js/core/license.js

@@ -4,12 +4,7 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// core/license.js — de licentietekst voor "Over deze software". Kopie van
-// LICENTIE.md (dat bestand is leidend; bij een wijziging beide aanpassen).
-// Als JS-string opgenomen omdat fetch() van lokale bestanden via file://
-// niet betrouwbaar werkt.
-// ============================================================
+// Kopie van LICENTIE.md (leidend): bij een wijziging beide aanpassen.
 
 window.TECTUM_LICENSE_MD = `# Licentie en auteursrecht
 

js/core/menubar.js

@@ -0,0 +1,62 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// Menubalk: menu = { label, items: [{ label, icon, keys, run, enabled(), checked() } | { sep: true } | { head }] }.
+// Beschikbaarheid wordt bij het openen bepaald; is een menu open, dan opent hover het buurmenu.
+
+window.Menubar = (() => {
+  let root = null, menus = [], openIdx = -1;
+
+  function itemHtml(it, mi, ii) {
+    if (it.sep) return '<div class="mb-sep"></div>';
+    if (it.head) return `<div class="mb-head">${it.head}</div>`;
+    const off = it.enabled && !it.enabled();
+    const on = it.checked && it.checked();
+    return `<button type="button" class="mb-item${on ? ' checked' : ''}" data-mi="${mi}" data-ii="${ii}"${off ? ' disabled' : ''}>
+      <span class="mb-ico">${on ? '<i class="bi bi-check2"></i>' : it.icon ? `<i class="bi bi-${it.icon}"></i>` : ''}</span>
+      <span class="mb-label">${it.label}</span><span class="mb-keys">${it.keys || ''}</span></button>`;
+  }
+
+  function close() {
+    if (openIdx < 0) return false;
+    openIdx = -1;
+    UI.release(close);
+    root.querySelectorAll('.mb-menu').forEach(m => m.classList.remove('open'));
+    root.querySelectorAll('.mb-drop').forEach(d => { d.innerHTML = ''; });
+    return true;
+  }
+
+  function openMenu(i) {
+    if (openIdx < 0) UI.claim(close);
+    else { root.querySelectorAll('.mb-menu').forEach(m => m.classList.remove('open')); root.querySelectorAll('.mb-drop').forEach(d => { d.innerHTML = ''; }); }
+    openIdx = i;
+    const wrap = root.querySelectorAll('.mb-menu')[i];
+    wrap.classList.add('open');
+    wrap.querySelector('.mb-drop').innerHTML = menus[i].items.map((it, ii) => itemHtml(it, i, ii)).join('');
+  }
+
+  function init(el, list) {
+    root = el;
+    menus = list;
+    el.innerHTML = menus.map((m, i) => `<div class="mb-menu"><button type="button" class="mb-top" data-menu="${i}">${m.label}</button><div class="mb-drop" role="menu"></div></div>`).join('');
+    el.addEventListener('click', (e) => {
+      e.stopPropagation();
+      const top = e.target.closest('[data-menu]');
+      if (top) { const i = Number(top.dataset.menu); if (openIdx === i) close(); else openMenu(i); return; }
+      const item = e.target.closest('.mb-item');
+      if (!item || item.disabled) return;
+      const it = menus[Number(item.dataset.mi)].items[Number(item.dataset.ii)];
+      close();
+      it.run();
+    });
+    el.addEventListener('mouseover', (e) => {
+      const top = e.target.closest('[data-menu]');
+      if (top && openIdx >= 0 && Number(top.dataset.menu) !== openIdx) openMenu(Number(top.dataset.menu));
+    });
+  }
+
+  return { init, close };
+})();

js/core/obj-writer.js

@@ -0,0 +1,198 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// Wavefront OBJ + MTL + texturen (PNG) uit three.js-objecten, in meters, Y omhoog (Blender: standaard import).
+// Texturen: herhaling/verschuiving (texture.matrix) zit in de UV's, de MTL verwijst naar textures/*.png.
+// PBR via de MTL-uitbreiding (Pr ruwheid, Pm metaal, d doorzichtigheid, Ke gloed), die Blender inleest.
+
+window.ObjWriter = (() => {
+  const f4 = (v) => { const r = Math.round(v * 10000) / 10000; return Object.is(r, -0) ? '0' : String(r); };
+  const f3 = (v) => { const r = Math.round(v * 1000) / 1000; return Object.is(r, -0) ? '0' : String(r); };
+  const safe = (s) => String(s || '').replace(/[^A-Za-z0-9_-]+/g, '_').slice(0, 40);
+
+  function pngBytes(image) {
+    try {
+      const w = image.naturalWidth || image.videoWidth || image.width, h = image.naturalHeight || image.videoHeight || image.height;
+      if (!w || !h) return null;
+      const c = document.createElement('canvas');
+      c.width = w; c.height = h;
+      c.getContext('2d').drawImage(image, 0, 0);
+      const bin = atob(c.toDataURL('image/png').split(',')[1]);
+      const out = new Uint8Array(bin.length);
+      for (let i = 0; i < bin.length; i++) out[i] = bin.charCodeAt(i);
+      return out;
+    } catch (e) { return null; }
+  }
+
+  // objects: three.js-objecten (zichtbaar deel); origin: verschuiving in meters; name: basisnaam van de bestanden.
+  function build(objects, opts) {
+    const o = opts || {};
+    const name = o.name || 'woning', origin = o.origin || { x: 0, y: 0, z: 0 };
+    const enc = new TextEncoder();
+    const obj = [`# Tectum${o.app ? ' ' + o.app : ''}\n# meters, Y omhoog\nmtllib ${name}.mtl\n`], chunks = [];
+    const mats = new Map(), textures = new Map(), files = [];
+    let vBase = 1, tBase = 1, nBase = 1, meshNr = 0, triCount = 0;
+    const flush = () => { if (obj.length > 2000) { chunks.push(enc.encode(obj.join(''))); obj.length = 0; } };
+
+    function textureFile(tex) {
+      if (!tex || !tex.image) return null;
+      const key = tex.image;
+      if (!textures.has(key)) {
+        const bytes = pngBytes(tex.image);
+        const file = bytes ? `textures/tex_${textures.size + 1}.png` : null;
+        if (bytes) files.push({ name: file, data: bytes });
+        textures.set(key, file);
+      }
+      return textures.get(key);
+    }
+    function matName(m) {
+      if (!mats.has(m)) mats.set(m, { name: `m${mats.size + 1}_${safe(m.name || m.type)}`, mat: m, map: textureFile(m.map) });
+      return mats.get(m);
+    }
+
+    const v = new THREE.Vector3(), nm = new THREE.Matrix3(), uv = new THREE.Vector2();
+    // Eerst de hele boom bijwerken: een mesh alleen gebruikt de (verouderde) matrix van zijn groep.
+    const visit = (root) => root && (root.updateMatrixWorld(true), root.traverseVisible(mesh => {
+      if (!mesh.isMesh || !mesh.geometry || !mesh.geometry.attributes.position) return;
+      const g = mesh.geometry, pos = g.attributes.position, nrm = g.attributes.normal, uvA = g.attributes.uv, idx = g.index;
+      nm.getNormalMatrix(mesh.matrixWorld);
+      const flip = mesh.matrixWorld.determinant() < 0;
+      const list = Array.isArray(mesh.material) ? mesh.material : [mesh.material];
+      const groups = g.groups && g.groups.length ? g.groups : [{ start: 0, count: idx ? idx.count : pos.count, materialIndex: 0 }];
+      const out = [`o ${safe(mesh.parent && mesh.parent.name) || 'deel'}_${++meshNr}\n`];
+      for (let i = 0; i < pos.count; i++) {
+        v.fromBufferAttribute(pos, i).applyMatrix4(mesh.matrixWorld);
+        out.push(`v ${f4(v.x - origin.x)} ${f4(v.y - origin.y)} ${f4(v.z - origin.z)}\n`);
+      }
+      if (nrm) for (let i = 0; i < nrm.count; i++) {
+        v.fromBufferAttribute(nrm, i).applyMatrix3(nm).normalize();
+        out.push(`vn ${f3(v.x)} ${f3(v.y)} ${f3(v.z)}\n`);
+      }
+      let tCount = 0;
+      groups.forEach(gr => {
+        const m = list[gr.materialIndex] || list[0];
+        if (!m || m.visible === false) return;
+        const mi = matName(m);
+        out.push(`usemtl ${mi.name}\n`);
+        const map = mi.map && m.map ? m.map : null;
+        if (map) map.updateMatrix();
+        const end = Math.min(gr.start + gr.count, idx ? idx.count : pos.count);
+        for (let k = gr.start; k + 2 < end; k += 3) {
+          let c = [0, 1, 2].map(j => idx ? idx.getX(k + j) : k + j);
+          if (flip) c = [c[0], c[2], c[1]];
+          const corner = c.map(ci => {
+            let s = `${vBase + ci}`;
+            if (uvA && map) {
+              uv.fromBufferAttribute(uvA, ci).applyMatrix3(map.matrix);
+              out.push(`vt ${f4(uv.x)} ${f4(uv.y)}\n`);
+              s += `/${tBase + tCount++}`;
+            } else if (nrm) s += '/';
+            if (nrm) s += `/${nBase + ci}`;
+            return s;
+          });
+          out.push(`f ${corner.join(' ')}\n`);
+          triCount++;
+        }
+      });
+      vBase += pos.count; tBase += tCount; if (nrm) nBase += nrm.count;
+      obj.push(out.join(''));
+      flush();
+    }));
+    objects.forEach(visit);
+    chunks.push(enc.encode(obj.join('')));
+
+    // De app toont kleurwaarden zoals ze zijn (geen kleurbeheer); Blender rekent lineair: sRGB -> lineair.
+    const lin = (x) => x <= 0.04045 ? x / 12.92 : Math.pow((x + 0.055) / 1.055, 2.4);
+    const col = (c) => c ? `${f3(lin(c.r))} ${f3(lin(c.g))} ${f3(lin(c.b))}` : '0.6 0.6 0.6';
+    const mtl = [`# Tectum materialen\n`];
+    mats.forEach(({ name: n, mat: m, map }) => {
+      mtl.push(`\nnewmtl ${n}\n`);
+      mtl.push(`Kd ${col(m.color)}\n`);
+      mtl.push('Ks 0.5 0.5 0.5\n');
+      if (m.emissive && (m.emissive.r || m.emissive.g || m.emissive.b)) {
+        const k = m.emissiveIntensity !== undefined ? m.emissiveIntensity : 1;
+        mtl.push(`Ke ${f3(lin(m.emissive.r) * k)} ${f3(lin(m.emissive.g) * k)} ${f3(lin(m.emissive.b) * k)}\n`);
+      }
+      if (m.roughness !== undefined) mtl.push(`Pr ${f3(m.roughness)}\n`);
+      if (m.metalness !== undefined) mtl.push(`Pm ${f3(m.metalness)}\n`);
+      const d = m.transparent ? (m.opacity !== undefined ? m.opacity : 1) : 1;
+      mtl.push(`d ${f3(d)}\nillum 2\n`);
+      if (map) mtl.push(`map_Kd ${map}\n`);
+    });
+
+    return {
+      files: [{ name: `${name}.obj`, data: chunks }, { name: `${name}.mtl`, data: enc.encode(mtl.join('')) }].concat(files),
+      stats: { meshes: meshNr, triangles: triCount, materials: mats.size, textures: files.length }
+    };
+  }
+
+  // OBJ kent geen lampen: een Blender-script dat de OBJ importeert (als die er nog niet is) en de lampen als echte
+  // spotlights plaatst. sources: LightingModel.lightSources (m, Y omhoog); Blender is Z omhoog: (x, -z, y).
+  const BLENDER_WATT = { wandlamp: 10, dakrandspot: 8, binnenspot: 15 };
+  function blenderLights(sources, opts) {
+    const o = opts || {}, origin = o.origin || { x: 0, y: 0, z: 0 }, name = o.name || 'woning';
+    const c = new THREE.Color(o.color !== undefined ? o.color : 0xffd9a0);
+    const lin = (x) => x <= 0.04045 ? x / 12.92 : Math.pow((x + 0.055) / 1.055, 2.4);
+    const t = (v) => `(${v.map(f4).join(', ')})`;
+    const rows = sources.map(s => `    (${JSON.stringify(s.kind)}, ${t([s.x - origin.x, -(s.z - origin.z), s.y - origin.y])}, ${t([s.dir.x, -s.dir.z, s.dir.y])}, ` +
+      `${f3(Math.min(Math.PI, s.angle * 2))}, ${f3(s.penumbra)}, ${BLENDER_WATT[s.kind] || 10}),\n`).join('');
+    return `# Tectum${o.app ? ' ' + o.app : ''}: lampen voor ${name}.obj
+# Blender: Scripting > Open > dit bestand > Run Script. Importeert ${name}.obj uit dezelfde map
+# (IMPORTEER = False als je de OBJ al zelf hebt geïmporteerd) en zet elke lamp als spotlight in de
+# collectie "Tectum lampen"; opnieuw uitvoeren vervangt de lampen.
+# HELDERHEID schaalt alle lampen; vermogens in watt per soort staan in de lijst (soort, plek, richting,
+# kegel, zachte rand, watt).
+import bpy, os
+from mathutils import Vector
+
+IMPORTEER = True
+HELDERHEID = 1.0
+KLEUR = (${f3(lin(c.r))}, ${f3(lin(c.g))}, ${f3(lin(c.b))})
+OBJ = "${name}.obj"
+LAMPEN = [
+${rows}]
+
+def map_van_script():
+    for area in bpy.context.screen.areas if bpy.context.screen else []:
+        if area.type == 'TEXT_EDITOR' and area.spaces.active.text and area.spaces.active.text.filepath:
+            return os.path.dirname(bpy.path.abspath(area.spaces.active.text.filepath))
+    return os.path.dirname(bpy.data.filepath) if bpy.data.filepath else ""
+
+pad = os.path.join(map_van_script(), OBJ)
+if IMPORTEER and not any(ob.get("tectum") == OBJ for ob in bpy.data.objects):
+    if not os.path.exists(pad):
+        raise Exception(f"{OBJ} niet gevonden naast dit script; zet IMPORTEER = False na een eigen import")
+    if hasattr(bpy.ops.wm, "obj_import"):
+        bpy.ops.wm.obj_import(filepath=pad)
+    else:
+        bpy.ops.import_scene.obj(filepath=pad)
+    for ob in bpy.context.selected_objects:
+        ob["tectum"] = OBJ
+
+oud = bpy.data.collections.get("Tectum lampen")
+if oud:
+    for ob in list(oud.objects):
+        bpy.data.objects.remove(ob, do_unlink=True)
+    bpy.data.collections.remove(oud)
+col = bpy.data.collections.new("Tectum lampen")
+bpy.context.scene.collection.children.link(col)
+for i, (soort, plek, richting, kegel, rand, watt) in enumerate(LAMPEN):
+    licht = bpy.data.lights.new(f"{soort}_{i + 1}", 'SPOT')
+    licht.energy = watt * HELDERHEID
+    licht.color = KLEUR
+    licht.spot_size = kegel
+    licht.spot_blend = rand
+    licht.shadow_soft_size = 0.03
+    ob = bpy.data.objects.new(licht.name, licht)
+    ob.location = plek
+    ob.rotation_euler = Vector(richting).to_track_quat('-Z', 'Y').to_euler()
+    col.objects.link(ob)
+print(f"Tectum: {len(LAMPEN)} lampen geplaatst")
+`;
+  }
+
+  return { build, blenderLights };
+})();

js/core/pdf-sheet.js

@@ -4,28 +4,16 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// core/pdf-sheet.js — gedeelde bouwstenen voor de A3-tekenbladen (jsPDF):
-// kleuren, nieuw document, maatlijn en titelblok. Gebruikt door WallPdf,
-// FloorPdf en de unit-PDF, zodat elk blad er identiek uitziet.
-// Plain script (geen ES-module), geladen na jspdf.umd.min.js.
-// ============================================================
 
 window.PdfSheet = (() => {
-  // Kleurlogica: rood = houtwerk-omtrekken, blauw = hoofdmaatvoering,
-  // zwart = opening-kruis, posnum-labels en de onderste maatketens.
   const COLORS = { RED: [190, 25, 25], BLUE: [25, 50, 180], BLACK: [0, 0, 0], GREY: [130, 130, 130] };
 
-  // Veldnamen van de "Project eigenschappen"-modal van de wand-/vloer-editor.
   const PROJECT_DOM_IDS = {
     naam: 'inp-proj-naam', plaats: 'inp-proj-plaats', straat: 'inp-proj-straat', nummer: 'inp-proj-nummer',
     tekenaar: 'inp-proj-tekenaar', titel: 'inp-proj-titel', element: 'inp-proj-element', opmerking: 'inp-proj-opmerking'
   };
 
-  // Afbeeldingen (bijv. textuur-voorvertoningen) voor in de PDF. generate()
-  // is synchroon, dus vooraf laden (preloadImage, bijv. zodra een materiaal
-  // gekozen is); imageData geeft de data-URL, of null als hij (nog) niet
-  // geladen is (dan tekent de aanroeper een kleurvlak).
+  // generate() is synchroon: afbeeldingen vooraf laden met preloadImage.
   const imageCache = {};
   function preloadImage(url) {
     if (!url || url in imageCache || typeof Image === 'undefined' || typeof document === 'undefined') return;
@@ -37,7 +25,7 @@ window.PdfSheet = (() => {
         c.width = img.naturalWidth; c.height = img.naturalHeight;
         c.getContext('2d').drawImage(img, 0, 0);
         imageCache[url] = c.toDataURL('image/png');
-      } catch (e) { /* laat null: kleurvlak */ }
+      } catch (e) { }
     };
     img.src = url;
   }
@@ -57,9 +45,6 @@ window.PdfSheet = (() => {
     return project;
   }
 
-  // Maatlijn met kleine loodrechte eindstreepjes ("|") op beide
-  // uiteinden, zodat duidelijk is waar de maat precies begint/eindigt
-  // i.p.v. een lijn die zonder markering in de lucht lijkt te eindigen.
   const DIM_TICK = 1.5;
   function dimLine(doc, x1, y1, x2, y2) {
     doc.line(x1, y1, x2, y2);
@@ -70,10 +55,6 @@ window.PdfSheet = (() => {
     doc.line(x2 - tx, y2 - ty, x2 + tx, y2 + ty);
   }
 
-  // Titelblok (rechtsonder), in twee kolommen zodat het weinig hoogte
-  // inneemt, met het logo (core/logo-data.js) rechtsonder.
-  // project: { naam, plaats, straat, nummer, tekenaar, opmerking };
-  // opts: { titel, element, blad } (blad bijv. "2 / 7").
   function titleBlock(doc, project, opts) {
     const { BLACK, GREY } = COLORS;
     const p = project || {};
@@ -104,7 +85,6 @@ window.PdfSheet = (() => {
       });
     });
 
-    // Scheidingslijn + onderstrook: blad links, logo rechts.
     const stripY = tbY0 + 25;
     doc.setDrawColor(...GREY);
     doc.setLineWidth(0.15);
@@ -116,7 +96,7 @@ window.PdfSheet = (() => {
     }
     const logoH = 7.5, logoW = logoH * (window.TECTUM_LOGO ? window.TECTUM_LOGO.aspect : 4.55);
     if (window.TECTUM_LOGO) {
-      doc.addImage(window.TECTUM_LOGO.png, 'PNG', tbX0 + tbW - 3 - logoW, tbY0 + tbH - 2 - logoH, logoW, logoH, 'tectum-logo', 'FAST'); // alias: 1x in het bestand, gecomprimeerd
+      doc.addImage(window.TECTUM_LOGO.png, 'PNG', tbX0 + tbW - 3 - logoW, tbY0 + tbH - 2 - logoH, logoW, logoH, 'tectum-logo', 'FAST'); // alias: logo 1x in het bestand
     } else {
       doc.setTextColor(...GREY);
       doc.setFontSize(6);
@@ -124,8 +104,6 @@ window.PdfSheet = (() => {
     }
   }
 
-  // Eenvoudige tabel: headers + rijen (arrays van strings) vanaf (x, y) met
-  // vaste kolom-x'en. Geeft de y-positie onder de tabel terug.
   function table(doc, x, y, colX, headers, rows, opts) {
     const { BLACK, GREY } = COLORS;
     const o = opts || {};

js/core/pdf-writer.js

@@ -4,18 +4,6 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// js/core/pdf-writer.js — minimale, dependency-vrije PDF-generator.
-// Schrijft geldige PDF 1.4 bytes rechtstreeks (geen jsPDF: geen
-// netwerktoegang om dat te vendoren). Ondersteunt lijnen, rechthoeken,
-// tekst (standaard Helvetica, geen embedding nodig) en kleuren, over
-// meerdere pagina's. Coordinaten in PDF-punten (1pt = 1/72 inch),
-// oorsprong linksonder — precies zoals PDF dat zelf verwacht.
-//
-// Puur string/byte-opbouw, geen browser-specifieke API's nodig om het
-// DOCUMENT te bouwen (alleen het downloaden ervan is browser-specifiek,
-// zie savePdfBlob hieronder).
-// ============================================================
 
 function createPdfDocument() {
   const objects = [];
@@ -46,7 +34,6 @@ function createPdfDocument() {
     return out;
   }
 
-  // Ruwe schatting van Helvetica-tekstbreedte (geen AFM-metrics embedded).
   function estimateTextWidth(str, size) {
     return str.length * size * 0.55;
   }
@@ -145,9 +132,6 @@ function createPdfDocument() {
   return { addPage, build };
 }
 
-// Zet een Latin1-string (elk char = 1 byte, zie hierboven) om naar een
-// Blob en start een download. Browser-specifiek, puur I/O — de opbouw
-// hierboven is dat niet.
 function savePdfBlob(latin1String, filename) {
   const bytes = new Uint8Array(latin1String.length);
   for (let i = 0; i < latin1String.length; i++) bytes[i] = latin1String.charCodeAt(i) & 0xff;

js/core/ribbon.js

@@ -1,145 +0,0 @@
-/*!
- * Tectum
- * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
- * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
- * Zie LICENTIE.md.
- */
-// ============================================================
-// core/ribbon.js — Ribbon (window.Ribbon): de bedieningsbalk bovenin. Eén
-// plek voor alle commando's en instellingen; de weergaven eronder blijven
-// vrij.
-//
-// Tabbladen komen uit bronnen: 'app' (Bestand, Beeld, Extra) en 'editor'
-// (de actieve editor, bijv. Start, Gevel, Dak, ... en een contextueel
-// tabblad voor de selectie). Tabbladen met dezelfde sleutel uit meerdere
-// bronnen worden samengevoegd (bijv. Beeld: weergave-opties van de woning
-// + vensterknoppen van de app).
-//
-//   Ribbon.setSource('editor', [{
-//     key, label, order (sortering), contextual (gekleurd, achteraan),
-//     groups: () => [{ label, html }],   // inhoud, opnieuw bij elke weergave
-//     wire: (body) => {},                // events koppelen na het tekenen
-//     onShow: () => {}                   // tabblad wordt actief
-//   }]);
-//   Ribbon.activate(key) · Ribbon.refresh() · Ribbon.active() · Ribbon.onChange(fn)
-//
-// Groepen: een raster van 3 rijen hoog; velden (UI-kit) staan per kolom
-// onder elkaar. Grote knop: Ribbon.big(...), kleine: Ribbon.small(...).
-// Plain script (geen ES-module).
-// ============================================================
-
-window.Ribbon = (() => {
-  const sources = {};         // naam -> [tab]
-  const SOURCE_ORDER = ['app', 'editor'];
-  let root = null, tabsEl = null, bodyEl = null;
-  let activeKey = null, lastPlainKey = null;
-  let auto = true; // tabblad nog niet door de gebruiker gekozen: voorkeur 'start'
-  let collapsed = false, notified = null;
-  const listeners = [];
-  const PREF_KEY = 'tectum.ribbon.collapsed';
-
-  const icon = (n) => `<i class="bi bi-${n}" aria-hidden="true"></i>`;
-  // Grote knop (3 rijen hoog): icoon boven het label.
-  const big = (label, iconName, attrs, cls) =>
-    `<button type="button" class="rb-btn rb-big${cls ? ' ' + cls : ''}" ${attrs || ''}>${icon(iconName)}<span>${label}</span></button>`;
-  // Kleine knop (1 rij).
-  const small = (label, iconName, attrs, cls) =>
-    `<button type="button" class="rb-btn rb-small${cls ? ' ' + cls : ''}" ${attrs || ''}>${icon(iconName)}<span>${label}</span></button>`;
-  // Waarde-regel (alleen lezen) binnen een groep.
-  const kv = (label, value, unit) =>
-    `<div class="rb-kv"><span>${label}</span><b>${value}${unit ? `<small>${unit}</small>` : ''}</b></div>`;
-
-  function allTabs() {
-    const byKey = new Map();
-    SOURCE_ORDER.concat(Object.keys(sources).filter(n => !SOURCE_ORDER.includes(n))).forEach(name => {
-      (sources[name] || []).forEach(t => {
-        if (!byKey.has(t.key)) byKey.set(t.key, { key: t.key, label: t.label, order: t.order || 0, contextual: !!t.contextual, icon: t.icon, parts: [] });
-        const m = byKey.get(t.key);
-        if (t.order !== undefined && name !== 'app') m.order = t.order;
-        if (t.label && name !== 'app') m.label = t.label;
-        if (t.contextual) m.contextual = true;
-        m.parts.push(t);
-      });
-    });
-    return Array.from(byKey.values()).sort((a, b) => (a.contextual - b.contextual) || (a.order - b.order));
-  }
-
-  function renderTabs(list) {
-    tabsEl.innerHTML = list.map(t =>
-      `<button type="button" class="rb-tab${t.key === activeKey ? ' active' : ''}${t.contextual ? ' rb-ctx' : ''}" data-rb-tab="${t.key}">${t.contextual && t.icon ? icon(t.icon) : ''}<span>${t.label}</span></button>`).join('');
-  }
-
-  function renderBody(list) {
-    const tab = list.find(t => t.key === activeKey);
-    if (!tab) { bodyEl.innerHTML = ''; return; }
-    const groups = [];
-    tab.parts.forEach(p => (p.groups ? p.groups() : []).forEach(g => g && groups.push(g)));
-    bodyEl.innerHTML = groups.map(g =>
-      `<section class="rb-group${g.cls ? ' ' + g.cls : ''}"><div class="rb-group-body">${g.html}</div><div class="rb-group-label">${g.label}</div></section>`).join('') +
-      `<button type="button" class="rb-collapse" title="Ribbon inklappen (dubbelklik op een tabblad)">${icon('chevron-up')}</button>`;
-    tab.parts.forEach(p => p.wire && p.wire(bodyEl));
-  }
-
-  function render() {
-    if (!root) return;
-    const list = allTabs();
-    if (!list.some(t => t.key === activeKey) || (auto && !list.some(t => t.key === activeKey && t.contextual))) {
-      const pick = [lastPlainKey, 'start'].find(k => list.some(t => t.key === k));
-      activeKey = pick || (list.find(t => !t.contextual) || {}).key || null;
-    }
-    renderTabs(list);
-    renderBody(list);
-    root.classList.toggle('rb-collapsed', collapsed);
-    if (notified !== activeKey) { notified = activeKey; listeners.forEach(fn => fn(activeKey)); }
-  }
-
-  function activate(key) {
-    const list = allTabs();
-    const tab = list.find(t => t.key === key);
-    if (!tab) return;
-    activeKey = key;
-    auto = false;
-    if (!tab.contextual) lastPlainKey = key;
-    if (collapsed) { collapsed = false; savePref(); }
-    render();
-    tab.parts.forEach(p => p.onShow && p.onShow());
-  }
-
-  function savePref() { try { localStorage.setItem(PREF_KEY, collapsed ? '1' : '0'); } catch (e) { /* alleen deze sessie */ } }
-
-  function init(el) {
-    root = el;
-    try { collapsed = localStorage.getItem(PREF_KEY) === '1'; } catch (e) { collapsed = false; }
-    tabsEl = el.querySelector('.rb-tabs');
-    bodyEl = el.querySelector('.rb-body');
-    tabsEl.addEventListener('click', (e) => {
-      const b = e.target.closest('[data-rb-tab]');
-      if (!b) return;
-      if (b.dataset.rbTab === activeKey && collapsed) { collapsed = false; savePref(); render(); return; }
-      activate(b.dataset.rbTab);
-    });
-    tabsEl.addEventListener('dblclick', (e) => {
-      if (!e.target.closest('[data-rb-tab]')) return;
-      collapsed = !collapsed; savePref(); render();
-    });
-    bodyEl.addEventListener('click', (e) => {
-      if (e.target.closest('.rb-collapse')) { collapsed = true; savePref(); render(); }
-    });
-    render();
-  }
-
-  // Bron vervangen. Een nieuw contextueel tabblad (andere sleutel) wordt
-  // actief als opts.focus; verdwijnt het actieve, dan terug naar het vorige.
-  function setSource(name, tabs, opts) {
-    sources[name] = tabs || [];
-    const ctx = (tabs || []).find(t => t.contextual);
-    if (opts && opts.focus && ctx) { activeKey = ctx.key; if (collapsed) { collapsed = false; savePref(); } }
-    render();
-    if (opts && opts.focus && ctx && ctx.onShow) ctx.onShow();
-  }
-
-  // fn(key) bij elke wissel van het actieve tabblad.
-  function onChange(fn) { listeners.push(fn); return () => { const i = listeners.indexOf(fn); if (i >= 0) listeners.splice(i, 1); }; }
-
-  return { init, setSource, activate, refresh: render, active: () => activeKey, onChange, big, small, kv };
-})();

js/core/shooter.js

@@ -1,469 +0,0 @@
-/*!
- * Tectum
- * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
- * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
- * Zie LICENTIE.md.
- */
-// ============================================================
-// core/shooter.js — easter egg: schieten in de loopmodus (Ctrl+Shift+Alt+L).
-//   klik in beeld        muis vangen (Esc = loslaten)
-//   linkermuisknop       vuren
-//   1 / 2 / scrollwiel   pistool / raketwerper
-// Kogelgaten en roetplekken blijven op wanden/dak/vloer achter, raketten
-// laten ook wat rondvliegend metselwerk achter. Bewust simpel en buggy.
-// Plain script (geen ES-module); gebruikt THREE.
-//
-//   const gun = createShooter({ scene, camera, domElement, pane, walk, targets: () => [..] });
-//   gun.start(); gun.update(dt); gun.stop(); gun.dispose();
-// ============================================================
-
-function createShooter(o) {
-  const { scene, camera, domElement, pane, walk } = o;
-  const group = new THREE.Group();
-  group.name = 'shooter';
-  let active = false, weapon = 0, cooldown = 0, recoil = 0;
-  const decals = [], rockets = [], blasts = [], debris = [];
-  const MAX_DECALS = 250;
-
-  // --- Texturen (canvas) ---
-  function canvasTex(size, draw) {
-    const c = document.createElement('canvas');
-    c.width = c.height = size;
-    draw(c.getContext('2d'), size);
-    const t = new THREE.CanvasTexture(c);
-    return t;
-  }
-  const holeTex = canvasTex(64, (g, s) => {
-    const r = g.createRadialGradient(s / 2, s / 2, 0, s / 2, s / 2, s / 2);
-    r.addColorStop(0, 'rgba(0,0,0,1)'); r.addColorStop(0.18, 'rgba(10,8,6,1)');
-    r.addColorStop(0.3, 'rgba(60,50,40,0.8)'); r.addColorStop(1, 'rgba(0,0,0,0)');
-    g.fillStyle = r; g.fillRect(0, 0, s, s);
-    g.strokeStyle = 'rgba(20,15,10,0.7)'; g.lineWidth = 1.5;
-    for (let i = 0; i < 6; i++) {
-      const a = Math.random() * Math.PI * 2, l = s * (0.25 + Math.random() * 0.2);
-      g.beginPath(); g.moveTo(s / 2, s / 2); g.lineTo(s / 2 + Math.cos(a) * l, s / 2 + Math.sin(a) * l); g.stroke();
-    }
-  });
-  const scorchTex = canvasTex(128, (g, s) => {
-    for (let i = 0; i < 40; i++) {
-      const x = s / 2 + (Math.random() - 0.5) * s * 0.5, y = s / 2 + (Math.random() - 0.5) * s * 0.5;
-      const rr = s * (0.1 + Math.random() * 0.25);
-      const r = g.createRadialGradient(x, y, 0, x, y, rr);
-      r.addColorStop(0, 'rgba(15,10,5,0.5)'); r.addColorStop(1, 'rgba(15,10,5,0)');
-      g.fillStyle = r; g.fillRect(0, 0, s, s);
-    }
-    g.fillStyle = 'rgba(255,120,20,0.6)';
-    for (let i = 0; i < 25; i++) g.fillRect(s / 2 + (Math.random() - 0.5) * s * 0.4, s / 2 + (Math.random() - 0.5) * s * 0.4, 2, 2);
-  });
-  const fireTex = canvasTex(64, (g, s) => {
-    const r = g.createRadialGradient(s / 2, s / 2, 0, s / 2, s / 2, s / 2);
-    r.addColorStop(0, 'rgba(255,255,220,1)'); r.addColorStop(0.3, 'rgba(255,180,40,0.9)');
-    r.addColorStop(0.7, 'rgba(200,50,0,0.4)'); r.addColorStop(1, 'rgba(0,0,0,0)');
-    g.fillStyle = r; g.fillRect(0, 0, s, s);
-  });
-  // Puin krijgt een willekeurige steentextuur uit de bibliotheek (als die laadt).
-  const brickTex = new THREE.TextureLoader().load(['assets/textures/buitenmuur/R200 - Witte voeg.jpg', 'assets/textures/buitenmuur/K739 - Witte voeg.jpg', 'assets/textures/buitenmuur/R480 - Witte voeg.jpg'][Math.floor(Math.random() * 3)]);
-  const decalMat = (map) => new THREE.MeshBasicMaterial({ map, transparent: true, depthWrite: false, polygonOffset: true, polygonOffsetFactor: -4 });
-  const holeMat = decalMat(holeTex), scorchMat = decalMat(scorchTex);
-  const debrisMat = new THREE.MeshStandardMaterial({ map: brickTex, roughness: 0.9 });
-  const fireMat = new THREE.SpriteMaterial({ map: fireTex, blending: THREE.AdditiveBlending, depthWrite: false });
-
-  // --- Wapens (vastgeplakt aan de camera) ---
-  const metal = new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0x2a2c30, metalness: 0.7, roughness: 0.35 });
-  const olive = new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0x4b5a32, roughness: 0.6 });
-  function box(w, h, d, m, x, y, z) { const b = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry(w, h, d), m); b.position.set(x, y, z); return b; }
-  const pistol = new THREE.Group();
-  pistol.add(box(0.035, 0.045, 0.2, metal, 0, 0, -0.1), box(0.03, 0.09, 0.04, metal, 0, -0.055, -0.02));
-  const launcher = new THREE.Group();
-  const tube = new THREE.Mesh(new THREE.CylinderGeometry(0.05, 0.05, 0.7, 12, 1, true), olive);
-  tube.material.side = THREE.DoubleSide;
-  tube.rotation.x = Math.PI / 2; tube.position.z = -0.25;
-  launcher.add(tube, box(0.03, 0.09, 0.04, metal, 0, -0.08, -0.05), box(0.02, 0.05, 0.03, metal, 0.05, 0.05, -0.2));
-  const flash = new THREE.Sprite(fireMat.clone());
-  flash.scale.set(0.15, 0.15, 1);
-  flash.visible = false;
-  const viewModel = new THREE.Group();
-  viewModel.add(pistol, launcher, flash);
-  const gunLight = new THREE.PointLight(0xffaa44, 0, 6);
-  group.add(viewModel, gunLight);
-
-  // --- HUD ---
-  const hud = document.createElement('div');
-  hud.className = 'shooter-hud';
-  hud.innerHTML = '<div class="shooter-cross"></div><div class="shooter-weapon"></div><div class="shooter-credit"></div><div class="shooter-kills"></div><div class="shooter-shout"></div><div class="shooter-ouch"></div><div class="shooter-announce"></div><div class="shooter-help">Klik = muis vangen · linkerknop = vuren · 1/2 of scroll = wapen · Esc = muis los · Ctrl+Shift+Alt+L = stoppen</div>';
-  pane.appendChild(hud);
-  hud.querySelector('.shooter-credit').textContent = GrannyKit.MUSIC_CREDIT;
-  const weaponLabel = hud.querySelector('.shooter-weapon');
-  const killsLabel = hud.querySelector('.shooter-kills');
-  const shoutLabel = hud.querySelector('.shooter-shout');
-  const ouch = hud.querySelector('.shooter-ouch');
-  let shoutTimer = 0;
-  function shout(text) { shoutLabel.textContent = text; shoutLabel.classList.add('show'); shoutTimer = 2.5; }
-  function setKills(n) { killsLabel.textContent = "Oma's: " + n; }
-  const announcer = GrannyKit.createAnnouncer(hud.querySelector('.shooter-announce'));
-
-  function selectWeapon(i) {
-    weapon = (i + 2) % 2;
-    pistol.visible = weapon === 0;
-    launcher.visible = weapon === 1;
-    weaponLabel.textContent = weapon === 0 ? '[1] Pistool  ∞' : '[2] Raketwerper  ∞';
-    flash.position.set(0, 0, weapon === 0 ? -0.22 : -0.62);
-  }
-  selectWeapon(0);
-
-  // --- Vijand: oud vrouwtje met rollator (8-bit sprite, Doom-stijl) ---
-  // Eén tegelijk: spawnt op 12-18 m, schuifelt op je af, na de kill komt de volgende.
-  function spriteTex(rows, tint) {
-    const t = new THREE.CanvasTexture(GrannyKit.pixelCanvas(rows, GrannyKit.PAL, { size: 32, tint, bottom: true }));
-    t.magFilter = t.minFilter = THREE.NearestFilter;
-    t.generateMipmaps = false;
-    return t;
-  }
-  const ladyTex = [spriteTex(GrannyKit.LADY), spriteTex(GrannyKit.LADY_B)];
-  const ladyHurtTex = spriteTex(GrannyKit.LADY, '#ff3030');
-  const LADY_H = 1.6 * 32 / 25; // sprite-hoogte (m) zodat de figuur ~1,6 m is
-  let mob = null, spawnTimer = 1.5, attackTimer = 0, animT = 0;
-  function spawnMob() {
-    const me = camera.position;
-    let x = me.x, z = me.z;
-    for (let i = 0; i < 15; i++) {
-      const a = Math.random() * Math.PI * 2, d = 12 + Math.random() * 6;
-      x = me.x + Math.sin(a) * d; z = me.z + Math.cos(a) * d;
-      if (!o.blocked || !o.blocked(x, z)) break;
-    }
-    const sp = new THREE.Sprite(new THREE.SpriteMaterial({ map: ladyTex[0], transparent: true, alphaTest: 0.5 }));
-    sp.scale.set(LADY_H, LADY_H, 1);
-    group.add(sp);
-    mob = { sp, x, z, hp: 3, alive: true, hurt: 0, dead: 0 };
-    placeMob();
-    shout(GrannyKit.pick(GrannyKit.SHOUTS));
-  }
-  function mobFloor(x, z) { return o.floorAt ? o.floorAt(x, z) : 0; }
-  function placeMob() { mob.sp.position.set(mob.x, mobFloor(mob.x, mob.z) + LADY_H / 2 - (mob.dead ? LADY_H * 0.3 : 0), mob.z); }
-  function mobCenter() { return new THREE.Vector3(mob.x, mobFloor(mob.x, mob.z) + 0.8, mob.z); }
-  // Straal tegen een staande cilinder (r 0,4 m, 1,6 m hoog) om de oma.
-  function rayHitsMob(origin, dir, maxDist) {
-    if (!mob || !mob.alive) return false;
-    const c = mobCenter();
-    const t = c.clone().sub(origin).dot(dir);
-    if (t < 0 || t > maxDist) return false;
-    const p = origin.clone().addScaledVector(dir, t);
-    return Math.hypot(p.x - c.x, p.z - c.z) < 0.4 && Math.abs(p.y - c.y) < 0.8;
-  }
-  const gibTex = GrannyKit.GIBS.map(rows => {
-    const t = new THREE.CanvasTexture(GrannyKit.pixelCanvas(rows, GrannyKit.GIB_PAL, { size: 8 }));
-    t.magFilter = t.minFilter = THREE.NearestFilter;
-    t.generateMipmaps = false;
-    return t;
-  });
-  const bloodTex = canvasTex(32, (g) => {
-    g.fillStyle = '#7a0a0a';
-    for (let i = 0; i < 14; i++) {
-      const a = Math.random() * 6.28, d = Math.random() * 10, r = 2 + Math.random() * 5;
-      g.beginPath(); g.arc(16 + Math.cos(a) * d, 16 + Math.sin(a) * d, r, 0, 6.28); g.fill();
-    }
-  });
-  bloodTex.magFilter = THREE.NearestFilter;
-  const bloodMat = decalMat(bloodTex);
-  function spawnGibs(center, count) {
-    for (let i = 0; i < count; i++) {
-      // Vooral vlees, plus een paar herkenbare stukken.
-      const k = i < count * 0.5 ? Math.floor(Math.random() * 2) : Math.floor(Math.random() * GrannyKit.GIBS.length);
-      const sp = new THREE.Sprite(new THREE.SpriteMaterial({ map: gibTex[k], alphaTest: 0.5 }));
-      const sz = 0.18 + Math.random() * 0.14;
-      sp.scale.set(sz, sz, 1);
-      sp.position.copy(center).add(new THREE.Vector3((Math.random() - 0.5) * 0.4, (Math.random() - 0.5) * 0.8, (Math.random() - 0.5) * 0.4));
-      const v = new THREE.Vector3((Math.random() - 0.5) * 9, 2 + Math.random() * 6, (Math.random() - 0.5) * 9);
-      group.add(sp);
-      debris.push({ mesh: sp, v, spin: new THREE.Vector3((Math.random() - 0.5) * 20, 0, 0), rest: false, gib: true });
-    }
-    // Plas onder de plek des onheils.
-    bloodSplat(center.x, center.z, 1.4);
-    trimDebris();
-  }
-  function bloodSplat(x, z, size) {
-    const m = new THREE.Mesh(new THREE.PlaneGeometry(size, size), bloodMat);
-    m.rotation.set(-Math.PI / 2, 0, Math.random() * 6.28);
-    m.position.set(x, mobFloor(x, z) + 0.006, z);
-    group.add(m);
-    decals.push(m);
-  }
-  function trimDebris() {
-    while (debris.length > 200) {
-      const old = debris.shift();
-      group.remove(old.mesh);
-      if (old.mesh.isSprite) old.mesh.material.dispose(); else old.mesh.geometry.dispose();
-    }
-  }
-
-  function damageMob(n, gib) {
-    if (!mob || !mob.alive) return;
-    mob.hp -= n;
-    mob.hurt = 0.15;
-    spawnBlast(mobCenter(), 0.4, 0.2);
-    if (mob.hp > 0) { bang(0.2, 900, 0.3); return; }
-    mob.alive = false;
-    mob.dead = 0.001;
-    mob.sp.material.map = ladyHurtTex;
-    mob.sp.material.rotation = Math.PI / 2; // omgevallen
-    if (gib) { mob.sp.visible = false; mob.dead = 2.4; spawnGibs(mobCenter(), 22); }
-    else spawnGibs(mobCenter(), 5);
-    setKills(announcer.kill());
-    shout(GrannyKit.pick(GrannyKit.DEATH_SHOUTS));
-    spawnTimer = 1;
-  }
-  function updateMob(t) {
-    if (!mob) { spawnTimer -= t; if (spawnTimer <= 0) spawnMob(); return; }
-    if (!mob.alive) {
-      mob.dead += t;
-      mob.sp.material.opacity = Math.max(0, 1 - (mob.dead - 1.5));
-      mob.sp.material.transparent = true;
-      placeMob();
-      if (mob.dead > 2.5) { group.remove(mob.sp); mob.sp.material.dispose(); mob = null; }
-      return;
-    }
-    const me = camera.position;
-    const dx = me.x - mob.x, dz = me.z - mob.z, dist = Math.hypot(dx, dz);
-    if (dist > 0.9) {
-      const v = 1.3 * t / dist;
-      const nx = mob.x + dx * v, nz = mob.z + dz * v;
-      if (!o.blocked || !o.blocked(nx, nz)) { mob.x = nx; mob.z = nz; }
-      else if (!o.blocked(nx, mob.z)) mob.x = nx;
-      else if (!o.blocked(mob.x, nz)) mob.z = nz;
-      animT += t;
-    } else {
-      attackTimer -= t;
-      if (attackTimer <= 0) {
-        attackTimer = 1.2;
-        bang(0.1, 400, 0.6);
-        ouch.classList.remove('show'); void ouch.offsetWidth; ouch.classList.add('show');
-        announcer.hurt();
-        shout(GrannyKit.pick(GrannyKit.HIT_SHOUTS));
-      }
-    }
-    mob.hurt -= t;
-    mob.sp.material.map = mob.hurt > 0 ? ladyHurtTex : ladyTex[Math.floor(animT * 4) % 2];
-    placeMob();
-  }
-
-  const music = GrannyKit.createMusic();
-  const sfx = GrannyKit.createSfx();
-  const bang = sfx.bang;
-
-  // --- Raken ---
-  const ray = new THREE.Raycaster();
-  function hitScan(origin, dir, far) {
-    ray.set(origin, dir);
-    ray.far = far;
-    const hits = ray.intersectObjects(o.targets().filter(t => t && t.visible), true);
-    return hits.find(h => h.face && h.object.isMesh && isVisible(h.object)) || null;
-  }
-  function isVisible(obj) {
-    for (let p = obj; p; p = p.parent) if (!p.visible) return false;
-    return true;
-  }
-  function addDecal(hit, mat, size) {
-    const n = hit.face.normal.clone().transformDirection(hit.object.matrixWorld);
-    if (n.dot(ray.ray.direction) > 0) n.negate(); // altijd de kant waar je vandaan schiet
-    const m = new THREE.Mesh(new THREE.PlaneGeometry(size, size), mat);
-    m.position.copy(hit.point).addScaledVector(n, 0.004);
-    m.lookAt(hit.point.clone().add(n));
-    m.rotateZ(Math.random() * Math.PI * 2);
-    group.add(m);
-    decals.push(m);
-    if (decals.length > MAX_DECALS) { const old = decals.shift(); group.remove(old); old.geometry.dispose(); }
-  }
-
-  const tmpDir = new THREE.Vector3();
-  function fire() {
-    if (cooldown > 0) return;
-    camera.getWorldDirection(tmpDir);
-    // Lichte spreiding, het blijft een configurator.
-    tmpDir.x += (Math.random() - 0.5) * 0.01; tmpDir.y += (Math.random() - 0.5) * 0.01;
-    tmpDir.normalize();
-    flash.visible = true;
-    flash.material.rotation = Math.random() * 6;
-    gunLight.intensity = 2;
-    if (weapon === 0) {
-      cooldown = 0.18; recoil = 1;
-      bang(0.15, 3000, 0.5);
-      const hit = hitScan(camera.position, tmpDir, 200);
-      if (rayHitsMob(camera.position, tmpDir, hit ? hit.distance : 200)) damageMob(1);
-      else if (hit) {
-        addDecal(hit, holeMat, 0.05 + Math.random() * 0.03);
-        spawnBlast(hit.point, 0.15, 0.12);
-      }
-    } else {
-      cooldown = 0.8; recoil = 2.5;
-      bang(0.5, 600, 0.6);
-      const r = new THREE.Group();
-      r.add(box(0.06, 0.06, 0.3, olive, 0, 0, 0));
-      const tail = new THREE.Sprite(fireMat);
-      tail.scale.set(0.3, 0.3, 1); tail.position.z = 0.2;
-      r.add(tail);
-      r.position.copy(camera.position).addScaledVector(tmpDir, 0.6);
-      r.lookAt(r.position.clone().add(tmpDir));
-      group.add(r);
-      rockets.push({ mesh: r, dir: tmpDir.clone(), speed: 14, life: 6 });
-    }
-  }
-
-  function spawnBlast(pos, size, life) {
-    const s = new THREE.Sprite(fireMat.clone());
-    s.position.copy(pos);
-    s.scale.set(size, size, 1);
-    group.add(s);
-    blasts.push({ s, size, life, t: 0 });
-  }
-
-  function explode(hit, point, normal) {
-    bang(1.2, 300, 1);
-    if (hit) {
-      addDecal(hit, scorchMat, 1.2 + Math.random() * 0.6);
-      point = hit.point;
-      normal = hit.face.normal.clone().transformDirection(hit.object.matrixWorld);
-      if (normal.dot(ray.ray.direction) > 0) normal.negate();
-    }
-    spawnBlast(point, 2.5, 0.5);
-    const light = new THREE.PointLight(0xff8833, 6, 12);
-    light.position.copy(point);
-    group.add(light);
-    blasts.push({ light, life: 0.5, t: 0 });
-    if (mob && mob.alive && mobCenter().distanceTo(point) < 3) damageMob(99, true);
-    if (!hit) return; // direct op de oma: alleen gibs, geen stenen
-    const n = normal;
-    for (let i = 0; i < 12; i++) {
-      const sz = 0.05 + Math.random() * 0.12;
-      const d = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry(sz * 2, sz, sz), debrisMat);
-      d.position.copy(hit.point).addScaledVector(n, 0.1);
-      d.rotation.set(Math.random() * 6, Math.random() * 6, 0);
-      const v = n.clone().multiplyScalar(2 + Math.random() * 4).add(new THREE.Vector3((Math.random() - 0.5) * 6, Math.random() * 5, (Math.random() - 0.5) * 6));
-      group.add(d);
-      debris.push({ mesh: d, v, spin: new THREE.Vector3(Math.random() * 10, Math.random() * 10, 0), rest: false });
-    }
-    trimDebris();
-  }
-
-  // --- Invoer ---
-  function onClick(e) {
-    if (!active) return;
-    if (document.pointerLockElement !== domElement) { domElement.requestPointerLock && domElement.requestPointerLock(); return; }
-    if (e.button === 0) fire();
-  }
-  function onMouseMove(e) {
-    if (!active || document.pointerLockElement !== domElement) return;
-    walk.look(-e.movementX * 0.0025, -e.movementY * 0.0025);
-  }
-  function onWheel(e) {
-    if (!active) return;
-    e.preventDefault();
-    selectWeapon(weapon + (e.deltaY > 0 ? 1 : -1));
-  }
-  function onKey(e) {
-    if (!active || e.ctrlKey) return;
-    if (e.key === '1') selectWeapon(0);
-    if (e.key === '2') selectWeapon(1);
-  }
-  domElement.addEventListener('mousedown', onClick);
-  document.addEventListener('mousemove', onMouseMove);
-  domElement.addEventListener('wheel', onWheel, { passive: false });
-  window.addEventListener('keydown', onKey);
-
-  function clear() {
-    if (mob) { group.remove(mob.sp); mob.sp.material.dispose(); mob = null; }
-    shoutLabel.classList.remove('show');
-    [...decals, ...debris.map(d => d.mesh), ...rockets.map(r => r.mesh), ...blasts.map(b => b.s || b.light)].forEach(m => group.remove(m));
-    decals.length = debris.length = rockets.length = blasts.length = 0;
-  }
-
-  return {
-    get active() { return active; },
-    start() {
-      active = true;
-      scene.add(group);
-      hud.classList.add('show');
-      announcer.reset();
-      setKills(0);
-      spawnTimer = 1.5;
-      music.play();
-    },
-    stop() {
-      active = false;
-      if (document.pointerLockElement === domElement) document.exitPointerLock();
-      clear();
-      scene.remove(group);
-      hud.classList.remove('show');
-      music.stop();
-      announcer.stop();
-    },
-    update(dt) {
-      if (!active) return;
-      const t = Math.min(dt, 0.05);
-      cooldown -= t;
-      // Wapen volgt de camera, met wat terugslag.
-      recoil = Math.max(0, recoil - t * 8);
-      viewModel.position.copy(camera.position);
-      viewModel.quaternion.copy(camera.quaternion);
-      viewModel.translateX(0.18); viewModel.translateY(-0.16 + recoil * 0.01); viewModel.translateZ(-0.25 + recoil * 0.03);
-      viewModel.rotateX(recoil * 0.08);
-      gunLight.position.copy(camera.position);
-      if (flash.visible && cooldown < (weapon === 0 ? 0.13 : 0.72)) flash.visible = false;
-      gunLight.intensity = Math.max(0, gunLight.intensity - t * 30);
-      announcer.update(t);
-      updateMob(t);
-      if (shoutTimer > 0 && (shoutTimer -= t) <= 0) shoutLabel.classList.remove('show');
-
-      for (let i = rockets.length - 1; i >= 0; i--) {
-        const r = rockets[i];
-        r.life -= t;
-        const stepLen = r.speed * t;
-        r.speed += 10 * t;
-        const hit = hitScan(r.mesh.position, r.dir, stepLen);
-        if (rayHitsMob(r.mesh.position, r.dir, stepLen + 0.3)) {
-          explode(null, mobCenter(), r.dir.clone().negate());
-          group.remove(r.mesh);
-          rockets.splice(i, 1);
-        } else if (hit || r.life <= 0) {
-          if (hit) explode(hit);
-          group.remove(r.mesh);
-          rockets.splice(i, 1);
-        } else {
-          r.mesh.position.addScaledVector(r.dir, stepLen);
-          if (Math.random() < 0.5) spawnBlast(r.mesh.position.clone().addScaledVector(r.dir, -0.2), 0.2, 0.3);
-        }
-      }
-      for (let i = blasts.length - 1; i >= 0; i--) {
-        const b = blasts[i];
-        b.t += t;
-        const k = b.t / b.life;
-        if (b.s) { b.s.scale.setScalar(b.size * (0.6 + k)); b.s.material.opacity = 1 - k; }
-        if (b.light) b.light.intensity = 6 * (1 - k);
-        if (k >= 1) { group.remove(b.s || b.light); if (b.s) b.s.material.dispose(); blasts.splice(i, 1); }
-      }
-      for (const d of debris) {
-        if (d.rest) continue;
-        d.v.y -= 9.81 * t;
-        const next = d.mesh.position.clone().addScaledVector(d.v, t);
-        const floor = (o.floorAt ? o.floorAt(next.x, next.z) : 0) + (d.gib ? d.mesh.scale.y * 0.35 : 0.03);
-        if (next.y <= floor && d.v.y < 0) {
-          next.y = floor;
-          d.v.multiplyScalar(0.4); d.v.y = -d.v.y * 0.5; d.spin.multiplyScalar(0.5);
-          if (d.gib && !d.splat) { d.splat = true; bloodSplat(next.x, next.z, 0.3 + Math.random() * 0.3); }
-          if (d.v.length() < 0.3) d.rest = true;
-        }
-        d.mesh.position.copy(next);
-        if (d.mesh.isSprite) d.mesh.material.rotation += d.spin.x * t;
-        else { d.mesh.rotation.x += d.spin.x * t; d.mesh.rotation.y += d.spin.y * t; }
-      }
-    },
-    dispose() {
-      this.stop();
-      domElement.removeEventListener('mousedown', onClick);
-      document.removeEventListener('mousemove', onMouseMove);
-      domElement.removeEventListener('wheel', onWheel);
-      window.removeEventListener('keydown', onKey);
-      hud.remove();
-      sfx.close();
-    }
-  };
-}

js/core/skybox.js

@@ -4,33 +4,20 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// core/skybox.js — omgeving voor de 3D-weergaven (Ontwerp / Dag / Nacht).
-// Een panorama (assets/skybox.webp of skybox-night.webp) wordt op de grond
-// geprojecteerd, zodat het object op de grond staat; onder het object ligt
-// een ronde tegelvloer (assets/tiles.jpg) met een witte opstaande rand, groot
-// genoeg voor het hele object. Vloer en rand reageren op het licht en vangen
-// de schaduw op. Nacht: omgevingslicht op NIGHT_FACTOR (lampen blijven 100%).
-//
-// Grondprojectie: port van three.js GroundedSkybox (r157+, MIT; wij draaien
-// r128): een binnenstebuiten bol waarvan de onderhelft plat gedrukt wordt op
-// een vloer op CAMERA_HEIGHT_M onder het midden van de bol.
-//
-// Vereist een webserver (texturen via TextureLoader). Plain script.
-// ============================================================
+// Grondprojectie: port van three.js GroundedSkybox (r157+, MIT); wij draaien r128.
 
 window.Skybox = (() => {
   const PREF_KEY = 'tectum.sky';
   const MODES = ['none', 'day', 'night'];
   const SKY_URLS = { day: 'assets/skybox.webp', night: 'assets/skybox-night.webp' };
   const TILES_URL = 'assets/tiles.jpg';
-  const CAMERA_HEIGHT_M = 1.7;  // hoogte van de panoramacamera boven de grond
-  const RADIUS_M = 60;          // straal van de omgevingsbol
-  const TILE_M = 2.4;           // één tegeltextuur (1024 px) beslaat zoveel meter
-  const MARGIN_M = 1.5;         // vrije rand tussen object en opstaande rand
-  const SIZE_FACTOR = 1.2;      // tegelvloer 20% ruimer dan object + marge
+  const CAMERA_HEIGHT_M = 1.7;
+  const RADIUS_M = 60;
+  const TILE_M = 2.4;
+  const MARGIN_M = 1.5;
+  const SIZE_FACTOR = 1.2;
   const RIM_HEIGHT_M = 0.10, RIM_THICK_M = 0.025;
-  const NIGHT_FACTOR = 0.15;    // omgevingslicht 's nachts
+  const NIGHT_FACTOR = 0.15;
   const SUN_OFFSET = { x: 8, y: 14, z: 6 };
 
   const cache = {};
@@ -51,7 +38,6 @@ window.Skybox = (() => {
     for (let i = 0; i < pos.count; i++) {
       v.fromBufferAttribute(pos, i);
       if (v.y < 0) {
-        // Onderhelft plat op y = -h; vloeiende overgang naar de bol.
         const f = v.y < y1 ? -h / v.y : (1 - v.y * v.y / (3 * y1 * y1));
         v.multiplyScalar(f);
         pos.setXYZ(i, v.x, v.y, v.z);
@@ -59,12 +45,11 @@ window.Skybox = (() => {
     }
     pos.needsUpdate = true;
     const mesh = new THREE.Mesh(geometry, new THREE.MeshBasicMaterial({ map, depthWrite: false }));
-    mesh.position.y = h - 0.01; // vlakke vloer net onder de tegelvloer
+    mesh.position.y = h - 0.01;
     mesh.renderOrder = -1;
     return mesh;
   }
 
-  // Ronde tegelvloer (straal r) + witte opstaande rand erlangs.
   function buildTerrace(map, r) {
     const group = new THREE.Group();
     const tex = map.clone();
@@ -86,13 +71,12 @@ window.Skybox = (() => {
       new THREE.ExtrudeGeometry(ring, { depth: RIM_HEIGHT_M, bevelEnabled: false, curveSegments: 128 }),
       new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0xffffff, roughness: 0.5 })
     );
-    rim.rotation.x = -Math.PI / 2; // extrusie omhoog
+    rim.rotation.x = -Math.PI / 2;
     rim.castShadow = rim.receiveShadow = true;
     group.add(rim);
     return group;
   }
 
-  // Omgeving voor één scene: { group, setMode(mode), fitTo(object3D, groundY) }.
   function createEnvironment(scene) {
     const group = new THREE.Group();
     group.visible = false;
@@ -124,7 +108,6 @@ window.Skybox = (() => {
     return {
       group,
       setMode(m) { mode = m; group.visible = m !== 'none'; showSky(); },
-      // Midden en straal uit de omhullende van het object (horizontaal), vloer op groundY (m).
       fitTo(object3D, groundY) {
         if (!object3D) return;
         const box = new THREE.Box3().setFromObject(object3D);
@@ -144,14 +127,11 @@ window.Skybox = (() => {
     } catch (e) { return 'none'; }
   }
   function remember(m) {
-    try { localStorage.setItem(PREF_KEY, m); } catch (e) { /* geen opslag: alleen deze sessie */ }
+    try { localStorage.setItem(PREF_KEY, m); } catch (e) { }
   }
 
   const lightFactor = (m) => m === 'night' ? NIGHT_FACTOR : 1;
 
-  // Omgeving toepassen: lucht/vloer, raster, camera niet onder de grond, zon
-  // met schaduw, en het licht (nacht: NIGHT_FACTOR).
-  // o: { env, grid, controls, sun, ambient, base: { ambient, sun }, shadowRoot }
   function apply(m, o) {
     const on = m !== 'none';
     o.env.setMode(m);
@@ -177,37 +157,30 @@ window.Skybox = (() => {
     if (o.shadowRoot) o.shadowRoot.traverse(obj => { if (obj.isMesh) obj.castShadow = on; });
   }
 
-  // Keuzemenu in een 3D-werkbalk: Ontwerp (geen omgeving) / Dag / Nacht.
   const LABELS = { none: ['pencil-square', 'Ontwerp'], day: ['sun', 'Dag'], night: ['moon-stars', 'Nacht'] };
   function createToggle(toolbar, onChange) {
     let m = getMode();
     const wrap = document.createElement('div');
-    wrap.className = 'view-filter';
-    wrap.innerHTML = `<button type="button" class="btn-3d-toggle vf-btn" title="Omgeving"></button>
-      <div class="vf-menu">${MODES.map(k => `<div class="vf-item vf-option" data-mode="${k}"><i class="bi bi-${LABELS[k][0]}"></i>${LABELS[k][1]}</div>`).join('')}</div>`;
+    wrap.className = 'tb-pop-wrap';
+    wrap.innerHTML = `<button type="button" class="tb-btn" title="Omgeving in 3D"></button>
+      <div class="tb-pop">${MODES.map(k => `<button type="button" class="pop-option" data-mode="${k}"><i class="bi bi-${LABELS[k][0]}"></i>${LABELS[k][1]}</button>`).join('')}</div>`;
     toolbar.appendChild(wrap);
-    const btn = wrap.querySelector('.vf-btn'), menu = wrap.querySelector('.vf-menu');
+    const btn = wrap.querySelector('.tb-btn'), menu = wrap.querySelector('.tb-pop');
+    const close = UI.popover(btn, menu);
     const sync = () => {
-      btn.innerHTML = `<i class="bi bi-${LABELS[m][0]}"></i>${LABELS[m][1]}<i class="bi bi-chevron-down"></i>`;
-      menu.querySelectorAll('.vf-option').forEach(o => o.classList.toggle('active', o.dataset.mode === m));
+      btn.innerHTML = `<i class="bi bi-${LABELS[m][0]}"></i><span>${LABELS[m][1]}</span><i class="bi bi-chevron-down tb-caret"></i>`;
+      menu.querySelectorAll('.pop-option').forEach(o => o.classList.toggle('active', o.dataset.mode === m));
     };
-    btn.addEventListener('click', (e) => { e.stopPropagation(); menu.classList.toggle('open'); });
     menu.addEventListener('click', (e) => {
-      e.stopPropagation();
-      const opt = e.target.closest('.vf-option');
+      const opt = e.target.closest('.pop-option');
       if (!opt) return;
-      menu.classList.remove('open');
+      close();
       if (opt.dataset.mode === m) return;
       m = opt.dataset.mode;
       remember(m);
       sync();
       onChange(m);
     });
-    const closeOnOutside = () => {
-      if (!document.body.contains(wrap)) { document.removeEventListener('click', closeOnOutside); return; }
-      menu.classList.remove('open');
-    };
-    document.addEventListener('click', closeOnOutside);
     sync();
     return wrap;
   }

js/core/ui-kit.js

@@ -4,18 +4,7 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// core/ui-kit.js — gedeelde UI-bouwstenen (window.UI): iconen (Bootstrap
-// Icons, css/vendor), invoervelden, schakelaars, secties, tabbladen,
-// inklapbare secties, schuiven, specificatie-kaarten en de 3-staps
-// weergave-cyclus (sneltoets T).
-// Eén plek voor opmaak en woordgebruik, zodat alle panelen gelijk ogen.
-//
-// Woordgebruik labels: zelfstandig naamwoord met hoofdletter, geen dubbele
-// punt, geen uitleg tussen haakjes (die gaat in een hint), eenheid rechts
-// van het veld. Bijvoorbeeld "Afstand min." i.p.v. "Lampen min. h.o.h.".
-// Plain script (geen ES-module).
-// ============================================================
+// Labels: zelfstandig naamwoord met hoofdletter, geen dubbele punt, uitleg in een hint, eenheid rechts.
 
 window.UI = (() => {
   const esc = (s) => String(s).replace(/&/g, '&amp;').replace(/</g, '&lt;').replace(/>/g, '&gt;').replace(/"/g, '&quot;');
@@ -26,7 +15,6 @@ window.UI = (() => {
     return `<div class="ui-field${o && o.disabled ? ' is-disabled' : ''}"><label for="${id}">${label}${hint(o && o.hint)}</label><div class="ui-control">${control}</div></div>`;
   }
 
-  // Getal. o: { step, unit ('mm' standaard, '' = geen), hint, min, disabled }
   function num(id, label, value, o) {
     o = o || {};
     const unit = o.unit === undefined ? 'mm' : o.unit;
@@ -35,8 +23,6 @@ window.UI = (() => {
       `<span class="ui-unit">${unit}</span>`, o);
   }
 
-  // Schuif met gekoppeld getal (voor maten met een logisch bereik, zoals
-  // hoogtes en hellingen). o: { min, max, step, unit ('mm' standaard), hint }.
   // Het getal mag buiten het schuifbereik; het model klemt zelf.
   function range(id, label, value, o) {
     o = o || {};
@@ -46,7 +32,6 @@ window.UI = (() => {
       `<div class="ui-control ui-range"><input type="range" id="${id}-r" ${lim} value="${value}"${o.disabled ? ' disabled' : ''}>` +
       `<input type="number" id="${id}" step="${o.step || 10}" value="${value}"${o.disabled ? ' disabled' : ''}><span class="ui-unit">${unit}</span></div></div>`;
   }
-  // fn(v) bij schuiven en typen; set(id, v) zet beide zonder event.
   function onRange(id, fn, after) {
     const n = document.getElementById(id), r = document.getElementById(id + '-r');
     if (!n || !r) return;
@@ -64,13 +49,11 @@ window.UI = (() => {
     if (r) r.value = v;
   }
 
-  // Keuzelijst. options: { waarde: 'Label' }.
   function sel(id, label, options, value, o) {
     const opts = Object.entries(options).map(([k, v]) => `<option value="${k}"${k === value ? ' selected' : ''}>${v}</option>`).join('');
     return field(id, label, `<select id="${id}">${opts}</select><span class="ui-unit"></span>`, o);
   }
 
-  // Kleurkiezer (waarde '#rrggbb'); onColor reageert pas bij loslaten.
   function color(id, label, value, o) {
     return field(id, label, `<input type="color" id="${id}" value="${value}"><span class="ui-unit"></span>`, o);
   }
@@ -79,7 +62,14 @@ window.UI = (() => {
     if (el) el.addEventListener('change', (e) => { fn(e.target.value); after && after(); });
   }
 
-  // Aan/uit-schakelaar.
+  function text(id, label, value, o) {
+    return field(id, label, `<input type="text" id="${id}" value="${esc(value || '')}"${o && o.placeholder ? ` placeholder="${esc(o.placeholder)}"` : ''}><span class="ui-unit"></span>`, o);
+  }
+  function onText(id, fn, after) {
+    const el = document.getElementById(id);
+    if (el) el.addEventListener('input', (e) => { fn(e.target.value); after && after(); });
+  }
+
   function toggle(id, label, checked, o) {
     return field(id, label,
       `<label class="ui-switch"><input type="checkbox" id="${id}"${checked ? ' checked' : ''}><span></span></label><span class="ui-unit"></span>`, o);
@@ -90,12 +80,12 @@ window.UI = (() => {
   const info = (text) => `<div class="ui-info">${icon('info-circle')}<span>${text}</span></div>`;
   const warn = (text) => `<div class="ui-warn">${icon('exclamation-triangle')}<span>${text}</span></div>`;
   const grid = (...cols) => `<div class="ui-grid">${cols.map(c => `<div>${c}</div>`).join('')}</div>`;
-  const button = (label, iconName, attrs, cls) =>
-    `<button type="button" class="ui-btn${cls ? ' ' + cls : ''}" ${attrs || ''}>${iconName ? icon(iconName) : ''}<span>${label}</span></button>`;
+  // Eén knopbouwer; base = de knopsoort (ui-btn, tb-btn, ins-btn …), cls = extra klassen.
+  const btnOf = (base) => (label, iconName, attrs, cls) =>
+    `<button type="button" class="${base}${cls ? ' ' + cls : ''}" ${attrs || ''}>${iconName ? icon(iconName) : ''}${label ? `<span>${label}</span>` : ''}</button>`;
+  const button = btnOf('ui-btn');
   const actions = (...btns) => `<div class="ui-actions">${btns.join('')}</div>`;
 
-  // Tabbladen. group = sleutel waaronder het actieve tabblad onthouden wordt
-  // (bijv. 'woning', 'unit'); tabs = [{ key, label, icon, html }].
   const activeTabs = {};
   function tabs(group, list) {
     const active = list.some(t => t.key === activeTabs[group]) ? activeTabs[group] : list[0].key;
@@ -104,7 +94,6 @@ window.UI = (() => {
       ${list.map(t => `<div class="ui-tab-page${t.key === active ? ' active' : ''}" data-tab-page="${t.key}">${t.html}</div>`).join('')}
     </div>`;
   }
-  // Eenmalig per container: klik op een tab wisselt de pagina.
   function wireTabs(container) {
     if (container._uiTabsWired) return;
     container._uiTabsWired = true;
@@ -118,14 +107,12 @@ window.UI = (() => {
     });
   }
 
-  // Specificaties: kaart met regels [label, waarde, eenheid].
   function specCard(title, iconName, rows, total) {
     const row = ([label, value, unit]) =>
       `<div class="ui-spec-row"><span>${label}</span><span class="ui-spec-val">${value}${unit ? `<small>${unit}</small>` : ''}</span></div>`;
     return `<div class="ui-spec-card"><h2>${icon(iconName)}${title}</h2>${rows.map(row).join('')}${total ? `<div class="ui-spec-total">${row(total)}</div>` : ''}</div>`;
   }
 
-  // Invoer koppelen: onNum/onSel/onToggle(root, id, fn, after).
   function onNum(id, fn, after, o) {
     const el = document.getElementById(id);
     if (!el) return;
@@ -143,18 +130,79 @@ window.UI = (() => {
     if (el) el.addEventListener('change', (e) => { fn(e.target.checked); after && after(); });
   }
 
-  // Weergave-cyclus 3D (sneltoets T): standaard -> 3D groot -> alleen de
-  // render (ook het info-/specificatiedeel eronder weg) -> standaard.
-  function cycle3D(el) {
-    el.classList.remove('fullscreen-2d');
-    if (!el.classList.contains('fullscreen-3d')) el.classList.add('fullscreen-3d');
-    else if (!el.classList.contains('render-only')) el.classList.add('render-only');
-    else el.classList.remove('fullscreen-3d', 'render-only');
-  }
-  function toggle2D(el) {
-    el.classList.remove('fullscreen-3d', 'render-only');
-    el.classList.toggle('fullscreen-2d');
+  // Weergave van een editor: klassen fullscreen-2d/-3d op het editor-element (de looptocht bewaart en herstelt className).
+  const VIEWS = [
+    { key: 'split', icon: 'layout-split', label: '2D + 3D', key1: '1' },
+    { key: '2d', icon: 'square', label: 'Alleen 2D', key1: '2' },
+    { key: '3d', icon: 'box', label: 'Alleen 3D', key1: '3' }
+  ];
+  const viewOf = (el) => el.classList.contains('fullscreen-3d') ? '3d' : el.classList.contains('fullscreen-2d') ? '2d' : 'split';
+  function setView(el, mode) {
+    el.classList.toggle('fullscreen-3d', mode === '3d');
+    el.classList.toggle('fullscreen-2d', mode === '2d');
+    el.classList.remove('render-only');
+    el.querySelectorAll('[data-view]').forEach(b => b.classList.toggle('active', b.dataset.view === mode));
   }
 
-  return { esc, icon, hint, num, range, onRange, setRange, sel, toggle, color, onColor, section, info, warn, grid, button, actions, tabs, wireTabs, specCard, onNum, onSel, onToggle, cycle3D, toggle2D };
+  const tb = btnOf('tb-btn');
+  const tbSep = () => '<span class="tb-sep"></span>';
+  const viewSeg = (mode) => `<div class="tb-seg" role="group" aria-label="Weergave">${VIEWS.map(v =>
+    tb('', v.icon, `data-view="${v.key}" title="${v.label} (${v.key1})"`, v.key === mode ? 'active' : '')).join('')}</div>`;
+
+  // Werkbalk van een editor: [left] … [Lagen, Omgeving] [after] | [2D + 3D, 2D, 3D]. Gedeeld door woning, wand en vloer.
+  // o: left/after (html), onResize, layers (opties voor ViewLayers.createMenu), onSky, beforeView(mode).
+  function editorBar(toolbar, root, o) {
+    toolbar.innerHTML = `${o.left || ''}<div class="tb-spacer"></div><div class="tb-group tb-view"></div>${o.after || ''}${tbSep()}${viewSeg(viewOf(root))}`;
+    const group = toolbar.querySelector('.tb-view');
+    if (o.layers) ViewLayers.createMenu(group, o.layers);
+    if (o.onSky) Skybox.createToggle(group, o.onSky);
+    const bar = {
+      setView(mode) {
+        if (o.beforeView) o.beforeView(mode);
+        setView(root, mode);
+        requestAnimationFrame(o.onResize);
+      },
+      viewState: () => ({ view: viewOf(root) })
+    };
+    toolbar.querySelectorAll('[data-view]').forEach(b => b.addEventListener('click', () => bar.setView(b.dataset.view)));
+    return bar;
+  }
+
+  // Eén uitklapper tegelijk (popover of menu): wie opent, sluit de vorige. claim bij openen, release bij sluiten.
+  let openPop = null;
+  function claim(close) { if (openPop && openPop !== close) openPop(); openPop = close; }
+  function release(close) { if (openPop === close) openPop = null; }
+  const closePopovers = () => { if (openPop) { openPop(); return true; } return false; };
+  document.addEventListener('click', () => closePopovers());
+
+  // Uitklappaneel onder een knop; sluit bij klik buiten, Esc of een andere uitklapper.
+  function popover(btn, panel) {
+    const close = () => { panel.classList.remove('open'); btn.classList.remove('open'); release(close); };
+    btn.addEventListener('click', (e) => {
+      e.stopPropagation();
+      if (panel.classList.contains('open')) { close(); return; }
+      claim(close);
+      panel.classList.add('open');
+      btn.classList.add('open');
+    });
+    panel.addEventListener('click', (e) => e.stopPropagation());
+    return close;
+  }
+
+  // Kaarten verdelen over kolommen van min. minW breed; telkens in de kortste kolom. Opnieuw aanroepen bij een andere breedte.
+  function masonry(el, minW, gap) {
+    if (!el) return;
+    gap = gap === undefined ? 12 : gap;
+    const cards = el._cards || (el._cards = [...el.children]);
+    const n = Math.max(1, Math.floor((el.clientWidth + gap) / (minW + gap)));
+    if (el._cols === n) return;
+    el._cols = n;
+    el.classList.add('ui-masonry');
+    const cols = Array.from({ length: n }, () => { const c = document.createElement('div'); c.className = 'ui-masonry-col'; return c; });
+    el.replaceChildren(...cols);
+    cards.forEach(card => cols.reduce((a, b) => b.offsetHeight < a.offsetHeight ? b : a).appendChild(card));
+  }
+
+  return { esc, icon, hint, num, range, onRange, setRange, sel, toggle, color, onColor, text, onText, section, info, warn, grid, button, actions, tabs, wireTabs, specCard, onNum, onSel, onToggle, btnOf,
+    VIEWS, viewOf, setView, tb, tbSep, viewSeg, editorBar, popover, claim, release, closePopovers, masonry };
 })();

js/core/view-filter.js

@@ -1,53 +0,0 @@
-/*!
- * Tectum
- * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
- * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
- * Zie LICENTIE.md.
- */
-// ============================================================
-// core/view-filter.js — gedeelde "Weergave"-dropdown met vinkjes voor de
-// 3D-weergaven (woning, wand, vloer/dak). Vervangt de losse Aan/Uit-knoppen.
-// Plain script (geen ES-module).
-//
-//   const filter = createViewFilter(toolbarEl, [
-//     { key: 'beplating', label: 'Beplating', checked: true }, ...
-//   ], (state) => { ... });   // state = { beplating: true, ... }
-// ============================================================
-
-function createViewFilter(toolbar, items, onChange) {
-  const state = {};
-  items.forEach(it => { state[it.key] = it.checked !== false; });
-
-  const wrap = document.createElement('div');
-  wrap.className = 'view-filter';
-  wrap.innerHTML = `
-    <button type="button" class="btn-3d-toggle vf-btn"><i class="bi bi-eye"></i>Weergave<i class="bi bi-chevron-down"></i></button>
-    <div class="vf-menu">
-      ${items.map(it => `<label class="vf-item"><input type="checkbox" data-key="${it.key}" ${state[it.key] ? 'checked' : ''}> ${it.label}</label>`).join('')}
-    </div>`;
-  toolbar.insertBefore(wrap, toolbar.firstChild);
-
-  const menu = wrap.querySelector('.vf-menu');
-  const btn = wrap.querySelector('.vf-btn');
-  btn.addEventListener('click', (e) => {
-    e.stopPropagation();
-    menu.classList.toggle('open');
-    btn.classList.toggle('active', menu.classList.contains('open'));
-  });
-  menu.addEventListener('click', (e) => e.stopPropagation());
-  menu.addEventListener('change', (e) => {
-    const key = e.target.dataset.key;
-    if (!key) return;
-    state[key] = e.target.checked;
-    onChange(Object.assign({}, state));
-  });
-  // Klik buiten het menu sluit het (listener verdwijnt met het element).
-  const closeOnOutside = () => {
-    if (!document.body.contains(wrap)) { document.removeEventListener('click', closeOnOutside); return; }
-    menu.classList.remove('open');
-    btn.classList.remove('active');
-  };
-  document.addEventListener('click', closeOnOutside);
-
-  return { state: () => Object.assign({}, state) };
-}

js/core/view-layers.js

@@ -0,0 +1,115 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+
+window.ViewLayers = (() => {
+  // phase: bouwvolgorde voor de snelkeuze "Fase" (en IFC); lagen zonder phase blijven daarbij aan.
+  const LIST = [
+    { key: 'regelwerk', label: 'Regelwerk', icon: 'grid-3x3', phase: 0, hint: 'Vloer-, wand- en dakbalken, stalen nokbalk' },
+    { key: 'elektra', label: 'Elektra', icon: 'lightning-charge', phase: 1, hint: 'Meterkast, buizen, dozen, schakelaars en wcd\'s' },
+    { key: 'beplating', label: 'Beplating', icon: 'square', phase: 2, hint: 'Spaanplaat binnen, OSB vloer, plafond en dakbeschot, cementplaat buiten' },
+    { key: 'doek', label: 'Vochtdoek', icon: 'droplet', phase: 3, hint: 'Vochtdoek op de buitenzijde' },
+    { key: 'latwerk', label: 'Latwerk', icon: 'distribute-vertical', phase: 4, hint: 'Kruislat en trasraamplaat' },
+    { key: 'gevel', label: 'Gevelbekleding', icon: 'bricks', phase: 5, hint: 'Rabat, steenstrips, stuc, schoorsteen, sandwichpanelen' },
+    { key: 'kozijnen', label: 'Kozijnen', icon: 'window', phase: 5, hint: 'Kozijnen, deuren en glas' },
+    { key: 'dakbedekking', label: 'Dakbedekking', icon: 'house-up', phase: 5, hint: 'Dakleer of riet' },
+    { key: 'afwerking', label: 'Afwerking', icon: 'brush', phase: 6, hint: 'Vloerafwerking, verf, plafond, dakrand, dagkanten, logobord' },
+    { key: 'lampen', label: 'Verlichting', icon: 'lightbulb', phase: 6, hint: 'Gevellampen, spots en binnenverlichting' },
+    { key: 'inrichting', label: 'Inrichting', icon: 'lamp', phase: 6, hint: 'Sanitair, keuken, kasten, bed, zithoek' },
+    { key: 'ruimtes', label: 'Ruimtes', icon: 'bounding-box', phase: 6, hint: 'Ruimtes met functie, vloer en wandpanelen' },
+    { key: 'dak', label: 'Dak', icon: 'house', hint: 'Het hele dak met dakrand, overkapping en palen; uit om van boven in de woning te kijken' },
+    { key: 'maten', label: 'Maten', icon: 'rulers', hint: 'Maatvoering in de plattegrond' }
+  ];
+  const KEYS = LIST.map(l => l.key);
+  const PHASES = ['Regelwerk', 'Elektra', 'Beplating', 'Vochtdoek', 'Latwerk', 'Gevel & dak', 'Afgewerkt'];
+
+  const all = () => Object.fromEntries(KEYS.map(k => [k, true]));
+  const normalize = (layers) => Object.fromEntries(KEYS.map(k => [k, !layers || layers[k] !== false]));
+  const shows = (layers, key) => !layers || layers[key] !== false;
+  // Alles tot en met een bouwfase (0..6), zoals de vroegere bouwfase-schuif.
+  const upTo = (phase) => Object.fromEntries(LIST.map(l => [l.key, l.phase === undefined || l.phase <= phase]));
+  const phaseOf = (layers) => PHASES.findIndex((_, p) => LIST.every(l => l.phase === undefined || (l.phase <= p) === shows(layers, l.key)));
+
+  // Verbergt meshes met een van de materialen (ook afgeleide met userData.base), bijv. het regelwerk.
+  function hideByMaterial(group, materials) {
+    if (!group) return;
+    const set = new Set(materials.filter(Boolean));
+    group.traverse(o => {
+      if (!o.isMesh) return;
+      const m0 = Array.isArray(o.material) ? o.material[0] : o.material;
+      if (m0 && (set.has(m0) || set.has(m0.userData && m0.userData.base))) o.visible = false;
+    });
+  }
+
+  const GROUPS = [
+    ['Casco', ['regelwerk', 'elektra', 'beplating', 'doek', 'latwerk']],
+    ['Buiten', ['gevel', 'kozijnen', 'dakbedekking', 'dak']],
+    ['Binnen', ['afwerking', 'lampen', 'inrichting', 'ruimtes']],
+    ['Plattegrond', ['maten']]
+  ];
+
+  // De enige plek voor zichtbaarheid: knop "Lagen" in de werkbalk met een uitklappaneel.
+  // keys beperkt de lagen (wand-editor); extras zijn editor-eigen schakelaars, bijv. beplating binnen/buiten.
+  function createMenu(toolbar, o) {
+    const items = o.keys ? LIST.filter(l => o.keys.includes(l.key)) : LIST;
+    const extras = o.extras || [];
+    const extra = Object.fromEntries(extras.map(x => [x.key, x.checked !== false]));
+    const check = (attr, key, label, hint, ic) =>
+      `<label class="pop-check" title="${hint || ''}"><input type="checkbox" ${attr}="${key}">${ic ? `<i class="bi bi-${ic}"></i>` : ''}<span>${label}</span></label>`;
+    const wrap = document.createElement('div');
+    wrap.className = 'tb-pop-wrap';
+    wrap.innerHTML = `<button type="button" class="tb-btn" title="Zichtbaarheid van lagen in 2D en 3D"><i class="bi bi-layers"></i><span>Lagen</span><i class="bi bi-chevron-down tb-caret"></i></button>
+      <div class="tb-pop pop-layers">
+        ${items.length ? `<div class="pop-row">
+          <select class="pop-phase" title="Alles tot en met een bouwfase; Dak en Maten blijven zoals ze staan">
+            <option value="">Bouwfase…</option>${PHASES.map((p, i) => `<option value="${i}">${i + 1}. ${p}</option>`).join('')}
+          </select>
+          <button type="button" class="ui-btn" data-all>Alles</button>
+        </div>
+        <div class="pop-groups">${GROUPS.map(([label, keys]) => {
+          const g = items.filter(l => keys.includes(l.key));
+          return g.length ? `<div class="pop-group"><div class="pop-head">${label}</div>${g.map(l => check('data-layer', l.key, l.label, l.hint, l.icon)).join('')}</div>` : '';
+        }).join('')}</div>` : ''}
+        ${extras.length ? `<div class="pop-group"><div class="pop-head">${o.extrasLabel || 'Weergave'}</div>${extras.map(x => check('data-extra', x.key, x.label, x.hint)).join('')}</div>` : ''}
+      </div>`;
+    toolbar.appendChild(wrap);
+    const btn = wrap.querySelector('.tb-btn'), panel = wrap.querySelector('.tb-pop');
+    UI.popover(btn, panel);
+    let cur = normalize(o.layers);
+    const sel = panel.querySelector('.pop-phase');
+    const sync = () => {
+      panel.querySelectorAll('[data-layer]').forEach(c => { c.checked = cur[c.dataset.layer]; });
+      panel.querySelectorAll('[data-extra]').forEach(c => { c.checked = extra[c.dataset.extra]; });
+      if (sel) { const p = phaseOf(cur); sel.value = p >= 0 ? String(p) : ''; }
+      const hidden = items.some(l => !cur[l.key]) || extras.some(x => !extra[x.key]);
+      btn.classList.toggle('flag', hidden);
+    };
+    const emit = () => { sync(); o.onChange && o.onChange(Object.assign({}, cur)); };
+    panel.addEventListener('change', (e) => {
+      const t = e.target;
+      if (t.dataset.layer) { cur = Object.assign({}, cur, { [t.dataset.layer]: t.checked }); emit(); }
+      else if (t.dataset.extra) { extra[t.dataset.extra] = t.checked; sync(); o.onExtra && o.onExtra(Object.assign({}, extra)); }
+      else if (t === sel && sel.value !== '') {
+        const keep = Object.fromEntries(LIST.filter(l => l.phase === undefined).map(l => [l.key, cur[l.key]]));
+        cur = Object.assign(upTo(Number(sel.value)), keep);
+        emit();
+      }
+    });
+    // Alles = ook de editor-eigen schakelaars weer aan.
+    const all = panel.querySelector('[data-all]');
+    if (all) all.addEventListener('click', () => {
+      const extraOff = extras.some(x => !extra[x.key]);
+      extras.forEach(x => { extra[x.key] = true; });
+      cur = ViewLayers.all();
+      emit();
+      if (extraOff && o.onExtra) o.onExtra(Object.assign({}, extra));
+    });
+    sync();
+    return { el: wrap, set: (l) => { cur = normalize(l); sync(); } };
+  }
+
+  return { LIST, KEYS, PHASES, GROUPS, all, normalize, shows, upTo, phaseOf, hideByMaterial, createMenu };
+})();

js/core/walk-controls.js

@@ -4,30 +4,13 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// core/walk-controls.js — lopen in de 3D-weergave (first person).
-//   W/S of pijl omhoog/omlaag  vooruit/achteruit
-//   A/D                        opzij stappen
-//   pijl links/rechts          draaien
-//   Shift                      rennen
-//   slepen met de muis         rondkijken
-// Botsen (optioneel) en vloerhoogte komen van de aanroeper:
-//   opts.blocked(x, z)  -> true als je daar niet kunt staan (m); standaard nooit
-//   opts.floorAt(x, z)  -> hoogte van de ondergrond (m)
-//   opts.eye            -> ooghoogte boven de ondergrond (m, standaard 1,65)
-// Plain script (geen ES-module); gebruikt THREE.
-//
-//   const walk = createWalkControls(camera, domElement, opts);
-//   walk.start({ x, z, yaw });  walk.update(dt);  walk.stop();
-// ============================================================
 
 function createWalkControls(camera, domElement, opts) {
-  const o = Object.assign({ eye: 1.65, speed: 1.68, run: 3.84, turn: Math.PI / 2, blocked: () => false, floorAt: () => 0 }, opts || {});
+  const o = Object.assign({ eye: 1.65, speed: 2.1, run: 4.8, turn: Math.PI / 2, blocked: () => false, floorAt: () => 0 }, opts || {});
   const keys = new Set();
   let active = false;
   let x = 0, z = 0, yaw = 0, pitch = 0;
   let drag = null;
-  let speedFactor = 1; // bijv. 1,3 in de shooter-modus; reset bij start()
 
   const inField = () => ['INPUT', 'SELECT', 'TEXTAREA'].includes(document.activeElement && document.activeElement.tagName);
   const MOVE_KEYS = ['w', 'a', 's', 'd', 'arrowup', 'arrowdown', 'arrowleft', 'arrowright', 'shift'];
@@ -61,7 +44,6 @@ function createWalkControls(camera, domElement, opts) {
     camera.lookAt(camera.position.clone().add(dir));
   }
 
-  // Stap met botsen: eerst de hele stap, anders per as (langs een muur glijden).
   function step(dx, dz) {
     if (!o.blocked(x + dx, z + dz)) { x += dx; z += dz; return; }
     if (!o.blocked(x + dx, z)) x += dx;
@@ -72,17 +54,10 @@ function createWalkControls(camera, domElement, opts) {
     get active() { return active; },
     start(pose) {
       x = pose.x; z = pose.z; yaw = pose.yaw || 0; pitch = 0;
-      speedFactor = 1;
       keys.clear();
       active = true;
       apply();
     },
-    // Rondkijken van buitenaf (bijv. muis gevangen in core/shooter.js).
-    set speedFactor(f) { speedFactor = f; },
-    look(dYaw, dPitch) {
-      yaw += dYaw;
-      pitch = Math.max(-1.4, Math.min(1.4, pitch + dPitch));
-    },
     stop() { active = false; keys.clear(); drag = null; },
     update(dt) {
       if (!active) return;
@@ -92,9 +67,9 @@ function createWalkControls(camera, domElement, opts) {
       const f = (keys.has('w') || keys.has('arrowup') ? 1 : 0) - (keys.has('s') || keys.has('arrowdown') ? 1 : 0);
       const r = (keys.has('d') ? 1 : 0) - (keys.has('a') ? 1 : 0);
       if (f || r) {
-        const v = (keys.has('shift') ? o.run : o.speed) * speedFactor * t / Math.hypot(f, r);
-        const fx = Math.sin(yaw), fz = Math.cos(yaw); // vooruit
-        const rx = -fz, rz = fx;                        // rechts (kijkend langs +Z is rechts -X)
+        const v = (keys.has('shift') ? o.run : o.speed) * t / Math.hypot(f, r);
+        const fx = Math.sin(yaw), fz = Math.cos(yaw);
+        const rx = -fz, rz = fx;
         step((fx * f + rx * r) * v, (fz * f + rz * r) * v);
       }
       apply();

js/core/zip-writer.js

@@ -0,0 +1,70 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// ZIP zonder compressie (stored): meerdere bestanden in één download.
+
+window.ZipWriter = (() => {
+  const CRC = new Uint32Array(256);
+  for (let n = 0; n < 256; n++) {
+    let c = n;
+    for (let k = 0; k < 8; k++) c = c & 1 ? 0xedb88320 ^ (c >>> 1) : c >>> 1;
+    CRC[n] = c >>> 0;
+  }
+  function crc32(parts) {
+    let c = 0xffffffff;
+    parts.forEach(b => { for (let i = 0; i < b.length; i++) c = CRC[(c ^ b[i]) & 0xff] ^ (c >>> 8); });
+    return (c ^ 0xffffffff) >>> 0;
+  }
+
+  // files: [{ name, data: Uint8Array | Uint8Array[] }]
+  function build(files) {
+    const enc = new TextEncoder();
+    const out = [], central = [];
+    let offset = 0;
+    const d = new Date();
+    const time = (d.getHours() << 11) | (d.getMinutes() << 5) | (d.getSeconds() >> 1);
+    const date = ((d.getFullYear() - 1980) << 9) | ((d.getMonth() + 1) << 5) | d.getDate();
+    files.forEach(f => {
+      const parts = Array.isArray(f.data) ? f.data : [f.data];
+      const size = parts.reduce((a, b) => a + b.length, 0);
+      const name = enc.encode(f.name), crc = crc32(parts);
+      const head = (sig, extra) => {
+        const h = new DataView(new ArrayBuffer(extra ? 46 : 30));
+        let p = 0;
+        const u32 = (v) => { h.setUint32(p, v, true); p += 4; }, u16 = (v) => { h.setUint16(p, v, true); p += 2; };
+        u32(sig);
+        if (extra) u16(20);
+        u16(20); u16(0x0800); u16(0); u16(time); u16(date); u32(crc); u32(size); u32(size); u16(name.length); u16(0);
+        if (extra) { u16(0); u16(0); u16(0); u32(0); u32(offset); }
+        return new Uint8Array(h.buffer);
+      };
+      const local = head(0x04034b50, false);
+      central.push(head(0x02014b50, true), name);
+      out.push(local, name, ...parts);
+      offset += local.length + name.length + size;
+    });
+    const cdSize = central.reduce((a, b) => a + b.length, 0);
+    const end = new DataView(new ArrayBuffer(22));
+    end.setUint32(0, 0x06054b50, true);
+    end.setUint16(8, files.length, true); end.setUint16(10, files.length, true);
+    end.setUint32(12, cdSize, true); end.setUint32(16, offset, true);
+    return out.concat(central, [new Uint8Array(end.buffer)]);
+  }
+
+  function save(files, filename) {
+    const blob = new Blob(build(files), { type: 'application/zip' });
+    const url = URL.createObjectURL(blob);
+    const a = document.createElement('a');
+    a.href = url;
+    a.download = filename;
+    document.body.appendChild(a);
+    a.click();
+    document.body.removeChild(a);
+    URL.revokeObjectURL(url);
+  }
+
+  return { build, save };
+})();

js/cost/cost-csv.js

@@ -0,0 +1,199 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+
+window.CostCsv = (() => {
+  const BALK_RE = /^hout\.balk\.(\d+)x(\d+)$/;
+  const LISTS = {
+    intern: { url: 'kosten/intern.csv', label: 'Intern', pricesOnly: false },
+    leveranciers: { url: 'kosten/leveranciers.csv', label: 'Leveranciers', pricesOnly: true }
+  };
+  const listeners = [];
+  const empty = () => ({ source: null, name: null, loadedAt: null, values: {}, unknown: [], errors: [] });
+  const state = { intern: empty(), leveranciers: empty() };
+
+  function splitLine(line, sep) {
+    const out = [];
+    let cur = '', q = false;
+    for (let i = 0; i < line.length; i++) {
+      const ch = line[i];
+      if (q) {
+        if (ch === '"' && line[i + 1] === '"') { cur += '"'; i++; }
+        else if (ch === '"') q = false;
+        else cur += ch;
+      } else if (ch === '"') q = true;
+      else if (ch === sep) { out.push(cur.trim()); cur = ''; }
+      else cur += ch;
+    }
+    out.push(cur.trim());
+    return out;
+  }
+  function detectSep(header) {
+    const n = (c) => header.split(c).length;
+    return [';', '\t', ','].reduce((best, c) => n(c) > n(best) ? c : best, ';');
+  }
+  function parseNumber(s) {
+    let t = String(s || '').replace(/[^\d,.\-]/g, '');
+    if (!t) return NaN;
+    const c = t.lastIndexOf(','), d = t.lastIndexOf('.');
+    if (c >= 0 && d >= 0) t = c > d ? t.replace(/\./g, '').replace(',', '.') : t.replace(/,/g, '');
+    else if (c >= 0) t = t.replace(',', '.');
+    return parseFloat(t);
+  }
+  const normUnit = (u) => String(u || '').toLowerCase().replace(/\s+/g, '').replace(/^eur(o)?/, '€').replace(/\.$/, '').replace('m2', 'm²').replace('m3', 'm³');
+  const COLS = {
+    code: ['code', 'sleutel', 'id'],
+    value: ['waarde', 'prijs', 'value', 'price'],
+    unit: ['eenheid', 'unit'],
+    label: ['omschrijving', 'naam', 'description'],
+    supplier: ['leverancier', 'supplier'],
+    article: ['artikelnummer', 'artikel', 'sku'],
+    updated: ['bijgewerkt', 'datum', 'date', 'updated']
+  };
+
+  const isPrice = (it) => !it.options && /^€/.test(it.unit || '') && it.unit !== '€/u';
+  function itemFor(code) {
+    if (BALK_RE.test(code)) return { unit: '€/m', price: true };
+    const [g, k] = code.split('.');
+    const it = window.COST_DEFAULTS[g] && window.COST_DEFAULTS[g].items[k];
+    return it ? Object.assign({ price: isPrice(it) }, it) : null;
+  }
+  function optionKey(it, s) {
+    const t = String(s || '').trim().toLowerCase();
+    return Object.keys(it.options).find(k => k.toLowerCase() === t || String(it.options[k]).toLowerCase() === t);
+  }
+
+  function parse(text, list) {
+    const pricesOnly = LISTS[list].pricesOnly;
+    const lines = String(text).replace(/^/, '').split(/\r?\n/);
+    const hi = lines.findIndex(l => l.trim() && !l.trim().startsWith('#'));
+    if (hi < 0) return { values: {}, unknown: [], errors: [] };
+    const sep = detectSep(lines[hi]);
+    const head = splitLine(lines[hi], sep).map(h => h.toLowerCase());
+    const col = {};
+    Object.entries(COLS).forEach(([k, names]) => { col[k] = head.findIndex(h => names.includes(h)); });
+    if (col.code < 0 || col.value < 0) throw new Error('kolommen "code" en "waarde" (of "prijs") ontbreken');
+    const values = {}, unknown = [], errors = [];
+    for (let i = hi + 1; i < lines.length; i++) {
+      if (!lines[i].trim() || lines[i].trim().startsWith('#')) continue;
+      const f = splitLine(lines[i], sep), get = (k) => col[k] >= 0 ? (f[col[k]] || '') : '';
+      const code = get('code'), raw = get('value'), line = i + 1;
+      if (!code) continue;
+      const it = itemFor(code);
+      if (!it) { unknown.push({ code, line, label: get('label') }); continue; }
+      if (it.price !== pricesOnly) { errors.push(`regel ${line}: ${code} hoort in ${it.price ? 'leveranciers.csv' : 'intern.csv'}`); continue; }
+      let value;
+      if (it.options) {
+        value = optionKey(it, raw);
+        if (value === undefined) { errors.push(`regel ${line}: ${code}: "${raw}" is geen keuze (${Object.keys(it.options).join(', ')})`); continue; }
+      } else {
+        value = parseNumber(raw);
+        if (!(isFinite(value) && value >= 0)) { errors.push(`regel ${line}: ${code}: geen geldig getal "${raw}"`); continue; }
+        if (get('unit') && normUnit(get('unit')) !== normUnit(it.unit)) { errors.push(`regel ${line}: ${code}: eenheid "${get('unit')}", verwacht ${it.unit}`); continue; }
+      }
+      const prev = values[code];
+      if (prev && (!pricesOnly || prev.value <= value)) {
+        if (!pricesOnly) errors.push(`regel ${line}: ${code} staat ook op regel ${prev.line}; die telt`);
+        continue;
+      }
+      values[code] = { value, unit: it.unit || '', label: get('label'), supplier: get('supplier'), article: get('article'), updated: get('updated'), line };
+    }
+    return { values, unknown, errors };
+  }
+
+  const notify = () => listeners.forEach(fn => fn());
+  function apply(list, text, source, name, loadedAt) {
+    try {
+      state[list] = Object.assign({ source, name, loadedAt }, parse(text, list));
+    } catch (e) {
+      state[list] = Object.assign(empty(), { source, name, loadedAt, errors: [e.message] });
+    }
+  }
+  function loadList(list) {
+    const url = LISTS[list].url;
+    return fetch(url, { cache: 'no-store' })
+      .then(r => r.ok ? r.text().then(t => apply(list, t, 'server', url, r.headers.get('last-modified') || new Date().toISOString())) : null)
+      .catch(() => null);
+  }
+  function load() {
+    return Promise.all(Object.keys(LISTS).map(loadList)).then(notify);
+  }
+  function loadText(list, text, name) {
+    parse(text, list);
+    apply(list, text, 'tijdelijk', name, new Date().toISOString());
+    notify();
+  }
+  function reload(list) {
+    state[list] = empty();
+    return loadList(list).then(notify);
+  }
+
+  const entry = (list, code) => state[list].values[code] || null;
+  const labelOf = (code, fallback) => (entry('intern', code) || entry('leveranciers', code) || {}).label || fallback;
+  const balkKey = (w, h) => `${Math.round(Math.min(w, h))}x${Math.round(Math.max(w, h))}`;
+  function overlay(list, values) {
+    Object.entries(state[list].values).forEach(([code, e]) => {
+      const [g, k] = code.split('.');
+      if (values[g] && k in values[g]) values[g][k] = e.value;
+    });
+    return values;
+  }
+  function balken(list) {
+    const out = {};
+    Object.entries(state[list].values).forEach(([code, e]) => {
+      const m = code.match(BALK_RE);
+      if (m) out[balkKey(+m[1], +m[2])] = e.value;
+    });
+    return out;
+  }
+  function status(list) {
+    const s = state[list];
+    return { url: LISTS[list].url, label: LISTS[list].label, source: s.source, name: s.name, loadedAt: s.loadedAt, count: Object.keys(s.values).length, unknown: s.unknown.slice(), errors: s.errors.slice() };
+  }
+  function onChange(fn) { listeners.push(fn); return () => { const i = listeners.indexOf(fn); if (i >= 0) listeners.splice(i, 1); }; }
+
+  function template(list, values, balkMaten) {
+    const pricesOnly = LISTS[list].pricesOnly;
+    const num = (v) => typeof v === 'number' ? String(Math.round(v * 10000) / 10000).replace('.', ',') : v;
+    const rows = [pricesOnly ? ['code', 'omschrijving', 'eenheid', 'prijs', 'leverancier', 'artikelnummer', 'bijgewerkt'] : ['code', 'omschrijving', 'eenheid', 'waarde']];
+    const row = (code, label, unit, v) => {
+      const e = entry(list, code) || {};
+      rows.push(pricesOnly ? [code, label, unit, num(v), e.supplier || '', e.article || '', e.updated || ''] : [code, label, unit, num(v)]);
+    };
+    Object.entries(window.COST_DEFAULTS).forEach(([g, grp]) => Object.entries(grp.items).forEach(([k, it]) => {
+      if (pricesOnly === isPrice(it)) row(`${g}.${k}`, labelOf(`${g}.${k}`, it.label), it.unit || '', values[g][k]);
+    }));
+    if (!pricesOnly) return finish(rows);
+    const have = balken(list), maten = (balkMaten || []).concat(Object.keys(have).map(k => k.split('x').map(Number)));
+    const seen = new Set();
+    maten.forEach(([w, h]) => {
+      const key = balkKey(w, h);
+      if (seen.has(key)) return;
+      seen.add(key);
+      const perM = have[key] !== undefined ? have[key] : w * h / 1e6 * values.hout.constructieM3;
+      row(`hout.balk.${key}`, labelOf(`hout.balk.${key}`, `Constructiehout vuren C24 ${key.replace('x', '×')}`), '€/m', perM);
+    });
+    return finish(rows);
+  }
+  function changes(values, base) {
+    const num = (v) => typeof v === 'number' ? String(Math.round(v * 10000) / 10000).replace('.', ',') : v;
+    const rows = [['code', 'omschrijving', 'eenheid', 'waarde', 'standaard']];
+    Object.entries(window.COST_DEFAULTS).forEach(([g, grp]) => Object.entries(grp.items).forEach(([k, it]) => {
+      if (isPrice(it) || values[g][k] === base[g][k]) return;
+      rows.push([`${g}.${k}`, labelOf(`${g}.${k}`, it.label), it.unit || '', num(values[g][k]), num(base[g][k])]);
+    }));
+    return rows.length > 1 ? finish(rows) : null;
+  }
+  // BOM: Excel/LibreOffice herkennen dan UTF-8 (€, ², ×).
+  function finish(rows) {
+    const q = (s) => /[;"\n]/.test(s) ? `"${String(s).replace(/"/g, '""')}"` : s;
+    return '\uFEFF' + rows.map(r => r.map(q).join(';')).join('\n') + '\n';
+  }
+
+  return { LISTS, isPrice, load, loadText, reload, entry, labelOf, overlay, balken, balkKey, status, onChange, template, changes, parse };
+})();
+
+CostCsv.load();

js/cost/cost-defaults.js

@@ -4,30 +4,13 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// cost/cost-defaults.js — STANDAARD kosten en tijden (datafile).
-//
-// Dit zijn de fabrieksinstellingen. Aanpassen kan op twee manieren:
-//   1. in de app: menu Instellingen > Kosten & tijden (opgeslagen in deze
-//      browser, exporteren/importeren als JSON);
-//   2. hier in dit bestand (geldt dan voor iedereen als nieuwe standaard).
-//      Tip: exporteer in de app en neem de waarden hier over.
-//
-// Een JS-bestand i.p.v. JSON omdat de app ook via file:// draait (fetch van
-// lokale bestanden werkt daar niet).
-//
-// Opbouw: groep -> items. Elk item: { label, unit, value } of met
-// options: { sleutel: 'tekst' } voor een keuze. Nieuwe items verschijnen
-// vanzelf in het instellingenvenster; de berekening (CostModel) moet ze
-// natuurlijk wel gebruiken. Bedragen excl. btw. Tijden in seconden tenzij
-// anders vermeld. LET OP: de getallen zijn voorlopige schattingen.
-// ============================================================
+// Alleen noodwaarden: de echte waarden staan in kosten/intern.csv en kosten/leveranciers.csv.
 
 window.COST_DEFAULTS = {
   arbeid: {
     label: 'Arbeid',
     items: {
-      uurloon: { label: 'Uurloon productie (all-in)', unit: '€/u', value: 45 },
+      uurloon: { label: 'Uurloon productie (all-in)', unit: '€/u', value: 55 },
       bezetting: { label: 'Bezetting per productiestap (heftruck, vegen, aangeven): gemiddeld personeel', unit: 'man', value: 2.2 },
       toeslagUren: { label: 'Toeslag indirecte uren (klaarleggen, opruimen, intern transport)', unit: '%', value: 10 },
       qa: { label: 'QA (laatste aanpassingen, klantcontact) over de totale werktijd', unit: '%', value: 4 }
@@ -38,7 +21,6 @@ window.COST_DEFAULTS = {
     label: 'Zagen',
     items: {
       methode: { label: 'Zaagmethode', options: { robot: 'Zaagrobot', hand: 'Handmatig' }, value: 'robot' },
-      // Machinetijd testontwerp (409 stuks, 818 sneden): ~2 u 55 min.
       robotSnede: { label: 'Robot: tijd per haakse snede', unit: 's', value: 5 },
       robotSchuin: { label: 'Robot: extra tijd per schuine snede', unit: 's', value: 2.5 },
       robotStuk: { label: 'Robot: handling per stuk (invoer, uitvoer, etiket)', unit: 's', value: 15 },
@@ -111,7 +93,9 @@ window.COST_DEFAULTS = {
       rabatM2: { label: 'Rabat (gevelbekleding)', unit: '€/m²', value: 35 },
       rabatMontage: { label: 'Montage rabat', unit: 's/m²', value: 600 },
       steenM2: { label: 'Steenstrips (gevel + trasraam)', unit: '€/m²', value: 60 },
-      steenMontage: { label: 'Montage steenstrips', unit: 's/m²', value: 1800 }
+      steenMontage: { label: 'Montage steenstrips', unit: 's/m²', value: 1800 },
+      stucM2: { label: 'Stucwerk gevel (wapening + sierpleister op cementgebonden plaat)', unit: '€/m²', value: 45 },
+      stucMontage: { label: 'Stucwerk aanbrengen (wapenen, pleisteren)', unit: 's/m²', value: 1500 }
     }
   },
 
@@ -131,7 +115,15 @@ window.COST_DEFAULTS = {
       onderplaatM2: { label: 'Onderplaat boeideel', unit: '€/m²', value: 30 },
       onderplaatMontage: { label: 'Montage onderplaat', unit: 's/m²', value: 900 },
       daktrimM: { label: 'Daktrim', unit: '€/m', value: 12 },
-      daktrimMontage: { label: 'Montage daktrim', unit: 's/m', value: 300 }
+      daktrimMontage: { label: 'Montage daktrim', unit: 's/m', value: 300 },
+      staalKg: { label: 'Stalen nokbalk IPE S235 (op maat gezaagd, geboord, gegrond)', unit: '€/kg', value: 2.9 },
+      nokOplegging: { label: 'Oplegging nokbalk (stalen schoen + bouten), 2 per balk', unit: '€/st.', value: 45 },
+      nokPlaatsen: { label: 'Stalen nokbalk plaatsen, stellen en vastzetten', unit: 's', value: 2700 },
+      nokVulhoutMontage: { label: 'Vulhout in de holling van de nokbalk aanbrengen (beide zijden)', unit: 's/m', value: 240 },
+      nokPersoneel: { label: 'Personeel bij plaatsen nokbalk (i.p.v. de bezetting)', unit: 'man', value: 3 },
+      paalHoutM3: { label: 'Paalhout overkapping (eiken, geschaafd)', unit: '€/m³', value: 2400 },
+      paalvoet: { label: 'Paalvoet verzinkt, verstelbaar (incl. ankers)', unit: '€/st.', value: 40 },
+      paalMontage: { label: 'Paal plaatsen: stellen, aftoppen, vastzetten aan het dak', unit: 's/st.', value: 2700 }
     }
   },
 
@@ -145,16 +137,51 @@ window.COST_DEFAULTS = {
     }
   },
 
+  afwerking: {
+    label: 'Afwerking ruimtes',
+    items: {
+      valsPlafondM2: { label: 'Vals plafond (regelwerk + gipsplaat, afgewerkt)', unit: '€/m²', value: 38 },
+      valsPlafondMontage: { label: 'Montage vals plafond', unit: 's/m²', value: 1800 },
+      fiboM2: { label: 'FIBO-wandpaneel (incl. profielen en kit)', unit: '€/m²', value: 70 },
+      fiboMontage: { label: 'Montage FIBO-wandpaneel', unit: 's/m²', value: 1500 }
+    }
+  },
+
   kozijnen: {
     label: 'Kozijnen',
     items: {
       raamM2: { label: 'Raamkozijn incl. glas', unit: '€/m²', value: 450 },
       deur: { label: 'Binnen-/buitendeur incl. kozijn', unit: '€/st.', value: 900 },
       voordeur: { label: 'Voordeur incl. kozijn', unit: '€/st.', value: 1800 },
+      schuifdeurBlad: { label: 'Schuifdeur per blad (blad, rail of pocket, beslag, aftimmering)', unit: '€/st.', value: 650 },
       montage: { label: 'Montage per kozijn', unit: 's', value: 5400 }
     }
   },
 
+  inrichting: {
+    label: 'Inrichting',
+    items: {
+      personeel: { label: 'Personeel bij inrichting (installateur/monteur, i.p.v. de bezetting)', unit: 'man', value: 1 },
+      toilet: { label: 'Wandcloset met inbouwreservoir, voorzetwand en bedieningsplaat', unit: '€/st.', value: 650 },
+      toiletMontage: { label: 'Montage wandcloset (reservoir, voorzetwand, afmonteren)', unit: 's', value: 10800 },
+      fontein: { label: 'Fontein met kraan en sifon', unit: '€/st.', value: 220 },
+      fonteinMontage: { label: 'Montage fontein', unit: 's', value: 3600 },
+      wastafel: { label: 'Badmeubel met wastafel, kraan en spiegel', unit: '€/st.', value: 850 },
+      wastafelMontage: { label: 'Montage badmeubel', unit: 's', value: 5400 },
+      douche: { label: 'Inloopdouche (douchegoot, glaswand, regendouche-set)', unit: '€/st.', value: 1450 },
+      doucheMontage: { label: 'Montage inloopdouche (goot, afschot, glaswand, kraan)', unit: 's', value: 14400 },
+      keukenM: { label: 'Keukenblok (kasten, werkblad, spoelbak, apparatuur) per strekkende meter', unit: '€/m', value: 1500 },
+      keukenMontage: { label: 'Montage keukenblok', unit: 's/m', value: 3600 },
+      kookeilandM: { label: 'Kookeiland (kasten, werkblad) per strekkende meter', unit: '€/m', value: 1300 },
+      kookeilandMontage: { label: 'Montage kookeiland', unit: 's/m', value: 3600 },
+      kookplaat: { label: 'Inductiekookplaat 4 zones', unit: '€/st.', value: 650 },
+      kastM: { label: 'Kledingkast / inbouwkast per strekkende meter', unit: '€/m', value: 550 },
+      kastMontage: { label: 'Montage kast', unit: 's/m', value: 1800 },
+      boiler: { label: 'Elektrische boiler 80 l incl. inlaatcombinatie', unit: '€/st.', value: 600 },
+      boilerMontage: { label: 'Montage boiler', unit: 's', value: 7200 }
+    }
+  },
+
   verlichting: {
     label: 'Verlichting',
     items: {
@@ -165,8 +192,6 @@ window.COST_DEFAULTS = {
     }
   },
 
-  // Indicatieve groothandelsprijzen (excl. btw) en tijden; zie ElektraModel
-  // voor de hoeveelheden (strekkende meters per leidingtype, boorgaten, dozen).
   elektra: {
     label: 'Elektra',
     items: {
@@ -216,9 +241,9 @@ window.COST_DEFAULTS = {
   bedrijf: {
     label: 'Afschrijving & bedrijfskosten',
     items: {
-      machines: { label: 'Afschrijving machines (zaagrobot, gereedschap, inrichting) per productie-uur', unit: '€/u', value: 8 },
-      slijtage: { label: 'Slijtage en verbruik gereedschap (zaagbladen, bits, accu’s) per productie-uur', unit: '€/u', value: 2 },
-      huisvesting: { label: 'Huisvesting productiehal (huur, energie) per productie-uur', unit: '€/u', value: 6 },
+      machines: { label: 'Afschrijving machines (zaagrobot, gereedschap, inrichting) per uur', unit: '€/u', value: 8 },
+      slijtage: { label: 'Slijtage en verbruik gereedschap (zaagbladen, bits, accu’s) per uur', unit: '€/u', value: 2 },
+      huisvesting: { label: 'Huisvesting productiehal (huur, energie) per uur', unit: '€/u', value: 6 },
       transportUnit: { label: 'Transport per unit naar de bouwplaats', unit: '€/unit', value: 750 },
       kraan: { label: 'Kraan voor plaatsen woning', unit: '€', value: 1200 }
     }

js/cost/cost-model.js

@@ -4,38 +4,20 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// cost/cost-model.js — CostModel: ENIGE bron van de kostenberekening
-// (materiaal + arbeid). Geen DOM. Rekent op de doorgerekende woning
-// (HouseModel.computeParts + computeTotals) met de kosten/tijden uit
-// COST_DEFAULTS (cost-defaults.js) plus de eigen instellingen van de
-// gebruiker (localStorage, instellingenvenster cost-settings.js).
-//
-// Opbouw: per element (wandstuk, vloer, dak, woning-breed) regels
-//   { cat, act, label, qty, unit, mat (€), sec (s arbeid) }
-// cat = materiaalgroep, act = werkzaamheid. Opgeteld per element, per unit
-// en voor de woning; daarna opslagen (indirecte uren, materiaal, marge, btw).
-//
-// Plain script, geladen na house-model.js en cost-defaults.js.
-// ============================================================
 
 window.CostModel = (() => {
-  const STORAGE_KEY = 'tectum.costs';
   const listeners = [];
+  let session = {};
+  try { localStorage.removeItem('tectum.costs'); localStorage.removeItem('tectum.leveranciers'); } catch (e) { /* oude browseropslag */ }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Instellingen: standaard (COST_DEFAULTS) + eigen waarden (localStorage).
-  // values = { groep: { sleutel: waarde } }.
-  // ------------------------------------------------------------
   function defaultValues() {
     const v = {};
     Object.entries(window.COST_DEFAULTS).forEach(([g, grp]) => {
       v[g] = {};
       Object.entries(grp.items).forEach(([k, it]) => { v[g][k] = it.value; });
     });
-    return v;
+    return CostCsv.overlay('intern', v);
   }
-  // Alleen bekende sleutels met een geldig type overnemen.
   function mergeValues(base, over) {
     const v = JSON.parse(JSON.stringify(base));
     Object.entries(over || {}).forEach(([g, items]) => {
@@ -49,36 +31,40 @@ window.CostModel = (() => {
     });
     return v;
   }
-  function readOverrides() {
-    try { return JSON.parse(localStorage.getItem(STORAGE_KEY) || '{}') || {}; } catch (e) { return {}; }
+  const listed = (g, k) => !!CostCsv.entry('leveranciers', `${g}.${k}`);
+  function getSettings(opts) {
+    const own = mergeValues(defaultValues(), session);
+    const v = opts && opts.leveranciers === false ? own : CostCsv.overlay('leveranciers', own);
+    v.balken = CostCsv.balken('leveranciers');
+    return v;
   }
-  function getSettings() { return mergeValues(defaultValues(), readOverrides()); }
-  // Slaat alleen de afwijkingen van de standaard op.
   function saveSettings(values) {
     const def = defaultValues(), diff = {};
     Object.entries(mergeValues(def, values)).forEach(([g, items]) => Object.entries(items).forEach(([k, val]) => {
-      if (val !== def[g][k]) (diff[g] = diff[g] || {})[k] = val;
+      if (val !== def[g][k] && !listed(g, k)) (diff[g] = diff[g] || {})[k] = val;
     }));
-    try { localStorage.setItem(STORAGE_KEY, JSON.stringify(diff)); } catch (e) { /* geen opslag: alleen deze sessie */ }
+    session = diff;
     listeners.forEach(fn => fn());
   }
-  function resetSettings() { saveSettings(defaultValues()); }
   function onChange(fn) { listeners.push(fn); return () => { const i = listeners.indexOf(fn); if (i >= 0) listeners.splice(i, 1); }; }
+  CostCsv.onChange(() => listeners.forEach(fn => fn()));
 
-  // Export/import (JSON-bestand): altijd de volledige set waarden.
-  function exportJson(values) {
-    return { type: 'tectum-costs', version: 1, exportedAt: new Date().toISOString(), values: mergeValues(defaultValues(), values) };
-  }
-  function importJson(obj) {
-    if (!obj || obj.type !== 'tectum-costs' || typeof obj.values !== 'object') throw new Error('geen Tectum-kostenbestand');
-    return mergeValues(defaultValues(), obj.values);
+  function importFile(text) {
+    if (/^\s*\{/.test(text)) {
+      const obj = JSON.parse(text);
+      if (!obj || obj.type !== 'tectum-costs' || typeof obj.values !== 'object') throw new Error('geen Tectum-kostenbestand');
+      return mergeValues(defaultValues(), obj.values);
+    }
+    const r = CostCsv.parse(text, 'intern'), over = {};
+    Object.entries(r.values).forEach(([code, e]) => {
+      const [g, k] = code.split('.');
+      if (window.COST_DEFAULTS[g]) (over[g] = over[g] || {})[k] = e.value;
+    });
+    return mergeValues(defaultValues(), over);
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Berekening
-  // ------------------------------------------------------------
-  const CAT_ORDER = ['Hout', 'Schroeven', 'Plaatwerk', 'Isolatie', 'Gevel', 'Dak', 'Vloer', 'Kozijnen', 'Verlichting', 'Elektra'];
-  const ACT_ORDER = ['Zagen', 'Regelwerk monteren', 'Wanden plaatsen', 'Plaatwerk', 'Isoleren', 'Gevel', 'Latwerk', 'Dak', 'Vloer', 'Kozijnen', 'Verlichting', 'Elektra'];
+  const CAT_ORDER = ['Hout', 'Staal', 'Schroeven', 'Plaatwerk', 'Isolatie', 'Gevel', 'Dak', 'Vloer', 'Kozijnen', 'Afwerking', 'Inrichting', 'Verlichting', 'Elektra'];
+  const ACT_ORDER = ['Zagen', 'Regelwerk monteren', 'Wanden plaatsen', 'Plaatwerk', 'Isoleren', 'Gevel', 'Latwerk', 'Dak', 'Vloer', 'Kozijnen', 'Afwerking', 'Inrichting', 'Verlichting', 'Elektra'];
   const VERTICAL_KINDS = ['verticale balk', 'kreupele stijl'];
   const DORPEL_KINDS = ['bovendorpel', 'onderdorpel'];
 
@@ -86,20 +72,16 @@ window.CostModel = (() => {
     const S = settings || getSettings();
     const elements = [];
     const newEl = (element, label, unit) => { const el = { element, label, unit, lines: [] }; elements.push(el); return el; };
-    // sec = tijd voor één persoon; crew = personeel bij die stap (standaard
-    // de gemiddelde bezetting per productiestap). Opgeslagen sec = manuren.
+    // sec = tijd voor één persoon; opgeslagen sec = manuren (× crew).
     const add = (el, cat, act, label, qty, unit, mat, sec, crew) => {
       if (!(qty > 0)) return;
       const c = sec ? (crew !== undefined ? crew : S.arbeid.bezetting) : 0;
-      // clock = doorlooptijd van de stap (s), voor afschrijving/huisvesting.
+      // clock = doorlooptijd van de stap (klokuren), voor afschrijving/huisvesting.
       el.lines.push({ cat, act, label, qty, unit, mat: mat || 0, sec: (sec || 0) * c, clock: c ? sec : 0, crew: c });
     };
 
-    // --- Gedeelde rekenregels ---
     const Z = S.zagen, V = S.verbinden, P = S.plaat;
     const sawFactor = Z.methode === 'hand' ? Z.handFactor : 1;
-    // Zaagtijd van één stuk (s): handling + sneden (+ extra per schuine snede).
-    // saw: totalen voor het zaagoverzicht (robot- en handtijd, los van de keuze).
     const saw = { pieces: 0, cuts: 0, angled: 0, robotSec: 0 };
     const sawSec = (cutAngles, count = 1) => {
       const ca = cutAngles || [0, 0], angled = ca.filter(a => a !== 0).length;
@@ -109,39 +91,40 @@ window.CostModel = (() => {
     };
     const sawLabel = Z.methode === 'hand' ? 'Zagen (handmatig)' : 'Zagen (robot)';
     const jointSec = V.eersteSchroef + Math.max(0, V.schroevenPerVerbinding - 1) * V.volgendeSchroef;
-    // Constructie monteren (lijmen + schroeven): schroeftijd x V.monteerFactor,
-    // met V.personeel man (manuren), op het dak factor V.dakFactor (roof = true).
     const addJoints = (el, joints, label, roof) => {
       const n = joints * V.schroevenPerVerbinding;
       const f = V.monteerFactor * (roof ? V.dakFactor : 1);
-      add(el, 'Schroeven', 'Regelwerk monteren', `${label} monteren, lijmen + schroeven (${joints} verb. × ${V.schroevenPerVerbinding}, ×${V.monteerFactor}${roof ? `, dak ×${V.dakFactor}` : ''})`, n, 'st.', n * V.prijsPer1000 / 1000, joints * jointSec * f, V.personeel);
+      add(el, 'Schroeven', 'Regelwerk monteren', `${label} monteren, lijmen + schroeven`, n, 'st.', n * V.prijsPer1000 / 1000, joints * jointSec * f, V.personeel);
     };
-    // Plaat: materiaal + montage + plaatschroeven.
     const addSheet = (el, cat, label, m2, priceM2, montageSecM2) => {
       if (!(m2 > 0)) return;
       add(el, cat, 'Plaatwerk', label, m2, 'm²', m2 * priceM2, m2 * montageSecM2);
       const n = Math.ceil(m2 * P.schroevenPerM2);
       add(el, 'Schroeven', 'Plaatwerk', `Plaatschroeven ${label.toLowerCase()}`, n, 'st.', n * P.plaatschroefPer1000 / 1000, n * P.tijdPerPlaatschroef);
     };
-    // Snijverlies wandbalken (inkoop in handelslengtes, hele woning).
     const waste = totals.purchaseStockMM > 0 ? totals.purchaseWasteMM / Math.max(1, totals.purchaseStockMM - totals.purchaseWasteMM) : 0;
 
+    const balken = S.balken || {};
+    const woodCost = (w, h, lengthM) => {
+      const perM = balken[CostCsv.balkKey(w, h)];
+      return perM !== undefined ? lengthM * perM : w * h / 1e6 * lengthM * S.hout.constructieM3;
+    };
+    const joistWoodCost = (m3, sec) => sec && sec.joistW && sec.joistH ? woodCost(sec.joistW, sec.joistH, m3 / (sec.joistW * sec.joistH / 1e6)) : m3 * S.hout.constructieM3;
+
     const fmtM = (v) => v.toLocaleString('nl-NL', { maximumFractionDigits: 1 });
-    // --- Wandstukken (buiten + binnen/naad) ---
     const seenOpenings = new Set(); // naadwand: openingen één keer (beide delen hebben dezelfde deur)
     function wallElement(p, unitId) {
       const el = newEl(p.element, p.label, unitId);
       const bom = WallModel.computeBOM(p.config, p.frame);
       const woodM3 = bom.reduce((a, b) => a + b.width * b.depth * b.length, 0) / 1e9;
-      add(el, 'Hout', 'Zagen', `Regelwerk ${bom.length} st. (incl. ${Math.round(waste * 100)}% snijverlies)`, woodM3 * (1 + waste), 'm³', woodM3 * (1 + waste) * S.hout.constructieM3, 0);
+      const woodMat = bom.reduce((a, b) => a + woodCost(b.width, b.depth, b.length / 1000), 0);
+      add(el, 'Hout', 'Zagen', `Regelwerk ${bom.length} st.`, woodM3 * (1 + waste), 'm³', woodMat * (1 + waste), 0);
       const cuts = bom.reduce((a, b) => a + (b.cutAngles || [0, 0]).length, 0);
       add(el, 'Hout', 'Zagen', `${sawLabel}: ${bom.length} stuks`, cuts, 'sneden', 0, bom.reduce((a, b) => a + sawSec(b.cutAngles), 0));
       const verticals = bom.filter(b => VERTICAL_KINDS.includes(b.kind)).length;
       const dorpels = bom.filter(b => DORPEL_KINDS.includes(b.kind)).length;
       const topPlates = bom.filter(b => b.kind === 'bovenregel').length;
       addJoints(el, 2 * verticals + 2 * dorpels + Math.max(0, topPlates - 1), 'Stijlen/dorpels');
-      // Dubbele stijlen (deur, hoek: twee stijlen tegen elkaar): verticaal
-      // elke V.dubbelAfstand mm een schroef over de gezamenlijke lengte.
       const studs = bom.filter(b => VERTICAL_KINDS.includes(b.kind)).sort((a, b) => a.x - b.x);
       let dblScrews = 0, dblPairs = 0;
       for (let i = 1; i < studs.length; i++) {
@@ -152,10 +135,10 @@ window.CostModel = (() => {
         dblPairs++;
         dblScrews += Math.max(2, Math.floor(ov / V.dubbelAfstand));
       }
-      add(el, 'Schroeven', 'Regelwerk monteren', `Dubbele stijlen ${dblPairs}× (schroef elke ${V.dubbelAfstand} mm, ×${V.monteerFactor})`, dblScrews, 'st.',
+      add(el, 'Schroeven', 'Regelwerk monteren', `Dubbele stijlen ${dblPairs}×`, dblScrews, 'st.',
         dblScrews * V.prijsPer1000 / 1000, dblScrews * V.volgendeSchroef * V.monteerFactor, V.personeel);
       const M = S.montage;
-      add(el, 'Hout', 'Wanden plaatsen', `Plaatsen en vastzetten (${M.muurVastzetten} min)`, 1, 'sectie', 0, M.muurVastzetten * 60, M.muurPersoneel);
+      add(el, 'Hout', 'Wanden plaatsen', 'Plaatsen en vastzetten', 1, 'sectie', 0, M.muurVastzetten * 60, M.muurPersoneel);
 
       const st = p.stats || {};
       addSheet(el, 'Plaatwerk', 'Spaanplaat', (st.spaanplaatAreaM2 || 0) + (st.spaanplaatBuitenAreaM2 || 0), P.spaanplaatM2, P.spaanplaatMontage);
@@ -168,14 +151,14 @@ window.CostModel = (() => {
 
       const G = S.gevel;
       const doek = st.doekAreaM2 || 0;
-      // Montage per strekkende meter wand (breedte van het stuk).
       const doekM = doek > 0 ? p.place.width / 1000 : 0;
       add(el, 'Gevel', 'Gevel', `Vochtdoek (${fmtM(doekM)} m¹ wand)`, doek, 'm²', doek * G.vochtdoekM2, doekM * G.vochtdoekMontageM);
-      // Rabat over het doek, boven het trasraam (gevelvlak uit WallModel).
       const rabat = p.buitenMateriaal === 'vochtdoek' ? (st.rabatAreaM2 || 0) : 0;
       add(el, 'Gevel', 'Gevel', 'Rabat', rabat, 'm²', rabat * G.rabatM2, rabat * G.rabatMontage);
       const steen = (st.stoneAreaM2 || 0) + (st.trasraamStoneAreaM2 || 0);
       add(el, 'Gevel', 'Gevel', 'Steenstrips', steen, 'm²', steen * G.steenM2, steen * G.steenMontage);
+      const stuc = st.stucAreaM2 || 0;
+      add(el, 'Gevel', 'Gevel', 'Stucwerk', stuc, 'm²', stuc * (G.stucM2 || 0), stuc * (G.stucMontage || 0));
       const latM = st.battenLengthM || 0;
       add(el, 'Hout', 'Latwerk', `Latwerk (${st.battenCount || 0} latten inkoop, ${st.battenPieces || 0} stukken)`, latM, 'm', latM * S.hout.latwerkM,
         (st.battenPieces || 0) * S.hout.latStukMontage + latM * S.hout.latMeterMontage);
@@ -184,8 +167,12 @@ window.CostModel = (() => {
       const opKey = p.seam ? `iw${p.id}` : null;
       if (!opKey || !seenOpenings.has(opKey)) {
         if (opKey) seenOpenings.add(opKey);
-        (p.config.openings || []).forEach(op => {
-          if (op.type === 'raam') {
+        (p.config.openings || []).filter(op => op.type !== 'schoorsteen').forEach(op => {
+          const fill = KozijnModel.normalize(op.fill);
+          if (fill && fill.type === 'schuifdeur') {
+            add(el, 'Kozijnen', 'Kozijnen', `Schuifdeur ${op.w}×${op.h} (${fill.leaves} blad${fill.leaves > 1 ? 'en' : ''}, ${fill.mount === 'opbouw' ? 'op de wand' : 'in de wand'})`,
+              fill.leaves, 'blad', fill.leaves * (K.schuifdeurBlad || K.deur), K.montage);
+          } else if (op.type === 'raam') {
             const m2 = WallModel.openingArea(op) / 1e6;
             add(el, 'Kozijnen', 'Kozijnen', `Raam ${op.w}×${op.h}`, m2, 'm²', m2 * K.raamM2, K.montage);
           } else {
@@ -197,7 +184,6 @@ window.CostModel = (() => {
     parts.units.forEach(u => u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => wallElement(p, u.id))));
     parts.interior.forEach(p => wallElement(p, p.seamUnit || null));
 
-    // --- Vloer- en dakbalken (balklaag: zagen + verbindingen) ---
     function joistLayer(el, cd, angleDeg, what, roof) {
       const rims = ['front', 'back'].filter(k => cd.rims && cd.rims[k]).length;
       const n = cd.joists.length;
@@ -207,30 +193,26 @@ window.CostModel = (() => {
     }
 
     parts.units.forEach(u => {
-      // Vloer
       const fl = newEl(u.floorElement, `Unit ${u.id} vloer`, u.id);
       const fs = u.floorSpecs;
-      add(fl, 'Hout', 'Zagen', 'Vloerbalken', fs.joistWoodM3, 'm³', fs.joistWoodM3 * S.hout.constructieM3, 0);
+      add(fl, 'Hout', 'Zagen', 'Vloerbalken', fs.joistWoodM3, 'm³', joistWoodCost(fs.joistWoodM3, u.floorData.calcData), 0);
       joistLayer(fl, u.floorData.calcData, 0, 'Vloer');
       addSheet(fl, 'Plaatwerk', 'OSB vloer', fs.osbAreaM2, P.osbM2, P.osbMontage);
       add(fl, 'Isolatie', 'Isoleren', 'Glaswol vloer', fs.voidM3, 'm³', fs.voidM3 * S.isolatie.glaswolM3, fs.voidM3 * S.isolatie.glaswolMontage);
-      // Afwerking: vloer min de voetafdruk van de wanden op deze unit.
       const foot = u.walls.reduce((a, w) => a + w.pieces.filter(p => !p.place.baseY).reduce((b, p) => b + p.place.width * p.place.thickness, 0), 0)
         + parts.interior.filter(p => p.seamUnit === u.id).reduce((a, p) => a + p.place.width * p.place.thickness, 0);
       const finM2 = Math.max(0, u.rect.W * u.rect.D - foot) / 1e6;
       add(fl, 'Vloer', 'Vloer', 'Vloerafwerking', finM2, 'm²', finM2 * S.vloer.afwerkingM2, finM2 * S.vloer.afwerkingMontage);
 
-      // Dak
       const rf = newEl(`${u.id}-D`, `Unit ${u.id} dak`, u.id);
       const rs = u.roof.specs, D = S.dak;
-      add(rf, 'Hout', 'Zagen', 'Dakbalken', rs.joistWoodM3, 'm³', rs.joistWoodM3 * S.hout.constructieM3, 0);
-      u.roof.planes.forEach((pl, i) => joistLayer(rf, pl.data.calcData, Math.round(Math.abs(pl.theta || 0) * 180 / Math.PI * 10) / 10, u.roof.planes.length > 1 ? `Dak ${i + 1} ` : 'Dak', true));
-      // Wolfsdak: bovenste deel (sporen, hoekkepers, nokbalk, kopbalken).
       const cap = u.roof.unitRoof && u.roof.unitRoof.cap;
+      add(rf, 'Hout', 'Zagen', 'Dakbalken', rs.joistWoodM3, 'm³', joistWoodCost(rs.joistWoodM3, u.roof.planes[0] ? u.roof.planes[0].data.calcData : cap), 0);
+      u.roof.planes.forEach((pl, i) => joistLayer(rf, pl.data.calcData, Math.round(Math.abs(pl.theta || 0) * 180 / Math.PI * 10) / 10, u.roof.planes.length > 1 ? `Dak ${i + 1} ` : 'Dak', true));
       if (cap) {
-        const n = cap.beams.length;
-        add(rf, 'Hout', 'Zagen', `${sawLabel}: wolfseinden ${n} balken`, 2 * n, 'sneden', 0, cap.beams.reduce((t, bm) => t + sawSec([bm.angle, bm.angle], 1), 0));
-        addJoints(rf, n * V.verbindingenPerVloerbalk, 'wolfseindbalken', true);
+        const n = cap.beams.length, join = cap.kind === 'join';
+        add(rf, 'Hout', 'Zagen', `${sawLabel}: ${join ? 'dak (sporen, kepers)' : 'wolfseinden'} ${n} balken`, 2 * n, 'sneden', 0, cap.beams.reduce((t, bm) => t + sawSec([bm.angle, bm.angle], 1), 0));
+        addJoints(rf, n * V.verbindingenPerVloerbalk, join ? 'dakbalken' : 'wolfseindbalken', true);
       }
       addSheet(rf, 'Plaatwerk', 'OSB plafond', rs.osbAreaM2, P.osbM2, P.osbMontage);
       addSheet(rf, 'Plaatwerk', `Dakbeschot OSB ${RoofModel.BESCHOT_MM} mm`, rs.beschotM2 || 0, D.beschotM2, D.beschotMontage);
@@ -238,10 +220,17 @@ window.CostModel = (() => {
       add(rf, 'Dak', 'Dak', 'Dakleer (EPDM)', rs.dakleerM2 || 0, 'm²', (rs.dakleerM2 || 0) * D.dakleerM2, (rs.dakleerM2 || 0) * D.dakleerMontage);
       add(rf, 'Dak', 'Dak', 'Riet', rs.rietM2 || 0, 'm²', (rs.rietM2 || 0) * D.rietM2, (rs.rietM2 || 0) * D.rietMontage);
       add(rf, 'Dak', 'Dak', 'Felsplaten (staande naad)', rs.felsM2 || 0, 'm²', (rs.felsM2 || 0) * D.felsM2, (rs.felsM2 || 0) * D.felsMontage);
+      const rb = u.roof.unitRoof && u.roof.unitRoof.ridgeBeam;
+      if (rb) {
+        const lm = rb.length / 1000;
+        add(rf, 'Staal', 'Dak', `Stalen nokbalk ${rb.profile.name}, ${fmtM(lm)} m (+ 2 opleggingen)`, rb.steelKg, 'kg',
+          rb.steelKg * D.staalKg + 2 * D.nokOplegging, D.nokPlaatsen, D.nokPersoneel);
+        add(rf, 'Hout', 'Dak', `Vulhout holling nokbalk 2× ${Math.round(rb.fillW)}×${Math.round(rb.fillH)}`, rb.fillM3, 'm³',
+          woodCost(Math.round(rb.fillW), Math.round(rb.fillH), 2 * lm), lm * D.nokVulhoutMontage);
+      }
     });
 
-    // --- Woning-breed: dakrand, sandwichpanelen, verlichting ---
-    const wo = newEl('WON', 'Woning (dakrand, fundering, verlichting)', null);
+    const wo = newEl('WON', 'Woning (dakrand, overkapping, fundering, verlichting)', null);
     const D = S.dak;
     if (totals.roofEdge) {
       const e = totals.roofEdge;
@@ -249,6 +238,11 @@ window.CostModel = (() => {
       add(wo, 'Dak', 'Dak', 'Onderplaat boeideel', e.soffitM2, 'm²', e.soffitM2 * D.onderplaatM2, e.soffitM2 * D.onderplaatMontage);
       add(wo, 'Dak', 'Dak', `Daktrim ${e.trimHeight} mm`, e.trimLengthM, 'm', e.trimLengthM * D.daktrimM, e.trimLengthM * D.daktrimMontage);
     }
+    if (totals.posts) {
+      const pp = totals.posts;
+      add(wo, 'Hout', 'Dak', `${pp.wood} palen ${pp.size}×${pp.size} mm (${pp.count} st.)`, pp.lengthM, 'm', pp.m3 * D.paalHoutM3, pp.count * D.paalMontage);
+      add(wo, 'Staal', 'Dak', 'Paalvoeten', pp.count, 'st.', pp.count * D.paalvoet, 0);
+    }
     if (parts.sandwich) {
       const sw = parts.sandwich;
       add(wo, 'Vloer', 'Vloer', `Sandwichpanelen (${sw.panelCount} platen)`, sw.areaM2, 'm²', sw.areaM2 * S.vloer.sandwichM2, sw.panelCount * S.vloer.sandwichMontage);
@@ -259,10 +253,6 @@ window.CostModel = (() => {
     add(wo, 'Verlichting', 'Verlichting', 'Boeideel-spots', spots, 'st.', spots * L.boeideelSpot, spots * L.montage);
     add(wo, 'Verlichting', 'Verlichting', 'Binnenspots', lm.indoor, 'st.', lm.indoor * L.binnenspot, lm.indoor * L.montage);
 
-    // --- Elektra (ElektraModel): per unit de leidingen (strekkende meters
-    // per type: buis + draad per ader, of XMvK), boorgaten, steekverbinders,
-    // dozen en aansluitingen; meterkast, groepen en keuring bij de unit waar
-    // de meterkast hangt. Arbeid met E.personeel man.
     const elk = parts.elektra, E = S.elektra;
     if (elk && elk.enabled) {
       const unitIds = new Set(parts.units.map(u => u.id)), elOf = {};
@@ -287,10 +277,10 @@ window.CostModel = (() => {
           const c = ElektraModel.cableInfo(type), m = a.types[type];
           if (c.conduit) {
             const draad = c.mm2 >= 2.5 ? E.draad25M : E.draad15M;
-            ea(uid, `${c.label}: ${c.use.toLowerCase()} (buis + ${c.cores.length} aders)`, m, 'm', m * (buisPrijs(c.conduit) + c.cores.length * draad), m * (E.buisLeggen + E.draadTrekken));
+            ea(uid, `${c.label}: ${c.use.toLowerCase()}`, m, 'm', m * (buisPrijs(c.conduit) + c.cores.length * draad), m * (E.buisLeggen + E.draadTrekken));
           } else ea(uid, `${c.label}: ${c.use.toLowerCase()}`, m, 'm', m * E.xmvkM, m * E.kabelLeggen);
         });
-        ea(uid, `Boorgaten stijlen/regels/balken (${E.boorgat} s per gat)`, a.holes, 'st.', 0, a.holes * E.boorgat);
+        ea(uid, 'Boorgaten stijlen/regels/balken', a.holes, 'st.', 0, a.holes * E.boorgat);
         Object.keys(a.cross).forEach(n => {
           const k = a.cross[n];
           ea(uid, `Steekverbinder module-naad ${n}-polig`, k, 'set', k * (Number(n) >= 5 ? E.steekverbinder5 : E.steekverbinder3), k * E.steekverbinderMontage);
@@ -326,7 +316,25 @@ window.CostModel = (() => {
       }
     }
 
-    // --- Optellen ---
+    const AF = S.afwerking, rmOf = {};
+    if (AF && parts.rooms) parts.rooms.rooms.filter(r => r.ceilM2 > 0 || r.fiboM2 > 0).forEach(r => {
+      const el = rmOf[r.unitId] || (rmOf[r.unitId] = newEl(`${r.unitId}-RU`, `Unit ${r.unitId} ruimtes`, r.unitId));
+      add(el, 'Afwerking', 'Afwerking', `${r.name}: vals plafond ${r.ceiling} mm`, r.ceilM2, 'm²', r.ceilM2 * AF.valsPlafondM2, r.ceilM2 * AF.valsPlafondMontage);
+      add(el, 'Afwerking', 'Afwerking', `${r.name}: FIBO-wandpanelen`, r.fiboM2, 'm²', r.fiboM2 * AF.fiboM2, r.fiboM2 * AF.fiboMontage);
+    });
+
+    const IN = S.inrichting, fxOf = {};
+    if (IN && parts.fixtures) parts.fixtures.filter(f => f.cost).forEach(f => {
+      const el = fxOf[f.unitId] || (fxOf[f.unitId] = newEl(`${f.unitId}-IN`, `Unit ${f.unitId} inrichting`, f.unitId));
+      const m = f.w / 1000, crew = IN.personeel;
+      const perM = (what, price, sec) => add(el, 'Inrichting', 'Inrichting', `${what} ${f.w} mm`, m, 'm', m * (price || 0), m * (sec || 0), crew);
+      if (f.cost === 'keuken') perM('Keukenblok', IN.keukenM, IN.keukenMontage);
+      else if (f.cost === 'kookeiland') perM('Kookeiland', IN.kookeilandM, IN.kookeilandMontage);
+      else if (f.cost === 'kast') perM(f.label, IN.kastM, IN.kastMontage);
+      else add(el, 'Inrichting', 'Inrichting', f.label, 1, 'st.', IN[f.cost] || 0, IN[f.cost + 'Montage'] || 0, crew);
+      if ((f.cost === 'keuken' || f.cost === 'kookeiland') && f.opts && f.opts.kookplaat) add(el, 'Inrichting', 'Inrichting', 'Inductiekookplaat', 1, 'st.', IN.kookplaat || 0, 0);
+    });
+
     const sumLines = (lines) => lines.reduce((a, l) => ({ mat: a.mat + l.mat, sec: a.sec + l.sec, clock: a.clock + l.clock }), { mat: 0, sec: 0, clock: 0 });
     elements.forEach(el => Object.assign(el, sumLines(el.lines)));
     const byKey = (key, order) => {
@@ -338,15 +346,12 @@ window.CostModel = (() => {
       }));
       return Array.from(m.values()).sort((a, b) => order.indexOf(a.name) - order.indexOf(b.name));
     };
-    // Kostprijs van materiaal + directe arbeidstijd (s), overal dezelfde
-    // regels: materiaal + verlies + klein materiaal; uren + indirect + QA
-    // tegen het uurloon (manuren); afschrijving/slijtage/huisvesting per
-    // productie-uur = doorlooptijd (klokuren, niet x personeel) + indirect, zonder QA.
+    // Afschrijving/slijtage/huisvesting per productie-uur: klokuren (niet × personeel) + indirect, zonder QA.
     const O = S.opslag, B = S.bedrijf, A = S.arbeid;
     const perHour = B.machines + B.slijtage + B.huisvesting;
     const split = (sec) => {
       const direct = sec / 3600, indirect = direct * A.toeslagUren / 100;
-      const qa = (direct + indirect) * A.qa / 100; // QA: % van de totale werktijd
+      const qa = (direct + indirect) * A.qa / 100;
       return { direct, indirect, qa, total: direct + indirect + qa };
     };
     const prodHours = (clock) => clock / 3600 * (1 + A.toeslagUren / 100);
@@ -373,10 +378,10 @@ window.CostModel = (() => {
       ['Materiaal', all.mat],
       [`Materiaalverlies ${pct(O.verlies)}`, all.mat * O.verlies / 100],
       [`Klein materiaal ${pct(O.klein)}`, all.mat * O.klein / 100],
-      [`Arbeid ${uur(h.total)} manuur × ${eur0(A.uurloon)} (incl. bezetting, indirect en QA)`, h.total * A.uurloon],
-      [`Afschrijving machines ${uur(h.prod)} productie-uur × ${eur(B.machines, 2)}`, h.prod * B.machines],
-      [`Slijtage gereedschap ${uur(h.prod)} productie-uur × ${eur(B.slijtage, 2)}`, h.prod * B.slijtage],
-      [`Huisvesting productiehal ${uur(h.prod)} productie-uur × ${eur(B.huisvesting, 2)}`, h.prod * B.huisvesting],
+      [`Arbeid ${uur(h.total)} manuur × ${eur0(A.uurloon)}`, h.total * A.uurloon],
+      [`Afschrijving machines ${uur(h.prod)} uur × ${eur(B.machines, 2)}`, h.prod * B.machines],
+      [`Slijtage gereedschap ${uur(h.prod)} uur × ${eur(B.slijtage, 2)}`, h.prod * B.slijtage],
+      [`Huisvesting productiehal ${uur(h.prod)} uur × ${eur(B.huisvesting, 2)}`, h.prod * B.huisvesting],
       [`Transport ${n} unit${n === 1 ? '' : 's'} × ${eur0(B.transportUnit)}`, n * B.transportUnit],
       ['Kraan plaatsen', B.kraan]
     ];
@@ -385,7 +390,6 @@ window.CostModel = (() => {
     const marge = (kostprijs + algemeen) * O.marge / 100;
     const exBtw = kostprijs + algemeen + marge;
     const btw = exBtw * O.btw / 100;
-    // Overzicht als rijen (kaart en PDF): sub = subtotaal.
     const rows = posts.filter(p => p[1] > 0).map(([label, amount]) => ({ label, amount }))
       .concat([
         { label: 'Kostprijs', amount: kostprijs, sub: true },
@@ -402,14 +406,12 @@ window.CostModel = (() => {
     };
   }
 
-  // Bedrag als "€ 1.234" (of met decimalen).
   function eur(n, decimals = 0) {
     return '€ ' + n.toLocaleString('nl-NL', { minimumFractionDigits: decimals, maximumFractionDigits: decimals });
   }
-  // Uren als decimaal getal, bijv. "12,5".
   function uur(hours) {
     return hours.toLocaleString('nl-NL', { minimumFractionDigits: 1, maximumFractionDigits: 1 });
   }
 
-  return { STORAGE_KEY, defaultValues, getSettings, saveSettings, resetSettings, onChange, exportJson, importJson, compute, eur, uur };
+  return { defaultValues, getSettings, saveSettings, onChange, importFile, compute, eur, uur };
 })();

js/cost/cost-settings.js

@@ -4,18 +4,12 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// cost/cost-settings.js — CostSettings: venster "Kosten & tijden". Bouwt
-// het formulier automatisch uit COST_DEFAULTS (elk item een invoerveld),
-// opslaan via CostModel.saveSettings (localStorage). Exporteren/importeren
-// als JSON-bestand; "Standaard" zet alle velden terug op cost-defaults.js.
-// Alleen UI; de rekenregels staan in CostModel.
-// ============================================================
 
 window.CostSettings = (() => {
   let overlay = null;
 
   const esc = UI.esc;
+  const SJABLOON_BALKEN = [[38, 235], [70, 220]];
 
   function build() {
     overlay = document.createElement('div');
@@ -26,17 +20,20 @@ window.CostSettings = (() => {
           <h2>Kosten &amp; tijden</h2>
           <button type="button" class="modal-close-x" data-cs="cancel">&times;</button>
         </div>
+        <div class="cs-pricelist"></div>
         <div class="cs-body"></div>
-        <div class="material-info">Bedragen excl. btw. Opslaan bewaart in deze browser én downloadt een JSON-bestand; een gewijzigd veld is gemarkeerd. Standaardwaarden staan in js/cost/cost-defaults.js.</div>
+        <div class="material-info">Bedragen excl. btw. De CSV's in kosten/ zijn leidend: Toepassen geldt tot herladen; om een wijziging te houden "intern.csv downloaden" en het bestand in kosten/ vervangen, of met "Wijzigingen downloaden" alleen de aangepaste velden (met de standaardwaarde ernaast) opslaan. Prijzen pas je aan in leveranciers.csv (CSV = daaruit, anders noodwaarde). Een veld dat afwijkt van intern.csv is gemarkeerd.</div>
         <div class="modal-footer">
-          <button type="button" class="io-btn" data-cs="reset">Standaard</button>
-          <button type="button" class="io-btn" data-cs="export">Exporteren&hellip;</button>
-          <button type="button" class="io-btn" data-cs="import">Importeren&hellip;</button>
+          <button type="button" class="ui-btn" data-cs="reset">Standaard</button>
+          <button type="button" class="ui-btn" data-cs="export">intern.csv downloaden</button>
+          <button type="button" class="ui-btn" data-cs="export-changes" title="Alleen de velden die afwijken van intern.csv">Wijzigingen downloaden</button>
+          <button type="button" class="ui-btn" data-cs="import">Importeren&hellip;</button>
           <span style="flex:1"></span>
-          <button type="button" class="io-btn" data-cs="cancel">Annuleren</button>
-          <button type="button" class="material-toggle-btn active" data-cs="save" style="flex:none; padding:6px 18px;">Opslaan</button>
+          <button type="button" class="ui-btn" data-cs="cancel" data-esc>Annuleren</button>
+          <button type="button" class="ui-btn ui-btn-primary" data-cs="save">Toepassen</button>
         </div>
-        <input type="file" accept=".json,application/json" style="display:none">
+        <input type="file" data-file="import" accept=".csv,.json,text/csv,application/json,text/plain" style="display:none">
+        <input type="file" data-file="leveranciers" accept=".csv,text/csv,text/plain" style="display:none">
       </div>`;
     document.body.appendChild(overlay);
     overlay.addEventListener('click', (e) => {
@@ -45,39 +42,93 @@ window.CostSettings = (() => {
       if (!btn) return;
       const a = btn.dataset.cs;
       if (a === 'cancel') close();
-      else if (a === 'save') { // ook als JSON-bestand (om te delen/bewaren)
-        const v = readForm();
-        CostModel.saveSettings(v);
-        download(CostModel.exportJson(v));
+      else if (a === 'save') {
+        CostModel.saveSettings(readForm());
         close();
       }
-      else if (a === 'reset') fill(CostModel.defaultValues());
-      else if (a === 'export') download(CostModel.exportJson(readForm()));
-      else if (a === 'import') overlay.querySelector('input[type=file]').click();
+      else if (a === 'reset') fill(withLeveranciers(CostModel.defaultValues()));
+      else if (a === 'export') exportIntern();
+      else if (a === 'export-changes') exportChanges();
+      else if (a === 'import') overlay.querySelector('[data-file=import]').click();
+      else if (a === 'lev-load') overlay.querySelector('[data-file=leveranciers]').click();
+      else if (a === 'lev-clear') CostCsv.reload('leveranciers');
+      else if (a === 'lev-template') saveFile(CostCsv.template('leveranciers', readForm(), SJABLOON_BALKEN), 'leveranciers.csv');
     });
-    overlay.addEventListener('input', markChanged);
-    overlay.querySelector('input[type=file]').addEventListener('change', (e) => {
+    overlay.querySelector('[data-file=import]').addEventListener('change', (e) => {
       const file = e.target.files[0];
       e.target.value = '';
       if (!file) return;
-      file.text().then(txt => fill(CostModel.importJson(JSON.parse(txt))))
+      file.text().then(txt => fill(withLeveranciers(CostModel.importFile(txt))))
         .catch(err => alert('Importeren mislukt: ' + err.message));
     });
+    overlay.querySelector('[data-file=leveranciers]').addEventListener('change', (e) => {
+      const file = e.target.files[0];
+      e.target.value = '';
+      if (!file) return;
+      file.text().then(txt => CostCsv.loadText('leveranciers', txt, file.name))
+        .catch(err => alert('Leverancierslijst laden mislukt: ' + err.message));
+    });
+    CostCsv.onChange(() => {
+      if (!overlay.classList.contains('open')) return;
+      const v = readForm();
+      renderForm();
+      fill(withLeveranciers(v));
+    });
+    overlay.addEventListener('input', markChanged);
+  }
+
+  const levEntry = (g, k) => CostCsv.entry('leveranciers', `${g}.${k}`);
+  const withLeveranciers = (values) => CostCsv.overlay('leveranciers', values);
+
+  function exportIntern() {
+    saveFile(CostCsv.template('intern', readForm(CostModel.getSettings({ leveranciers: false }))), 'intern.csv');
+  }
+
+  function exportChanges() {
+    const text = CostCsv.changes(readForm(CostModel.getSettings({ leveranciers: false })), CostModel.defaultValues());
+    if (!text) return alert('Geen wijzigingen ten opzichte van intern.csv.');
+    const d = new Date(), p = (n) => String(n).padStart(2, '0');
+    saveFile(text, `wijzigingen-intern-${d.getFullYear()}${p(d.getMonth() + 1)}${p(d.getDate())}-${p(d.getHours())}${p(d.getMinutes())}.csv`);
+  }
+
+  function renderStatus() {
+    const when = (st) => st.loadedAt ? new Date(st.loadedAt).toLocaleString('nl-NL', { dateStyle: 'short', timeStyle: 'short' }) : '';
+    const block = (list, extra) => {
+      const st = CostCsv.status(list);
+      const head = !st.source
+        ? `<b>${esc(st.label)}:</b> geen ${esc(st.url)} gevonden`
+        : `<b>${esc(st.label)}:</b> ${esc(st.name || '')}${st.source === 'tijdelijk' ? ' (tijdelijk ingeladen, tot herladen)' : ''} · ${st.count} waarden · ${esc(when(st))}`;
+      const issues = st.errors.map(e => `<li class="err">${esc(e)}</li>`)
+        .concat(st.unknown.map(u => `<li>regel ${u.line}: code ${esc(u.code)}${u.label ? ` (${esc(u.label)})` : ''} wordt (nog) niet gebruikt</li>`));
+      return `<div class="cs-list"><div>${head}${extra ? extra(st) : ''}</div>`
+        + (issues.length ? `<details><summary>${st.errors.length} fout(en), ${st.unknown.length} onbekende code(s)</summary><ul>${issues.join('')}</ul></details>` : '') + '</div>';
+    };
+    overlay.querySelector('.cs-pricelist').innerHTML = block('intern')
+      + block('leveranciers', (st) => ` <button type="button" class="io-btn" data-cs="lev-load">Tijdelijk laden&hellip;</button>`
+        + `<button type="button" class="io-btn" data-cs="lev-template">Sjabloon</button>`
+        + (st.source === 'tijdelijk' ? `<button type="button" class="io-btn" data-cs="lev-clear">Terug naar server</button>` : ''));
   }
 
   function renderForm() {
+    renderStatus();
     const body = overlay.querySelector('.cs-body');
     body.innerHTML = Object.entries(window.COST_DEFAULTS).map(([g, grp]) => `
       <section class="cs-group">
         <h3>${esc(grp.label)}</h3>
-        ${Object.entries(grp.items).map(([k, it]) => `
-          <label class="cs-row">
-            <span class="cs-label">${esc(it.label)}</span>
+        ${Object.entries(grp.items).map(([k, it]) => {
+          const lev = levEntry(g, k), int = CostCsv.entry('intern', `${g}.${k}`), price = CostCsv.isPrice(it);
+          const tip = lev ? `Uit leveranciers.csv${lev.supplier ? ': ' + lev.supplier : ''}${lev.article ? ', art. ' + lev.article : ''}${lev.updated ? ', ' + lev.updated : ''} (regel ${lev.line})`
+            : price ? `${g}.${k}: niet in leveranciers.csv, noodwaarde uit cost-defaults.js`
+            : `code ${g}.${k}${int ? ` (intern.csv regel ${int.line})` : ': niet in intern.csv, noodwaarde uit cost-defaults.js'}`;
+          return `
+          <label class="cs-row${lev ? ' from-list' : ''}" title="${esc(tip)}">
+            <span class="cs-label">${esc(CostCsv.labelOf(`${g}.${k}`, it.label))}</span>
             ${it.options
               ? `<select data-g="${g}" data-k="${k}">${Object.entries(it.options).map(([v, t]) => `<option value="${esc(v)}">${esc(t)}</option>`).join('')}</select>`
-              : `<input type="number" step="any" data-g="${g}" data-k="${k}">`}
+              : `<input type="number" step="any" data-g="${g}" data-k="${k}"${price ? ' disabled' : ''}>`}
             <span class="cs-unit">${esc(it.unit || '')}</span>
-          </label>`).join('')}
+          </label>`;
+        }).join('')}
       </section>`).join('');
   }
 
@@ -85,36 +136,34 @@ window.CostSettings = (() => {
     overlay.querySelectorAll('[data-g]').forEach(el => { el.value = values[el.dataset.g][el.dataset.k]; });
     markChanged();
   }
-  function readForm() {
-    const v = CostModel.getSettings();
-    overlay.querySelectorAll('[data-g]').forEach(el => {
+  function readForm(base) {
+    const v = base || CostModel.getSettings();
+    overlay.querySelectorAll('[data-g]:not(:disabled)').forEach(el => {
       const it = window.COST_DEFAULTS[el.dataset.g].items[el.dataset.k];
       const val = it.options ? el.value : parseFloat(el.value);
       if (it.options || isFinite(val)) v[el.dataset.g][el.dataset.k] = val;
     });
     return v;
   }
-  // Afwijkend van de standaard: gemarkeerd.
   function markChanged() {
     const def = CostModel.defaultValues();
     overlay.querySelectorAll('[data-g]').forEach(el => {
       const d = def[el.dataset.g][el.dataset.k];
-      el.closest('.cs-row').classList.toggle('changed', typeof d === 'number' ? parseFloat(el.value) !== d : el.value !== d);
+      el.closest('.cs-row').classList.toggle('changed', !el.disabled && typeof d === 'number' ? parseFloat(el.value) !== d : el.value !== d);
     });
   }
 
-  function download(obj) {
-    const blob = new Blob([JSON.stringify(obj, null, 2)], { type: 'application/json' });
+  function saveFile(text, name) {
     const a = document.createElement('a');
-    a.href = URL.createObjectURL(blob);
-    a.download = `tectum-kosten-${new Date().toISOString().slice(0, 10)}.json`;
+    a.href = URL.createObjectURL(new Blob([text], { type: 'text/csv' }));
+    a.download = name;
     a.click();
     setTimeout(() => URL.revokeObjectURL(a.href), 1000);
   }
 
   function open() {
     if (!overlay) build();
-    renderForm(); // opnieuw: nieuwe items in cost-defaults.js verschijnen vanzelf
+    renderForm();
     fill(CostModel.getSettings());
     overlay.classList.add('open');
   }

js/elektra/elektra-model.js

@@ -4,84 +4,27 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// elektra/elektra-model.js — ElektraModel: ENIGE bron van de elektra-
-// installatie van een woning (eerste versie, automatisch). Geen DOM.
-//
-// Woning-breed (settings.elektra). Alles wordt afgeleid uit de woning:
-//  - Meterkast (3×25 A, 3-fase) als kast aan de binnenzijde van een wand
-//    in de unit met de voordeur, zo dicht mogelijk bij de voordeur, vrij van
-//    openingen (incl. raamwerk) en van de schakelaars.
-//  - Schakelaarcombinatie naast de voordeur (binnenzijde, 1500 mm), aan de
-//    slotzijde (deur draait links, KozijnModel; anders de scharnierzijde):
-//    A = binnenlicht van die unit, B = buitenlicht (boeideel-spots en
-//    gevellampen). Elke andere unit krijgt een schakelaar naast de deur
-//    waardoor je hem binnenkomt (naadwand, anders een buitendeur), C, D, ...
-//    Elke lamp/spot krijgt de letter van zijn schakelaar (p.letter).
-//  - Wandcontactdozen (dubbel, 400 mm): wcdPerUnit per unit, zo ver mogelijk
-//    uit elkaar langs de binnenzijde van de wanden.
-//  - Apparaten (settings.apparaten, APPLIANCES) met elk een eigen groep:
-//    kookgroep (perilex, 2-fase, 5×2,5), wasmachine, droger, warmtepomp,
-//    optioneel oven en vaatwasser. Keukenapparaten bij elkaar in de grootste
-//    andere unit, de rest naast de meterkast (nog geen keuken in het model).
-//  - Handmatig verplaatsen (settings.place[key] = { element, side, u, y }):
-//    key 'mk' (meterkast), 'sw:<unit>' (schakelaars), 'wcd:<unit>:<nr>',
-//    'app:<apparaat>'. element = wandstuk, side = -1 (kamerzijde; bij een
-//    binnenwand ±1), u = hart langs de wand (wand-x), y = hoogte (optioneel).
-//    Handmatige plekken gaan voor: de automatische plaatsing wijkt uit.
-//    Wandvlakken: binnenzijde van buitenwanden en naadwanddelen, beide
-//    zijden van binnenwanden (in de unit waar hun midden ligt).
-//  - Vloer-wcd's (settings.vloerWcd = [{ id, unitId, x, z }], x/z vanaf de
-//    noordwesthoek van de unit): vloerdoos met dubbele wcd (bijv. bij de
-//    eettafel), op de wcd-groep van die unit, leiding door de vloer.
-//  - Groepen: per unit een lichtgroep (B10, 1,5 mm²) en een wcd-groep
-//    (B16, 2,5 mm²); het buitenlicht op een eigen groep (B10, XMvK 3×1,5),
-//    op dezelfde aardlek als het binnenlicht van de voordeur-unit (zelfde
-//    schakeldoos). Fasen L1/L2/L3 om en om; aardlekschakelaars (30 mA,
-//    max. 4 groepen elk, minstens 2) om en om, zodat licht en wcd van één
-//    unit niet op dezelfde aardlek zitten.
-//
-// Leidingen (HSB): binnen VD-draad in flexibele installatiebuis, via de
-// stijlen (zelfde wand) of via het plafond (andere wand/plafondpunt): eerst
-// verticaal in de wand naar het plafond, dan haaks (x, dan z) naar het
-// volgende punt. Per schakeldoos en groep een luchtdichte verdeeldoos in het
-// plafond erboven (groepen niet gemengd in één verdeeldoos); vandaar de schakeldraden omlaag en de lampen doorgelust volgens
-// een minimale opspannende boom (kortste totale lengte). Buitenverlichting in
-// XMvK. Een leiding over een naad tussen units krijgt een steekverbinder
-// (modules worden los gebouwd en op de bouwplaats gekoppeld).
-// Elke leiding: + reserve (lus in de doos, meterkast extra) en + slack %.
-// Boorgaten per leiding (run.holes, voor de kosten): in een wand de stijlen
-// (horizontaal stuk) of de regels/dorpels (verticaal stuk) die de buis
-// kruist (WallModel.computeBOM), in plafond en vloer de balken dwars op de
-// buis (balkposities van het dek), een gat in de vloerplaat waar een buis
-// de vloer in gaat, en een doorvoer naar buiten voor de buitenverlichting.
-// Buizen houden onderling minstens CLEAR (50 mm) vrij: na het routeren
-// schuift elk te dicht (evenwijdig, overlappend) padstuk naar een eigen baan
-// met een korte knik ervoor en erna (separateRuns). Alleen het laatste stuk
-// naar de meterkast is gebundeld: de buizen komen tegen elkaar aan de kast
-// binnen. Leidingen naar een vloer-wcd lopen in de vloer (onder de OSB).
-//
-// Plain script, geladen na lighting-model.js en unit-model.js.
-// ============================================================
 
 window.ElektraModel = (() => {
   const DEFAULT_SETTINGS = {
     enabled: true,
-    meterkast: { w: 600, h: 900, d: 250, y: 1000 }, // mm; y = onderkant boven vloer
-    switchHeight: 1500,   // hart schakelaar boven vloer
-    wcdHeight: 400,       // hart wcd boven vloer
-    wcdPerUnit: 2,        // dubbele wcd per unit
-    slack: 10,            // % extra op elke leiding
-    reserve: 300,         // mm per leiding (lussen in de dozen)
-    meterkastReserve: 500, // mm extra per leiding vanuit de meterkast
+    meterkast: { w: 600, h: 900, d: 250, y: 1000 }, // y = onderkant boven vloer
+    switchHeight: 1500,
+    wcdHeight: 400,
+    wcdPerUnit: 2,
+    plateColor: 'wit',    // schakelaars, wcd's, apparaat-wcd's en vloerdozen
+    slack: 10,            // %
+    reserve: 300,
+    meterkastReserve: 500,
     apparaten: { koken: true, wasmachine: true, droger: true, warmtepomp: true, oven: false, vaatwasser: false },
-    place: {},            // handmatige plekken (zie boven)
-    vloerWcd: []          // vloer-wcd's (zie boven)
+    place: {},
+    vloerWcd: [],
+    wcdExtra: {},
+    removed: []
   };
-  const CLEAR = 50;       // min. vrije ruimte tussen buizen
-  const FLOOR_DEPTH = 100; // buis in de vloer: zoveel onder de bovenkant vloer
-  // Apparaten met een eigen groep. code = label op de plattegrond (twee
-  // letters: geen verwarring met de schakelaarletters).
+  const CLEAR = 50;
+  const FLOOR_DEPTH = 100;
+  // Codes van twee letters: geen verwarring met de schakelaarletters.
   const APPLIANCES = {
     koken: { label: 'Kookgroep (perilex)', code: 'KK', breaker: '2× B16', poles: 2, cable: 'koken', height: 600, zone: 'keuken', material: 'Perilex-wandcontactdoos (2-fase)' },
     oven: { label: 'Oven', code: 'OV', breaker: 'B16', cable: 'wcd', height: 600, zone: 'keuken', material: 'Wandcontactdoos enkel met randaarde' },
@@ -90,14 +33,17 @@ window.ElektraModel = (() => {
     droger: { label: 'Droger', code: 'DR', breaker: 'B16', cable: 'wcd', height: 1100, zone: 'techniek', material: 'Wandcontactdoos enkel met randaarde' },
     warmtepomp: { label: 'Warmtepomp', code: 'WP', breaker: 'B16', cable: 'wcd', height: 1200, zone: 'techniek', material: 'Werkschakelaar 2-polig (warmtepomp)' }
   };
-  const BOX_PITCH = 71;   // h.o.h. inbouwdozen in een combinatie
-  const PLATE = 80;       // afdekraam (vierkant)
-  const WCD_W = 150;      // afdekraam dubbele wcd
-  const DOOR_GAP = 100;   // kozijnstijl -> hart eerste doos (bovenop de stijl)
-  const VD_OFFSET = 150;  // verdeeldoos: zoveel de kamer in vanaf het wandvlak
+  const PLATE_COLORS = {
+    wit: { label: 'Wit', hex: 0xf6f6f2 },
+    antraciet: { label: 'Antraciet', hex: 0x3a3d41 },
+    zwart: { label: 'Zwart', hex: 0x161718 }
+  };
+  const BOX_PITCH = 71;
+  const PLATE = 80;
+  const WCD_W = 150;
+  const DOOR_GAP = 100;
+  const VD_OFFSET = 150;
 
-  // Leidingtypen. cores: aders (kleur via CORE_COLORS); conduit: buis-Ø (mm),
-  // 0 = kabel zonder buis.
   const CORE_COLORS = { L: 'bruin', L2: 'zwart', L3: 'grijs', N: 'blauw', PE: 'geel/groen', S: 'zwart' };
   const CABLES = {
     licht: { label: 'VD 3×1,5 mm² in buis Ø16', use: 'Verlichting: voeding en doorlus', mm2: 1.5, cores: ['L', 'N', 'PE'], conduit: 16 },
@@ -105,7 +51,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
     koken: { label: 'VD 5×2,5 mm² in buis Ø25', use: 'Kookgroep (perilex, 2-fase)', mm2: 2.5, cores: ['L', 'L2', 'L3', 'N', 'PE'], conduit: 25 },
     buiten: { label: 'XMvK 3×1,5 mm²', use: 'Buitenverlichting (boeideel/gevel)', mm2: 1.5, cores: ['L', 'N', 'PE'], conduit: 0 }
   };
-  // Schakeldraden verdeeldoos -> schakeldoos: fase + één per schakelaar.
   function cableInfo(key) {
     if (CABLES[key]) return CABLES[key];
     const m = /^schakel(\d)$/.exec(key);
@@ -119,8 +64,11 @@ window.ElektraModel = (() => {
     s.meterkast = Object.assign({}, DEFAULT_SETTINGS.meterkast, i.meterkast || {});
     s.apparaten = Object.assign({}, DEFAULT_SETTINGS.apparaten, i.apparaten || {});
     s.place = Object.assign({}, i.place || {});
+    s.wcdExtra = Object.assign({}, i.wcdExtra || {});
+    s.removed = Array.isArray(i.removed) ? i.removed.slice() : [];
     s.vloerWcd = Array.isArray(i.vloerWcd) ? i.vloerWcd.filter(o => o && o.unitId).map(o => Object.assign({}, o)) : [];
     s.enabled = s.enabled !== false;
+    if (!PLATE_COLORS[s.plateColor]) s.plateColor = DEFAULT_SETTINGS.plateColor;
     // v2: schakelaars 1050 -> 1500 mm, wcd 300 -> 400 mm (oude standaard).
     if (!i.v) {
       if (i.switchHeight === 1050) s.switchHeight = DEFAULT_SETTINGS.switchHeight;
@@ -130,12 +78,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
     return s;
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Wandvlakken (binnenzijde) waarop iets gemonteerd kan worden.
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Zijde van een wandstuk (side -1 = lokaal -Z: bij buitenwand en
-  // naadwanddeel de kamerkant; binnenwand: beide zijden), begrensd tot de
-  // binnenruimte van de unit.
+  // side -1 = lokaal -Z = kamerkant (buitenwand, naadwanddeel); binnenwand: beide zijden.
   function faceOf(p, inner, u, side) {
     const pl = p.place, W = pl.width, lz = side * pl.thickness / 2;
     const a = UnitModel.localToWorld(pl, -W / 2, lz), b = UnitModel.localToWorld(pl, W / 2, lz);
@@ -145,10 +88,10 @@ window.ElektraModel = (() => {
     return {
       piece: p, unit: u, a, b, axis, W, lz,
       u0: Math.max(0, Math.min(ua, ub)), u1: Math.min(W, Math.max(ua, ub)),
-      n: { x: side * Math.sin(pl.rotY), z: side * Math.cos(pl.rotY) }, // naar de kamer
+      n: { x: side * Math.sin(pl.rotY), z: side * Math.cos(pl.rotY) },
       side,
       sw: p.config.studWidth || 45,
-      reserved: [] // [{ a, b, y0, y1 }] al bezet (meterkast, schakelaars, wcd)
+      reserved: []
     };
   }
   function facesOf(u, interior) {
@@ -162,15 +105,12 @@ window.ElektraModel = (() => {
       .forEach(p => list.push(faceOf(p, inner, u, -1), faceOf(p, inner, u, 1)));
     return list.filter(f => f.u1 - f.u0 > 200);
   }
-  // Punt op een wandvlak: u langs de wand (0..W), y boven de vloer, off de
-  // kamer in (negatief = de wand in).
+  // off: de kamer in (negatief = de wand in).
   function facePoint(f, u, y, off) {
     const q = UnitModel.localToWorld(f.piece.place, u - f.W / 2, f.lz + f.side * (off || 0));
     return { x: q.x, y: f.piece.place.floorTop + y, z: q.z };
   }
   const uAt = (f, q) => (q[f.axis] - f.a[f.axis]) / (f.b[f.axis] - f.a[f.axis]) * f.W;
-  // Vrije stukken van een vlak tussen hoogte y0..y1: openingen (incl.
-  // raamwerk + margin) en wat al bezet is eraf, edge vrij van de uiteinden.
   function freeOn(f, y0, y1, margin, edge) {
     const blocked = [];
     f.piece.config.openings.forEach(op => {
@@ -179,8 +119,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
     f.reserved.forEach(r => { if (r.y0 < y1 && r.y1 > y0) blocked.push([r.a, r.b]); });
     return LightingModel.freeIntervals(f.u0 + edge, f.u1 - edge, blocked);
   }
-  // Dichtstbijzijnde vrije plek (breedte w) op een van de vlakken bij target
-  // (wereld {x, z}). Geeft { f, u, d } of null.
   function nearestFree(faces, target, w, y0, y1, margin, edge) {
     let best = null;
     faces.forEach(f => freeOn(f, y0, y1, margin, edge).forEach(([a, b]) => {
@@ -193,9 +131,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
     return best;
   }
 
-  // Schakelaarcombinatie van n dozen naast opening op op vlak f: eerst de
-  // slotzijde (rechts van de opening in wand-x), dan de scharnierzijde.
-  // Geeft de doos-centra (u, dichtst bij de deur eerst) of null.
+  // Eerst de slotzijde (rechts van de opening in wand-x), dan de scharnierzijde.
   function besideDoor(f, op, n, height) {
     const width = PLATE + (n - 1) * BOX_PITCH;
     const free = freeOn(f, height - PLATE / 2, height + PLATE / 2, 0, f.sw);
@@ -207,12 +143,36 @@ window.ElektraModel = (() => {
     return null;
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Routes. Knooppunt: { x, y, z, mount: 'wand'|'plafond'|'buiten', face?, mk? }.
-  // ------------------------------------------------------------
-  function makeRouter(units) {
+  // rooms: leidingen lopen boven een vals plafond, niet tegen de onderkant van een hoog dak.
+  function makeRouter(units, rooms) {
     const unitAt = (x, z) => units.find(u => x >= u.rect.x0 - 1 && x <= u.rect.x1 + 1 && z >= u.rect.z0 - 1 && z <= u.rect.z1 + 1) || null;
-    const ceilAt = (x, z) => {
+    // Vals plafond (mm boven vloer) van de ruimte op (x,z): undefined = in een wand of naad (geen gebied), null = geen
+    // vals plafond (ook een gebied zonder functie: niet het plafond van de buurruimte door de wand heen overnemen).
+    const roomPlenum = (x, z) => {
+      if (!rooms || !rooms.roomAt) return undefined;
+      const r = rooms.roomAt(x, z);
+      if (r) return r.ceilingActive ? r.ceiling : null;
+      return rooms.regionAt && rooms.regionAt(x, z) ? null : undefined;
+    };
+    // Absoluut; in een binnenwand het laagste valse plafond ernaast: de leiding gaat daar door de wand, niet omhoog.
+    const plenumAt = (x, z) => {
+      const u = unitAt(x, z);
+      if (!u) return null;
+      let v = roomPlenum(x, z);
+      if (v === undefined) {
+        v = null;
+        [[1, 0], [-1, 0], [0, 1], [0, -1]].forEach(([dx, dz]) => {
+          for (const d of [60, 120, 200, 300]) {
+            const o = roomPlenum(x + dx * d, z + dz * d);
+            if (o === undefined) continue;
+            if (o !== null) v = v === null ? o : Math.min(v, o);
+            break;
+          }
+        });
+      }
+      return v === null ? null : u.layout.floorTop + v;
+    };
+    const roofCeilAt = (x, z) => {
       let u = unitAt(x, z);
       if (!u) u = units.reduce((best, c) => {
         const dx = Math.max(c.rect.x0 - x, 0, x - c.rect.x1), dz = Math.max(c.rect.z0 - z, 0, z - c.rect.z1);
@@ -222,32 +182,111 @@ window.ElektraModel = (() => {
       const r = u.rect;
       return u.roof.ceilingAt(Math.max(r.x0 + 1, Math.min(r.x1 - 1, x)), Math.max(r.z0 + 1, Math.min(r.z1 - 1, z)));
     };
+    // Leidingvlak: het valse plafond waar dat lager ligt dan het dak, anders de onderkant van het dak.
+    const plenumOn = (x, z) => { const v = plenumAt(x, z); return v !== null && v < roofCeilAt(x, z) - 1 ? v : null; };
+    const ceilAt = (x, z) => { const v = plenumOn(x, z); return v !== null ? v : roofCeilAt(x, z); };
+    const inPlenum = (x, z, y) => y < roofCeilAt(x, z) - 50;
+    // Over het plafond het vlak volgen: knikken in het dak (nok, kil) als tussenpunt, de overgang vals plafond/dak
+    // verticaal op de grens (in de wand), zodat de buis nooit los door de ruimte of buiten het dak loopt.
+    function followCeiling(pts) {
+      const same = (u, v) => (u === null && v === null) || (u !== null && v !== null && Math.abs(u - v) < 1);
+      const out = [pts[0]];
+      pts.slice(1).forEach((q, i) => {
+        const p = pts[i], len = Math.hypot(q.x - p.x, q.z - p.z);
+        if (p.ceil && q.ceil && !p.floor && !q.floor && len > 1) {
+          const at = (t) => ({ x: p.x + (q.x - p.x) * t, z: p.z + (q.z - p.z) * t });
+          const hOf = (pt, st) => st !== null ? st : roofCeilAt(pt.x, pt.z);
+          const mk = (pt, y) => Object.assign({}, p, pt, { y, wall: null, ceil: true, floor: false, plenum: inPlenum(pt.x, pt.z, y) });
+          const n = Math.max(2, Math.ceil(len / 100));
+          // Begin/eind op een wandvlak 50 mm de ruimte in meten, net als top(): anders telt de buurruimte achter de wand mee.
+          const probe = (pt, e) => e.wall && e.wall.n ? { x: pt.x + e.wall.n.x * 50, z: pt.z + e.wall.n.z * 50 } : pt;
+          const S = Array.from({ length: n + 1 }, (_, k) => {
+            const pt = at(k / n), pr = k === 0 ? probe(pt, p) : k === n ? probe(pt, q) : pt, st = plenumOn(pr.x, pr.z);
+            return { t: k / n, pt, st, y: hOf(pt, st) };
+          });
+          for (let k = 1; k <= n; k++) {
+            const A = S[k - 1], B = S[k];
+            if (!same(A.st, B.st)) {
+              let lo = A.t, hi = B.t;
+              for (let it = 0; it < 10; it++) { const m = (lo + hi) / 2, pm = at(m); if (same(plenumOn(pm.x, pm.z), A.st)) lo = m; else hi = m; }
+              const pb = at((lo + hi) / 2);
+              out.push(mk(pb, hOf(pb, A.st)), mk(pb, hOf(pb, B.st)));
+            } else if (k < n && same(B.st, S[k + 1].st) && Math.abs(A.y - 2 * B.y + S[k + 1].y) > 2) out.push(mk(B.pt, B.y));
+          }
+        }
+        out.push(q);
+      });
+      return out;
+    }
     const floorAt = (x, z) => { const u = unitAt(x, z) || units[0]; return u.layout.floorTop; };
-    // Pad als 3D-punten (mm). Per punt: wall = wandvlak waar het in de wand
-    // ligt, ceil = boven het plafond, floor = in de vloer (voor de buizen in
-    // de 3D en de bladen per wand/vloer/plafond).
+    const clampTo = (v, lo, hi) => lo > hi ? (lo + hi) / 2 : Math.max(lo, Math.min(hi, v));
+    const segInside = (p, q) => {
+      const n = Math.max(1, Math.ceil(Math.hypot(q.x - p.x, q.z - p.z) / 50));
+      for (let k = 0; k <= n; k++) if (!unitAt(p.x + (q.x - p.x) * k / n, p.z + (q.z - p.z) * k / n)) return false;
+      return true;
+    };
+    // Punt buiten de woning (gevellamp, dakrandspot): eerst loodrecht naar de dichtstbijzijnde unit.
+    const clampIn = (p) => {
+      if (unitAt(p.x, p.z)) return null;
+      let best = null;
+      units.forEach(u => {
+        const r = u.rect, x = clampTo(p.x, r.x0 + 1, r.x1 - 1), z = clampTo(p.z, r.z0 + 1, r.z1 - 1), d = Math.hypot(x - p.x, z - p.z);
+        if (!best || d < best.d) best = { x, z, d };
+      });
+      return best && { x: best.x, z: best.z };
+    };
+    // Knikpunten in de plattegrond tussen a en b (exclusief), haaks en binnen de units: bij een L- of T-vorm mag de
+    // knik niet in de lege hoek buiten de woning vallen. Eerst x dan z (zoals altijd), anders z dan x, anders via een unit.
+    function corners(a, b, viaCeiling) {
+      const A = clampIn(a), B = clampIn(b), pa = A || a, pb = B || b;
+      const cands = [[{ x: pb.x, z: pa.z }], [{ x: pa.x, z: pb.z }]];
+      units.forEach(u => {
+        const r = u.rect, xm = clampTo((pa.x + pb.x) / 2, r.x0 + 150, r.x1 - 150), zm = clampTo((pa.z + pb.z) / 2, r.z0 + 150, r.z1 - 150);
+        cands.push([{ x: xm, z: pa.z }, { x: xm, z: pb.z }], [{ x: pa.x, z: zm }, { x: pb.x, z: zm }]);
+      });
+      let best = null;
+      cands.forEach(c => {
+        const pts = [pa].concat(c, [pb]);
+        if (!pts.slice(1).every((q, i) => segInside(pts[i], q))) return;
+        let len = pts.slice(1).reduce((t, q, i) => t + Math.abs(q.x - pts[i].x) + Math.abs(q.z - pts[i].z), 0);
+        // Over het plafond telt op- en neergaan mee: liever door een laag vals plafond dan over de nok.
+        if (viaCeiling) pts.slice(1).forEach((q, i) => {
+          const p = pts[i], m = Math.max(1, Math.ceil(Math.hypot(q.x - p.x, q.z - p.z) / 200));
+          let prev = ceilAt(p.x, p.z);
+          for (let k = 1; k <= m; k++) { const y = ceilAt(p.x + (q.x - p.x) * k / m, p.z + (q.z - p.z) * k / m); len += Math.abs(y - prev); prev = y; }
+        });
+        if (!best || len < best.len - 1) best = { len, c };
+      });
+      return [A].concat(best ? best.c : cands[0], [B]).filter(Boolean)
+        .filter(q => Math.hypot(q.x - a.x, q.z - a.z) > 0.5 && Math.hypot(q.x - b.x, q.z - b.z) > 0.5);
+    }
+    const strictlyInside = (x, z) => units.some(u => x > u.rect.x0 + 5 && x < u.rect.x1 - 5 && z > u.rect.z0 + 5 && z < u.rect.z1 - 5);
     function path(a, b) {
-      const P = (p, wall, ceil, floor) => ({ x: p.x, y: p.y, z: p.z, wall: wall || null, ceil: !!ceil, floor: !!floor });
-      if (a.mount === 'vloer' || b.mount === 'vloer') { // door de vloer
+      const P = (p, wall, ceil, floor) => ({ x: p.x, y: p.y, z: p.z, wall: wall || null, ceil: !!ceil, floor: !!floor, plenum: !!ceil && inPlenum(p.x, p.z, p.y) });
+      if (a.mount === 'vloer' || b.mount === 'vloer') {
         const fa = floorAt(a.x, a.z) - FLOOR_DEPTH, fb = floorAt(b.x, b.z) - FLOOR_DEPTH;
-        return [P(a, a.face, false, a.mount === 'vloer'), P({ x: a.x, y: fa, z: a.z }, a.face, false, true), P({ x: b.x, y: fa, z: a.z }, null, false, true),
-          P({ x: b.x, y: fb, z: b.z }, b.face, false, true), P(b, b.face, false, b.mount === 'vloer')];
+        return [P(a, a.face, false, a.mount === 'vloer'), P({ x: a.x, y: fa, z: a.z }, a.face, false, true)]
+          .concat(corners(a, b).map(c => P({ x: c.x, y: fa, z: c.z }, null, false, true)),
+            [P({ x: b.x, y: fb, z: b.z }, b.face, false, true), P(b, b.face, false, b.mount === 'vloer')]);
       }
-      if (a.face && a.face === b.face) return [P(a, a.face), P({ x: a.x, y: b.y, z: a.z }, a.face), P(b, b.face)]; // door de stijlen
-      if (a.mount === 'buiten' && b.mount === 'buiten') return [P(a), P({ x: b.x, y: a.y, z: a.z }), P(b)];
-      const top = (p) => p.mount === 'plafond' ? p.y : ceilAt(p.x, p.z);
+      if (a.face && a.face === b.face) return [P(a, a.face), P({ x: a.x, y: b.y, z: a.z }, a.face), P(b, b.face)];
+      // Gevellamp naar gevellamp: langs de gevel, bij een binnenhoek niet dwars door de woning.
+      if (a.mount === 'buiten' && b.mount === 'buiten') {
+        const c = strictlyInside(b.x, a.z) ? { x: a.x, z: b.z } : { x: b.x, z: a.z };
+        return [P(a), P({ x: c.x, y: a.y, z: c.z }), P(b)];
+      }
+      // Wandpunt: de plafondhoogte iets de ruimte in meten (de wand zelf hoort bij geen ruimte).
+      const top = (p) => p.mount === 'plafond' ? p.y : p.face && p.face.n ? ceilAt(p.x + p.face.n.x * 50, p.z + p.face.n.z * 50) : ceilAt(p.x, p.z);
       const ya = top(a), yb = top(b), dropB = Math.abs(yb - b.y) > 1;
       const pts = [P(a, a.face, a.mount === 'plafond')];
       if (Math.abs(ya - a.y) > 1) pts.push(P({ x: a.x, y: ya, z: a.z }, a.face, true));
-      pts.push(P({ x: b.x, y: ceilAt(b.x, a.z), z: a.z }, null, true));
+      corners(a, b, true).forEach(c => pts.push(P({ x: c.x, y: ceilAt(c.x, c.z), z: c.z }, null, true)));
       pts.push(P({ x: b.x, y: yb, z: b.z }, dropB ? b.face : null, true));
       if (dropB) pts.push(P(b, b.face, false));
-      return pts;
+      return followCeiling(pts);
     }
     const length = (pts) => pts.slice(1).reduce((s, q, i) => s + Math.hypot(q.x - pts[i].x, q.y - pts[i].y, q.z - pts[i].z), 0);
-    // Snelle schatting (voor de boom): haaks + hoogteverschil.
     const cost = (a, b) => Math.abs(a.x - b.x) + Math.abs(a.z - b.z) + Math.abs(a.y - b.y);
-    // Aantal keer dat het pad (in plattegrond) van de ene unit naar een andere gaat.
     function crossings(pts) {
       let last = null, n = 0;
       pts.slice(1).forEach((q, i) => {
@@ -264,12 +303,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
     return { unitAt, ceilAt, floorAt, path, length, cost, crossings };
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Alles voor de hele woning. units/interior = HouseModel-parts,
-  // lighting = parts.lighting (lamps, indoor), roofEdge = parts.roofEdge.
-  // Zet p.letter op elke lamp/spot. Geeft het elektra-resultaat (zie onder).
-  // ------------------------------------------------------------
-  function compute(settings, units, interior, lighting, roofEdge) {
+  function compute(settings, units, interior, lighting, roofEdge, rooms) {
     const s = normalizeSettings(settings);
     const indoor = lighting.indoor || [], gevel = lighting.lamps || [], spots = (roofEdge && roofEdge.spots) || [];
     indoor.concat(gevel, spots).forEach(p => { delete p.letter; });
@@ -278,13 +312,12 @@ window.ElektraModel = (() => {
       groups: [], runs: [], cables: [], wires: [], conduits: [], materials: [], warnings: [], items: [], faces: []
     };
     if (!s.enabled || !units.length) return out;
-    const R = makeRouter(units);
+    const R = makeRouter(units, rooms);
     const faces = {};
     units.forEach(u => { faces[u.id] = facesOf(u, interior); });
     const faceOfPiece = (u, p) => faces[u.id].find(f => f.piece === p && f.side === -1);
     const allFaces = out.faces = units.reduce((a, u) => a.concat(faces[u.id]), []);
 
-    // 1. Voordeur (anders de eerste buitendeur, anders de eerste unit).
     let door = null;
     ['voordeur', 'deur'].some(type => units.some(u => u.walls.some(w => w.pieces.some(p => {
       if (p.baseY) return false;
@@ -302,15 +335,20 @@ window.ElektraModel = (() => {
     const mk = s.meterkast;
     const apps = Object.keys(APPLIANCES).filter(k => s.apparaten[k]);
     const num = (v, def) => typeof v === 'number' && isFinite(v) ? v : def;
+    const removed = (key) => s.removed.includes(key);
+    const wcdCount = (uid) => s.wcdPerUnit + Math.max(0, Math.round(num(s.wcdExtra[uid], 0)));
 
-    // Handmatige plekken eerst vastleggen (de automatische wijken uit).
     const comboWidth = (n) => PLATE + (n - 1) * BOX_PITCH;
     const widthOf = (key) => {
       if (key === 'mk') return mk.w;
       let m = /^sw:(.+)$/.exec(key);
-      if (m) return units.some(u => u.id === m[1]) ? comboWidth(m[1] === mainUnit.id ? mainFuncs.length : 1) : 0;
+      if (m) {
+        if (removed(key)) return 0;
+        if (m[1] === mainUnit.id) return comboWidth(mainFuncs.length);
+        return units.some(u => u.id === m[1]) ? (rooms ? 0 : comboWidth(1)) : comboWidth(1);
+      }
       m = /^wcd:(.+):(\d+)$/.exec(key);
-      if (m) return units.some(u => u.id === m[1]) && Number(m[2]) <= s.wcdPerUnit ? WCD_W : 0;
+      if (m) return units.some(u => u.id === m[1]) && Number(m[2]) <= wcdCount(m[1]) && !removed(key) ? WCD_W : 0;
       m = /^app:(.+)$/.exec(key);
       return m && apps.includes(m[1]) ? PLATE : 0;
     };
@@ -326,12 +364,11 @@ window.ElektraModel = (() => {
     });
     const centersAt = (u, n) => Array.from({ length: n }, (_, i) => u - comboWidth(n) / 2 + PLATE / 2 + i * BOX_PITCH);
 
-    // 2. Schakelaars bij de voordeur (A binnen, B buiten).
-    const addCombo = (unit, f, us, funcs, y, manual) => {
+    const addCombo = (unit, f, us, funcs, y, manual, key, name) => {
       const yy = y === null || y === undefined ? s.switchHeight : y;
-      const combo = { id: out.combos.length + 1, key: 'sw:' + unit.id, manual: !!manual, unitId: unit.id, face: f, us, y: yy, rotY: f.piece.place.rotY, switches: [] };
+      const combo = { id: out.combos.length + 1, key: key || 'sw:' + unit.id, manual: !!manual, unitId: unit.id, face: f, us, y: yy, rotY: f.piece.place.rotY, switches: [] };
       funcs.forEach((func, i) => {
-        const sw = { letter: nextLetter(), func, unitId: unit.id, combo, u: us[i], lamps: [], label: func === 'buiten' ? 'Buitenlicht' : `Binnenlicht unit ${unit.id}` };
+        const sw = { letter: nextLetter(), func, unitId: unit.id, combo, u: us[i], lamps: [], label: func === 'buiten' ? 'Buitenlicht' : `Binnenlicht ${name || 'unit ' + unit.id}` };
         sw.pos = facePoint(f, us[i], yy, 0);
         combo.switches.push(sw);
         out.switches.push(sw);
@@ -345,8 +382,8 @@ window.ElektraModel = (() => {
       out.combos.push(combo);
       return combo;
     };
-    const fxMain = fixed['sw:' + mainUnit.id];
-    if (fxMain) addCombo(mainUnit, fxMain.f, centersAt(fxMain.u, mainFuncs.length), mainFuncs, fxMain.y, true);
+    const fxMain = fixed['sw:' + mainUnit.id], mainOff = removed('sw:' + mainUnit.id);
+    if (mainOff) { } else if (fxMain) addCombo(mainUnit, fxMain.f, centersAt(fxMain.u, mainFuncs.length), mainFuncs, fxMain.y, true);
     else if (door) {
       const us = besideDoor(door.face, door.op, mainFuncs.length, s.switchHeight);
       if (us) addCombo(mainUnit, door.face, us, mainFuncs);
@@ -357,13 +394,12 @@ window.ElektraModel = (() => {
         if (nf) addCombo(mainUnit, nf.f, mainFuncs.map((_, i) => nf.u - w / 2 + PLATE / 2 + i * BOX_PITCH), mainFuncs);
       }
     }
-    if (!out.combos.length) {
+    if (!out.combos.length && !mainOff) {
       const f = faces[mainUnit.id][0];
       if (f) addCombo(mainUnit, f, mainFuncs.map((_, i) => (f.u0 + f.u1) / 2 + i * BOX_PITCH), mainFuncs);
     }
     const entry = out.combos[0] ? out.combos[0].pos : { x: mainUnit.rect.cx, z: mainUnit.rect.cz };
 
-    // 3. Meterkast: zo dicht mogelijk bij de voordeur, eerst in die unit.
     const target = door ? facePoint(door.face, door.op.x + door.op.w / 2, 0, 0) : entry;
     const fxMk = fixed.mk;
     const mkY = fxMk && fxMk.y !== null ? fxMk.y : mk.y;
@@ -379,16 +415,59 @@ window.ElektraModel = (() => {
       };
     } else out.warnings.push('Geen vrije wand voor de meterkast gevonden.');
 
-    // 4. Schakelaar per andere unit, naast de deur waardoor je hem binnenkomt.
-    units.forEach(u => {
-      if (u === mainUnit) return;
+    const isDoorOp = (op) => op.type === 'deur' || op.type === 'voordeur' || (op.fill && (op.fill.type === 'deur' || op.fill.type === 'schuifdeur'));
+    const regionOf = (pt) => rooms ? rooms.regionAt(pt.x, pt.z) : null;
+    const roomSw = new Map();
+    if (rooms) {
+      const entryPt = door ? facePoint(door.face, door.op.x + door.op.w / 2, 0, 150) : entry;
+      const entryReg = regionOf(entryPt);
+      const mainSw = out.switches.find(x => x.func === 'binnen');
+      if (entryReg && mainSw) {
+        roomSw.set(entryReg.idx, mainSw);
+        const r0 = rooms.rooms.find(r => r.key === entryReg.idx);
+        if (r0) mainSw.label = `Binnenlicht ${r0.name.toLowerCase()}`;
+      }
+      const list = rooms.rooms.concat(rooms.free).filter(r => r.areaM2 >= 0.6 && !roomSw.has(r.key))
+        .sort((a, b) => Math.hypot(a.label.x - entryPt.x, a.label.z - entryPt.z) - Math.hypot(b.label.x - entryPt.x, b.label.z - entryPt.z));
+      list.forEach(r => {
+        const key = r.id !== undefined ? 'sw:r' + r.id : `sw:g${Math.round(r.label.x / 100)}_${Math.round(r.label.z / 100)}`;
+        const name = r.name ? r.name.toLowerCase() : 'ruimte';
+        if (removed(key)) return;
+        const inR = (f, uu) => { const g = regionOf(facePoint(f, uu, 0, 150)); return g && g.idx === r.key; };
+        const fx = fixed[key];
+        let combo = null;
+        if (fx) combo = addCombo(fx.f.unit, fx.f, centersAt(fx.u, 1), ['binnen'], fx.y, true, key, name);
+        else {
+          const cands = [];
+          allFaces.forEach(f => f.piece.config.openings.forEach(op => {
+            if (!isDoorOp(op) || !inR(f, op.x + op.w / 2)) return;
+            const q = facePoint(f, op.x + op.w / 2, 0, 0);
+            cands.push({ f, op, d: Math.hypot(q.x - entryPt.x, q.z - entryPt.z) });
+          }));
+          cands.sort((a, b) => a.d - b.d);
+          for (const c of cands) {
+            const us = besideDoor(c.f, c.op, 1, s.switchHeight);
+            if (us) { combo = addCombo(c.f.unit, c.f, us, ['binnen'], null, false, key, name); break; }
+          }
+          if (!combo) {
+            const own = allFaces.filter(f => inR(f, (f.u0 + f.u1) / 2));
+            const nf = nearestFree(own, r.label, PLATE, s.switchHeight - PLATE / 2, s.switchHeight + PLATE / 2, 0, 100);
+            if (nf && inR(nf.f, nf.u)) combo = addCombo(nf.f.unit, nf.f, [nf.u], ['binnen'], null, false, key, name);
+          }
+        }
+        if (combo) roomSw.set(r.key, combo.switches[0]);
+        else out.warnings.push(`${r.name || 'Ruimte'}: geen plek voor een schakelaar; licht op een andere schakelaar.`);
+      });
+    }
+    if (!rooms) units.forEach(u => {
+      if (u === mainUnit || removed('sw:' + u.id)) return;
       const fx = fixed['sw:' + u.id];
       if (fx) { addCombo(u, fx.f, centersAt(fx.u, 1), ['binnen'], fx.y, true); return; }
       const cands = [];
       faces[u.id].forEach(f => f.piece.config.openings.forEach(op => {
         if (op.type !== 'deur' && op.type !== 'voordeur') return;
         const q = facePoint(f, op.x + op.w / 2, 0, 0);
-        cands.push({ f, op, d: Math.hypot(q.x - entry.x, q.z - entry.z) + (f.piece.seamUnit ? 0 : 5000) }); // naadwand-deur eerst
+        cands.push({ f, op, d: Math.hypot(q.x - entry.x, q.z - entry.z) + (f.piece.seamUnit ? 0 : 5000) });
       }));
       cands.sort((a, b) => a.d - b.d);
       for (const c of cands) {
@@ -398,22 +477,24 @@ window.ElektraModel = (() => {
       out.warnings.push(`Unit ${u.id}: geen deur met ruimte voor een schakelaar; binnenlicht op schakelaar ${out.switches[0] ? out.switches[0].letter : '-'}.`);
     });
 
-    // 5. Lampen aan schakelaars koppelen (letter).
     const swOf = (unitId, func) => out.switches.find(x => x.unitId === unitId && x.func === func) || out.switches.find(x => x.func === func) || out.switches[0];
-    indoor.forEach(p => { const sw = swOf(p.unitId, 'binnen'); if (sw) { p.letter = sw.letter; sw.lamps.push({ x: p.x, y: p.y, z: p.z, mount: 'plafond', kind: 'binnenspot', ref: p }); } });
+    const roomSwOf = (p) => { const g = regionOf(p); return g ? roomSw.get(g.idx) : null; };
+    indoor.forEach(p => { const sw = roomSwOf(p) || swOf(p.unitId, 'binnen'); if (sw) { p.letter = sw.letter; sw.lamps.push({ x: p.x, y: p.y, z: p.z, mount: 'plafond', kind: 'binnenspot', ref: p }); } });
     gevel.forEach(p => { const sw = swOf(mainUnit.id, 'buiten'); if (sw) { p.letter = sw.letter; sw.lamps.push({ x: p.x + p.normal.x * 60, y: p.y, z: p.z + p.normal.z * 60, mount: 'buiten', kind: 'gevellamp', ref: p }); } });
     spots.forEach(p => { const sw = swOf(mainUnit.id, 'buiten'); if (sw) { p.letter = sw.letter; sw.lamps.push({ x: p.x, y: p.y, z: p.z, mount: 'buiten', kind: 'boeideelspot', ref: p }); } });
 
-    // 6. Wandcontactdozen per unit (zo ver mogelijk uit elkaar).
     units.forEach(u => {
       const y0 = s.wcdHeight - 60, y1 = s.wcdHeight + 60, cands = [];
       faces[u.id].forEach(f => freeOn(f, y0, y1, 100, 150).forEach(([a, b]) => {
         if (b - a < WCD_W + 20) return;
         (b - a > 1200 ? [a + 300, (a + b) / 2, b - 300] : [(a + b) / 2]).forEach(uu => cands.push({ f, u: uu, len: b - a, p: facePoint(f, uu, s.wcdHeight, 0) }));
       }));
-      const chosen = [], freeKeys = [];
-      for (let i = 1; i <= s.wcdPerUnit; i++) {
+      const chosen = [], freeKeys = [], nWcd = wcdCount(u.id);
+      let want = 0;
+      for (let i = 1; i <= nWcd; i++) {
         const key = `wcd:${u.id}:${i}`, fx = fixed[key];
+        if (removed(key)) continue;
+        want++;
         if (!fx) { freeKeys.push(key); continue; }
         const y = fx.y !== null ? fx.y : s.wcdHeight;
         chosen.push({ f: fx.f, u: fx.u, y, p: facePoint(fx.f, fx.u, y, 0), key, manual: true });
@@ -429,14 +510,12 @@ window.ElektraModel = (() => {
         chosen.push(Object.assign({}, best, { key: freeKeys.shift(), y: s.wcdHeight }));
         best.f.reserved.push({ a: best.u - WCD_W / 2 - 75, b: best.u + WCD_W / 2 + 75, y0: 0, y1: s.wcdHeight + 200 });
       }
-      if (chosen.length < s.wcdPerUnit) out.warnings.push(`Unit ${u.id}: ruimte voor ${chosen.length} van ${s.wcdPerUnit} wcd's.`);
-      chosen.sort((a, b) => a.key < b.key ? -1 : 1).forEach(c => out.wcds.push({
+      if (chosen.length < want) out.warnings.push(`Unit ${u.id}: ruimte voor ${chosen.length} van ${want} wcd's.`);
+      chosen.sort((a, b) => Number(a.key.split(':')[2]) - Number(b.key.split(':')[2])).forEach(c => out.wcds.push({
         key: c.key, manual: !!c.manual, unitId: u.id, face: c.f, u: c.u, y: c.y, rotY: c.f.piece.place.rotY, pos: c.p, center: facePoint(c.f, c.u, c.y, 6)
       }));
     });
 
-    // 6b. Apparaten: keuken bij elkaar in de grootste andere unit, de rest
-    // naast de meterkast.
     const others = units.filter(u => u !== mainUnit);
     const kitchen = (others.length ? others : units).reduce((a, b) => a.rect.W * a.rect.D >= b.rect.W * b.rect.D ? a : b);
     const mkUnit = out.meterkast ? units.find(u => u.id === out.meterkast.unitId) : mainUnit;
@@ -459,7 +538,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
       out.apps.push({ key, manual: !!fx, app: k, label: A.label, code: A.code, unitId: f.unit.id, face: f, u: uu, y, rotY: f.piece.place.rotY, pos: facePoint(f, uu, y, 0), center: facePoint(f, uu, y, 6) });
     });
 
-    // 6c. Vloer-wcd's (handmatig toegevoegd, x/z vanaf de noordwesthoek van de unit).
     s.vloerWcd.forEach(o => {
       const u = units.find(x => x.id === o.unitId);
       if (!u) return;
@@ -468,7 +546,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
       out.floorWcds.push({ key: 'vwcd:' + o.id, id: o.id, unitId: u.id, x, z, y: u.layout.floorTop });
     });
 
-    // 7. Groepen: per unit licht (B10) + wcd (B16); fasen en aardlek om en om.
     units.forEach(u => {
       const sws = out.switches.filter(x => x.unitId === u.id && x.func === 'binnen');
       if (sws.length) out.groups.push({ kind: 'licht', unitId: u.id, label: `Verlichting unit ${u.id}`, breaker: 'B10', cable: 'licht', switches: sws.map(x => x.letter) });
@@ -493,8 +570,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
     // Buitenlicht zit in de schakeldoos van het binnenlicht: zelfde aardlek.
     const gOut = out.groups.find(g => g.kind === 'buiten'), gIn = gOut && groupOf('licht', gOut.unitId);
     if (gOut && gIn) gOut.rcd = gIn.rcd;
-    // Max. 4 groepen per aardlek: anders een andere groep (niet die twee)
-    // naar de aardlek met de minste groepen.
     for (let guard = 0; guard < 20; guard++) {
       const cnt = Array.from({ length: nRcd }, (_, i) => out.groups.filter(g => g.rcd === i + 1).length);
       const over = cnt.findIndex(c => c > 4);
@@ -508,7 +583,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
     out.floorWcds.forEach(w => { const g = groupOf('wcd', w.unitId); w.group = g ? g.nr : null; });
     out.apps.forEach(a => { const g = out.groups.find(x => x.kind === 'app' && x.app === a.app); a.group = g ? g.nr : null; });
 
-    // 8. Leidingen.
     const mkNode = out.meterkast ? Object.assign(facePoint(out.meterkast.face, out.meterkast.u, mkY + mk.h, 0), { mount: 'wand', face: out.meterkast.face, mk: true, name: 'MK' }) : null;
     const mkLow = out.meterkast ? Object.assign(facePoint(out.meterkast.face, out.meterkast.u, mkY, 0), { mount: 'wand', face: out.meterkast.face, mk: true, name: 'MK' }) : null;
     const addRun = (type, a, b, group, letter) => {
@@ -516,7 +590,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
       const raw = R.length(pts);
       out.runs.push({ type, group, letter: letter || null, from: a.name || '', to: b.name || '', path: pts, mk: !!(a.mk || b.mk), outdoor: a.mount === 'buiten' || b.mount === 'buiten' });
     };
-    // Minimale opspannende boom vanaf root (Prim, op de snelle schatting).
     const tree = (root, nodes, typeOf, group, letter) => {
       const done = [root], rest = nodes.slice();
       while (rest.length) {
@@ -527,7 +600,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
         done.push(n);
       }
     };
-    // Per schakeldoos één verdeeldoos per groep (naast elkaar langs de wand).
     for (const combo of out.combos) {
       const byGroup = [];
       combo.switches.forEach(sw => {
@@ -546,8 +618,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
         vd.y = R.ceilAt(vd.x, vd.z);
         combo.vds.push(vd);
         out.boxes.push({ kind: 'verdeeldoos', combo: combo.id, group: e.group, x: vd.x, y: vd.y, z: vd.z, unitId: combo.unitId });
-        if (mkNode) addRun('licht', mkNode, vd, e.group); // voeding binnen: VD in buis
-        // Naar de eigen inbouwdoos (of het midden ervan) van deze groep.
+        if (mkNode) addRun('licht', mkNode, vd, e.group);
         const uSw = e.switches.reduce((t, x) => t + x.u, 0) / e.switches.length;
         const swNode = Object.assign(facePoint(combo.face, uSw, combo.y, 0), { mount: 'wand', face: combo.face, name: e.switches.map(x => x.letter).join('') });
         addRun('schakel' + (e.switches.length + 1), vd, swNode, e.group);
@@ -560,10 +631,8 @@ window.ElektraModel = (() => {
         .concat(out.floorWcds.filter(w => w.group === g.nr).map((w, i) => ({ x: w.x, y: w.y, z: w.z, mount: 'vloer', name: `VWCD${g.nr}.${i + 1}` })));
       if (mkLow && nodes.length) tree(mkLow, nodes, () => 'wcd', g.nr);
     });
-    // Apparaten: elk een eigen leiding vanuit de meterkast.
     if (mkLow) out.apps.forEach(a => addRun(APPLIANCES[a.app].cable, mkLow, Object.assign({}, a.pos, { mount: 'wand', face: a.face, name: a.code }), a.group));
 
-    // 8b. Buizen uit elkaar (min. CLEAR), daarna lengtes, naad-overgangen en boorgaten.
     separateRuns(out.runs);
     const holesOf = makeHoleCounter(units, R);
     out.runs.forEach(r => {
@@ -574,7 +643,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
     });
     out.holes = out.runs.reduce((a, r) => a + r.holes, 0);
 
-    // 9. Totalen: per leidingtype, draad per doorsnede/kleur, buis, groep.
     const byType = {};
     out.runs.forEach(r => { byType[r.type] = (byType[r.type] || 0) + r.lengthMM; });
     out.cables = Object.keys(byType).sort().map(k => ({ key: k, label: cableInfo(k).label, use: cableInfo(k).use, meters: byType[k] / 1000 }));
@@ -601,7 +669,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
       if ((g.kind === 'licht' || g.kind === 'buiten') && g.points > 50) out.warnings.push(`Groep ${g.nr} (${g.label}): ${g.points} lichtpunten; controleer het vermogen (LED).`);
     });
 
-    // 10. Materiaal (aantallen).
     const crossBy = {};
     out.runs.forEach(r => { if (r.crossings) { const n = cableInfo(r.type).cores.length; crossBy[n] = (crossBy[n] || 0) + r.crossings; } });
     const nIndoor = out.switches.reduce((a, x) => a + x.lamps.filter(l => l.kind === 'binnenspot').length, 0);
@@ -612,6 +679,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
     out.combos.forEach(c => { frames[c.switches.length] = (frames[c.switches.length] || 0) + 1; });
     const m = out.materials;
     const add = (naam, aantal, eenheid) => { if (aantal > 0) m.push({ naam, aantal, eenheid: eenheid || 'st.' }); };
+    const kleur = ', ' + PLATE_COLORS[s.plateColor].label.toLowerCase();
     if (out.meterkast) {
       add('Groepenkast 3-fase (aansluiting 3×25 A)', 1);
       add('Hoofdschakelaar 4-polig 40 A', 1);
@@ -622,13 +690,13 @@ window.ElektraModel = (() => {
     add('Installatieautomaat B16 1P+N (wcd)', nWcdG);
     add('Installatieautomaat B16 1P+N (apparaten)', out.apps.filter(a => (APPLIANCES[a.app].poles || 1) === 1).length);
     add('Installatieautomaat 2× B16, 2-fase (kookgroep)', out.apps.filter(a => APPLIANCES[a.app].poles === 2).length);
-    add('Schakelaar enkelpolig (inbouw)', out.switches.length);
-    Object.keys(frames).forEach(n => add(`Afdekraam ${n}-voudig`, frames[n]));
-    add('Wandcontactdoos dubbel met randaarde', out.wcds.length);
-    add('Vloerdoos met dubbele wcd (randaarde)', out.floorWcds.length);
+    add('Schakelaar enkelpolig (inbouw)' + kleur, out.switches.length);
+    Object.keys(frames).forEach(n => add(`Afdekraam ${n}-voudig` + kleur, frames[n]));
+    add('Wandcontactdoos dubbel met randaarde' + kleur, out.wcds.length);
+    add('Vloerdoos met dubbele wcd (randaarde)' + kleur, out.floorWcds.length);
     const appMat = {};
     out.apps.forEach(a => { const n = APPLIANCES[a.app].material; appMat[n] = (appMat[n] || 0) + 1; });
-    Object.keys(appMat).forEach(n => add(n, appMat[n]));
+    Object.keys(appMat).forEach(n => add(n + kleur, appMat[n]));
     add('Luchtdichte hollewanddoos (schakelaar/wcd/apparaat)', out.switches.length + 2 * out.wcds.length + out.apps.length);
     add('Luchtdichte verdeeldoos (plafond)', out.boxes.length);
     add('Lasklem 3-voudig (schatting)', out.boxes.length * 3 + out.switches.length + out.wcds.length);
@@ -638,8 +706,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
     add('Luchtdichte kabeldoorvoer naar buiten', out.runs.filter(r => r.type === 'buiten' && r.from.startsWith('VD') && r.to !== '' && !r.to.startsWith('VD')).length);
     Object.keys(crossBy).forEach(n => add(`Steekverbinder module-naad ${n}-polig (set m/v)`, crossBy[n]));
 
-    // 11. Verplaatsbare onderdelen (plattegrond: slepen, selecteren).
-    // marker = plek van het symbool in de plattegrond (iets de kamer in).
     const item = (key, kind, label, f, u, y, manual, off, unitId) => out.items.push({
       key, kind, label, unitId: unitId || f.unit.id, element: f.piece.element, side: f.side, u, y, manual: !!manual, marker: facePoint(f, u, 0, off)
     });
@@ -655,16 +721,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
     return out;
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Buizen uit elkaar (muteert run.path). Padstukken zijn haaks (x, y of z).
-  // Te dicht = evenwijdig, overlappend langs de as en minder dan CLEAR vrij
-  // (buitenkant tot buitenkant). Zo'n stuk schuift naar de eerste vrije baan
-  // (±1, ±2, ... × CLEAR + buis-Ø): in een wand langs de wand (verticaal
-  // stuk) of omhoog/omlaag (horizontaal stuk), in plafond/vloer horizontaal
-  // dwars. Een knik ervoor en erna verbindt het weer met de rest van het pad.
-  // Uitzondering: het laatste stuk naar de meterkast. Daar komen de buizen
-  // naast elkaar (tegen elkaar aan) de kast binnen.
-  // ------------------------------------------------------------
+  // Uitzondering: het laatste stuk naar de meterkast; daar komen de buizen tegen elkaar aan de kast binnen.
   function separateRuns(runs) {
     const add = (p, d, k) => Object.assign({}, p, { x: p.x + d.x * k, y: p.y + d.y * k, z: p.z + d.z * k });
     const axisOf = (p, q) => {
@@ -690,8 +747,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
     const conduit = runs.filter(r => cableInfo(r.type).conduit > 0);
     const radius = (r) => cableInfo(r.type).conduit / 2;
 
-    // 1. Meterkast: per aansluitpunt (boven/onder) de buizen naast elkaar,
-    // tegen elkaar aan, gesorteerd naar de kant waar ze heen gaan.
     const bundles = {};
     conduit.filter(r => r.mk && r.path[0].wall).forEach(r => {
       const k = Math.round(r.path[0].y);
@@ -711,17 +766,16 @@ window.ElektraModel = (() => {
         out[0] = add(orig[0], d, o);
         for (let k = 0; k < orig.length - 1; k++) {
           const len = lenOf(orig[k], orig[k + 1]);
-          if (len >= 1 && axisOf(orig[k], orig[k + 1]) === dAx) break; // loopt langs de kast: alleen langer/korter
-          if (k + 1 === orig.length - 1) { out.splice(k + 1, 0, add(orig[k + 1], d, o)); break; } // eindpunt blijft: knik ervoor
+          if (len >= 1 && axisOf(orig[k], orig[k + 1]) === dAx) break;
+          if (k + 1 === orig.length - 1) { out.splice(k + 1, 0, add(orig[k + 1], d, o)); break; }
           out[k + 1] = add(orig[k + 1], d, o);
         }
         r.path = out;
-        placed.push(seg(r, out[0], out[1], radius(r))); // gebundeld stuk: vast
+        placed.push(seg(r, out[0], out[1], radius(r)));
         r.fixed = 1;
       });
     });
 
-    // 2. De rest: per padstuk een vrije baan zoeken.
     conduit.forEach(r => {
       const rad = radius(r), step = CLEAR + 2 * rad;
       let pts = r.path;
@@ -731,8 +785,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
         const sg = seg(r, p, q, rad);
         if (!conflict(sg)) { placed.push(sg); continue; }
         const dir = shiftDir(p, q, sg.axis);
-        // Knikken tellen ook mee, behalve direct aan een doos/lamp (daar
-        // komen buizen samen) en aan het eind van de meterkastbundel.
+        // Knikken tellen mee, behalve direct aan een doos/lamp en aan het eind van de meterkastbundel.
         const freeStart = i === 0 || (r.fixed && i === r.fixed), freeEnd = i + 1 === pts.length - 1;
         let done = false;
         for (let k = 1; k <= 12 && !done; k++) {
@@ -742,7 +795,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
             if (conflict(s2) || (!freeStart && conflict(j1)) || (!freeEnd && conflict(j2))) continue;
             pts = pts.slice(0, i + 1).concat([p2, q2], pts.slice(i + 1));
             placed.push(s2, j1, j2);
-            i += 2; // verder vanaf de knik terug naar q
+            i += 2;
             done = true;
             break;
           }
@@ -753,7 +806,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
     });
     runs.forEach(r => { delete r.fixed; });
   }
-  // Dubbele punten en heen-en-weer-knikken eruit.
   function simplifyPath(pts) {
     const same = (a, b) => Math.abs(a.x - b.x) < 0.5 && Math.abs(a.y - b.y) < 0.5 && Math.abs(a.z - b.z) < 0.5;
     let out = pts.filter((p, i) => i === 0 || !same(p, pts[i - 1]));
@@ -767,31 +819,21 @@ window.ElektraModel = (() => {
     return out;
   }
 
-  // Dichtstbijzijnde wandvlak (kamerzijde) bij plattegrondpunt (x, z), voor
-  // het slepen: { element, side, u, x, z, n } of null.
   function snapToWall(el, x, z) {
     let best = null;
     ((el && el.faces) || []).forEach(f => {
       const u = Math.max(f.u0, Math.min(f.u1, uAt(f, { x, z })));
       const q = facePoint(f, u, 0, 0);
-      if ((x - q.x) * f.n.x + (z - q.z) * f.n.z < -(f.piece.place.thickness + 50)) return; // aan de andere kant van de wand
+      if ((x - q.x) * f.n.x + (z - q.z) * f.n.z < -(f.piece.place.thickness + 50)) return;
       const d = Math.hypot(q.x - x, q.z - z);
       if (!best || d < best.d) best = { d, element: f.piece.element, side: f.side, u: Math.round(u / 10) * 10, x: q.x, z: q.z, n: f.n };
     });
     return best;
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // 3D per bouwfase (BuildStages):
-  //   elektra   meterkast (blijft), installatiebuizen (zeskant, kleur per
-  //             leidingtype) in de wanden en boven het plafond, luchtdichte
-  //             inbouwdozen, verdeeldozen en spotdozen. Vanaf "beplating"
-  //             zitten buizen en dozen achter de platen: niet meer gebouwd.
-  //   afwerking afdekramen van schakelaars, wcd's en apparaten.
   // Kabel zonder buis (XMvK buiten) en losse draad worden niet getekend.
-  // ------------------------------------------------------------
-  const WALL_IN = 35;  // buis: zoveel achter het wandvlak (in de stijlruimte)
-  const CEIL_UP = 35;  // buis: zoveel boven de onderkant plafond (op de plafondplaat)
+  const WALL_IN = 35;
+  const CEIL_UP = 35;
   const CONDUIT_COLORS = { licht: 0xe0b020, wcd: 0xcc4a30, koken: 0x8a3a9a, schakel: 0x9a6a20 };
   function createMaterials() {
     const conduit = {};
@@ -804,12 +846,13 @@ window.ElektraModel = (() => {
       conduit
     };
   }
-  function build3D(el, materials, stage) {
+  // rough: buizen en inbouwdozen (in de wand en boven het plafond); uit bij de render-export.
+  function build3D(el, materials, layers, rough) {
     const toM = 0.001, group = new THREE.Group();
     if (!el || !el.enabled) return group;
     const mats = materials || createMaterials();
-    const st = BuildStages.clamp(stage), show = (key) => BuildStages.shows(st, key);
-    const rough = show('elektra') && !show('beplating');
+    mats.plateMaterial.color.setHex(PLATE_COLORS[el.settings.plateColor].hex);
+    if (!ViewLayers.shows(layers, 'elektra')) return group;
     const box = (w, h, d, c, rotY, mat) => {
       const mesh = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry(w * toM, h * toM, d * toM), mat);
       mesh.position.set(c.x * toM, c.y * toM, c.z * toM);
@@ -818,25 +861,24 @@ window.ElektraModel = (() => {
       return mesh;
     };
     const k = el.meterkast;
-    if (k && show('elektra')) {
+    if (k) {
       box(k.w, k.h, k.d, k.center, k.rotY, mats.kastMaterial);
       const front = facePoint(k.face, k.u, k.y + k.h / 2, k.d + 2);
       box(k.w - 30, k.h - 30, 4, front, k.rotY, mats.deurMaterial);
     }
-    if (show('afwerking')) {
+    if (ViewLayers.shows(layers, 'afwerking')) {
       el.combos.forEach(c => box(c.width, PLATE, 10, c.center, c.rotY, mats.plateMaterial));
       el.wcds.forEach(w => box(WCD_W, PLATE, 12, w.center, w.rotY, mats.plateMaterial));
       el.apps.forEach(a => box(PLATE, PLATE, 12, a.center, a.rotY, mats.plateMaterial));
-      el.floorWcds.forEach(w => box(130, 8, 130, { x: w.x, y: w.y + 4, z: w.z }, 0, mats.plateMaterial)); // deksel vloerdoos
+      el.floorWcds.forEach(w => box(130, 8, 130, { x: w.x, y: w.y + 4, z: w.z }, 0, mats.plateMaterial));
     }
-    if (!rough) return group;
+    if (rough === false) return group;
 
-    // Installatiebuizen: zeskantige cilinders per padstuk + bolletje op elke knik.
     const up = new THREE.Vector3(0, 1, 0);
     const shift = (p) => ({
       x: p.x - (p.wall ? p.wall.n.x * WALL_IN : 0), y: p.y + (p.ceil ? CEIL_UP : 0), z: p.z - (p.wall ? p.wall.n.z * WALL_IN : 0)
     });
-    el.runs.forEach(r => {
+    el.runs.forEach((r, ri) => {
       const c = cableInfo(r.type);
       if (!c.conduit) return;
       const rad = c.conduit / 2 * toM;
@@ -848,15 +890,16 @@ window.ElektraModel = (() => {
         const m = new THREE.Mesh(new THREE.CylinderGeometry(rad, rad, len * toM, 6), mat);
         m.position.set((p.x + q.x) / 2 * toM, (p.y + q.y) / 2 * toM, (p.z + q.z) / 2 * toM);
         m.quaternion.setFromUnitVectors(up, new THREE.Vector3(dx / len, dy / len, dz / len));
+        m.userData.run = ri;
         group.add(m);
       });
       pts.slice(1, -1).forEach(p => {
         const j = new THREE.Mesh(new THREE.IcosahedronGeometry(rad * 1.15, 0), mat);
         j.position.set(p.x * toM, p.y * toM, p.z * toM);
+        j.userData.run = ri;
         group.add(j);
       });
     });
-    // Luchtdichte inbouwdozen (schakelaars, wcd, apparaten): in de wand.
     const wallBox = (f, u, y) => {
       const c = facePoint(f, u, y, -22);
       const m = new THREE.Mesh(new THREE.CylinderGeometry(0.034, 0.034, 0.045, 12), mats.boxMaterial);
@@ -867,8 +910,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
     el.switches.forEach(sw => wallBox(sw.combo.face, sw.u, sw.combo.y));
     el.wcds.forEach(w => { wallBox(w.face, w.u - 36, w.y); wallBox(w.face, w.u + 36, w.y); });
     el.apps.forEach(a => wallBox(a.face, a.u, a.y));
-    el.floorWcds.forEach(w => box(100, 80, 100, { x: w.x, y: w.y - 40, z: w.z }, 0, mats.boxMaterial)); // vloerdoos
-    // Verdeeldozen en spotdozen boven het plafond.
+    el.floorWcds.forEach(w => box(100, 80, 100, { x: w.x, y: w.y - 40, z: w.z }, 0, mats.boxMaterial));
     el.boxes.forEach(b => box(90, 50, 90, { x: b.x, y: b.y + CEIL_UP + 10, z: b.z }, 0, mats.boxMaterial));
     el.switches.forEach(sw => sw.lamps.filter(l => l.kind === 'binnenspot').forEach(l => {
       const m = new THREE.Mesh(new THREE.CylinderGeometry(0.045, 0.045, 0.07, 12), mats.boxMaterial);
@@ -878,10 +920,8 @@ window.ElektraModel = (() => {
     return group;
   }
 
-  // Plek van een punt op een wandvlak: { u, y } (wand-x en hoogte boven de vloer).
   const wallCoords = (f, p) => ({ u: uAt(f, p), y: p.y - f.piece.place.floorTop });
 
-  // Lijnstuk p-q (wereld-mm) binnen grenzen b = { x0, x1, z0, z1 } (plattegrond); null = erbuiten.
   function clipPlan(p, q, b) {
     let t0 = 0, t1 = 1;
     for (const [k, lo, hi] of [['x', b.x0, b.x1], ['z', b.z0, b.z1]]) {
@@ -895,10 +935,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
     const at = (t) => Object.assign({}, p, { x: p.x + (q.x - p.x) * t, y: p.y + (q.y - p.y) * t, z: p.z + (q.z - p.z) * t });
     return [at(t0), at(t1)];
   }
-  // Dakvlak pl van unit: deel van de plattegrond (bounds) en omrekening naar
-  // het dek zoals de dakbladen (map: { sx, sy }, mm vanaf linksvoor), gelijk
-  // aan de doorvoeren in RoofModel.computeUnitRoof. De balken van het dek
-  // staan op sx = joist + breedte/2 en lopen langs sy.
+  // Zelfde omrekening als de doorvoeren in RoofModel.computeUnitRoof: gelijk houden.
   function roofDeckMap(unit, pl) {
     const alongX = Math.abs(Math.sin(pl.yaw)) > 0.5, rr = unit.roof.rect, r = unit.rect;
     const qOf = (p) => alongX ? p.x - r.cx : p.z - r.cz;
@@ -909,7 +946,6 @@ window.ElektraModel = (() => {
       map: (p) => ({ sx: alongX ? rr.z1 - p.z : p.x - rr.x0, sy: (qOf(p) - pl.p0) / pl.cos })
     };
   }
-  // Boorgaten van een leiding (zie kop). Telt per padstuk.
   const VERTICAL_KINDS = ['verticale balk', 'kreupele stijl'];
   function makeHoleCounter(units, R) {
     const boms = new Map();
@@ -920,7 +956,7 @@ window.ElektraModel = (() => {
     const between = (v, a, b) => v > Math.min(a, b) + 1 && v < Math.max(a, b) - 1;
     const joistsBetween = (cd, a, b) => cd.joists.filter(j => between(j + cd.width / 2, a, b)).length;
     return (run) => {
-      if (!cableInfo(run.type).conduit) return run.type === 'buiten' && run.from.startsWith('VD') ? 1 : 0; // doorvoer naar buiten
+      if (!cableInfo(run.type).conduit) return run.type === 'buiten' && run.from.startsWith('VD') ? 1 : 0;
       let n = 0;
       run.path.slice(1).forEach((q, i) => {
         const p = run.path[i];
@@ -930,11 +966,11 @@ window.ElektraModel = (() => {
           if (vertical) {
             const x = a.u - f.W / 2;
             n += bom.filter(bp => !VERTICAL_KINDS.includes(bp.kind) && Math.abs(x - bp.x) <= bp.length / 2 && between(bp.y, a.y, b.y)).length;
-            if (p.floor !== q.floor) n += 1; // door de vloerplaat/randbalk de vloer in
+            if (p.floor !== q.floor) n += 1;
           } else {
             n += bom.filter(bp => VERTICAL_KINDS.includes(bp.kind) && between(bp.x + f.W / 2, a.u, b.u) && Math.abs(a.y - bp.y) <= bp.length / 2).length;
           }
-        } else if (!vertical && p.ceil && q.ceil) {
+        } else if (!vertical && p.ceil && q.ceil && !(p.plenum && q.plenum)) {
           const mid = { x: (p.x + q.x) / 2, z: (p.z + q.z) / 2 }, u = R.unitAt(mid.x, mid.z);
           if (u) u.roof.planes.forEach(pl => {
             const dm = roofDeckMap(u, pl), c = clipPlan(p, q, dm.bounds);
@@ -944,11 +980,11 @@ window.ElektraModel = (() => {
           const u = R.unitAt((p.x + q.x) / 2, (p.z + q.z) / 2);
           const c = u && clipPlan(p, q, u.rect);
           if (c) n += joistsBetween(u.floorData.calcData, c[0].x - u.rect.x0, c[1].x - u.rect.x0);
-        } else if (vertical && (p.floor || q.floor) && !(p.wall || q.wall)) n += 1; // vloerdoos: gat in de vloerplaat
+        } else if (vertical && (p.floor || q.floor) && !(p.wall || q.wall)) n += 1;
       });
       return n;
     };
   }
 
-  return { DEFAULT_SETTINGS, CABLES, CORE_COLORS, APPLIANCES, PLATE, WCD_W, cableInfo, normalizeSettings, compute, snapToWall, wallCoords, clipPlan, roofDeckMap, createMaterials, build3D };
+  return { DEFAULT_SETTINGS, PLATE_COLORS, CABLES, CORE_COLORS, APPLIANCES, PLATE, WCD_W, cableInfo, normalizeSettings, compute, snapToWall, wallCoords, clipPlan, roofDeckMap, createMaterials, build3D };
 })();

js/elektra/elektra-pdf.js

@@ -4,27 +4,15 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// elektra/elektra-pdf.js — ElektraPdf: elektra in de woning-PDF.
-//   drawPlan  : meterkast, schakelaars (letter), wcd's (groep), lamp-
-//               letters en leidingen op de plattegrond (blad Plattegrond)
-//   drawSheet : eigen blad met groepenverklaring, schakelaars, strekkende
-//               meters per leidingtype, draad, buis en materiaal.
-// Alle gegevens komen uit ElektraModel.compute (parts.elektra).
-// Plain script, geladen na pdf-sheet.js en elektra-model.js.
-// ============================================================
 
 window.ElektraPdf = (() => {
   const fmt = (n, d = 1) => Number(n).toFixed(d).replace('.', ',');
-  // Kleur per leidingtype (ook de legenda).
   const RUN_COLORS = { licht: [215, 160, 0], wcd: [205, 55, 35], buiten: [40, 140, 60], schakel: [150, 95, 20] };
   const runColor = (type) => RUN_COLORS[type] || RUN_COLORS.schakel;
 
-  // px/py: woning-mm -> blad-mm.
   function drawPlan(doc, el, px, py) {
     if (!el || !el.enabled) return;
     const BLACK = PdfSheet.COLORS.BLACK;
-    // Leidingen (gestippeld, plattegrond-projectie van het pad).
     doc.setLineWidth(0.15);
     doc.setLineDashPattern([0.8, 0.6], 0);
     el.runs.forEach(r => {
@@ -36,7 +24,6 @@ window.ElektraPdf = (() => {
     });
     doc.setLineDashPattern([], 0);
 
-    // Meterkast
     const k = el.meterkast;
     if (k) {
       doc.setDrawColor(...BLACK);
@@ -50,12 +37,10 @@ window.ElektraPdf = (() => {
       doc.text('MK', px(m.x), py(m.z) + 0.8, { align: 'center' });
     }
 
-    // Verdeeldozen (plafond): klein vierkantje.
     doc.setDrawColor(...runColor('schakel'));
     doc.setLineWidth(0.15);
     el.boxes.forEach(b => doc.rect(px(b.x) - 0.6, py(b.z) - 0.6, 1.2, 1.2, 'S'));
 
-    // Schakelaars: kadertje met de letters, iets de kamer in.
     doc.setFontSize(5);
     el.combos.forEach(c => {
       const q = { x: c.pos.x + c.face.n.x * 260, z: c.pos.z + c.face.n.z * 260 };
@@ -69,7 +54,6 @@ window.ElektraPdf = (() => {
       doc.text(text, px(q.x), py(q.z) + 0.7, { align: 'center' });
     });
 
-    // Wcd: halve cirkel tegen de wand + groepnummer.
     el.wcds.forEach(w => {
       const q = { x: w.pos.x + w.face.n.x * 120, z: w.pos.z + w.face.n.z * 120 };
       doc.setDrawColor(...RUN_COLORS.wcd);
@@ -81,7 +65,6 @@ window.ElektraPdf = (() => {
       doc.text(String(w.group), px(q.x + w.face.n.x * 250), py(q.z + w.face.n.z * 250) + 0.6, { align: 'center' });
     });
 
-    // Apparaten: kadertje met de code (KK, WM, ...) + groepnummer.
     el.apps.forEach(a => {
       const it = el.items.find(x => x.key === a.key), q = it.marker;
       doc.setDrawColor(...RUN_COLORS.wcd);
@@ -94,7 +77,6 @@ window.ElektraPdf = (() => {
       doc.text(String(a.group), px(q.x + a.face.n.x * 330), py(q.z + a.face.n.z * 330) + 0.5, { align: 'center' });
     });
 
-    // Vloer-wcd: vierkantje met V + groepnummer.
     el.floorWcds.forEach(w => {
       doc.setDrawColor(...RUN_COLORS.wcd);
       doc.setFillColor(255, 255, 255);
@@ -105,12 +87,10 @@ window.ElektraPdf = (() => {
       doc.text('V' + w.group, px(w.x), py(w.z) + 0.5, { align: 'center' });
     });
 
-    // Lampletters (zelfde letter als de schakelaar).
     doc.setFontSize(3.6);
     doc.setTextColor(...BLACK);
     el.switches.forEach(s => s.lamps.forEach(l => doc.text(s.letter, px(l.x) + 0.9, py(l.z) - 0.7)));
   }
-  // Twee regels (doc.text met een array).
   const PLAN_LEGEND = [
     'Elektra: MK = meterkast, kadertje = schakelaar(s) met letter (dezelfde letter staat bij de lampen erop), rood rondje = dubbele wcd (groepnummer), vierkantje = verdeeldoos in plafond;',
     'rood kadertje = apparaat (KK kookgroep, WM wasmachine, DR droger, WP warmtepomp, OV oven, VW vaatwasser) met groepnummer, V = vloer-wcd; gestippeld = leidingen (geel licht, bruin schakeldraad, rood wcd/apparaat, groen buiten).'
@@ -161,13 +141,8 @@ window.ElektraPdf = (() => {
     PdfSheet.titleBlock(doc, sheetOpts.project, sheetOpts);
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Elektra op de bladen per onderdeel. Elk geeft een overlay-functie voor
-  // WallPdf/FloorPdf (opts.overlay) of null als er niets te tekenen is.
-  // ------------------------------------------------------------
   const lineCol = (doc, type) => doc.setDrawColor(...runColor(type));
   const clip = (p, q, b) => ElektraModel.clipPlan(p, q, b);
-  // Leidingstukken van alle buizen waarvoor test(p, q) geldt.
   const conduitSegs = (el, test) => {
     const out = [];
     el.runs.forEach(r => {
@@ -187,8 +162,6 @@ window.ElektraPdf = (() => {
     doc.text(text, x, y + 0.7, { align: 'center' });
   };
 
-  // Wand (vooraanzicht, wand-x zoals de openingen): buizen in de wand,
-  // schakelaars, wcd's, apparaten en de meterkast op dit wandstuk.
   function wallOverlay(el, piece) {
     if (!el || !el.enabled) return null;
     const on = (p) => p.wall && p.wall.piece === piece;
@@ -219,7 +192,6 @@ window.ElektraPdf = (() => {
     };
   }
 
-  // Vloer van een unit (bovenaanzicht vanaf linksvoor): buizen in de vloer + vloer-wcd's.
   function floorOverlay(el, unit) {
     if (!el || !el.enabled) return null;
     const r = unit.rect, b = { x0: r.x0, x1: r.x1, z0: r.z0, z1: r.z1 };
@@ -238,9 +210,6 @@ window.ElektraPdf = (() => {
     };
   }
 
-  // Dakvlak (dek zoals de dakbladen, zelfde omrekening als de doorvoeren in
-  // RoofModel.computeUnitRoof): buizen boven het plafond, verdeeldozen en
-  // binnenspots (met letter) in dit vlak.
   function roofOverlay(el, unit, pl) {
     if (!el || !el.enabled) return null;
     const dm = ElektraModel.roofDeckMap(unit, pl), map = dm.map, b = dm.bounds;

js/floor/floor-model.js

@@ -4,33 +4,13 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// floor/floor-model.js — ENIGE bron van waarheid voor de vloer-logica:
-// balkverdeling, doorvoer-resolutie (tussen de balken), chassis-wielen,
-// specificaties en de 3D-opbouw. Geen DOM. Wordt gebruikt door:
-//   - floor/floor.js (de losse vloer-editor)
-//   - unit/unit.js   (unit = vloer + 4 wanden)
-// Wijzigingen aan de vloer-logica horen dus HIER.
-//
-// Werkt met een "vloer-state" (zelfde formaat als getStateJson/JSON-export):
-//   { floor: {width, depth, joistWidth, joistHeight, minSpacing, maxSpacing, underlayThick},
-//     chassis: {enabled, wheelDiameter, trackWidth, wheelbase},
-//     openings: [{id, diameter, anchorX, offsetX, offsetY}] }
-//
-// Plain script (geen ES-module), moet na core/geometry.js geladen worden.
-// ============================================================
 
 window.FloorModel = (() => {
-  const DENSITY_WOOD_KGM3 = 450;   // zelfde referentiewaarde als WallModel
-  const DENSITY_OSB_KGM3 = 650;    // OSB-plaat, zelfde referentiewaarde als voorheen "onderlaag"
-  const BAY_MARGIN_MM = 15;      // vrije marge tussen doorvoer-rand en balkflank
-  const MIN_DIAMETER_MM = 20;    // kleinste zinnige doorvoer; past dit niet, dan vervalt de doorvoer
+  const DENSITY_WOOD_KGM3 = 450;
+  const DENSITY_OSB_KGM3 = 650;
+  const BAY_MARGIN_MM = 15;
+  const MIN_DIAMETER_MM = 20;
 
-  // ----------------------------------------------------------
-  // Balkvakken: de ruimte tussen twee opeenvolgende balken (in wereld-
-  // coordinaten, zelfde stelsel als calcData.joists). Een doorvoer mag
-  // nooit een balk kruisen, dus wordt altijd binnen zo'n vak geklemd.
-  // ----------------------------------------------------------
   function computeBays(joists, joistW) {
     const bays = [];
     for (let i = 0; i < joists.length - 1; i++) {
@@ -52,19 +32,9 @@ window.FloorModel = (() => {
     return nearest;
   }
 
-  // Resolutie: X via hetzelfde anker+offset-patroon als de wand-openingen,
-  // maar het resultaat wordt altijd teruggeklemd tot het balkvak waar het in
-  // valt (nooit een balk kruisend). Past de gevraagde diameter niet — zelfs
-  // niet na verkleinen tot het minimum — dan vervalt de doorvoer (blijft wel
-  // gewoon in de invoerlijst staan, verdwijnt alleen uit de tekening/telling,
-  // zodat een latere wijziging aan de balkafstand 'm weer terug kan brengen).
-  //
-  // Y is een simpele afstand vanaf de voorrand — balken lopen over de volle
-  // diepte door, dus Y heeft geen balk-interactie zoals X die wel heeft.
-  //
-  // Overlap tussen twee doorvoeren IN HETZELFDE vak is een apart, 2D-
-  // probleem (afstand tussen middelpunten) — dat wordt gedetecteerd en
-  // gemeld, niet automatisch opgelost. Bewuste, kleinere scope, geen bug.
+  // Past de diameter niet (ook niet verkleind tot MIN_DIAMETER_MM), dan vervalt de doorvoer alleen uit
+  // tekening en telling: hij blijft in de invoer, zodat een andere balkafstand hem terugbrengt.
+  // Overlap van twee doorvoeren in hetzelfde vak wordt gemeld, niet opgelost (bewust).
   function resolveFloorOpenings(rawOpenings, width, depth, joists, joistW) {
     const bays = computeBays(joists, joistW);
 
@@ -111,14 +81,6 @@ window.FloorModel = (() => {
     return resolved;
   }
 
-  // ----------------------------------------------------------
-  // Balkverdeling: zelfde algoritme (calculateSegmentPositions) als de wand.
-  // params = state.floor (of de ruwe invoerwaarden uit de editor).
-  // rims (optioneel): { front, back } — kopbalk langs de voor-/achterrand
-  // (haaks op de balken), bijv. op een naad tussen twee units waar de
-  // modules weer aan elkaar gemonteerd worden. De langsbalken worden daar
-  // met één balkbreedte ingekort. Langs de zijranden ligt altijd al een balk.
-  // ----------------------------------------------------------
   function computeFrame(params, rims) {
     const width = params.width || 2000;
     const depth = params.depth || 2000;
@@ -140,18 +102,106 @@ window.FloorModel = (() => {
     return { joists, width, depth, joistW, joistH, underlayThick, rims: r, joistLen };
   }
 
-  // Bovenkant vloer (mm) = waar de wanden van een unit op staan.
+  // Rechthoekige sparingen (schoorsteen door het dak): x t.o.v. het midden (-width/2..width/2), y 0..depth.
+  // Raveelwerk zodat de plaat overal op hout eindigt: raveelstijlen over de volle lengte langs de zijkanten (tenzij de
+  // sparing tot de rand loopt), raveelbalken dwars ervoor en erna tussen die stijlen, kreupele balken daartussen tot
+  // de raveelbalk. Een gewone balk die een raveelstijl zou raken vervalt; de randbalk is onderbroken.
+  function normalizeCuts(cuts, width, depth) {
+    return (cuts || []).map(c => ({
+      x0: Math.max(-width / 2, Math.min(c.x0, c.x1)), x1: Math.min(width / 2, Math.max(c.x0, c.x1)),
+      y0: Math.max(0, Math.min(c.y0, c.y1)), y1: Math.min(depth, Math.max(c.y0, c.y1))
+    })).filter(c => c.x1 - c.x0 > 1 && c.y1 - c.y0 > 1);
+  }
+  function joistLayout(calcData) {
+    const { joists, joistW, depth, width } = calcData, rims = calcData.rims || {}, cuts = calcData.cuts || [];
+    const half = width / 2, ya = rims.front ? joistW : 0, yb = depth - (rims.back ? joistW : 0);
+    const frames = cuts.map(c => ({
+      c,
+      sides: [c.x0 > -half + joistW ? c.x0 - joistW / 2 : null, c.x1 < half - joistW ? c.x1 + joistW / 2 : null].filter(x => x !== null),
+      head: c.y0 > ya + joistW, tail: c.y1 < yb - joistW
+    }));
+    const overlaps = (x, a, b) => x + joistW / 2 > a + 0.5 && x - joistW / 2 < b - 0.5;
+    const pieces = [];
+    joists.forEach(x => {
+      if (frames.some(f => f.sides.some(sx => overlaps(x, sx - joistW / 2, sx + joistW / 2)))) return;
+      let segs = [[ya, yb]];
+      frames.filter(f => overlaps(x, f.c.x0, f.c.x1)).forEach(f => {
+        const a0 = f.head ? f.c.y0 - joistW : f.c.y0, b0 = f.tail ? f.c.y1 + joistW : f.c.y1;
+        segs = segs.flatMap(([a, b]) => [[a, Math.min(b, a0)], [Math.max(a, b0), b]]).filter(([a, b]) => b - a > 1);
+      });
+      pieces.push({ x, segs });
+    });
+    const trimmers = [];
+    frames.forEach(f => {
+      f.sides.forEach(sx => { if (!pieces.some(p => overlaps(p.x, sx - joistW / 2, sx + joistW / 2))) pieces.push({ x: sx, segs: [[ya, yb]], frame: true }); });
+      const x0 = f.c.x0 > -half + joistW ? f.c.x0 : -half, x1 = f.c.x1 < half - joistW ? f.c.x1 : half;
+      if (f.head) trimmers.push({ x0, x1, y0: f.c.y0 - joistW, y1: f.c.y0 });
+      if (f.tail) trimmers.push({ x0, x1, y0: f.c.y1, y1: f.c.y1 + joistW });
+    });
+    pieces.sort((a, b) => a.x - b.x);
+    // Randbalken (dwars, voor en achter): onderbroken waar een sparing tot in de rand loopt.
+    const rimRuns = [['front', 0, joistW], ['back', depth - joistW, depth]].filter(([k]) => rims[k]).map(([k, y0, y1]) => {
+      let segs = [[-half, half]];
+      cuts.filter(c => c.y1 > y0 + 0.5 && c.y0 < y1 - 0.5).forEach(c => {
+        segs = segs.flatMap(([a, b]) => [[a, Math.min(b, c.x0)], [Math.max(a, c.x1), b]]).filter(([a, b]) => b - a > 1);
+      });
+      return { key: k, y0, y1, segs };
+    });
+    return { pieces, trimmers, rimRuns };
+  }
+  // Bovenvlak (plaat, afwerking) als vormen in x/(y - depth/2), met de doorvoeren als gaten.
+  function surfaceShapes(calcData, resolvedOpenings, k) {
+    const s = k || 1, W = calcData.width, D = calcData.depth, cuts = calcData.cuts || [];
+    const pts = (loop) => loop.map(p => new THREE.Vector2(p.x * s, (p.z - D / 2) * s));
+    let regions;
+    if (!cuts.length) regions = [{ outer: [{ x: -W / 2, z: 0 }, { x: W / 2, z: 0 }, { x: W / 2, z: D }, { x: -W / 2, z: D }], holes: [] }];
+    else {
+      const xs = [...new Set([-W / 2, W / 2, ...cuts.flatMap(c => [c.x0, c.x1])])].sort((a, b) => a - b);
+      const ys = [...new Set([0, D, ...cuts.flatMap(c => [c.y0, c.y1])])].sort((a, b) => a - b);
+      const cells = [];
+      for (let i = 0; i < xs.length - 1; i++) for (let j = 0; j < ys.length - 1; j++) {
+        const xm = (xs[i] + xs[i + 1]) / 2, ym = (ys[j] + ys[j + 1]) / 2;
+        if (!cuts.some(c => xm > c.x0 && xm < c.x1 && ym > c.y0 && ym < c.y1)) cells.push({ x0: xs[i], x1: xs[i + 1], z0: ys[j], z1: ys[j + 1] });
+      }
+      const loops = rectUnionLoops(cells);
+      const inside = (pt, poly) => {
+        let c = false;
+        for (let a = 0, b = poly.length - 1; a < poly.length; b = a++) {
+          if ((poly[a].z > pt.z) !== (poly[b].z > pt.z) && pt.x < (poly[b].x - poly[a].x) * (pt.z - poly[a].z) / (poly[b].z - poly[a].z) + poly[a].x) c = !c;
+        }
+        return c;
+      };
+      const sign = Math.sign(loops[0].area);
+      regions = loops.filter(l => Math.sign(l.area) === sign).map(l => ({ outer: l.pts, holes: [] }));
+      loops.filter(l => Math.sign(l.area) !== sign).forEach(l => {
+        const owner = regions.find(r => inside(l.pts[0], r.outer));
+        if (owner) owner.holes.push(l.pts);
+      });
+    }
+    return regions.map(rg => {
+      const shape = new THREE.Shape(pts(rg.outer));
+      rg.holes.forEach(h => shape.holes.push(new THREE.Path(pts(h))));
+      resolvedOpenings.filter(o => !o.removed && o.r > 0 && inside2(o, rg.outer)).forEach(o => {
+        const hole = new THREE.Path();
+        hole.absarc(o.x * s, (o.y - D / 2) * s, o.r * s, 0, Math.PI * 2, false);
+        shape.holes.push(hole);
+      });
+      return shape;
+    });
+    function inside2(o, poly) {
+      let c = false;
+      for (let a = 0, b = poly.length - 1; a < poly.length; b = a++) {
+        if ((poly[a].z > o.y) !== (poly[b].z > o.y) && o.x < (poly[b].x - poly[a].x) * (o.y - poly[a].z) / (poly[b].z - poly[a].z) + poly[a].x) c = !c;
+      }
+      return c;
+    }
+  }
+
   function topHeight(calcData) {
     return calcData.joistH + calcData.underlayThick;
   }
 
-  // ----------------------------------------------------------
-  // Specificaties: balkhout, OSB-onderlaag, isolatie-leegte (zelfde soort
-  // "envelope minus houtwerk minus openingen"-logica als wall.js) en het
-  // gewichtstotaal. Isolatie krijgt — net als bij de wand — bewust geen
-  // eigen dichtheid/gewicht toegekend (materiaalkeuze is aan de gebruiker),
-  // alleen de resterende inhoud wordt gerapporteerd.
-  // ----------------------------------------------------------
+  // Isolatie krijgt bewust geen gewicht: de materiaalkeuze is aan de gebruiker.
   function computeSpecs(calcData, resolvedOpenings) {
     const toM = 0.001;
     const { width, depth, joists, joistW, joistH, underlayThick } = calcData;
@@ -160,7 +210,12 @@ window.FloorModel = (() => {
     const rimCount = calcData.rims ? (calcData.rims.front ? 1 : 0) + (calcData.rims.back ? 1 : 0) : 0;
     const joistLenM = (calcData.joistLen || depth) * toM;
 
-    const joistWoodM3 = joists.length * joistWM * joistHM * joistLenM + rimCount * joistWM * joistHM * widthM;
+    const cuts = calcData.cuts || [];
+    const lay = cuts.length ? joistLayout(calcData) : null;
+    const joistMM = lay ? lay.pieces.reduce((t, p) => t + p.segs.reduce((u, [a, b]) => u + b - a, 0), 0) + lay.trimmers.reduce((t, tr) => t + tr.x1 - tr.x0, 0)
+      : joists.length * (calcData.joistLen || depth);
+    const rimMM = lay ? lay.rimRuns.reduce((t, r) => t + r.segs.reduce((u, [a, b]) => u + b - a, 0), 0) : rimCount * width;
+    const joistWoodM3 = joistMM * toM * joistWM * joistHM + rimMM * toM * joistWM * joistHM;
     const joistWoodKg = joistWoodM3 * DENSITY_WOOD_KGM3;
 
     const grossAreaM2 = widthM * depthM;
@@ -170,6 +225,7 @@ window.FloorModel = (() => {
       holesAreaM2 += Math.PI * rM * rM;
       holesVoidM3 += Math.PI * rM * rM * joistHM;
     });
+    cuts.forEach(c => { holesAreaM2 += (c.x1 - c.x0) * (c.y1 - c.y0) * toM * toM; });
     const osbAreaM2 = Math.max(0, grossAreaM2 - holesAreaM2);
     const osbVolM3 = osbAreaM2 * underlayM;
     const osbKg = osbVolM3 * DENSITY_OSB_KGM3;
@@ -183,13 +239,6 @@ window.FloorModel = (() => {
     return { joistWoodM3, joistWoodKg, osbAreaM2, osbVolM3, osbKg, voidM3, totalKg };
   }
 
-  // ----------------------------------------------------------
-  // Chassis-laag: 4 wielen in een "dobbelsteen 4"-indeling, exact
-  // gecentreerd op de vloer (X: midden van de breedte, Y: midden van de
-  // diepte). Losse laag t.o.v. het regelwerk — wordt niet tegen balken
-  // geklemd zoals de doorvoeren, alleen gewaarschuwd als een wiel buiten de
-  // vloerrand zou uitsteken.
-  // ----------------------------------------------------------
   function computeChassisWheels(chassis, width, depth) {
     if (!chassis || !chassis.enabled) return { wheels: [], outOfBounds: false };
     const r = chassis.wheelDiameter / 2;
@@ -204,22 +253,44 @@ window.FloorModel = (() => {
     return { wheels, outOfBounds };
   }
 
-  // Alles in één keer vanuit een vloer-state (handig voor de unit).
-  // rims: zie computeFrame.
   function computeFromState(state, rims) {
     const calcData = computeFrame(state.floor, rims);
+    calcData.cuts = normalizeCuts(state.cuts, calcData.width, calcData.depth);
     const resolvedOpenings = resolveFloorOpenings(state.openings || [], calcData.width, calcData.depth, calcData.joists, calcData.joistW);
     const chassisData = computeChassisWheels(state.chassis, calcData.width, calcData.depth);
     return { calcData, resolvedOpenings, chassisData };
   }
 
-  // Vloerafwerking (bovenop de OSB). Texturen in assets/textures/vloer/,
-  // naadloos herhalend; tileMM = maat van één tegel van de textuur.
   const FINISHES = {
     geen: { label: 'Geen (OSB)', color: '#cda86a' },
-    visgraat_001: { label: 'Visgraat (Hongaarse punt)', color: '#a28670', file: 'assets/textures/vloer/visgraat_001.jpg', tileMM: 3000 }
+    visgraat_001: { label: 'Visgraat (Hongaarse punt)', color: '#a28670', file: 'assets/textures/vloer/visgraat_001.jpg', tileMM: 3000 },
+    tegel_wit: { label: 'Tegel wit 300×300', color: '#ecebe6', tile: { w: 300, h: 300, joint: 3 }, jointColor: '#b9b6ad' },
+    tegel_grijs: { label: 'Tegel grijs 600×600', color: '#a9a8a3', tile: { w: 600, h: 600, joint: 3 }, jointColor: '#7d7c78' },
+    tegel_antraciet: { label: 'Tegel antraciet 600×600', color: '#4a4b4d', tile: { w: 600, h: 600, joint: 3 }, jointColor: '#2c2d2e' }
   };
-  // Voorvertoning (assets/textures/vloer/thumb/<px>/<naam>.png) of null.
+  function tileTexture(tile, color, jointColor) {
+    if (typeof document === 'undefined') return null;
+    const k = 512 / Math.max(tile.w, tile.h);
+    const cv = document.createElement('canvas');
+    cv.width = Math.max(8, Math.round(tile.w * k));
+    cv.height = Math.max(8, Math.round(tile.h * k));
+    const c = cv.getContext('2d');
+    c.fillStyle = color;
+    c.fillRect(0, 0, cv.width, cv.height);
+    for (let i = 0; i < 400; i++) {
+      c.fillStyle = `rgba(${Math.random() < 0.5 ? '255,255,255' : '0,0,0'},0.025)`;
+      c.fillRect(Math.random() * cv.width, Math.random() * cv.height, 6 + Math.random() * 20, 6 + Math.random() * 20);
+    }
+    const j = Math.max(1, Math.round(tile.joint * k));
+    c.fillStyle = jointColor;
+    c.fillRect(0, 0, cv.width, j);
+    c.fillRect(0, 0, j, cv.height);
+    const tex = new THREE.CanvasTexture(cv);
+    tex.wrapS = tex.wrapT = THREE.RepeatWrapping;
+    tex.repeat.set(1000 / tile.w, 1000 / tile.h);
+    tex.anisotropy = 8;
+    return tex;
+  }
   function finishThumbUrl(key, px) {
     const f = FINISHES[key];
     return f && f.file ? f.file.replace(/[^/]+$/, (n) => `thumb/${px || 64}/` + n.replace(/\.jpg$/, '.png')) : null;
@@ -227,8 +298,13 @@ window.FloorModel = (() => {
   const finishMaterials = {};
   function finishMaterial(key) {
     const f = FINISHES[key];
-    if (!f || !f.file) return null;
+    if (!f || !(f.file || f.tile)) return null;
     if (finishMaterials[key]) return finishMaterials[key];
+    if (f.tile) {
+      const tex = tileTexture(f.tile, f.color, f.jointColor);
+      finishMaterials[key] = new THREE.MeshStandardMaterial(tex ? { map: tex, roughness: 0.45 } : { color: f.color, roughness: 0.45 });
+      return finishMaterials[key];
+    }
     const mat = new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0xb89a7c, roughness: 0.7 });
     if (typeof document !== 'undefined' && THREE.TextureLoader) {
       new THREE.TextureLoader().load(f.file, (tex) => {
@@ -252,18 +328,7 @@ window.FloorModel = (() => {
     };
   }
 
-  // ----------------------------------------------------------
-  // 3D-opbouw (meters): X = breedte, Z = diepte (y=0 "voor" ligt op
-  // Z = -diepte/2), Y = dikte (balkhoogte + OSB). Balken en isolatie zijn
-  // simpele dozen; de OSB-onderlaag is een geëxtrudeerd Shape met ronde
-  // uitsparingen voor de doorvoeren.
-  // opts: { materials, osbVisible, finish, outerJoistsOnly }
-  // outerJoistsOnly: alleen de buitenste balken en kopbalken (de rest is
-  // ingesloten, bijv. dakbalken tussen plafondplaat en dakbedekking).
-  // finish (optioneel): { key (FINISHES), originX, originZ } — afwerking als
-  // dun vlak op de OSB; UV's in meters vanaf origin (m, woning-coördinaten
-  // van het vloermidden), zodat het patroon over units doorloopt.
-  // ----------------------------------------------------------
+  // finish.originX/Z: UV's in woning-meters, zodat het patroon over units doorloopt.
   function build3D(calcData, resolvedOpenings, chassisData, opts) {
     const { woodMaterial, osbMaterial, wheelMaterial } = opts.materials;
     const osbVisible = opts.osbVisible !== false;
@@ -274,12 +339,25 @@ window.FloorModel = (() => {
     const widthM = width * toM, depthM = depth * toM;
     const joistWM = joistW * toM, joistHM = joistH * toM, underlayM = underlayThick * toM;
 
-    // A. VLOERBALKEN — dozen over de diepte (ingekort bij een kopbalk), plus
-    // de kopbalken (rims) over de volle breedte.
     const rims = calcData.rims || {};
     const joistLenM = (calcData.joistLen || depth) * toM;
     const joistZ = ((rims.front ? joistW : 0) - (rims.back ? joistW : 0)) / 2 * toM;
-    joists.forEach((xMM, i) => {
+    if ((calcData.cuts || []).length) {
+      const lay = joistLayout(calcData);
+      const box = (x0, x1, y0, y1) => {
+        const mesh = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry((x1 - x0) * toM, joistHM, (y1 - y0) * toM), woodMaterial);
+        mesh.position.set((x0 + x1) / 2 * toM, joistHM / 2, ((y0 + y1) / 2 - depth / 2) * toM);
+        mesh.castShadow = true;
+        floorGroup3D.add(mesh);
+      };
+      const outer = [joists[0], joists[joists.length - 1]];
+      lay.pieces.forEach(p => {
+        // Plaat zichtbaar: alleen de buitenste balken en het raveelwerk (zoals zonder sparing).
+        if (opts.outerJoistsOnly && !outer.includes(p.x) && !p.frame && p.segs.length === 1 && p.segs[0][1] - p.segs[0][0] > depth - 3 * joistW) return;
+        p.segs.forEach(([a, b]) => box(p.x - joistW / 2, p.x + joistW / 2, a, b));
+      });
+      lay.trimmers.forEach(t => box(t.x0, t.x1, t.y0, t.y1));
+    } else joists.forEach((xMM, i) => {
       if (opts.outerJoistsOnly && i > 0 && i < joists.length - 1) return;
       const geo = new THREE.BoxGeometry(joistWM, joistHM, joistLenM);
       const mesh = new THREE.Mesh(geo, woodMaterial);
@@ -287,38 +365,23 @@ window.FloorModel = (() => {
       mesh.castShadow = true;
       floorGroup3D.add(mesh);
     });
-    [['front', -1], ['back', 1]].filter(([k]) => rims[k]).forEach(([, sign]) => {
+    if ((calcData.cuts || []).length) {
+      joistLayout(calcData).rimRuns.forEach(r => r.segs.forEach(([a, b]) => {
+        const mesh = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry((b - a) * toM, joistHM, joistWM), woodMaterial);
+        mesh.position.set((a + b) / 2 * toM, joistHM / 2, ((r.y0 + r.y1) / 2 - depth / 2) * toM);
+        mesh.castShadow = true;
+        floorGroup3D.add(mesh);
+      }));
+    } else [['front', -1], ['back', 1]].filter(([k]) => rims[k]).forEach(([, sign]) => {
       const mesh = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry(widthM, joistHM, joistWM), woodMaterial);
       mesh.position.set(0, joistHM / 2, sign * (depthM - joistWM) / 2);
       mesh.castShadow = true;
       floorGroup3D.add(mesh);
     });
 
-    // (Isolatie wordt niet getekend; de leegte-inhoud zit in computeSpecs.)
+    // Isolatie wordt niet getekend; de leegte-inhoud zit in computeSpecs.
 
-    // C. OSB-ONDERLAAG — één geëxtrudeerd vlak over de volle vloer, met
-    // ronde uitsparingen voor de doorvoeren. Shape wordt opgebouwd in
-    // (worldX, worldZ)-vlak en vervolgens 90° gekanteld zodat de dikte
-    // (extrusierichting) verticaal (wereld-Y) komt te liggen, boven op de
-    // balken.
-    const osbShape = new THREE.Shape();
-    osbShape.moveTo(-widthM / 2, -depthM / 2);
-    osbShape.lineTo(widthM / 2, -depthM / 2);
-    osbShape.lineTo(widthM / 2, depthM / 2);
-    osbShape.lineTo(-widthM / 2, depthM / 2);
-    osbShape.closePath();
-
-    resolvedOpenings.filter(o => !o.removed).forEach(o => {
-      const cx = o.x * toM;
-      const cz = o.y * toM - depthM / 2;
-      const rM = o.r * toM;
-      if (rM <= 0) return;
-      const hole = new THREE.Path();
-      hole.absarc(cx, cz, rM, 0, Math.PI * 2, false);
-      osbShape.holes.push(hole);
-    });
-
-    const osbGeo = new THREE.ExtrudeGeometry(osbShape, { steps: 1, depth: underlayM, bevelEnabled: false });
+    const osbGeo = new THREE.ExtrudeGeometry(surfaceShapes(calcData, resolvedOpenings, toM), { steps: 1, depth: underlayM, bevelEnabled: false });
     const osbMesh = new THREE.Mesh(osbGeo, osbMaterial);
     osbMesh.rotation.x = Math.PI / 2;
     osbMesh.position.set(0, joistHM + underlayM, 0);
@@ -335,8 +398,6 @@ window.FloorModel = (() => {
     osbEdges.visible = osbVisible;
     floorGroup3D.add(osbEdges);
 
-    // D. CHASSIS-WIELEN — schematische cilinders onder de vloer, alleen als
-    // de chassis-laag aan staat (zelfde brondata als de 2D-tekening).
     (chassisData ? chassisData.wheels : []).forEach(wheel => {
       const rM = wheel.r * toM;
       const thicknessM = 0.08;
@@ -348,22 +409,9 @@ window.FloorModel = (() => {
       floorGroup3D.add(mesh);
     });
 
-    // Vloerafwerking: vlak net boven de OSB, over de hele vloer (onder de
-    // wanden verdwijnt het), met de doorvoeren uitgespaard.
     const fin = opts.finish && finishMaterial(opts.finish.key);
     if (fin) {
-      const shape = new THREE.Shape();
-      shape.moveTo(-widthM / 2, -depthM / 2);
-      shape.lineTo(widthM / 2, -depthM / 2);
-      shape.lineTo(widthM / 2, depthM / 2);
-      shape.lineTo(-widthM / 2, depthM / 2);
-      shape.closePath();
-      resolvedOpenings.filter(o => !o.removed && o.r > 0).forEach(o => {
-        const hole = new THREE.Path();
-        hole.absarc(o.x * toM, o.y * toM - depthM / 2, o.r * toM, 0, Math.PI * 2, false);
-        shape.holes.push(hole);
-      });
-      const geo = new THREE.ShapeGeometry(shape);
+      const geo = new THREE.ShapeGeometry(surfaceShapes(calcData, resolvedOpenings, toM));
       const ox = opts.finish.originX || 0, oz = opts.finish.originZ || 0;
       const pos = geo.attributes.position, uv = geo.attributes.uv;
       // Na het kantelen (-90° om X) wordt vorm-y wereld -z.
@@ -377,7 +425,6 @@ window.FloorModel = (() => {
     return floorGroup3D;
   }
 
-  // Structuurcontrole van een vloer-state (bijv. bij JSON-import).
   function validateState(design) {
     if (!design.floor || typeof design.floor !== 'object') throw new Error('veld "floor" ontbreekt');
     const requiredFloorFields = ['width', 'depth', 'joistWidth', 'joistHeight', 'minSpacing', 'maxSpacing', 'underlayThick'];
@@ -401,7 +448,7 @@ window.FloorModel = (() => {
   }
 
   return {
-    FINISHES, finishMaterial, finishThumbUrl, validateState, computeFrame, topHeight, resolveOpenings: resolveFloorOpenings, computeChassisWheels,
-    computeSpecs, computeFromState, createMaterials, build3D
+    FINISHES, finishMaterial, finishThumbUrl, tileTexture, validateState, computeFrame, topHeight, resolveOpenings: resolveFloorOpenings, computeChassisWheels,
+    computeSpecs, computeFromState, createMaterials, build3D, surfaceShapes, joistLayout
   };
 })();

js/floor/floor-pdf.js

@@ -4,25 +4,10 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// floor/floor-pdf.js — ENIGE bron van het vloer-tekenblad (A3 liggend):
-// frame- en plaatmateriaal, bovenaanzicht met balken/doorvoeren en
-// maatketens, doorsnede en titelblok. Gebruikt door de losse vloer-editor en
-// door de unit-PDF.
-// Plain script, geladen na floor-model.js en core/pdf-sheet.js.
-// ============================================================
 
 window.FloorPdf = (() => {
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Zelfde opzet als WallPdf (frame-materiaallijst, plaatmateriaallijst,
-  // titelblok, hoofdaanzicht met maatketens). Layout/kolommen zijn
-  // afgestemd op de bestaande "Vloer^V-x"-tekeningen (zie examples/) —
-  // die voorbeelden splitsen een grote vloer in meerdere modules; hier
-  // wordt bewust altijd maar één, doorlopende module getekend.
-  // ------------------------------------------------------------
+  // Bewust altijd één doorlopende module (de voorbeelden in examples/ splitsen grote vloeren).
 
-  // Tekent één volledig vloerblad op de HUIDIGE pagina van `doc`.
-  // opts: { project, titel, element, blad, roof }
   function drawSheet(doc, calcData, resolvedOpenings, opts) {
     const { width, depth, joists, joistW, joistH, underlayThick } = calcData;
 
@@ -31,8 +16,7 @@ window.FloorPdf = (() => {
     const { RED, BLUE, BLACK, GREY } = PdfSheet.COLORS;
     doc.setFont('helvetica', 'normal');
 
-    // --- Frame materiaal-tabel (linksboven) — één groep: alle vloerbalken
-    // hebben in dit model dezelfde doorsnede/lengte. ---
+    // Eén groep: alle vloerbalken hebben dezelfde doorsnede en lengte.
     const tblX = [8, 26, 42, 58, 76, 92];
     let ty = 14;
     doc.setTextColor(...BLACK);
@@ -51,12 +35,11 @@ window.FloorPdf = (() => {
     [String(1), String(joistW), String(joistH), String(Math.round(joistLen)), String(joists.length)]
       .forEach((v, i) => doc.text(v, tblX[i], ty));
     if (rimCount) {
-      ty += 4.3; // kopbalk(en) op een naad (FloorModel.computeFrame)
+      ty += 4.3;
       [String(2), String(joistW), String(joistH), String(Math.round(width)), String(rimCount)]
         .forEach((v, i) => doc.text(v, tblX[i], ty));
     }
 
-    // --- Plaatmateriaal + isolatie ---
     let my = 240;
     doc.setFontSize(8.5);
     doc.text('Plaat materiaal', tblX[0], my); my += 4.5;
@@ -73,10 +56,8 @@ window.FloorPdf = (() => {
     my += 6;
     doc.text('Isolatie: leegte tussen de balken (spouwvullend)', tblX[0], my);
 
-    // --- Titelblok (rechtsonder) ---
     PdfSheet.titleBlock(doc, opts.project, { titel: opts.titel, element: opts.element, blad: opts.blad });
 
-    // --- Hoofdaanzicht (bovenaanzicht) ---
     const drawX0 = 95, drawX1 = 410, drawY0 = 15, drawY1 = 178;
     const marginSides = 25, marginTop = 15, marginBottom = 30;
     const availW = (drawX1 - drawX0) - marginSides * 2;
@@ -86,7 +67,7 @@ window.FloorPdf = (() => {
     const originX = drawX0 + marginSides;
     const topY = drawY0 + marginTop;
     const px = (xmm) => originX + xmm * scale;
-    const py = (ymm) => topY + ymm * scale; // y=0 (voor) boven, groeit naar beneden
+    const py = (ymm) => topY + ymm * scale;
 
     doc.setDrawColor(...GREY);
     doc.setLineWidth(0.25);
@@ -117,8 +98,6 @@ window.FloorPdf = (() => {
       doc.text('#' + o.id, cx, cy - o.r * scale - 2, { align: 'center' });
     });
 
-    // Extra laag van de aanroeper (bijv. elektra, ElektraPdf): overlay(doc, px, py),
-    // px/py = mm vanaf linksvoor van het dek -> blad-mm.
     if (opts.overlay) opts.overlay(doc, px, py);
 
     const drawDimLine = (x1, y1, x2, y2) => PdfSheet.dimLine(doc, x1, y1, x2, y2);
@@ -135,8 +114,6 @@ window.FloorPdf = (() => {
     drawDimLine(dimLeftX, py(0), dimLeftX, py(depth));
     doc.text(String(Math.round(depth)), dimLeftX - 2, (py(0) + py(depth)) / 2, { align: 'center', angle: 90 });
 
-    // H.o.h.-segmenten + cumulatieve maten onder de tekening — zelfde
-    // opbouw als de stijl-maatketens in wall.js, nu op de balkposities.
     const joistEdges = new Set([0, width]);
     joists.forEach(x => joistEdges.add(Math.round(x + width / 2 - joistW / 2)));
     const cumPoints = [...joistEdges].filter(v => v >= 0 && v <= width).sort((a, b) => a - b);
@@ -155,8 +132,6 @@ window.FloorPdf = (() => {
       doc.line(px(v), cumY - 2.5, px(v), py(depth) + 2);
     });
 
-    // --- Doorsnede (balkprofiel) — kleine profielweergave onderaan,
-    // analoog aan de bestaande 2D-doorsnede-canvas. ---
     const secY0 = Math.min(PAGE_H - 20, py(depth) + 30);
     const secScale = Math.min((drawX1 - drawX0 - 40) / width, 18 / (joistH + underlayThick));
     const secOriginX = drawX0 + 20;
@@ -164,8 +139,6 @@ window.FloorPdf = (() => {
     const spx = (xmm) => secOriginX + xmm * secScale;
     const spy = (ymm) => secFloorY - ymm * secScale;
 
-    // Dak (opts.roof): 180° gespiegeld — OSB onder (plafond), balken
-    // erboven, dakleer bovenop (RoofModel).
     const joistY0 = opts.roof ? underlayThick : 0;
     const osbY0 = opts.roof ? 0 : joistH;
     doc.setDrawColor(...RED);

js/floor/floor.js

@@ -4,31 +4,12 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// floor/floor.js — Vloer-editor. Hergebruikt calculateSegmentPositions uit
-// core/geometry.js (moet voor dit bestand geladen worden) voor exact
-// dezelfde h.o.h.-balkverdeling als de wand, nu toegepast op vloerbalken.
-// Vloeren krijgen UITSLUITEND cirkelvormige openingen (leidingdoorvoer,
-// bijv. riool/water) — en die mogen alleen TUSSEN twee balken vallen, nooit
-// een balk kruisen: een doorvoer wordt daarom automatisch verkleind tot een
-// maat die wél binnen zijn balkvak past, en pas verwijderd (uit de
-// weergave, niet uit de invoer) als zelfs een minimale diameter nergens past.
-//
-// Zelfde soorten logica als wall.js: een isolatielaag (leegte tussen de
-// balken, analytisch bepaald — geen gewicht toegekend, precies zoals bij de
-// wand), een 3D-perspectief (balken, OSB-onderlaag met doorvoer-gaten,
-// isolatie, chassis-wielen) en een specificaties-paneel met gewichten.
-// Onderlaag is standaard OSB-plaat van 22mm.
-//
-// De rekenlogica (balken, doorvoeren, chassis, specs, 3D-opbouw) staat in
-// floor/floor-model.js (FloorModel) — gedeeld met de unit-editor.
-//
-// Plain script (geen ES-module), zelfde mount()/unmount()-patroon als
-// wall.js.
-// ============================================================
 
 const FLOOR_TEMPLATE = `
-<div id="floor-app">
+<div id="floor-app" class="ed-app">
+ <div class="ed-main">
+  <div class="ed-toolbar" id="floor-toolbar"></div>
+  <div class="ed-views">
   <div id="floor-left-column">
     <div id="floor-pane-2d-container">
       <div class="pane-2d-sub" id="floor-pane-top">
@@ -40,7 +21,15 @@ const FLOOR_TEMPLATE = `
         <canvas id="floor-canvas-section"></canvas>
       </div>
     </div>
-    <div id="floor-control-panel">
+  </div>
+  <div id="floor-right-column">
+    <div id="floor-pane-3d">
+      <div class="pane-label">3D</div>
+    </div>
+  </div>
+  </div>
+ </div>
+    <div id="floor-control-panel" class="ed-panel">
       <div class="io-toolbar">
         <input type="file" id="f-file-import-json" accept="application/json" style="display:none;">
         <span id="f-io-status" class="io-status"></span>
@@ -49,6 +38,7 @@ const FLOOR_TEMPLATE = `
         <button class="tab-btn active" data-tab="floor-tab-main"><i class="bi bi-rulers"></i> Opbouw</button>
         <button class="tab-btn" data-tab="floor-tab-openings"><i class="bi bi-bullseye"></i> Doorvoeren</button>
         <button class="tab-btn" data-tab="floor-tab-chassis"><i class="bi bi-truck"></i> Chassis</button>
+        <button class="tab-btn" data-tab="floor-tab-specs"><i class="bi bi-clipboard-data"></i> Resultaat</button>
       </div>
 
       <div id="floor-tab-main" class="tab-content active">
@@ -79,20 +69,6 @@ const FLOOR_TEMPLATE = `
             <div class="control-group"><label>Afstand max.</label>
               <div><input type="number" id="f-inp-max-sp" value="600" step="10"><span class="unit">mm</span></div></div>
 
-            <div class="divider"></div>
-            <div class="result-row"><span>Vloerbalken</span><span data-spec="joist-count" class="highlight">-</span></div>
-            <div class="result-row"><span>Vloeroppervlak</span><span data-spec="floor-area" class="highlight">-</span></div>
-            <div class="result-row"><span>Volume balkhout</span><span data-spec="joist-m3" class="highlight">-</span></div>
-            <div class="result-row"><span>Gewicht balkhout</span><span data-spec="joist-kg" class="highlight">-</span></div>
-
-            <div class="divider"></div>
-            <div class="result-row"><span>OSB oppervlak</span><span data-spec="osb-m2" class="highlight">-</span></div>
-            <div class="result-row"><span>OSB volume</span><span data-spec="osb-m3" class="highlight">-</span></div>
-            <div class="result-row"><span>OSB gewicht</span><span data-spec="osb-kg" class="highlight">-</span></div>
-
-            <div class="divider"></div>
-            <div class="result-row"><span>Isolatie</span><span data-spec="void-m3" class="highlight">-</span></div>
-            <div class="result-row"><span>Totaal gewicht</span><span data-spec="total-kg" class="highlight">-</span></div>
           </div>
         </div>
       </div>
@@ -104,9 +80,8 @@ const FLOOR_TEMPLATE = `
       </div>
 
       <div id="floor-tab-chassis" class="tab-content">
-        <div class="material-toggle-group">
-          <button type="button" id="f-btn-chassis-toggle" class="material-toggle-btn">Chassis-laag: Uit</button>
-        </div>
+        <div class="control-group"><label for="f-chassis-on">Chassis-laag</label>
+          <div><label class="ui-switch"><input type="checkbox" id="f-chassis-on"><span></span></label></div></div>
         <div class="controls-grid">
           <div>
             <div class="control-group"><label>Wieldiameter</label>
@@ -121,17 +96,9 @@ const FLOOR_TEMPLATE = `
         </div>
         <div id="f-chassis-warning" class="global-warning" style="display:none;"></div>
       </div>
-    </div>
-  </div>
-
-  <div id="floor-right-column">
-    <div id="floor-pane-3d">
-      <div class="pane-label">3D</div>
-      <div class="toolbar-3d" id="floor-toolbar-3d"></div>
-    </div>
-
+      <div id="floor-tab-specs" class="tab-content">
     <div id="floor-specs-panel-3d">
-      <div class="controls-grid">
+      <div>
         <div>
           <div class="spec-section">
             <h1><i class="bi bi-columns-gap"></i> Balken</h1>
@@ -161,6 +128,7 @@ const FLOOR_TEMPLATE = `
     </div>
   </div>
 </div>
+</div>
 
 <div id="wall-project-overlay">
   <div id="wall-project-modal">
@@ -191,16 +159,13 @@ const FLOOR_TEMPLATE = `
       </div>
     </div>
     <div class="modal-footer">
-      <button type="button" id="wall-project-cancel" class="io-btn">Annuleren</button>
-      <button type="button" id="wall-project-save" class="material-toggle-btn active" style="flex:none; padding:6px 18px;">Opslaan</button>
+      <button type="button" id="wall-project-cancel" class="ui-btn" data-esc>Annuleren</button>
+      <button type="button" id="wall-project-save" class="ui-btn ui-btn-primary">Opslaan</button>
     </div>
   </div>
 </div>
 `;
 
-// Dakmodus: een plat dak is een vloer die 180° gespiegeld is (OSB-plaat aan
-// de onderzijde als plafond, balken erboven) met dakleer als buitenlaag
-// (RoofModel). Zelfde editor, andere teksten + gespiegelde doorsnede/3D.
 function floorTemplateForRoof() {
   const r = [
     [' Vloerbalken</h1>', ' Dakbalken</h1>'],
@@ -220,8 +185,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
   const roofMode = !!(callbacks && callbacks.mode === 'roof');
   container.innerHTML = roofMode ? floorTemplateForRoof() : FLOOR_TEMPLATE;
 
-  // Binnen een woning kan de maat vastliggen (dak volgt de vloer);
-  // callbacks.lockSize is dan de uitleg-tekst voor de tooltip.
   if (callbacks && callbacks.lockSize) {
     ['f-inp-width', 'f-inp-depth'].forEach(id => {
       const el = document.getElementById(id);
@@ -230,25 +193,12 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
     });
   }
 
-  // ----------------------------------------------------------
-  // State
-  // ----------------------------------------------------------
-  // Dichtheden, balkvak-marge en minimale doorvoer-diameter: zie FloorModel.
-
-  // Geen residuele demo-doorvoer meer — leeg beginnen, gebruiker voegt zelf toe.
   let openings = [];
   let openingIdCounter = 1;
 
-  // Chassis-laag: een losse, schematische onderconstructie (transportwielen)
-  // die NIET met de balkpositie hoeft te overlappen — in tegenstelling tot de
-  // doorvoeren hierboven wordt hier niets geklemd/verkleind, alleen buiten de
-  // vloerrand gewaarschuwd (zie computeChassisWheels).
+  // Chassis wordt niet geklemd (anders dan doorvoeren), alleen gewaarschuwd buiten de vloerrand.
   let chassis = { enabled: false, wheelDiameter: 400, trackWidth: 1200, wheelbase: 1200 };
 
-  // Tab-navigatie (1. Vloer Opbouw / 2. Doorvoeren / 3. Chassis) — dezelfde
-  // generieke .tab-btn/.tab-content-wiring als wall.js. Ontbrak hier eerder
-  // (residu van vóór de tab-bar werd toegevoegd), waardoor de knoppen wel
-  // getekend maar niet klikbaar waren.
   function switchTab(tabId) {
     document.querySelectorAll('.tab-btn').forEach(btn => btn.classList.remove('active'));
     document.querySelectorAll('.tab-content').forEach(ct => ct.classList.remove('active'));
@@ -325,16 +275,14 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
   document.querySelectorAll('#floor-tab-main input').forEach(inp => inp.addEventListener('input', updateAll));
 
   function syncChassisToggleLabel() {
-    const btn = document.getElementById('f-btn-chassis-toggle');
-    btn.classList.toggle('active', chassis.enabled);
-    btn.textContent = 'Chassis-laag: ' + (chassis.enabled ? 'Aan' : 'Uit');
+    document.getElementById('f-chassis-on').checked = chassis.enabled;
   }
-  document.getElementById('f-btn-chassis-toggle').addEventListener('click', () => {
-    chassis.enabled = !chassis.enabled;
+  document.getElementById('f-chassis-on').addEventListener('change', (e) => {
+    chassis.enabled = e.target.checked;
     syncChassisToggleLabel();
     updateAll();
   });
-  document.querySelectorAll('#floor-tab-chassis input').forEach(inp => inp.addEventListener('input', () => {
+  document.querySelectorAll('#floor-tab-chassis input[type=number]').forEach(inp => inp.addEventListener('input', () => {
     chassis.wheelDiameter = parseFloat(document.getElementById('f-inp-wheel-d').value) || 400;
     chassis.trackWidth = parseFloat(document.getElementById('f-inp-track').value) || 1200;
     chassis.wheelbase = parseFloat(document.getElementById('f-inp-wheelbase').value) || 1200;
@@ -342,11 +290,7 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
   }));
   syncChassisToggleLabel();
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Project eigenschappen — zelfde modal/velden als wall.js (bewust
-  // dezelfde id's: er is nooit meer dan één editor gelijktijdig gemount,
-  // dus hergebruik hiervan is veilig en voorkomt dubbele CSS/HTML).
-  // ------------------------------------------------------------
+  // Bewust dezelfde id's als wall.js: er is nooit meer dan één editor tegelijk gemount.
   const PROJECT_PROP_IDS = ['inp-proj-naam', 'inp-proj-plaats', 'inp-proj-straat', 'inp-proj-nummer',
     'inp-proj-tekenaar', 'inp-proj-titel', 'inp-proj-element', 'inp-proj-opmerking'];
   let projectPropsSnapshot = null;
@@ -375,12 +319,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
     }
   });
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // JSON export/import — zelfde patroon als wall.js: sla het volledige
-  // vloer-ontwerp op (parameters + chassis + ruwe doorvoeren) als JSON, en
-  // laad het weer terug. Bij "Opslaan als" wordt ook automatisch de
-  // bijbehorende PDF-tekening gegenereerd (zie generateFloorPdf).
-  // ------------------------------------------------------------
   function setIoStatus(msg, cls) {
     const el = document.getElementById('f-io-status');
     el.textContent = msg;
@@ -456,12 +394,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
     e.target.value = '';
   });
 
-  // Balkvakken + doorvoer-resolutie (nooit een balk kruisen): zie
-  // FloorModel.resolveOpenings (floor/floor-model.js).
-
-  // ----------------------------------------------------------
-  // Balkverdeling: FloorModel.computeFrame (zelfde algoritme als de wand).
-  // ----------------------------------------------------------
   let calcData = { joists: [] };
 
   function fmt(n, decimals = 1) {
@@ -483,8 +415,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
     });
   }
 
-  // Specificaties: FloorModel.computeSpecs (balkhout, OSB, isolatie-leegte,
-  // gewichtstotaal).
   function updateSpecificaties(resolvedOpenings) {
     const specs = roofMode ? RoofModel.computeSpecs(calcData, resolvedOpenings) : FloorModel.computeSpecs(calcData, resolvedOpenings);
     if (roofMode) {
@@ -508,17 +438,12 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
     return specs;
   }
 
-  // Chassis-laag (4 wielen, "dobbelsteen 4"): FloorModel.computeChassisWheels.
-
   function updateChassisWarning(outOfBounds) {
     const warnBox = document.getElementById('f-chassis-warning');
     warnBox.style.display = outOfBounds ? 'block' : 'none';
     warnBox.textContent = 'Let op: één of meer wielen steken buiten de vloerrand — verklein de spoorbreedte/wielbasis of vergroot de vloer.';
   }
 
-  // ----------------------------------------------------------
-  // Canvas: bovenaanzicht
-  // ----------------------------------------------------------
   const canvasTop = document.getElementById('floor-canvas-top');
   const ctxTop = canvasTop.getContext('2d');
 
@@ -570,7 +495,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
       ctxTop.fill(); ctxTop.stroke();
     });
 
-    // Maatlabels (zelfde stijl als het wand-vooraanzicht, core/canvas-labels.js)
     const xAxisY = Math.max(14, toY(0) - 14);
     drawCanvasDim(ctxTop, toX(-width / 2), xAxisY, toX(width / 2), xAxisY,
       'X: ' + Math.round(width) + 'mm', cx, Math.max(10, xAxisY - 4));
@@ -579,10 +503,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
       'Y: ' + Math.round(depth) + 'mm', Math.max(10, yAxisX - 4), (toY(0) + toY(depth)) / 2);
   }
 
-  // ----------------------------------------------------------
-  // Canvas: doorsnede (balkprofiel — breedte x hoogte, aanvullende kijkhoek
-  // naast het bovenaanzicht, analoog aan de vooraanzicht-doorsnede bij wall.js)
-  // ----------------------------------------------------------
   const canvasSection = document.getElementById('floor-canvas-section');
   const ctxSection = canvasSection.getContext('2d');
 
@@ -594,7 +514,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
     const w = canvasSection.width, h = canvasSection.height;
     ctxSection.clearRect(0, 0, w, h);
 
-    // Dakmodus: 180° gespiegeld — OSB onder, balken erboven, dakleer bovenop.
     const leerT = roofMode ? RoofModel.DAKLEER_MM : 0;
     const totalH = joistH + underlayThick + leerT;
     const joistY0 = roofMode ? underlayThick : 0;
@@ -610,9 +529,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
     ctxSection.lineTo(toX(width / 2), toY(0));
     ctxSection.stroke();
 
-    // Isolatie (leegte tussen de balken) — geschematiseerd als een
-    // doorlopende, licht transparante band ter hoogte van de balken, zodat
-    // ook in de doorsnede duidelijk is wát er tussen de balken zit.
     ctxSection.fillStyle = 'rgba(255, 224, 140, 0.25)';
     ctxSection.fillRect(toX(-width / 2), toY(joistY0 + joistH), width * scale, toY(joistY0) - toY(joistY0 + joistH));
 
@@ -622,7 +538,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
       ctxSection.strokeRect(toX(x - joistW / 2), toY(joistY0 + joistH), joistW * scale, joistH * scale);
     });
 
-    // OSB-plaat: bij een vloer boven op de balken, bij een dak eronder (plafond).
     ctxSection.fillStyle = '#cda86a'; ctxSection.strokeStyle = '#8a6836';
     ctxSection.fillRect(toX(-width / 2), toY(osbY0 + underlayThick), width * scale, toY(osbY0) - toY(osbY0 + underlayThick));
     ctxSection.strokeRect(toX(-width / 2), toY(osbY0 + underlayThick), width * scale, toY(osbY0) - toY(osbY0 + underlayThick));
@@ -642,7 +557,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
       ctxSection.fillText(underlayThick + 'mm OSB', cx, toY(joistH + underlayThick) - 6);
     }
 
-    // Maatlabels (zelfde stijl als het wand-vooraanzicht)
     const xAxisY = Math.min(h - 12, toY(0) + 8);
     drawCanvasDim(ctxSection, toX(-width / 2), xAxisY, toX(width / 2), xAxisY,
       'X: ' + Math.round(width) + 'mm', cx, Math.min(h - 2, xAxisY + 11));
@@ -651,9 +565,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
       'Z: ' + Math.round(totalH) + 'mm', Math.min(w - 4, zAxisX + 12), (toY(0) + toY(totalH)) / 2);
   }
 
-  // ----------------------------------------------------------
-  // Waarschuwingen naar de openingen-kaarten
-  // ----------------------------------------------------------
   function updateWarnings(resolved) {
     const anyWarn = resolved.some(o => o.overflowing);
     const warnBox = document.getElementById('f-openings-global-warn');
@@ -672,14 +583,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
     });
   }
 
-  // ----------------------------------------------------------
-  // THREE.JS 3D RENDERER — zelfde opzet als wall.js (scene/camera/renderer/
-  // OrbitControls/licht/grid), maar plat gelegd: X = breedte, Z = diepte,
-  // Y = dikte (balkhoogte + OSB), in plaats van wall.js' X/Y/Z (breedte/
-  // hoogte/diepte). Balken en isolatie zijn simpele dozen; de OSB-onderlaag
-  // is — net als de platen bij wall.js — een geëxtrudeerd Shape met ronde
-  // uitsparingen voor de doorvoeren.
-  // ----------------------------------------------------------
   const pane3D = document.getElementById('floor-pane-3d');
   const scene = new THREE.Scene();
   scene.background = new THREE.Color(0x1a1a1a);
@@ -717,22 +620,21 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
   let lastResolvedOpenings = [];
   let lastChassisData = { wheels: [], outOfBounds: false };
 
-  // Weergave-filter (core/view-filter.js). Beplating = OSB-plaat (bij een
-  // dak: plafondplaat + dakleer).
-  createViewFilter(document.getElementById('floor-toolbar-3d'), [
-    { key: 'beplating', label: roofMode ? 'Beplating (plafond + dakleer)' : 'Beplating (OSB-plaat)' }
-  ], (v) => {
-    osbVisible = v.beplating;
-    update3DScene();
-  });
-  // Omgeving (core/skybox.js: geen/dag/nacht); de vloer staat op de tegelvloer.
   let skyMode = Skybox.getMode();
   const skyEnv = Skybox.createEnvironment(scene);
   const applySky = () => {
     skyEnv.fitTo(floorGroup3D, 0);
     Skybox.apply(skyMode, { env: skyEnv, grid, controls, sun: dirLight, ambient: floorAmbient, base: { ambient: 0.6, sun: 0.8 }, shadowRoot: floorGroup3D });
   };
-  Skybox.createToggle(document.getElementById('floor-toolbar-3d'), (m) => { skyMode = m; applySky(); });
+  const bar = UI.editorBar(document.getElementById('floor-toolbar'), document.getElementById('floor-app'), {
+    onResize: () => onWindowResize(),
+    layers: {
+      layers: {}, keys: [],
+      extras: [{ key: 'beplating', label: roofMode ? 'Beplating (plafond + dakleer)' : 'Beplating (OSB-plaat)' }],
+      onExtra: (v) => { osbVisible = v.beplating; update3DScene(); }
+    },
+    onSky: (m) => { skyMode = m; applySky(); }
+  });
 
   function update3DScene() {
     if (floorGroup3D) scene.remove(floorGroup3D);
@@ -740,13 +642,9 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
       ? RoofModel.build3D(calcData, lastResolvedOpenings, { materials: floorMaterials, osbVisible, dakleerVisible: osbVisible })
       : FloorModel.build3D(calcData, lastResolvedOpenings, lastChassisData, { materials: floorMaterials, osbVisible });
     scene.add(floorGroup3D);
-    applySky(); // schaduw van de nieuwe vloer
+    applySky();
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // PDF-export: het tekenblad zelf komt uit FloorPdf (floor/floor-pdf.js),
-  // gedeeld met de unit-PDF.
-  // ------------------------------------------------------------
   function generateFloorPdf() {
     recalculate();
     const resolvedOpenings = FloorModel.resolveOpenings(openings, calcData.width, calcData.depth, calcData.joists, calcData.joistW);
@@ -783,14 +681,6 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
   }
   window.addEventListener('resize', onWindowResize);
 
-  function toggleFullscreen3D() {
-    UI.cycle3D(document.getElementById('floor-app')); // T: standaard -> 3D groot -> alleen render
-    requestAnimationFrame(onWindowResize);
-  }
-  function toggleFullscreen2D() {
-    UI.toggle2D(document.getElementById('floor-app'));
-    requestAnimationFrame(onWindowResize);
-  }
 
   function getPureState() {
     return {
@@ -840,8 +730,8 @@ function mountFloorEditor(container, callbacks) {
     },
     exportDesign,
     triggerImport,
-    toggleFullscreen3D,
-    toggleFullscreen2D,
+    setView: bar.setView,
+    viewState: bar.viewState,
     openProjectProperties,
     getStateJson: getPureState,
     loadStateJson: applyPureState

js/house/chimney-model.js

@@ -0,0 +1,322 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// Schoorsteen tegen een buitenwand: hol, binnen vlak met de wand, buiten (iets) voor de gevel. Hij maakt in elke
+// buitenwand in hetzelfde vlak die hij raakt een sparing zoals een raam (ook over een naad tussen units heen) en
+// onderbreekt de dakrand; aan de voorkant steekt hij minstens tot voorbij de dakoverstek uit.
+// Lokaal assenstelsel per schoorsteen: t langs de wand (wereld-x of -z), s loodrecht erop, 0 = buitenkant regelwerk
+// van de unit (rand van de vloer), positief naar buiten.
+
+window.ChimneyModel = (() => {
+  const EPS = 0.5;
+  const SHELL_MM = 100;            // wand rond het rookkanaal
+  const CAP_MM = 60, CAP_OVER_MM = 30;
+  const FLUE_SHOW_MM = 500;        // zichtbare diepte van het rookkanaal onder de kap
+  const INSET_MM = 2;              // sparingen in wand, dak en dakrand net binnen de schoorsteen (geen z-fighting)
+  const BEAR_MM = -4;              // nokbalk stopt net vóór de binnenkant van de schoorsteen
+  const MIN_CUT_MM = 100;
+  const CORNER_CLEAR_MM = 200;     // slepen: zoveel vrij van een buitenhoek (gevelbekleding van de haakse wand)
+  const INSIDE_TYPES = { wand: 'Zoals de wanden', stuc: 'Stucwerk', steen: 'Steenstrip' };
+  const OUTSIDE_TYPES = { steen: 'Steenstrip', stuc: 'Stucwerk' };
+  const DEFAULTS = { w: 800, out: 180, above: 600, inside: { type: 'wand', stone: 'R777', stuc: 'wit' }, outside: { type: 'steen', stone: 'R777', stuc: 'wit' } };
+  const SIDES = {
+    voor: { axis: 'x', n: { x: 0, z: -1 } }, achter: { axis: 'x', n: { x: 0, z: 1 } },
+    links: { axis: 'z', n: { x: -1, z: 0 } }, rechts: { axis: 'z', n: { x: 1, z: 0 } }
+  };
+
+  const skinOf = (finish) => finish.type === 'steen' ? WallModel.STONE.STRIP_MM : finish.type === 'stuc' ? WallModel.STUC.THICK_MM : 0;
+
+  function normalizeFinish(f, types, def) {
+    const o = Object.assign({}, def, f || {});
+    if (!types[o.type]) o.type = def.type;
+    if (!WallModel.isStoneFinish(o.stone)) o.stone = def.stone;
+    if (!WallModel.isStucColor(o.stuc)) o.stuc = def.stuc;
+    return { type: o.type, stone: o.stone, stuc: o.stuc };
+  }
+
+  function normalize(list, unitIds) {
+    const used = new Set();
+    const num = (v, def, min, max) => (isFinite(v) ? Math.min(max, Math.max(min, Math.round(v))) : def);
+    return (Array.isArray(list) ? list : []).filter(c => c && unitIds.includes(c.unitId) && SIDES[c.side]).map(c => {
+      let id = Number(c.id) > 0 ? Math.round(c.id) : 1;
+      while (used.has(id)) id++;
+      used.add(id);
+      return {
+        id, unitId: c.unitId, side: c.side, u: num(c.u, 0, -20000, 40000),
+        w: num(c.w, DEFAULTS.w, 400, 2000), out: num(c.out, DEFAULTS.out, 0, 1000), above: num(c.above, DEFAULTS.above, 0, 3000),
+        inside: normalizeFinish(c.inside, INSIDE_TYPES, DEFAULTS.inside),
+        outside: normalizeFinish(c.outside, OUTSIDE_TYPES, DEFAULTS.outside)
+      };
+    });
+  }
+
+  function create(list, unitId, side, u) {
+    const id = (list || []).reduce((m, c) => Math.max(m, c.id || 0), 0) + 1;
+    return normalize([{ id, unitId, side, u }], [unitId])[0];
+  }
+
+  // Vlak van een zijde van een unit; u = hart vanaf de linker vloerhoek, van buitenaf gezien.
+  const planeOf = (r, side) => ({ voor: r.z0, achter: r.z1, links: r.x0, rechts: r.x1 })[side];
+  // opts: { wallThickness(unitId, side), faceDepth(unitId, side) (gevelbekleding), overhang } voor de voetafdruk
+  // (sIn..sFront), die het dak al nodig heeft voordat de gevels gebouwd zijn.
+  function place(list, rects, opts) {
+    const o = opts || {};
+    return list.map(c => {
+      const r = rects.find(q => q.id === c.unitId);
+      if (!r || r.error) return null;
+      const S = SIDES[c.side];
+      const t = { voor: r.x1 - c.u, achter: r.x0 + c.u, links: r.z0 + c.u, rechts: r.z1 - c.u }[c.side];
+      const T = o.wallThickness ? o.wallThickness(c.unitId, c.side) : 260, face = o.faceDepth ? o.faceDepth(c.unitId, c.side) : 0;
+      return Object.assign({}, c, {
+        axis: S.axis, n: S.n, plane: planeOf(r, c.side), t0: t - c.w / 2, t1: t + c.w / 2,
+        sIn: -T, sFront: Math.max(face + c.out, (o.overhang || 0) + 20)
+      });
+    }).filter(Boolean);
+  }
+
+  // Sparingen in het dak van een unit (plattegrondmaten t.o.v. het unitmidden, zoals RoofModel.computeUnitRoof):
+  // de hele voetafdruk binnen het dak; een nokbalk stopt ervoor (BEAR_MM).
+  function roofCuts(placed, rect, roofRect) {
+    const out = [];
+    placed.forEach(c => {
+      const S = SIDES[c.side];
+      const k = S.axis === 'z' ? S.n.x : S.n.z, sA = c.plane + k * (c.sIn + INSET_MM), sB = c.plane + k * c.sFront;
+      const w = S.axis === 'z'
+        ? { x0: Math.min(sA, sB), x1: Math.max(sA, sB), z0: c.t0 + INSET_MM, z1: c.t1 - INSET_MM }
+        : { x0: c.t0 + INSET_MM, x1: c.t1 - INSET_MM, z0: Math.min(sA, sB), z1: Math.max(sA, sB) };
+      const x0 = Math.max(w.x0, roofRect.x0), x1 = Math.min(w.x1, roofRect.x1), z0 = Math.max(w.z0, roofRect.z0), z1 = Math.min(w.z1, roofRect.z1);
+      if (x1 - x0 < 1 || z1 - z0 < 1) return;
+      out.push({ x0: x0 - rect.cx, x1: x1 - rect.cx, z0: z0 - rect.cz, z1: z1 - rect.cz, bear: BEAR_MM, chimney: c.id });
+    });
+    return out;
+  }
+
+  // Ruwe sparingen voor één unitwand (wl uit UnitModel.computeLayout; rect en rects in wereld-mm).
+  // Loopt de schoorsteen over het wandeinde heen en gaat de wand daar over in die van een andere unit in hetzelfde
+  // vlak (naad), dan loopt de sparing tot het einde door: geen hoekstijlen in de schoorsteen.
+  function wallCuts(placed, rect, wl, studWidth, rects) {
+    const S = SIDES[wl.side], sw = studWidth, plane = planeOf(rect, wl.side);
+    const dir = UnitModel.WALL_SIDES.find(x => x.key === wl.side).dir;
+    const mid = S.axis === 'x' ? wl.cx : wl.cz, c = S.axis === 'x' ? rect.cx : rect.cz;
+    const s0 = mid - wl.width / 2, s1 = mid + wl.width / 2;
+    const toU = (t) => { const p = t - c; return dir > 0 ? p - s0 : s1 - p; };
+    const toT = (u) => c + (dir > 0 ? u + s0 : s1 - u);
+    const range = (r) => S.axis === 'x' ? [r.x0, r.x1] : [r.z0, r.z1];
+    const seamEnd = (u) => {
+      const t = toT(u);
+      return (rects || []).some(r => r !== rect && r.id !== rect.id && !r.error && Math.abs(planeOf(r, wl.side) - plane) < EPS &&
+        range(r)[0] <= t + EPS && range(r)[1] >= t - EPS);
+    };
+    const edge = sw * WallModel.CORNER_STUDS;
+    const out = [];
+    placed.filter(ch => ch.side === wl.side && Math.abs(ch.plane - plane) < EPS).forEach(ch => {
+      const ua = toU(ch.t0 + INSET_MM), ub = toU(ch.t1 - INSET_MM);
+      const atStart = Math.min(ua, ub) < edge && Math.max(toU(ch.t0), toU(ch.t1)) > 0 && seamEnd(0);
+      const atEnd = Math.max(ua, ub) > wl.width - edge && Math.min(toU(ch.t0), toU(ch.t1)) < wl.width && seamEnd(wl.width);
+      const a = atStart ? 0 : Math.max(edge, Math.min(ua, ub)), b = atEnd ? wl.width : Math.min(wl.width - edge, Math.max(ua, ub));
+      if (b - a < MIN_CUT_MM) return;
+      out.push({ id: 1000 + ch.id, type: 'schoorsteen', w: Math.round(b - a), h: 99999, y: 0, anchor: 'left', offset: Math.round(a), fill: null,
+        chimney: { id: ch.id, inside: ch.inside.type, atStart, atEnd } });
+    });
+    return out;
+  }
+
+  // units: parts.units (met walls/pieces en roof), roofEdge: RoofModel.computeEdge (krijgt gaps), groundY absoluut.
+  function resolve(placed, units, roofEdge, groundY, overhang) {
+    return placed.map(ch => {
+      const S = SIDES[ch.side];
+      const toW = (t, s) => S.axis === 'z' ? { x: ch.plane + S.n.x * s, z: t } : { x: t, z: ch.plane + S.n.z * s };
+      const sOf = (p) => S.axis === 'z' ? (p.x - ch.plane) * S.n.x : (p.z - ch.plane) * S.n.z;
+      const tOf = (p) => S.axis === 'z' ? p.z : p.x;
+      let T = 0, face = 0, floorTop = null;
+      units.forEach(u => u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => {
+        if (p.baseY || !p.place.normal || p.place.normal.x !== S.n.x || p.place.normal.y !== S.n.z) return;
+        const m = UnitModel.localToWorld(p.place, 0, p.place.thickness / 2);
+        if (Math.abs(sOf(m)) > 2) return;
+        const a = UnitModel.localToWorld(p.place, -p.place.width / 2, 0), b = UnitModel.localToWorld(p.place, p.place.width / 2, 0);
+        if (Math.min(ch.t1, Math.max(tOf(a), tOf(b))) - Math.max(ch.t0, Math.min(tOf(a), tOf(b))) < EPS) return;
+        T = Math.max(T, p.place.thickness);
+        face = Math.max(face, WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone, p.stuc));
+        if (floorTop === null) floorTop = p.place.floorTop;
+      })));
+      if (floorTop === null) {
+        const u0 = units.find(u => u.id === ch.unitId);
+        floorTop = u0 ? u0.layout.floorTop : 0;
+        T = T || (u0 && u0.walls.find(w => w.side === ch.side) || { thickness: 260 }).thickness;
+      }
+      // De dakrand onderbreken en de voorkant tot voorbij de overstek.
+      let roofOut = 0;
+      if (roofEdge) roofEdge.segments.forEach(sg => {
+        if (Math.abs(sg.normal.x - S.n.x) > 0.01 || Math.abs(sg.normal.z - S.n.z) > 0.01) return;
+        if (Math.abs(sOf(sg.a)) > Math.max(overhang, 50) + face + 5) return;
+        const ta = tOf(sg.outerA), tb = tOf(sg.outerB);
+        if (Math.min(ch.t1, Math.max(ta, tb)) - Math.max(ch.t0, Math.min(ta, tb)) < EPS) return;
+        sg.gaps = (sg.gaps || []).concat([[ch.t0 + INSET_MM, ch.t1 - INSET_MM]]);
+        roofOut = Math.max(roofOut, sOf(sg.outerA) + 20);
+      });
+      const sIn = -T, sFace = face, sFront = Math.max(face + ch.out, roofOut);
+
+      const roofs = units.map(u => u.roof);
+      const roofAt = (p) => roofs.filter(r => p.x > r.rect.x0 - EPS && p.x < r.rect.x1 + EPS && p.z > r.rect.z0 - EPS && p.z < r.rect.z1 + EPS);
+      const ridgeTs = roofs.flatMap(r => r.ridges.filter(rd => rd.axis === (S.axis === 'x' ? 'x' : 'z') && rd.value > ch.t0 && rd.value < ch.t1).map(rd => rd.value));
+      // Ook de randen van de daken: twee lessenaars die op een naad de nok vormen hebben geen eigen nok.
+      const edgeTs = roofs.flatMap(r => (S.axis === 'x' ? [r.rect.x0, r.rect.x1] : [r.rect.z0, r.rect.z1])).filter(t => t > ch.t0 + 1 && t < ch.t1 - 1);
+      const ts = [...new Set([ch.t0, ch.t1, ...ridgeTs, ...edgeTs].map(Math.round))].sort((a, b) => a - b);
+      let roofTop = -Infinity;
+      ts.forEach(t => [sIn, 0, sFront].forEach(s => roofAt(toW(t, s)).forEach(r => { roofTop = Math.max(roofTop, r.topAt(toW(t, s).x, toW(t, s).z)); })));
+      // Binnenkant tot de onderkant van het dak (vlak achter de wand gemeten).
+      const insideTop = ts.map(t => {
+        const p = toW(t, sIn - 1), r = roofAt(p);
+        return { t, y: r.length ? Math.min(...r.map(q => q.ceilingAt(p.x, p.z))) : floorTop + 2600 };
+      });
+      const under = Math.max(...insideTop.map(q => q.y));
+      if (!isFinite(roofTop)) roofTop = under + 300;
+      const yTop = Math.round(roofTop + ch.above);
+      const flue = {
+        t0: ch.t0 + SHELL_MM, t1: Math.max(ch.t0 + SHELL_MM + MIN_CUT_MM, ch.t1 - SHELL_MM),
+        s0: sIn + SHELL_MM, s1: Math.max(sIn + SHELL_MM + MIN_CUT_MM, sFront - SHELL_MM)
+      };
+      const corners = (q) => [toW(q.t0, q.s0), toW(q.t1, q.s0), toW(q.t1, q.s1), toW(q.t0, q.s1)];
+      return Object.assign({}, ch, {
+        T, sIn, sFace, sFront, yGround: groundY, yFloor: floorTop, yTop, yUnder: under, insideTop, flue,
+        footprint: corners({ t0: ch.t0, t1: ch.t1, s0: sIn, s1: sFront }), flueFootprint: corners(flue),
+        protrudes: Math.round(sFront - sFace), height: yTop - groundY
+      });
+    });
+  }
+
+  // Ligt een punt (wereld-mm) in of vlak voor een schoorsteen?
+  function covers(list, x, z, margin) {
+    const m = margin || 0;
+    return list.some(c => {
+      const S = SIDES[c.side];
+      const t = S.axis === 'z' ? z : x, s = S.axis === 'z' ? (x - c.plane) * S.n.x : (z - c.plane) * S.n.z;
+      return t > c.t0 - m && t < c.t1 + m && s > c.sIn - m && s < c.sFront + m;
+    });
+  }
+
+  function hit(list, x, z, margin) {
+    return list.find(c => covers([c], x, z, margin)) || null;
+  }
+
+  // Slepen: dichtstbijzijnde stuk buitengevel (omtrek van de units samen), hart van de schoorsteen erlangs zodat hij
+  // er helemaal tegen staat; ook over een naad tussen units heen. Geeft { unitId, side, u, t, plane, n } of null.
+  function snapToFacade(rects, x, z, w) {
+    const rs = rects.filter(r => !r.error);
+    if (!rs.length) return null;
+    const loop = rectUnionLoops(rs)[0];
+    if (!loop) return null;
+    const pts = loop.pts, n = pts.length;
+    let best = null;
+    for (let i = 0; i < n; i++) {
+      const a = pts[i], b = pts[(i + 1) % n], nrm = rectilinearNormal(a, b);
+      const side = Object.keys(SIDES).find(k => Math.abs(SIDES[k].n.x - nrm.x) < 1e-6 && Math.abs(SIDES[k].n.z - nrm.z) < 1e-6);
+      if (!side) continue;
+      const axis = SIDES[side].axis, lo = Math.min(axis === 'z' ? a.z : a.x, axis === 'z' ? b.z : b.x), hi = Math.max(axis === 'z' ? a.z : a.x, axis === 'z' ? b.z : b.x);
+      if (hi - lo < w + 2 * CORNER_CLEAR_MM) continue;
+      const plane = axis === 'z' ? a.x : a.z, along = axis === 'z' ? z : x, across = axis === 'z' ? x : z;
+      const t = Math.max(lo + w / 2 + CORNER_CLEAR_MM, Math.min(hi - w / 2 - CORNER_CLEAR_MM, along));
+      const d = Math.hypot(along - t, across - plane);
+      if (best && d >= best.d) continue;
+      const owner = rs.find(r => Math.abs(planeOf(r, side) - plane) < EPS && (axis === 'z' ? r.z0 <= t + EPS && r.z1 >= t - EPS : r.x0 <= t + EPS && r.x1 >= t - EPS));
+      if (!owner) continue;
+      const u = { voor: owner.x1 - t, achter: t - owner.x0, links: t - owner.z0, rechts: owner.z1 - t }[side];
+      best = { d, unitId: owner.id, side, u: Math.round(u), t, plane, n: SIDES[side].n };
+    }
+    return best;
+  }
+
+  function createMaterials() {
+    return {
+      cap: new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0x77736d, roughness: 0.85 }),
+      flue: new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0x1b1a19, roughness: 1, side: THREE.DoubleSide }),
+      plain: new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0xf2efe9, roughness: 0.9 })
+    };
+  }
+
+  const finishMaterial = (f, fallback) => f.type === 'steen' ? WallModel.stoneMaterial(f.stone) : f.type === 'stuc' ? WallModel.stucMaterial(f.stuc) : fallback;
+
+  // opts: { materials, wallMaterial (binnenkant 'wand': hetzelfde materiaal als de wanden) }
+  function build3D(list, opts) {
+    const o = opts || {}, m = o.materials || createMaterials(), toM = 0.001;
+    const group = new THREE.Group();
+    list.forEach(c => {
+      const S = SIDES[c.side];
+      const W = (t, s) => S.axis === 'z' ? { x: c.plane + S.n.x * s, z: t } : { x: t, z: c.plane + S.n.z * s };
+      const buckets = new Map();
+      const add = (mat, tri) => { if (!buckets.has(mat)) buckets.set(mat, { pos: [], uv: [] }); const b = buckets.get(mat); tri.forEach(v => { b.pos.push(v.x * toM, v.y * toM, v.z * toM); b.uv.push(v.u, v.v); }); };
+      // Verticaal vlak tussen p0 en p1 (wereld), buitennormaal nrm; hoogtes per kant. UV in meters (steen/stuc).
+      const quad = (mat, p0, p1, y0a, y1a, y0b, y1b, nrm) => {
+        const right = { x: nrm.z, z: -nrm.x };
+        if ((p1.x - p0.x) * right.x + (p1.z - p0.z) * right.z < 0) { [p0, p1] = [p1, p0]; [y0a, y0b] = [y0b, y0a]; [y1a, y1b] = [y1b, y1a]; }
+        const v = (p, y) => ({ x: p.x, y, z: p.z, u: (p.x * right.x + p.z * right.z) * toM, v: (y - c.yFloor) * toM });
+        const BL = v(p0, y0a), BR = v(p1, y0b), TR = v(p1, y1b), TL = v(p0, y1a);
+        add(mat, [BL, BR, TR]); add(mat, [BL, TR, TL]);
+      };
+      const nOut = S.n, nIn = { x: -S.n.x, z: -S.n.z };
+      const tDir = S.axis === 'z' ? { x: 0, z: 1 } : { x: 1, z: 0 }, tNeg = { x: -tDir.x, z: -tDir.z };
+      const outMat = finishMaterial(c.outside, m.plain);
+      const yG = c.yGround, yT = c.yTop;
+      quad(outMat, W(c.t0, c.sFront), W(c.t1, c.sFront), yG, yT, yG, yT, nOut);
+      quad(outMat, W(c.t0, c.sIn), W(c.t0, c.sFront), yG, yT, yG, yT, tNeg);
+      quad(outMat, W(c.t1, c.sIn), W(c.t1, c.sFront), yG, yT, yG, yT, tDir);
+      quad(outMat, W(c.t0, c.sIn), W(c.t1, c.sIn), c.yUnder, yT, c.yUnder, yT, nIn); // achterkant boven het dak
+
+      // Binnenkant: van de vloer tot de onderkant van het dak.
+      const k = skinOf(c.inside), inMat = finishMaterial(c.inside, o.wallMaterial || m.plain), sI = c.sIn - k;
+      for (let i = 0; i < c.insideTop.length - 1; i++) {
+        const a = c.insideTop[i], b = c.insideTop[i + 1];
+        quad(inMat, W(a.t, sI), W(b.t, sI), c.yFloor, a.y, c.yFloor, b.y, nIn);
+      }
+      if (k > 0) {
+        const first = c.insideTop[0], last = c.insideTop[c.insideTop.length - 1];
+        quad(inMat, W(c.t0, sI), W(c.t0, c.sIn), c.yFloor, first.y, c.yFloor, first.y, tNeg);
+        quad(inMat, W(c.t1, sI), W(c.t1, c.sIn), c.yFloor, last.y, c.yFloor, last.y, tDir);
+      }
+
+      // Rookkanaal: zwarte binnenwanden en bodem tot FLUE_SHOW_MM onder de kap.
+      const f = c.flue, yF = yT - Math.min(FLUE_SHOW_MM, c.above + 100);
+      quad(m.flue, W(f.t0, f.s0), W(f.t1, f.s0), yF, yT, yF, yT, nOut);
+      quad(m.flue, W(f.t0, f.s1), W(f.t1, f.s1), yF, yT, yF, yT, nIn);
+      quad(m.flue, W(f.t0, f.s0), W(f.t0, f.s1), yF, yT, yF, yT, tDir);
+      quad(m.flue, W(f.t1, f.s0), W(f.t1, f.s1), yF, yT, yF, yT, tNeg);
+      const fp = [W(f.t0, f.s0), W(f.t1, f.s0), W(f.t1, f.s1), W(f.t0, f.s1)].map(p => ({ x: p.x, y: yF, z: p.z, u: 0, v: 0 }));
+      add(m.flue, [fp[0], fp[1], fp[2]]); add(m.flue, [fp[0], fp[2], fp[3]]);
+
+      buckets.forEach((b, mat) => {
+        const geo = new THREE.BufferGeometry();
+        geo.setAttribute('position', new THREE.Float32BufferAttribute(b.pos, 3));
+        geo.setAttribute('uv', new THREE.Float32BufferAttribute(b.uv, 2));
+        geo.computeVertexNormals();
+        const mesh = new THREE.Mesh(geo, mat);
+        mesh.castShadow = mat !== m.flue;
+        mesh.receiveShadow = true;
+        group.add(mesh);
+      });
+
+      // Afdekplaat rond het rookkanaal (vier stroken).
+      const capY = (yT + CAP_MM / 2) * toM;
+      const strips = [
+        [c.t0 - CAP_OVER_MM, c.t1 + CAP_OVER_MM, c.sIn - CAP_OVER_MM, f.s0],
+        [c.t0 - CAP_OVER_MM, c.t1 + CAP_OVER_MM, f.s1, c.sFront + CAP_OVER_MM],
+        [c.t0 - CAP_OVER_MM, f.t0, f.s0, f.s1],
+        [f.t1, c.t1 + CAP_OVER_MM, f.s0, f.s1]
+      ];
+      strips.forEach(([ta, tb, sa, sb]) => {
+        if (tb - ta < 1 || sb - sa < 1) return;
+        const p = W((ta + tb) / 2, (sa + sb) / 2);
+        const [dx, dz] = S.axis === 'z' ? [sb - sa, tb - ta] : [tb - ta, sb - sa];
+        const box = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry(dx * toM, CAP_MM * toM, dz * toM), m.cap);
+        box.position.set(p.x * toM, capY, p.z * toM);
+        box.castShadow = box.receiveShadow = true;
+        group.add(box);
+      });
+    });
+    return group;
+  }
+
+  return { SHELL_MM, INSIDE_TYPES, OUTSIDE_TYPES, DEFAULTS, SIDES, normalize, create, place, wallCuts, roofCuts, resolve, covers, hit, snapToFacade, createMaterials, build3D };
+})();

js/house/house-dxf.js

@@ -0,0 +1,392 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// CAD-export van de woning (DXF): plattegrond en vier gevels in modelruimte, 1:1 in mm, met lagen per onderdeel.
+// Plattegrond: noord boven, zuidwesthoek van de units = 0,0. Gevels in een 2×2-raster eronder, maaiveld als basis.
+// Tekst, maatvoering en lijntypes zijn afgestemd op plotten op 1:50.
+
+window.HouseDxf = (() => {
+  const SCALE = 50;
+  const CUT = 1500;   // snijvlak plattegrond boven de vloer: openingen die lager beginnen zijn doorgesneden
+  const LAYERS = {
+    'PL-WAND-BUITEN': [7], 'PL-WAND-OPBOUW': [8], 'PL-GEVELBEKLEDING': [32], 'PL-WAND-BINNEN': [7],
+    'PL-KOZIJNEN': [4], 'PL-DRAAIRICHTING': [151], 'PL-SPARING-BOVEN': [4, 'STREEP'],
+    'PL-RUIMTE-GRENS': [3], 'PL-RUIMTE-TEKST': [7], 'PL-INRICHTING': [8], 'PL-DAKRAND': [8, 'STREEP'],
+    'PL-PALEN': [32], 'PL-SCHOORSTEEN': [8], 'PL-VERLICHTING': [2], 'PL-ELEKTRA': [6], 'PL-NADEN': [30, 'STREEPSTIP'],
+    'PL-ELEMENTCODES': [8],
+    'AZ-GEVEL': [7], 'AZ-TRASRAAM': [7], 'AZ-KOZIJNEN': [4], 'AZ-DAK': [7], 'AZ-DAKRAND': [8], 'AZ-SCHOORSTEEN': [8], 'AZ-MAAIVELD': [7],
+    'MAATVOERING': [5], 'TEKST': [7]
+  };
+  const FACE_LAYERS = { wand: 'AZ-GEVEL', opening: 'AZ-GEVEL', trasraam: 'AZ-TRASRAAM', dak: 'AZ-DAK', dakrand: 'AZ-DAKRAND', schoorsteen: 'AZ-SCHOORSTEEN' };
+  const mm = (paper) => paper * SCALE;
+
+  // Intervallen [a, b]: samenvoegen en aftrekken.
+  function mergeIv(list) {
+    const s = list.filter(([a, b]) => b > a).sort((p, q) => p[0] - q[0]);
+    const out = [];
+    s.forEach(([a, b]) => { const l = out[out.length - 1]; if (l && a <= l[1] + 1e-9) l[1] = Math.max(l[1], b); else out.push([a, b]); });
+    return out;
+  }
+  function subtractIv(from, cuts) {
+    let out = from.map(iv => iv.slice());
+    mergeIv(cuts).forEach(([c0, c1]) => {
+      out = out.flatMap(([a, b]) => {
+        if (c1 <= a || c0 >= b) return [[a, b]];
+        const r = [];
+        if (c0 > a) r.push([a, c0]);
+        if (c1 < b) r.push([c1, b]);
+        return r;
+      });
+    });
+    return out;
+  }
+
+  // Randen van een ruimte (RoomModel: as x/z, waarde v, s0..s1) tot gesloten lussen.
+  function roomLoops(edges) {
+    const key = (p) => Math.round(p.x) + ',' + Math.round(p.z);
+    const segs = edges.map(e => e.axis === 'x' ? [{ x: e.v, z: e.s0 }, { x: e.v, z: e.s1 }] : [{ x: e.s0, z: e.v }, { x: e.s1, z: e.v }]);
+    const at = new Map();
+    segs.forEach((s, i) => s.forEach(p => { const k = key(p); if (!at.has(k)) at.set(k, []); at.get(k).push(i); }));
+    const used = new Set(), out = [];
+    segs.forEach((s, i) => {
+      if (used.has(i)) return;
+      used.add(i);
+      const loop = [s[0], s[1]];
+      let cur = s[1];
+      while (key(cur) !== key(loop[0])) {
+        const j = (at.get(key(cur)) || []).find(n => !used.has(n));
+        if (j === undefined) break;
+        used.add(j);
+        cur = key(segs[j][0]) === key(cur) ? segs[j][1] : segs[j][0];
+        loop.push(cur);
+      }
+      const closed = key(loop[loop.length - 1]) === key(loop[0]);
+      if (closed) loop.pop();
+      const n = loop.length;
+      const pts = loop.filter((p, k) => {
+        if (!closed && (k === 0 || k === n - 1)) return true;
+        const a = loop[(k - 1 + n) % n], b = loop[(k + 1) % n];
+        return !((Math.abs(a.x - p.x) < 0.5 && Math.abs(b.x - p.x) < 0.5) || (Math.abs(a.z - p.z) < 0.5 && Math.abs(b.z - p.z) < 0.5));
+      });
+      out.push({ pts, closed });
+    });
+    return out;
+  }
+
+  // Cirkelboog door het eerste, middelste en laatste punt van een polylijn (draaicirkel van een deur).
+  function arcThrough(pts) {
+    const a = pts[0], b = pts[Math.floor(pts.length / 2)], c = pts[pts.length - 1];
+    const d = 2 * (a.x * (b.y - c.y) + b.x * (c.y - a.y) + c.x * (a.y - b.y));
+    if (Math.abs(d) < 1e-9) return null;
+    const s = (p) => p.x * p.x + p.y * p.y;
+    const ctr = { x: (s(a) * (b.y - c.y) + s(b) * (c.y - a.y) + s(c) * (a.y - b.y)) / d, y: (s(a) * (c.x - b.x) + s(b) * (a.x - c.x) + s(c) * (b.x - a.x)) / d };
+    const ang = (p) => Math.atan2(p.y - ctr.y, p.x - ctr.x);
+    const ccw = (b.x - a.x) * (c.y - a.y) - (b.y - a.y) * (c.x - a.x) > 0;
+    return { c: ctr, r: Math.hypot(a.x - ctr.x, a.y - ctr.y), a0: ccw ? ang(a) : ang(c), a1: ccw ? ang(c) : ang(a) };
+  }
+
+  // Tekstrichting langs een wand, altijd leesbaar (van onder of van rechts).
+  const readable = (deg) => { let a = ((deg % 360) + 360) % 360; if (a > 90.01 && a <= 270.01) a -= 180; return a; };
+
+  function drawPlan(dxf, parts, T) {
+    const W2 = (place, lx, lz) => T(UnitModel.localToWorld(place, lx, lz));
+    const ext = new Set();
+    parts.units.forEach(u => u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => ext.add(p))));
+    const P = KozijnModel.PROFILE;
+
+    HouseModel.allWallPieces(parts).forEach(p => {
+      const pl = p.place;
+      if (pl.baseY) return;
+      const isExt = ext.has(p);
+      const W = pl.width, zi = -pl.thickness / 2, zo = pl.thickness / 2;
+      const ops = (p.config.openings || []).filter(op => op.type !== 'schoorsteen');
+      const cutOps = ops.filter(op => op.y < CUT);
+      const holes = mergeIv(cutOps.map(op => [Math.max(-W / 2, -W / 2 + op.x), Math.min(W / 2, -W / 2 + op.x + op.w)]));
+      const solid = subtractIv([[-W / 2, W / 2]], holes);
+      const lay = isExt ? 'PL-WAND-BUITEN' : 'PL-WAND-BINNEN';
+      const box = (a, b, z0, z1, layer, eo) => dxf.polyline([W2(pl, a, z0), W2(pl, b, z0), W2(pl, b, z1), W2(pl, a, z1)], true, layer, eo);
+      solid.forEach(([a, b]) => box(a, b, zi, zo, lay));
+
+      const c = isExt ? WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone, p.stuc) : 0;
+      if (isExt) {
+        const sh = p.config.sheathingThick || 0;
+        if (sh > 0) solid.forEach(([a, b]) => [zi + sh, zo - sh].forEach(z => dxf.line(W2(pl, a, z), W2(pl, b, z), 'PL-WAND-OPBOUW')));
+        if (c > 0) {
+          // Hoek: buitenhoek loopt de bekleding door over de buurwand, binnenhoek stopt ze ervoor (skinExt < 0).
+          const e = p.skinExt || {};
+          const xl = -W / 2 - (e.left > 0 ? e.left + c : (e.left || 0)), xr = W / 2 + (e.right > 0 ? e.right + c : (e.right || 0));
+          subtractIv([[xl, xr]], holes).forEach(([a, b]) => box(a, b, zo, zo + c, 'PL-GEVELBEKLEDING'));
+        }
+      }
+
+      cutOps.forEach(op => {
+        const f = KozijnModel.normalize(op.fill);
+        if (!f) return;
+        const x0 = -W / 2 + op.x, x1 = x0 + op.w;
+        const exterior = p.buitenMateriaal === 'vochtdoek' || p.buitenMateriaal === 'cementplaat';
+        const kz1 = zo, kz0 = exterior ? Math.max(zi, zo - P.depth) : zi;
+        const a = x0 + P.gap, b = x1 - P.gap;
+        if (f.type === 'raam') {
+          box(a, b, kz0, kz1, 'PL-KOZIJNEN');
+          [a + P.kader, b - P.kader].forEach(x => dxf.line(W2(pl, x, kz0), W2(pl, x, kz1), 'PL-KOZIJNEN'));
+          dxf.line(W2(pl, a + P.kader, kz1 - 50), W2(pl, b - P.kader, kz1 - 50), 'PL-KOZIJNEN');
+          return;
+        }
+        box(a, a + P.kader, kz0, kz1, 'PL-KOZIJNEN');
+        box(b - P.kader, b, kz0, kz1, 'PL-KOZIJNEN');
+        KozijnModel.planSymbol(op, op.fill, { zIn: zi, zOut: zo }).forEach(sh => {
+          const pts = sh.pts.map(q => W2(pl, x0 + q.x, q.z));
+          if (sh.kind === 'arc') {
+            const arc = arcThrough(pts);
+            if (arc) dxf.arc(arc.c, arc.r, arc.a0, arc.a1, 'PL-DRAAIRICHTING');
+          } else if (sh.kind === 'rail') dxf.polyline(pts, !!sh.closed, 'PL-DRAAIRICHTING', { ltype: 'STIP' });
+          else dxf.polyline(pts, !!sh.closed, sh.kind === 'arrow' ? 'PL-DRAAIRICHTING' : 'PL-KOZIJNEN');
+        });
+      });
+      // Sparingen boven het snijvlak (bovenlichten, hoge ramen) gestreept, tenzij ze boven een doorgesneden opening liggen.
+      ops.filter(op => op.y >= CUT).forEach(op => {
+        const x0 = -W / 2 + op.x, x1 = x0 + op.w;
+        if (holes.some(([a, b]) => x0 >= a - 1 && x1 <= b + 1)) return;
+        box(x0, x1, zi, zo, 'PL-SPARING-BOVEN');
+      });
+
+      // Elementcode binnen langs de wand, verticaal gecentreerd op 2,5 mm (papier) van het binnenvlak.
+      const rot = readable(Math.atan2(W2(pl, 1, 0).y - W2(pl, 0, 0).y, W2(pl, 1, 0).x - W2(pl, 0, 0).x) * 180 / Math.PI) * Math.PI / 180;
+      const mid = W2(pl, 0, zi - mm(2.5)), th = mm(2);
+      dxf.text({ x: mid.x + Math.sin(rot) * th / 2, y: mid.y - Math.cos(rot) * th / 2 }, th, p.element, 'PL-ELEMENTCODES', { align: 'center', rot: rot * 180 / Math.PI });
+
+      if (isExt) {
+        const xs = [-W / 2, W / 2];
+        holes.forEach(([a, b]) => xs.push(a, b));
+        const ticks = [...new Set(xs.map(x => Math.round(x * 10) / 10))].sort((m, n) => m - n);
+        const zf = zo + c, row1 = zf + 700, row2 = row1 + 450;
+        for (let i = 0; i < ticks.length - 1; i++) {
+          dxf.dim(W2(pl, ticks[i], zf), W2(pl, ticks[i + 1], zf), W2(pl, (ticks[i] + ticks[i + 1]) / 2, row1), 'MAATVOERING');
+        }
+        if (ticks.length > 2) dxf.dim(W2(pl, -W / 2, zf), W2(pl, W / 2, zf), W2(pl, 0, row2), 'MAATVOERING');
+      }
+    });
+
+    const R = parts.rooms;
+    R.rooms.concat(R.free).forEach(r => {
+      roomLoops(r.edges || []).forEach(lp => dxf.polyline(lp.pts.map(T), lp.closed, 'PL-RUIMTE-GRENS'));
+      const named = !!r.name;
+      const lines = [[named ? r.name : 'Ruimte (geen functie)', 3.5], [`${r.areaM2.toLocaleString('nl-NL', { minimumFractionDigits: 2, maximumFractionDigits: 2 })} m²`, 2.5]];
+      if (r.ceilingActive) lines.push([`plafond ${r.ceiling}`, 2]);
+      const c = T(r.label), step = mm(4.5);
+      lines.forEach(([t, size], i) => dxf.text({ x: c.x, y: c.y + ((lines.length - 1) / 2 - i) * step - mm(size) / 2 }, mm(size), t, 'PL-RUIMTE-TEKST', { align: 'center' }));
+    });
+
+    (parts.fixtures || []).forEach(it => FixtureModel.planShapes(it).forEach(sh => {
+      const eo = sh.kind === 'dash' ? { ltype: 'STREEP' } : null;
+      if (sh.circle) dxf.circle(T(sh.circle), sh.circle.r, 'PL-INRICHTING', eo);
+      else if (sh.text) { const q = T(sh.at); dxf.text({ x: q.x, y: q.y - mm(0.7) }, mm(1.4), sh.text, 'PL-INRICHTING', { align: 'center' }); }
+      else dxf.polyline(sh.pts.map(T), !!sh.closed, 'PL-INRICHTING', eo);
+    }));
+
+    if (parts.roofEdge) {
+      parts.roofEdge.segments.forEach(sg => dxf.line(T(sg.outerA), T(sg.outerB), 'PL-DAKRAND'));
+      parts.roofEdge.spots.forEach(sp => dxf.circle(T(sp), mm(0.8), 'PL-VERLICHTING'));
+    } else {
+      parts.units.forEach(u => {
+        const r = u.roof.rect;
+        dxf.polyline([{ x: r.x0, z: r.z0 }, { x: r.x1, z: r.z0 }, { x: r.x1, z: r.z1 }, { x: r.x0, z: r.z1 }].map(T), true, 'PL-DAKRAND');
+      });
+    }
+    parts.posts.posts.forEach(pp => {
+      const s = pp.size / 2;
+      dxf.polyline([{ x: pp.x - s, z: pp.z - s }, { x: pp.x + s, z: pp.z - s }, { x: pp.x + s, z: pp.z + s }, { x: pp.x - s, z: pp.z + s }].map(T), true, 'PL-PALEN');
+    });
+    (parts.chimneys || []).forEach(ch => {
+      dxf.polyline(ch.footprint.map(T), true, 'PL-SCHOORSTEEN');
+      dxf.polyline(ch.flueFootprint.map(T), true, 'PL-SCHOORSTEEN');
+    });
+    parts.lighting.lamps.forEach(l => {
+      const q = T({ x: l.x + l.normal.x * 80, z: l.z + l.normal.z * 80 }), s = mm(0.9);
+      dxf.polyline([{ x: q.x - s, y: q.y - s }, { x: q.x + s, y: q.y - s }, { x: q.x + s, y: q.y + s }, { x: q.x - s, y: q.y + s }], true, 'PL-VERLICHTING');
+    });
+    const o = T({ x: 0, z: 0 });
+    ElektraPdf.drawPlan(DxfWriter.pdfAdapter(dxf, 'PL-ELEKTRA'), parts.elektra, (x) => (x + o.x) / SCALE, (z) => (z - o.y) / SCALE);
+    parts.seams.forEach(s => dxf.line(T({ x: s.x0, z: s.z0 }), T({ x: s.x1, z: s.z1 }), 'PL-NADEN'));
+    parts.rects.forEach(r => {
+      const q = T({ x: r.x0 + 450, z: r.z0 + 450 });
+      dxf.text({ x: q.x, y: q.y - mm(8) }, mm(8), r.id, 'PL-ELEMENTCODES');
+    });
+
+    // Totaalmaten en noordpijl buiten alles.
+    const rects = parts.rects;
+    const bx0 = Math.min(...rects.map(r => r.x0)), bx1 = Math.max(...rects.map(r => r.x1));
+    const bz0 = Math.min(...rects.map(r => r.z0)), bz1 = Math.max(...rects.map(r => r.z1));
+    const e = dxf.extents();
+    dxf.dim(T({ x: bx0, z: bz0 }), T({ x: bx1, z: bz0 }), { x: 0, y: e.y1 + 700 }, 'MAATVOERING');
+    dxf.dim(T({ x: bx0, z: bz1 }), T({ x: bx0, z: bz0 }), { x: e.x0 - 700, y: 0 }, 'MAATVOERING');
+    const na = { x: e.x1 + mm(10), y: e.y1 - mm(4) }, ns = mm(4);
+    dxf.polyline([{ x: na.x, y: na.y + ns }, { x: na.x - ns * 0.4, y: na.y - ns * 0.6 }, { x: na.x, y: na.y - ns * 0.3 }, { x: na.x + ns * 0.4, y: na.y - ns * 0.6 }], true, 'TEKST');
+    dxf.text({ x: na.x, y: na.y - ns * 0.6 - mm(5) }, mm(3.5), 'N', 'TEKST', { align: 'center' });
+  }
+
+  function simplifyPoly(pts) {
+    let p = pts.filter((q, i) => { const r = pts[(i + 1) % pts.length]; return Math.hypot(r.x - q.x, r.y - q.y) > 0.5; });
+    let changed = true;
+    while (changed && p.length > 3) {
+      changed = false;
+      for (let i = 0; i < p.length; i++) {
+        const a = p[(i - 1 + p.length) % p.length], b = p[i], c = p[(i + 1) % p.length];
+        const len = Math.hypot(c.x - a.x, c.y - a.y);
+        if (len > 0 && Math.abs((c.x - a.x) * (b.y - a.y) - (c.y - a.y) * (b.x - a.x)) / len < 0.5) { p.splice(i, 1); changed = true; break; }
+      }
+    }
+    return p;
+  }
+
+  const insidePoly = (q, poly) => {
+    let inside = false;
+    for (let i = 0, j = poly.length - 1; i < poly.length; j = i++) {
+      const a = poly[i], b = poly[j];
+      if ((a.y > q.y) !== (b.y > q.y) && q.x < (b.x - a.x) * (q.y - a.y) / (b.y - a.y) + a.x) inside = !inside;
+    }
+    return inside;
+  };
+  const distSeg = (q, a, b) => {
+    const dx = b.x - a.x, dy = b.y - a.y, l2 = dx * dx + dy * dy;
+    const t = l2 ? Math.max(0, Math.min(1, ((q.x - a.x) * dx + (q.y - a.y) * dy) / l2)) : 0;
+    return Math.hypot(q.x - a.x - t * dx, q.y - a.y - t * dy);
+  };
+  // Echt binnen (niet op de rand): lijnen die samenvallen met de rand van een vlak ervoor blijven zichtbaar.
+  const strictlyInside = (q, poly) => insidePoly(q, poly) && poly.every((a, i) => distSeg(q, a, poly[(i + 1) % poly.length]) > 0.5);
+
+  // Delen [t0, t1] van segment a-b die door poly worden afgedekt.
+  function coveredBy(a, b, poly) {
+    const ts = [0, 1], dx = b.x - a.x, dy = b.y - a.y;
+    poly.forEach((c, i) => {
+      const d = poly[(i + 1) % poly.length], ex = d.x - c.x, ey = d.y - c.y;
+      const den = dx * ey - dy * ex;
+      if (Math.abs(den) < 1e-9) return;
+      const t = ((c.x - a.x) * ey - (c.y - a.y) * ex) / den, s = ((c.x - a.x) * dy - (c.y - a.y) * dx) / den;
+      if (t > 0 && t < 1 && s >= -1e-9 && s <= 1 + 1e-9) ts.push(t);
+    });
+    ts.sort((m, n) => m - n);
+    const out = [];
+    for (let i = 0; i < ts.length - 1; i++) {
+      const t0 = ts[i], t1 = ts[i + 1];
+      if (t1 - t0 < 1e-7) continue;
+      const tm = (t0 + t1) / 2;
+      if (!strictlyInside({ x: a.x + dx * tm, y: a.y + dy * tm }, poly)) continue;
+      const l = out[out.length - 1];
+      if (l && Math.abs(l[1] - t0) < 1e-7) l[1] = t1; else out.push([t0, t1]);
+    }
+    return out;
+  }
+
+  // Verborgen lijnen weg: vlakken van achter naar voor, elke rand wordt afgedekt door de vlakken die later komen.
+  function hiddenLines(faces) {
+    const boxOf = (pts) => ({ x0: Math.min(...pts.map(p => p.x)), x1: Math.max(...pts.map(p => p.x)), y0: Math.min(...pts.map(p => p.y)), y1: Math.max(...pts.map(p => p.y)) });
+    const hit = (a, b) => a.x0 < b.x1 && b.x0 < a.x1 && a.y0 < b.y1 && b.y0 < a.y1;
+    faces.forEach(f => { f.box = boxOf(f.poly); });
+    const out = [];
+    faces.forEach((f, i) => {
+      const segs = [];
+      const ring = (pts, layer) => pts.forEach((a, k) => segs.push({ a, b: pts[(k + 1) % pts.length], layer }));
+      ring(f.poly, f.layer);
+      f.detail.forEach(pl => ring(pl, 'AZ-KOZIJNEN'));
+      segs.forEach(sg => {
+        const len = Math.hypot(sg.b.x - sg.a.x, sg.b.y - sg.a.y);
+        if (len < 1) return;
+        const sb = boxOf([sg.a, sg.b]);
+        sb.x0 -= 1; sb.y0 -= 1; sb.x1 += 1; sb.y1 += 1;
+        let vis = [[0, 1]];
+        for (let j = i + 1; j < faces.length && vis.length; j++) {
+          if (!hit(sb, faces[j].box)) continue;
+          const cov = coveredBy(sg.a, sg.b, faces[j].poly);
+          if (cov.length) vis = subtractIv(vis, cov);
+        }
+        const at = (t) => ({ x: sg.a.x + (sg.b.x - sg.a.x) * t, y: sg.a.y + (sg.b.y - sg.a.y) * t });
+        vis.forEach(([t0, t1]) => { if ((t1 - t0) * len > 1) out.push({ a: at(t0), b: at(t1), layer: sg.layer }); });
+      });
+    });
+    return out;
+  }
+
+  // Samenvallende en in elkaars verlengde liggende stukken per laag samenvoegen (gedeelde randen maar één keer).
+  function mergeCollinear(segs) {
+    const groups = new Map();
+    segs.forEach(s => {
+      let dx = s.b.x - s.a.x, dy = s.b.y - s.a.y;
+      const len = Math.hypot(dx, dy);
+      dx /= len; dy /= len;
+      if (dx < -1e-9 || (Math.abs(dx) < 1e-9 && dy < 0)) { dx = -dx; dy = -dy; }
+      const off = -dy * s.a.x + dx * s.a.y;
+      const key = `${s.layer}|${Math.round(Math.atan2(dy, dx) * 2000)}|${Math.round(off)}`;
+      if (!groups.has(key)) groups.set(key, { dx, dy, off, layer: s.layer, iv: [] });
+      const g = groups.get(key);
+      const ta = s.a.x * dx + s.a.y * dy, tb = s.b.x * dx + s.b.y * dy;
+      g.iv.push([Math.min(ta, tb), Math.max(ta, tb)]);
+    });
+    const out = [];
+    groups.forEach(g => mergeIv(g.iv).forEach(([t0, t1]) => {
+      const p = (t) => ({ x: g.dx * t - g.dy * g.off, y: g.dy * t + g.dx * g.off });
+      out.push({ a: p(t0), b: p(t1), layer: g.layer });
+    }));
+    return out;
+  }
+
+  function drawViews(dxf, parts, state, planExt) {
+    const { groundY, views } = HousePdf.viewProjections(parts, state);
+    if (!views.length) return;
+    const floorTop = Math.max(...parts.units.map(u => u.layout.floorTop));
+    const maxW = Math.max(...views.map(w => w.u1 - w.u0)), maxH = Math.max(...views.map(w => w.v1 - groundY));
+    const gapX = 5000, cellH = maxH + 4500;
+    views.forEach((w, i) => {
+      const col = i % 2, row = Math.floor(i / 2);
+      const ox = planExt.x0 + col * (maxW + gapX) - w.u0;
+      const base = planExt.y0 - 3500 - maxH - row * cellH;
+      const P = (u, v) => ({ x: ox + u, y: base + (v - groundY) });
+
+      const faces = w.list.map(l => ({
+        poly: simplifyPoly(l.pts.map(p => ({ x: p.u, y: p.v }))),
+        layer: FACE_LAYERS[l.f.kind] || 'AZ-GEVEL',
+        detail: (l.f.detail || []).map(pl => simplifyPoly(pl.map(p => ({ x: w.v.u(p), y: p.y }))))
+      })).filter(f => f.poly.length >= 3);
+      mergeCollinear(hiddenLines(faces)).forEach(s => dxf.line(P(s.a.x, s.a.y), P(s.b.x, s.b.y), s.layer));
+
+      dxf.line(P(w.u0 - 1000, groundY), P(w.u1 + 1000, groundY), 'AZ-MAAIVELD');
+      const left = P(w.u0, groundY), xd = left.x - 900;
+      if (floorTop - groundY > 1) dxf.dim(P(w.u0, groundY), P(w.u0, floorTop), { x: xd, y: 0 }, 'MAATVOERING', { dir: { x: 0, y: 1 } });
+      dxf.dim(P(w.u0, floorTop), P(w.u0, w.v1), { x: xd, y: 0 }, 'MAATVOERING', { dir: { x: 0, y: 1 } });
+      const peil = P(w.u0, floorTop);
+      dxf.line({ x: xd - mm(10), y: peil.y }, { x: xd - mm(2), y: peil.y }, 'MAATVOERING');
+      dxf.text({ x: xd - mm(10), y: peil.y + mm(1) }, mm(2), 'peil', 'MAATVOERING');
+      dxf.dim(P(w.u0, groundY), P(w.u1, groundY), { x: 0, y: base - 700 }, 'MAATVOERING');
+      dxf.text(P((w.u0 + w.u1) / 2, groundY - 1300 - mm(5)), mm(5), w.v.title.toUpperCase(), 'TEKST', { align: 'center' });
+    });
+  }
+
+  function generate(state) {
+    const parts = HouseModel.computeParts(state, { skip3D: true });
+    if (!parts.units.length) throw new Error('geen units in het ontwerp');
+    const dxf = DxfWriter.create({ scale: SCALE });
+    Object.entries(LAYERS).forEach(([name, [color, ltype]]) => dxf.layer(name, color, ltype));
+    const bx0 = Math.min(...parts.rects.map(r => r.x0)), bz1 = Math.max(...parts.rects.map(r => r.z1));
+    const T = (p) => ({ x: p.x - bx0, y: bz1 - p.z });
+
+    drawPlan(dxf, parts, T);
+    const planExt = dxf.extents();
+    dxf.text({ x: planExt.x0, y: planExt.y0 - mm(12) }, mm(5), 'PLATTEGROND', 'TEKST');
+    drawViews(dxf, parts, state, planExt);
+
+    const pr = state.project || {};
+    const version = typeof APP_VERSION !== 'undefined' ? ` ${APP_VERSION}` : '';
+    const info = [
+      pr.naam, [pr.straat, pr.nummer].filter(Boolean).join(' '), pr.plaats,
+      `Tectum${version}, ${new Date().toLocaleDateString('nl-NL')}`,
+      'Maten in mm, peil = bovenkant vloer; tekst en maatvoering voor 1:50.'
+    ].filter(Boolean);
+    info.forEach((t, i) => dxf.text({ x: planExt.x1 + mm(30), y: planExt.y1 - mm(5) - i * mm(4.5) }, mm(i === 0 && pr.naam ? 3.5 : 2.5), t, 'TEKST'));
+    return dxf;
+  }
+
+  return { generate, LAYERS };
+})();

js/house/house-ifc.js

@@ -0,0 +1,187 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// BIM-export van de bouwconstructie (IFC4): balken, platen en elektra, geen afwerking of inrichting.
+// De geometrie komt uit de 3D-opbouw (dezelfde als in de app), in twee fasen: 'elektra' (alle balken en
+// leidingen, nog zonder platen, dus niets weggelaten) en 'beplating' (alleen de platen).
+// Assen: X = oost, Y = noord, Z = omhoog; 0,0 = zuidwesthoek van de units, Z = 0 op peil (bovenkant vloer).
+// Opbouw: unit (samenstelling) > element A-W1 / A-V / A-D (samenstelling) > onderdelen; binnenwanden los.
+
+window.HouseIfc = (() => {
+  const WOOD = 'Hout', ELEKTRA_KIND = { kast: 1, doos: 1, buis: 1 };
+  // Productiekleuren per soort (elektra houdt de kleur uit de app).
+  const COLORS = {
+    Stijl: [0.93, 0.74, 0.42], Regel: [0.85, 0.48, 0.18], Vloerbalk: [0.62, 0.40, 0.20], Dakbalk: [0.78, 0.30, 0.22],
+    Paal: [0.45, 0.28, 0.15], 'Stalen nokbalk': [0.35, 0.42, 0.55],
+    Spaanplaat: [0.40, 0.68, 0.42], OSB: [0.95, 0.86, 0.50], Cementplaat: [0.62, 0.64, 0.68]
+  };
+  const rgbOf = (mesh) => { const m = Array.isArray(mesh.material) ? mesh.material[0] : mesh.material; return m && m.color ? [m.color.r, m.color.g, m.color.b] : null; };
+
+  function materialsSet() {
+    return {
+      wall: WallModel.createMaterials(), floor: FloorModel.createMaterials(), roof: RoofModel.createMaterials(),
+      elektra: ElektraModel.createMaterials(), post: PostModel.createMaterials()
+    };
+  }
+
+  // Materiaal -> soort onderdeel (alles wat hier niet in staat, gaat niet mee).
+  function classifier(M) {
+    const map = new Map();
+    map.set(M.wall.woodMaterial, { kind: 'hout', where: 'wand' });
+    map.set(M.floor.woodMaterial, { kind: 'hout', where: 'vloer' });
+    map.set(M.roof.woodMaterial, { kind: 'hout', where: 'dak' });
+    map.set(M.roof.steelMaterial, { kind: 'staal' });
+    map.set(M.wall.spaanplaatMaterial, { kind: 'plaat', label: 'Spaanplaat' });
+    map.set(M.wall.cementplaatMaterial, { kind: 'plaat', label: 'Cementplaat' });
+    map.set(M.floor.osbMaterial, { kind: 'plaat', label: 'OSB' });
+    map.set(M.roof.osbMaterial, { kind: 'plaat', label: 'OSB' });
+    Object.entries(M.elektra.conduit).forEach(([type, m]) => map.set(m, { kind: 'buis', type }));
+    map.set(M.elektra.boxMaterial, { kind: 'doos' });
+    map.set(M.elektra.kastMaterial, { kind: 'kast' });
+    map.set(M.elektra.deurMaterial, { kind: 'kast' });
+    Object.values(M.post.wood).forEach(m => map.set(m, { kind: 'paal' }));
+    return (mesh) => {
+      const m0 = Array.isArray(mesh.material) ? mesh.material[0] : mesh.material;
+      return m0 ? map.get((m0.userData && m0.userData.base) || m0) || null : null;
+    };
+  }
+
+  // rough: buizen en dozen bouwen; de plaatfase verzamelt alleen platen en heeft ze niet nodig.
+  function build(state, layers, rough) {
+    const M = materialsSet();
+    const parts = HouseModel.computeParts(state, {
+      wallMaterials: M.wall, floorMaterials: M.floor, roofMaterials: M.roof, elektraMaterials: M.elektra, postMaterials: M.post,
+      layers, elektraRough: rough
+    });
+    HouseModel.placeGroups(parts);
+    return { parts, classify: classifier(M) };
+  }
+
+  function generate(state) {
+    const frame = build(state, ViewLayers.upTo(1), true);
+    const sheet = build(state, ViewLayers.upTo(2), false);
+    const parts = frame.parts;
+    if (!parts.units.length) throw new Error('geen units in het ontwerp');
+    const bx0 = Math.min(...parts.rects.map(r => r.x0)), bz1 = Math.max(...parts.rects.map(r => r.z1));
+    const peil = Math.max(...parts.units.map(u => u.layout.floorTop));
+
+    const v = new THREE.Vector3(), ax = new THREE.Vector3(), box = new THREE.Box3(), size = new THREE.Vector3();
+    function triangles(mesh, out) {
+      const g = mesh.geometry, pos = g.attributes.position, idx = g.index;
+      const n = idx ? idx.count : pos.count;
+      for (let i = 0; i < n; i++) {
+        v.fromBufferAttribute(pos, idx ? idx.getX(i) : i).applyMatrix4(mesh.matrixWorld);
+        out.push(v.x * 1000 - bx0, bz1 - v.z * 1000, v.y * 1000 - peil);
+      }
+      return out;
+    }
+    // Maat in de eigen assen (afgeschuinde sporen houden zo lengte en dikte), oplopend in mm.
+    function dims(mesh) {
+      if (!mesh.geometry.boundingBox) mesh.geometry.computeBoundingBox();
+      box.copy(mesh.geometry.boundingBox).getSize(size);
+      const s = [size.x * Math.abs(mesh.scale.x), size.y * Math.abs(mesh.scale.y), size.z * Math.abs(mesh.scale.z)].map(d => Math.round(d * 1000));
+      const longest = s.indexOf(Math.max(...s));
+      ax.set(longest === 0 ? 1 : 0, longest === 1 ? 1 : 0, longest === 2 ? 1 : 0).transformDirection(mesh.matrixWorld);
+      return { sorted: s.slice().sort((a, b) => a - b), vertical: Math.abs(ax.y) > 0.7 };
+    }
+    const label = (d) => d.sorted.join(' × ');
+
+    const groups = new Map();   // sleutel -> { name, tag, objectType, unit, members: [] }
+    const loose = [];
+    const merged = new Map();   // leidingen per run, meterkast
+    const groupOf = (key, info) => { if (!groups.has(key)) groups.set(key, Object.assign({ members: [] }, info)); return groups.get(key); };
+
+    function member(mesh, c, tag) {
+      const d = dims(mesh);
+      if (d.sorted[0] < 1) return null;   // vlakken zonder dikte (kopse afdekking)
+      const tri = triangles(mesh, []);
+      const props = (name, material) => ({ Element: tag || null, Onderdeel: name, Afmeting: label(d), Lengte: d.sorted[2], Materiaal: material });
+      if (c.kind === 'plaat') {
+        const name = `${c.label} ${d.sorted[0]} mm`;
+        return { type: 'IFCPLATE', predefined: 'SHEET', name, material: c.label, tri, color: COLORS[c.label], props: props(name, c.label) };
+      }
+      const el = (type, predefined, name, material) => ({ type, predefined, name, material, tri, color: COLORS[name], props: props(name, material) });
+      if (c.kind === 'staal') return el('IFCBEAM', 'BEAM', 'Stalen nokbalk', 'Staal');
+      if (c.kind === 'paal') return el('IFCCOLUMN', 'COLUMN', 'Paal', WOOD);
+      if (c.where === 'vloer') return el('IFCBEAM', 'JOIST', 'Vloerbalk', WOOD);
+      if (c.where === 'dak') return el('IFCMEMBER', 'RAFTER', 'Dakbalk', WOOD);
+      return d.vertical ? el('IFCMEMBER', 'STUD', 'Stijl', WOOD) : el('IFCMEMBER', 'PLATE', 'Regel', WOOD);
+    }
+
+    function collect(src, group, plates, target) {
+      if (!group) return;
+      group.updateMatrixWorld(true);
+      group.traverseVisible(o => {
+        if (!o.isMesh) return;
+        const c = src.classify(o);
+        if (!c || (c.kind === 'plaat') !== plates) return;
+        if (ELEKTRA_KIND[c.kind]) {
+          if (c.kind === 'doos') {
+            loose.push({ type: 'IFCJUNCTIONBOX', predefined: 'POWER', name: 'Inbouwdoos', material: 'Kunststof', tri: triangles(o, []), color: rgbOf(o), props: { Onderdeel: 'Inbouwdoos', Materiaal: 'Kunststof' } });
+            return;
+          }
+          const key = c.kind === 'kast' ? 'kast' : `buis:${o.userData.run}`;
+          if (!merged.has(key)) {
+            merged.set(key, c.kind === 'kast'
+              ? { type: 'IFCELECTRICDISTRIBUTIONBOARD', predefined: 'DISTRIBUTIONBOARD', name: 'Meterkast', material: 'Kunststof', tri: [], color: rgbOf(o), props: { Onderdeel: 'Meterkast' } }
+              : { type: 'IFCCABLECARRIERSEGMENT', predefined: 'CONDUITSEGMENT', name: `Installatiebuis ${c.type}`, material: `PVC ${c.type}`, tri: [], len: 0, color: rgbOf(o), props: { Onderdeel: `Installatiebuis ${c.type}`, Materiaal: 'PVC' } });
+          }
+          const e = merged.get(key);
+          triangles(o, e.tri);
+          if (e.len !== undefined && o.geometry.type === 'CylinderGeometry') e.len += o.geometry.parameters.height * 1000;
+          return;
+        }
+        const m = member(o, c, target && target.tag);
+        if (m) (target ? target.members : loose).push(m);
+      });
+    }
+
+    [[frame, false], [sheet, true]].forEach(([src, plates]) => {
+      const P = src.parts;
+      P.units.forEach(u => {
+        collect(src, u.floorGroup, plates, groupOf(u.floorElement, { name: `Unit ${u.id} vloer`, tag: u.floorElement, objectType: 'Vloerelement', unit: u.id }));
+        u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => {
+          collect(src, p.group, plates, groupOf(p.element, { name: p.label, tag: p.element, objectType: 'Wandelement', unit: u.id }));
+        }));
+        collect(src, u.roof.group, plates, groupOf(`${u.id}-D`, { name: `Unit ${u.id} dak`, tag: `${u.id}-D`, objectType: 'Dakelement', unit: u.id }));
+      });
+      P.interior.forEach(p => collect(src, p.group, plates, groupOf(p.element, { name: p.label, tag: p.element, objectType: 'Binnenwand', unit: null })));
+      collect(src, P.postsGroup, plates, null);
+      collect(src, P.elektraGroup, plates, null);
+    });
+    merged.forEach(e => {
+      if (e.len) e.props.Lengte = Math.round(e.len);
+      delete e.len;
+      loose.push(e);
+    });
+
+    const pr = state.project || {};
+    const ifc = IfcWriter.create({
+      project: pr.naam || 'Woning', building: pr.naam || 'Woning', author: pr.tekenaar || '',
+      app: `Tectum${typeof APP_VERSION !== 'undefined' ? ' ' + APP_VERSION : ''}`,
+      address: { lines: [pr.straat, pr.nummer].filter(Boolean).join(' '), town: pr.plaats || '' }
+    });
+    const unitParts = new Map(parts.units.map(u => [u.id, []]));
+    groups.forEach(g => {
+      const ids = g.members.map(m => ifc.element(m)).filter(Boolean);
+      if (!ids.length) return;
+      const asm = ifc.element({ type: 'IFCELEMENTASSEMBLY', name: g.name, tag: g.tag, objectType: g.objectType, props: { Element: g.tag } });
+      ifc.aggregate(asm, ids);
+      if (g.unit && unitParts.has(g.unit)) unitParts.get(g.unit).push(asm);
+      else ifc.contain(asm);
+    });
+    unitParts.forEach((ids, id) => {
+      if (!ids.length) return;
+      const asm = ifc.element({ type: 'IFCELEMENTASSEMBLY', name: `Unit ${id}`, tag: id, objectType: 'Unit' });
+      ifc.aggregate(asm, ids);
+      ifc.contain(asm);
+    });
+    loose.forEach(e => ifc.contain(ifc.element(e)));
+    return ifc;
+  }
+
+  return { generate };
+})();

js/house/house-pdf.js

@@ -4,17 +4,6 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// house/house-pdf.js — HousePdf: de samenhangende woning-PDF.
-//   Blad 1   aanzichten noord/oost/zuid/west (vlakke "render", vectorvormen)
-//   Blad 2   plattegrond woning (units, wandstukken, naden, binnenwanden)
-//   daarna   per unit: vloer (FloorPdf) + elk wandstuk (WallPdf)
-//   daarna   elke binnenwand (WallPdf)
-//   daarna   totalen (balken, inkoop, glaswol, plaatwerk, gewicht, dakrand)
-//   laatste  zaaglijst vuren + zaagmachine-overzicht (tijdelijk)
-// De losse bladen komen uit de gedeelde WallPdf/FloorPdf.
-// Plain script, geladen na house-model.js.
-// ============================================================
 
 window.HousePdf = (() => {
   const KIND_LABELS = {
@@ -29,14 +18,11 @@ window.HousePdf = (() => {
     return n.toLocaleString('nl-NL', { minimumFractionDigits: decimals, maximumFractionDigits: decimals });
   }
 
-  // Rechthoek van een wandstuk (bovenaanzicht) als 4 hoekpunten.
   function pieceCorners(place, lx0, lx1) {
     const t = place.thickness / 2;
     return [[lx0, -t], [lx1, -t], [lx1, t], [lx0, t]].map(([lx, lz]) => UnitModel.localToWorld(place, lx, lz));
   }
 
-  // Bladvolgorde + elementnummers; gedeeld door generate() en de
-  // onderdelenlijst op blad 1.
   function sheetList(parts) {
     const list = [
       { kind: 'views', element: VIEWS_ELEMENT, label: 'Aanzichten woning' },
@@ -46,8 +32,8 @@ window.HousePdf = (() => {
       list.push({ kind: 'floor', element: u.floorElement, label: `Unit ${u.id} vloer`, unit: u });
       u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => list.push({ kind: 'wall', element: p.element, label: p.label, piece: p })));
       u.roof.planes.forEach(pl => list.push({ kind: 'roof', element: pl.element, label: pl.label, plane: pl }));
-      // Wolfsdak: het bovenste deel (wolfseinden, nok) op een eigen blad.
-      if (u.roof.unitRoof && u.roof.unitRoof.cap) list.push({ kind: 'cap', element: `${u.id}-D${u.roof.planes.length + 1}`, label: `Unit ${u.id} dak bovenste deel (wolfsdak)`, unit: u });
+      const cap = u.roof.unitRoof && u.roof.unitRoof.cap;
+      if (cap) list.push({ kind: 'cap', element: `${u.id}-D${u.roof.planes.length + 1}`, label: cap.kind === 'join' ? `Unit ${u.id} dak (aansluiting)` : `Unit ${u.id} dak bovenste deel (wolfsdak)`, unit: u });
     });
     parts.interior.forEach(p => list.push({ kind: 'wall', element: p.element, label: p.label, piece: p }));
     list.push({ kind: 'totals', element: 'TOT', label: 'Totalen' });
@@ -78,7 +64,6 @@ window.HousePdf = (() => {
       doc.lines(pts.slice(1).map((p, i) => [px(p.x) - px(pts[i].x), py(p.z) - py(pts[i].z)]), px(pts[0].x), py(pts[0].z), [1, 1], style, true);
     };
 
-    // Vloeren + unit-letter
     rects.forEach(r => {
       doc.setDrawColor(...GREY);
       doc.setLineWidth(0.2);
@@ -88,7 +73,13 @@ window.HousePdf = (() => {
       doc.text(r.id, px(r.cx), py(r.cz) + 2, { align: 'center' });
     });
 
-    // Wandstukken (buiten + binnen) met openingen
+    const R = parts.rooms;
+    const light = (hex, k) => [1, 3, 5].map(i => Math.round(255 - (255 - parseInt(hex.slice(i, i + 2), 16)) * k));
+    R.rooms.forEach(r => {
+      doc.setFillColor(...light(r.color, 0.35));
+      r.rects.forEach(c => doc.rect(px(c.x0), py(c.z0), (c.x1 - c.x0) * scale, (c.z1 - c.z0) * scale, 'F'));
+    });
+
     const drawPiece = (p) => {
       doc.setDrawColor(...RED);
       doc.setLineWidth(0.3);
@@ -96,16 +87,38 @@ window.HousePdf = (() => {
       doc.setDrawColor(...BLACK);
       doc.setFillColor(255, 255, 255);
       doc.setLineWidth(0.2);
-      p.config.openings.forEach(op => {
+      p.config.openings.filter(op => op.type !== 'schoorsteen').forEach(op => {
         const c = pieceCorners(p.place, -p.place.width / 2 + op.x, -p.place.width / 2 + op.x + op.w);
         poly(c, 'FD');
         doc.line(px(c[0].x), py(c[0].z), px(c[2].x), py(c[2].z));
         doc.line(px(c[1].x), py(c[1].z), px(c[3].x), py(c[3].z));
+        if (op.fill) {
+          const W = p.place.width, T = p.place.thickness;
+          KozijnModel.planSymbol(op, op.fill, { zIn: -T / 2, zOut: T / 2 }).forEach(sh => {
+            doc.setLineWidth(sh.kind === 'leaf' ? 0.25 : 0.12);
+            doc.setLineDashPattern(sh.kind === 'arc' || sh.kind === 'rail' ? [0.8, 0.8] : [], 0);
+            pline(sh.pts.map(pt => UnitModel.localToWorld(p.place, -W / 2 + op.x + pt.x, pt.z)), !!sh.closed);
+          });
+          doc.setLineDashPattern([], 0);
+          doc.setLineWidth(0.2);
+        }
       });
     };
+    const pline = (pts, closed) => {
+      if (pts.length < 2) return;
+      doc.lines(pts.slice(1).map((q, i) => [px(q.x) - px(pts[i].x), py(q.z) - py(pts[i].z)]), px(pts[0].x), py(pts[0].z), [1, 1], 'S', closed);
+    };
+    doc.setDrawColor(110, 110, 110);
+    (parts.fixtures || []).forEach(it => FixtureModel.planShapes(it).forEach(sh => {
+      doc.setLineWidth(sh.kind === 'thin' ? 0.1 : 0.18);
+      doc.setLineDashPattern(sh.kind === 'dash' ? [0.8, 0.6] : [], 0);
+      if (sh.circle) doc.circle(px(sh.circle.x), py(sh.circle.z), Math.max(0.2, sh.circle.r * scale), 'S');
+      else if (sh.text) { doc.setFontSize(4); doc.setTextColor(110, 110, 110); doc.text(sh.text, px(sh.at.x), py(sh.at.z) + 0.6, { align: 'center' }); }
+      else pline(sh.pts, !!sh.closed);
+    }));
+    doc.setLineDashPattern([], 0);
     HouseModel.allWallPieces(parts).forEach(drawPiece);
 
-    // Dak: dakranden (grijs gestippeld), boeideel/daktrim-buitenrand, spots
     doc.setLineDashPattern([1, 1.2], 0);
     doc.setDrawColor(...GREY);
     doc.setLineWidth(0.15);
@@ -122,8 +135,17 @@ window.HousePdf = (() => {
       parts.roofEdge.spots.forEach(sp => doc.circle(px(sp.x), py(sp.z), 0.8, 'FD'));
     }
     doc.setLineDashPattern([], 0);
+    doc.setDrawColor(...BLACK);
+    doc.setLineWidth(0.2);
+    doc.setFillColor(160, 124, 84);
+    parts.posts.posts.forEach(pp => doc.rect(px(pp.x - pp.size / 2), py(pp.z - pp.size / 2), pp.size * scale, pp.size * scale, 'FD'));
+    (parts.chimneys || []).forEach(ch => {
+      doc.setFillColor(150, 150, 150);
+      poly(ch.footprint, 'FD');
+      doc.setFillColor(30, 30, 30);
+      poly(ch.flueFootprint, 'F');
+    });
 
-    // Gevellampen
     doc.setDrawColor(...BLACK);
     doc.setFillColor(255, 211, 107);
     doc.setLineWidth(0.15);
@@ -131,17 +153,14 @@ window.HousePdf = (() => {
       doc.rect(px(l.x + l.normal.x * 80) - 0.9, py(l.z + l.normal.z * 80) - 0.9, 1.8, 1.8, 'FD');
     });
 
-    // Elektra: meterkast, schakelaars (letters), wcd, leidingen (ElektraPdf).
     ElektraPdf.drawPlan(doc, parts.elektra, px, py);
 
-    // Naden: gestippeld oranje
     doc.setDrawColor(230, 130, 30);
     doc.setLineWidth(0.4);
     doc.setLineDashPattern([1.5, 1], 0);
     parts.seams.forEach(s => doc.line(px(s.x0), py(s.z0), px(s.x1), py(s.z1)));
     doc.setLineDashPattern([], 0);
 
-    // Maatlijnen buiten elk buiten-wandstuk + labels binnenwanden
     doc.setDrawColor(...BLUE);
     doc.setTextColor(...BLUE);
     doc.setLineWidth(0.15);
@@ -162,7 +181,30 @@ window.HousePdf = (() => {
       doc.text(`${p.element}: ${p.place.width}`, px(p.place.cx), py(p.place.cz) - 1.5, { align: 'center', angle: Math.abs(Math.sin(p.place.rotY)) < 0.5 ? 0 : 90 });
     });
 
-    // Buitenmaten woning
+    R.rooms.concat(R.free).forEach(r => {
+      const x = px(r.label.x), y = py(r.label.z), named = !!r.name;
+      const lines = [[named ? r.name : 'Ruimte (geen functie)', named ? 'bold' : 'italic', 7], [`${fmt(r.areaM2, 2)} m²`, 'normal', 6.5]];
+      if (r.ceilingActive) lines.push([`plafond ${r.ceiling}`, 'normal', 5.5]);
+      doc.setTextColor(...(named ? BLACK : GREY));
+      lines.forEach(([t, style, size], i) => {
+        doc.setFont('helvetica', style);
+        doc.setFontSize(size);
+        doc.text(t, x, y + (i - (lines.length - 1) / 2) * 3 + 1, { align: 'center' });
+      });
+    });
+    doc.setFont('helvetica', 'normal');
+
+    if (R.rooms.length || R.free.length) {
+      doc.setFontSize(6);
+      const fit = (t, mm) => { let v = String(t); while (v.length > 3 && doc.getTextWidth(v) > mm) v = v.slice(0, -2); return v === String(t) ? v : v + '.'; };
+      const rows = R.rooms.map(r => [fit(r.name, 32), fit(r.typeLabel, 26), fmt(r.areaM2, 2), fit(RoomModel.ceilingLabel(r), 30), fit(RoomModel.floorLabel(r), 30), fit(RoomModel.wallLabel(r), 38)])
+        .concat(R.free.map(r => ['Ruimte', '(geen functie)', fmt(r.areaM2, 2), '', '', '']));
+      rows.push(['Totaal netto', '', fmt(R.rooms.concat(R.free).reduce((a, r) => a + r.areaM2, 0), 2), '', '', '']);
+      const many = rows.length > 8;
+      PdfSheet.table(doc, 105, 242, [0, 34, 62, 78, 110, 142], ['Ruimte', 'Functie', 'Netto m²', 'Plafond', 'Vloer', 'Wanden'], rows,
+        { title: 'Ruimtestaat', titleSize: 8, lastColW: 40, maxY: 287, rowH: many ? 3.1 : 3.8, fontSize: many ? 5.5 : 6 });
+    }
+
     doc.setDrawColor(...BLUE);
     doc.setTextColor(...BLUE);
     doc.setFontSize(7);
@@ -172,7 +214,6 @@ window.HousePdf = (() => {
     PdfSheet.dimLine(doc, leftX, py(bz0), leftX, py(bz1));
     doc.text('Y: ' + Math.round(bz1 - bz0), leftX - 2, (py(bz0) + py(bz1)) / 2, { align: 'center', angle: 90 });
 
-    // Noordpijl (boven = noord)
     doc.setFillColor(...BLUE);
     doc.triangle(drawX1 - 8, drawY0, drawX1 - 11, drawY0 + 9, drawX1 - 5, drawY0 + 9, 'F');
     doc.setTextColor(...BLUE);
@@ -182,16 +223,10 @@ window.HousePdf = (() => {
     doc.setTextColor(...GREY);
     doc.setFontSize(6);
     doc.text('Plattegrond woning — oranje gestippeld = naad tussen units (wand vervalt), openingen gekruist, grijs gestippeld = dakrand, zwart gestippeld = ' +
-      'boeideel (o = spot), grijs = daktrim, geel blokje = gevellamp', drawX0, drawY1 + 4);
+      'boeideel (o = spot), grijs = daktrim, geel blokje = gevellamp, kleurvlak = ruimte (netto m²)', drawX0, drawY1 + 4);
     if (parts.elektra && parts.elektra.enabled) doc.text(ElektraPdf.PLAN_LEGEND, drawX0, drawY1 + 7.5);
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Aanzichten: per windrichting een vlakke "render" van de gevels. Alle
-  // zichtbare vlakken (gevels incl. trasraam en openingen, boeideel/daktrim,
-  // hellende dakvlakken) als polygonen in het aanzicht, van achter naar voren
-  // getekend (schildersalgoritme), in egale kleuren uit het model.
-  // ------------------------------------------------------------
   const hexRgb = (h) => { const n = parseInt(String(h).replace('#', ''), 16); return [(n >> 16) & 255, (n >> 8) & 255, n & 255]; };
   const numRgb = (n) => [(n >> 16) & 255, (n >> 8) & 255, n & 255];
   const VIEW_COLORS = {
@@ -205,67 +240,62 @@ window.HousePdf = (() => {
     { key: 'west', title: 'Westgevel', d: { x: -1, z: 0 }, u: (p) => p.z }
   ];
 
-  // Alle vlakken in wereldcoördinaten: { pts: [{x, y, z}], n: {x, z} | null (dakvlak: nH), color, bias }.
   function viewFaces(parts, state) {
     const faces = [];
     const wallFace = (p, y0, color, depthBias) => {
       const W = p.place.width, T = p.place.thickness;
-      const c = WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone), e = p.skinExt || {};
+      const c = WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone, p.stuc), e = p.skinExt || {};
       const xl = -W / 2 - (e.left > 0 ? e.left + c : 0), xr = W / 2 + (e.right > 0 ? e.right + c : 0);
-      const tl = WallModel.topLine(p.config), up = p.skinAbove || 0;
-      const top = (x) => tl.at(Math.max(-W / 2, Math.min(W / 2, x))) + up;
+      const tl = WallModel.topLine(WallModel.skinConfig(p.config, p.skinAbove || 0, p.skinTop));
+      const top = (x) => Math.min(tl.at(x), tl.at(Math.max(-W / 2, Math.min(W / 2, x))));
       const loc = [{ x: xl, y: y0 }, { x: xr, y: y0 }, { x: xr, y: top(xr) }]
-        .concat(tl.pts.slice().reverse().filter(q => q.x > xl + 1 && q.x < xr - 1).map(q => ({ x: q.x, y: q.y + up })))
+        .concat(tl.pts.slice().reverse().filter(q => q.x > xl + 1 && q.x < xr - 1).map(q => ({ x: q.x, y: q.y })))
         .concat([{ x: xl, y: top(xl) }]);
       return loc;
     };
     const toWorld = (p, lx, y, lz) => { const w = UnitModel.localToWorld(p.place, lx, lz); return { x: w.x, y: p.place.floorTop + y, z: w.z }; };
     const addWall = (p, y0) => {
       const n = { x: p.place.normal.x, z: p.place.normal.y };
-      const zOut = p.place.thickness / 2 + WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone);
-      const color = p.stone ? (WallModel.STONE_COLORS[p.stone] || '#a0724f') : WallModel.rabatHex(state.settings.facade.rabatColor);
-      faces.push({ pts: wallFace(p, y0).map(q => toWorld(p, q.x, q.y, zOut)), n, color, bias: 0 });
-      // Trasraam (strook onderaan, iets naar voren)
+      const zOut = p.place.thickness / 2 + WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone, p.stuc);
+      const color = p.stone ? (WallModel.STONE_COLORS[p.stone] || '#a0724f') : p.stuc ? WallModel.stucHex(p.stuc) : WallModel.rabatHex(state.settings.facade.rabatColor);
+      faces.push({ kind: 'wand', pts: wallFace(p, y0).map(q => toWorld(p, q.x, q.y, zOut)), n, color, bias: 0 });
       const tr = p.trasraam;
       if (tr && tr.top > y0) {
         const W = p.place.width;
         const band = wallFace(p, y0).map(q => ({ x: q.x, y: Math.min(q.y, tr.top) }));
         const trColor = WallModel.isStoneFinish(tr.finish) ? (WallModel.STONE_COLORS[tr.finish] || '#a0724f') : VIEW_COLORS.cementplaat;
         const zT = p.place.thickness / 2 + (WallModel.isStoneFinish(tr.finish) ? WallModel.STONE.THICK_MM : 12);
-        faces.push({ pts: band.map(q => toWorld(p, q.x, q.y, zT)), n, color: trColor, bias: 1 });
+        faces.push({ kind: 'trasraam', pts: band.map(q => toWorld(p, q.x, q.y, zT)), n, color: trColor, bias: 1 });
       }
-      // Openingen (glas / deur), vóór de gevel
-      (p.config.openings || []).forEach(op => {
+      (p.config.openings || []).filter(op => op.type !== 'schoorsteen').forEach(op => {
         if (WallModel.openingTopMax(op) <= y0) return;
-        // Schuine bovenzijde: bovenkant links/rechts.
         const x0 = -p.place.width / 2 + op.x, x1 = x0 + op.w, ya = Math.max(y0, op.y);
         const ybL = Math.max(ya, op.y + op.h), ybR = Math.max(ya, op.y + op.hR);
         const color = op.type === 'raam' ? VIEW_COLORS.glas : VIEW_COLORS.deur;
-        faces.push({ pts: [[x0, ya], [x1, ya], [x1, ybR], [x0, ybL]].map(([lx, ly]) => toWorld(p, lx, ly, zOut)), n, color, bias: 2, window: true });
+        const exterior = p.buitenMateriaal === 'vochtdoek' || p.buitenMateriaal === 'cementplaat';
+        const detail = op.fill ? KozijnModel.viewLines(op, op.fill, exterior).map(pl => pl.map(q => toWorld(p, x0 + q.x, op.y + q.y, zOut))) : [];
+        faces.push({ kind: 'opening', pts: [[x0, ya], [x1, ya], [x1, ybR], [x0, ybL]].map(([lx, ly]) => toWorld(p, lx, ly, zOut)), n, color, bias: 2, window: true, detail });
       });
     };
     parts.units.forEach(u => u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => addWall(p, 0))));
     parts.interior.filter(p => p.skinFrom !== undefined && p.place.normal).forEach(p => addWall(p, p.skinFrom));
 
-    // Hellende dakvlakken (bovenkant, egaal in de kleur van de bedekking).
     parts.units.forEach(u => {
       const r = u.roof, sh = r.shape;
       if (sh.type === 'plat') return;
       const cov = RoofModel.COVERINGS[r.covering] || RoofModel.COVERINGS.dakleer;
       const ctr = sh.axis === 'x' ? u.rect.cx : u.rect.cz;
       const pushRoof = (pts) => {
-        // Normaal (omhoog) uit het vlak.
         const [A, B, C] = pts;
         const ux = B.x - A.x, uy = B.y - A.y, uz = B.z - A.z, vx = C.x - A.x, vy = C.y - A.y, vz = C.z - A.z;
         let nx = uy * vz - uz * vy, ny = uz * vx - ux * vz, nz = ux * vy - uy * vx;
         if (ny < 0) { nx = -nx; ny = -ny; nz = -nz; }
         const len = Math.hypot(nx, ny, nz) || 1;
-        faces.push({ pts, n: { x: nx / len, z: nz / len }, roof: true, color: cov.color || '#2a2a2a', bias: 0 });
+        faces.push({ kind: 'dak', pts, n: { x: nx / len, z: nz / len }, roof: true, color: cov.color || '#2a2a2a', bias: 0 });
       };
-      // Wolfsdak: bovenste deel per vlak (RoofModel.capRegions, unit-lokaal (p, q)).
       RoofModel.capRegions(r.unitRoof).forEach(rg => {
         pushRoof(rg.poly.map(pt => {
-          const x = u.rect.cx + (sh.axis === 'x' ? pt.x : pt.z), z = u.rect.cz + (sh.axis === 'x' ? pt.z : pt.x);
+          const ax = r.unitRoof.alongX, x = u.rect.cx + (ax ? pt.x : pt.z), z = u.rect.cz + (ax ? pt.z : pt.x);
           return { x, y: u.layout.floorTop + rg.under(pt) + rg.vThick, z };
         }));
       });
@@ -280,11 +310,6 @@ window.HousePdf = (() => {
       });
     });
 
-    // Dakrand: elk boeideel / elke daktrim zoals je hem van buiten ziet: de
-    // bovenkant volgt het dak (sg.topAt, langs de ribbe bemonsterd, zodat
-    // knikken van een kopgevel - zadel, mansarde, wolfsdak - meekomen), en
-    // telt zowel de dakkant als de buitenkant mee (bij een hellend dak ligt
-    // de buitenkant lager, de bovenkant van het boeideel dekt de gevel af).
     const edge = parts.roofEdge;
     if (edge) {
       const fc = (RoofModel.FASCIA_COLORS[edge.fasciaColor] || RoofModel.FASCIA_COLORS.antraciet).hex;
@@ -299,28 +324,42 @@ window.HousePdf = (() => {
           top.push({ x: O.x, y: Math.max(tI, tO), z: O.z });
           bottom.push({ x: O.x, y: Math.min(tI, tO) - h, z: O.z });
         }
-        faces.push({ pts: top.concat(bottom.reverse()), n: { x: sg.normal.x, z: sg.normal.z }, color: sg.fascia ? fc : 0xb8bcc0, bias: 3 });
+        faces.push({ kind: 'dakrand', pts: top.concat(bottom.reverse()), n: { x: sg.normal.x, z: sg.normal.z }, color: sg.fascia ? fc : 0xb8bcc0, bias: 3 });
       });
     }
+    (parts.chimneys || []).forEach(ch => {
+      const S = ChimneyModel.SIDES[ch.side];
+      const W = (t, s, y) => S.axis === 'z' ? { x: ch.plane + S.n.x * s, y, z: t } : { x: t, y, z: ch.plane + S.n.z * s };
+      const color = ch.outside.type === 'steen' ? (WallModel.STONE_COLORS[ch.outside.stone] || '#8a6a5c') : WallModel.stucHex(ch.outside.stuc);
+      const tN = S.axis === 'z' ? { x: 0, z: 1 } : { x: 1, z: 0 };
+      const side = (a, b, ya, n) => faces.push({ kind: 'schoorsteen', pts: [W(a.t, a.s, ya), W(b.t, b.s, ya), W(b.t, b.s, ch.yTop), W(a.t, a.s, ch.yTop)], n, color, bias: 4 });
+      side({ t: ch.t0, s: ch.sFront }, { t: ch.t1, s: ch.sFront }, ch.yGround, S.n);
+      side({ t: ch.t0, s: ch.sIn }, { t: ch.t0, s: ch.sFront }, ch.yGround, { x: -tN.x, z: -tN.z });
+      side({ t: ch.t1, s: ch.sIn }, { t: ch.t1, s: ch.sFront }, ch.yGround, tN);
+      side({ t: ch.t0, s: ch.sIn }, { t: ch.t1, s: ch.sIn }, ch.yUnder, { x: -S.n.x, z: -S.n.z });
+    });
     return faces;
   }
 
-  // Legenda "Afwerking": gevel(s) (incl. overrides), trasraam, dak per unit,
-  // vloer, boeideel/daktrim en binnenwanden. Per item een voorvertoning
-  // (thumb, via PdfSheet.preloadImage vooraf geladen) of een kleurvlak.
   function materialLegend(state, parts) {
     const items = [];
     const st = state.settings;
     const seen = new Set();
+    const facades = [];
     state.units.forEach(u => Object.keys(u.unit.walls).forEach(side => {
-      const fc = HouseModel.facadeFor(state, u, side);
-      const key = fc.type === 'steen' ? 'steen:' + fc.stone : 'rabat';
+      facades.push(HouseModel.facadeFor(state, u, side));
+      UnitModel.normalizeSplits(u.unit.walls[side].splits).filter(sp => sp.facade).forEach(sp => facades.push(HouseModel.facadeFor(state, u, side, sp.facade)));
+    }));
+    facades.forEach(fc => {
+      const key = fc.type === 'steen' ? 'steen:' + fc.stone : fc.type === 'stuc' ? 'stuc:' + fc.stuc : 'rabat';
       if (seen.has(key)) return;
       seen.add(key);
       items.push(fc.type === 'steen'
         ? { label: 'Gevel', value: `Steen ${fc.stone}`, thumb: WallModel.stoneThumbUrl(fc.stone, 64), color: WallModel.STONE_COLORS[fc.stone] }
-        : { label: 'Gevel', value: `Rabat ${((WallModel.RABAT_COLORS[st.facade.rabatColor] || {}).label || '').toLowerCase()} (${(WallModel.CLADDING_DIRECTIONS[st.cladding] || st.cladding).toLowerCase()})`, color: WallModel.rabatHex(st.facade.rabatColor) });
-    }));
+        : fc.type === 'stuc'
+          ? { label: 'Gevel', value: `Stucwerk ${((WallModel.STUC_COLORS[fc.stuc] || {}).label || '').toLowerCase()}`, color: WallModel.stucHex(fc.stuc) }
+          : { label: 'Gevel', value: `Rabat ${((WallModel.RABAT_COLORS[st.facade.rabatColor] || {}).label || '').toLowerCase()} (${(WallModel.CLADDING_DIRECTIONS[st.cladding] || st.cladding).toLowerCase()})`, color: WallModel.rabatHex(st.facade.rabatColor) });
+    });
     if (st.trasraam.enabled) {
       const tf = st.trasraam.finish;
       items.push(WallModel.isStoneFinish(tf)
@@ -345,7 +384,6 @@ window.HousePdf = (() => {
       : { label: 'Binnenwanden', value: 'Spaanplaat', color: '#1e4620' });
     return items;
   }
-  // Voorvertoningen die de legenda gebruikt (om vooraf te laden).
   function materialThumbUrls(state) {
     return materialLegend(state, null).map(i => i.thumb).filter(Boolean);
   }
@@ -379,7 +417,6 @@ window.HousePdf = (() => {
     });
   }
 
-  // Afmetingen (zelfde rijen als het infopaneel in de app), in twee kolommen.
   function drawDimensions(doc, rows, x0, y0, x1) {
     const { BLACK, GREY } = PdfSheet.COLORS;
     doc.setFont('helvetica', 'bold');
@@ -399,11 +436,10 @@ window.HousePdf = (() => {
     });
   }
 
-  function drawViewsSheet(doc, parts, state, sheetOpts) {
-    const { BLACK } = PdfSheet.COLORS;
+  // Per gevel de zichtbare vlakken in (u, hoogte), van achter naar voor.
+  function viewProjections(parts, state) {
     const faces = viewFaces(parts, state);
     const groundY = Math.max(...parts.units.map(u => u.layout.floorTop)) - (state.settings.groundLevel || 0);
-    // Per aanzicht de zichtbare vlakken in (u, v) mm, met diepte.
     const views = VIEWS.map(v => {
       const dot = (p) => p.x * v.d.x + p.z * v.d.z;
       const list = faces.filter(f => f.roof ? (f.n.x * v.d.x + f.n.z * v.d.z) > 0.01 : (f.n.x * v.d.x + f.n.z * v.d.z) > 0.5)
@@ -412,8 +448,13 @@ window.HousePdf = (() => {
       const us = list.flatMap(l => l.pts.map(p => p.u)), vs = list.flatMap(l => l.pts.map(p => p.v)).concat([groundY]);
       return { v, list, u0: Math.min(...us), u1: Math.max(...us), v0: Math.min(...vs), v1: Math.max(...vs) };
     }).filter(x => x.list.length);
+    return { groundY, views };
+  }
+
+  function drawViewsSheet(doc, parts, state, sheetOpts) {
+    const { BLACK } = PdfSheet.COLORS;
+    const { groundY, views } = viewProjections(parts, state);
 
-    // Raster 2 x 2 boven het titelblok; één schaal voor alle aanzichten.
     const X0 = 12, X1 = 408, Y0 = 14, Y1 = 248, gap = 10, titleH = 7;
     const cellW = (X1 - X0 - gap) / 2, cellH = (Y1 - Y0 - gap) / 2;
     const scale = Math.min(...views.map(w => Math.min((cellW - 16) / (w.u1 - w.u0), (cellH - titleH - 10) / (w.v1 - w.v0))));
@@ -421,7 +462,7 @@ window.HousePdf = (() => {
     views.forEach((w, i) => {
       const cx = X0 + (i % 2) * (cellW + gap), cy = Y0 + Math.floor(i / 2) * (cellH + gap);
       const ox = cx + cellW / 2 - (w.u0 + w.u1) / 2 * scale;
-      const base = cy + cellH - 6; // grondlijn
+      const base = cy + cellH - 6;
       const P = (p) => [ox + p.u * scale, base - (p.v - groundY) * scale];
       doc.setTextColor(...BLACK);
       doc.setFontSize(11);
@@ -434,7 +475,6 @@ window.HousePdf = (() => {
         doc.setFillColor(...col);
         doc.lines(pts.slice(1).map((q, k) => [q[0] - pts[k][0], q[1] - pts[k][1]]), pts[0][0], pts[0][1], [1, 1], 'FD', true);
       });
-      // Grondlijn
       doc.setDrawColor(...VIEW_COLORS.grond);
       doc.setLineWidth(0.4);
       doc.line(ox + w.u0 * scale - 6, base, ox + w.u1 * scale + 6, base);
@@ -447,14 +487,10 @@ window.HousePdf = (() => {
     PdfSheet.titleBlock(doc, sheetOpts.project, sheetOpts);
   }
 
-  // Blad voor het bovenste deel van een wolfsdak (RoofModel.computeCap):
-  // bovenaanzicht van het houtwerk (sporen, hoekkepers, nokbalk, kopbalken)
-  // op de dakvlakken, en de stuklijst.
-  const CAP_KINDS = { spoor: 'Spoor', hoekkeper: 'Hoekkeper', nokbalk: 'Nokbalk', kopbalk: 'Kopbalk' };
+  const CAP_KINDS = { spoor: 'Spoor', hoekkeper: 'Hoekkeper', kilkeper: 'Kilkeper', nokbalk: 'Nokbalk', knikbalk: 'Knikbalk', kopbalk: 'Kopbalk' };
   function drawCapSheet(doc, u, sheetOpts) {
     const { RED, BLUE, BLACK, GREY } = PdfSheet.COLORS;
     const ur = u.roof.unitRoof, c = ur.cap;
-    // (p, q) -> plattegrond (x, z), unit-lokaal mm.
     const xz = (pt) => ur.alongX ? { x: pt.x, z: pt.z } : { x: pt.z, z: pt.x };
     const band = [{ x: c.pA, z: c.q0 }, { x: c.pB, z: c.q0 }, { x: c.pB, z: c.q1 }, { x: c.pA, z: c.q1 }].map(xz);
     const xs = band.map(p => p.x), zs = band.map(p => p.z);
@@ -468,16 +504,14 @@ window.HousePdf = (() => {
     };
     doc.setTextColor(...BLACK);
     doc.setFontSize(11);
-    doc.text('Bovenaanzicht bovenste deel (wolfseinden en nok)', X0, 20);
-    // Dakvlakken (grijs) en de band.
+    const join = c.kind === 'join';
+    doc.text(join ? 'Bovenaanzicht dak (aansluiting: kil- en hoekkepers, kreupele sporen)' : 'Bovenaanzicht bovenste deel (wolfseinden en nok)', X0, 20);
     doc.setDrawColor(...GREY);
     doc.setLineWidth(0.15);
     c.regions.forEach(rg => poly(rg.poly.map(xz), 'S'));
-    // Balken (rood, plattegrond: rechthoek van balkbreedte rond de hartlijn).
     doc.setDrawColor(...RED);
     doc.setLineWidth(0.2);
     c.beams.forEach(bm => poly(bm.poly.map(xz), 'S'));
-    // Maten: lengte en diepte van de band, diepte van een wolfseind.
     doc.setDrawColor(...BLUE);
     doc.setTextColor(...BLUE);
     doc.setFontSize(7);
@@ -489,7 +523,6 @@ window.HousePdf = (() => {
     PdfSheet.dimLine(doc, cx0 + 8, cy0, cx1 + 8, cy1);
     doc.text(`${Math.round(bz1 - bz0)}`, cx0 + 9.5, (cy0 + cy1) / 2, { angle: 90 });
 
-    // Stuklijst en kerngegevens.
     const groups = new Map();
     c.beams.forEach(bm => {
       const key = `${bm.kind}|${Math.round(bm.length / 10) * 10}|${bm.angle}`;
@@ -503,17 +536,22 @@ window.HousePdf = (() => {
     const H = (p) => RoofModel.profileHeight(ur.shape.profile, p);
     const deg = (t) => String(Math.round(Math.atan(t) * 1800 / Math.PI) / 10).replace('.', ',');
     const hip = c.regions.find(rg => rg.key === 'h1');
-    const facts = [
+    const facts = (join ? [
+      ['Goot (onderkant dak)', `${Math.round(c.eave)} mm`],
+      ['Nok (onderkant dak)', `${Math.round(c.ridgeH)} mm`],
+      ['Helling dakvlakken', `${deg(c.slope)}°`]
+    ] : [
       ['Wolfseind (onderkant dak)', `${Math.round(c.hipH)} mm`],
       ['Nok (onderkant dak)', `${Math.round(H(c.pR))} mm`],
-      ['Helling dakvlakken', `${deg((H(c.pR) - H(c.pA)) / (c.pR - c.pA))}°`],
-      ['Helling wolfseinden', hip ? `${deg(Math.tan(Math.acos(hip.cos)))}°` : '-'],
+      ['Helling dakvlakken', `${deg(c.slope)}°`],
+      ['Helling wolfseinden', hip ? `${deg(Math.tan(Math.acos(hip.cos)))}°` : '-']
+    ]).concat([
       ['Balken', `${c.joistW} x ${c.joistH} mm`],
       ['Oppervlak (schuin)', `${fmt(c.specs.osbAreaM2, 2)} m²`],
       ['Hout', `${fmt(c.specs.joistWoodM3, 3)} m³`]
-    ];
+    ]);
     doc.setTextColor(...BLACK);
-    let y = PdfSheet.table(doc, 290, 20, [0, 52], ['Gegeven', 'Waarde'], facts, { title: 'Wolfsdak, bovenste deel', fontSize: 7, rowH: 4.6, lastColW: 40 });
+    let y = PdfSheet.table(doc, 290, 20, [0, 52], ['Gegeven', 'Waarde'], facts, { title: join ? 'Dak met aansluiting' : 'Wolfsdak, bovenste deel', fontSize: 7, rowH: 4.6, lastColW: 40 });
     PdfSheet.table(doc, 290, y + 6, [0, 32, 56, 78], ['Soort', 'Lengte (mm)', 'Hoek (°)', 'Aantal'], rows, { title: 'Stuklijst balken', fontSize: 7, rowH: 4.6, lastColW: 14, maxY: 240 });
     doc.setFontSize(7);
     doc.setTextColor(...GREY);
@@ -558,6 +596,13 @@ window.HousePdf = (() => {
     const wRows = totals.weights.map(r => [r.label, fmt(r.kg) + ' kg']);
     wRows.push(['Totaal woning', fmt(totals.totalKg) + ' kg']);
     y = PdfSheet.table(doc, 120, y, [0, 50], ['Onderdeel', 'Gewicht'], wRows, tableOpts('Gewicht'));
+    if (totals.nokbalken.length) {
+      y += 4;
+      y = PdfSheet.table(doc, 120, y, [0, 22, 60], ['Unit', 'Profiel', 'Lengte, gewicht, vulhout'], totals.nokbalken.map(n => [
+        n.unit, `${n.name} S235${n.ok ? '' : ' (te licht!)'}`,
+        `${fmt(n.lengthM, 2)} m, ${fmt(n.kg)} kg, ${fmt(n.fillM3, 3)} m3${n.below ? `, ${n.below} mm onder plafond` : ''}`]),
+        tableOpts('Stalen nokbalk (IPE, vulhout in de holling)'));
+    }
     if (totals.roofEdge) {
       y += 4;
       const e = totals.roofEdge, L = totals.lamps;
@@ -570,13 +615,16 @@ window.HousePdf = (() => {
       rows.push(['Boeideel-spots', e.spots + ' stuks']);
       rows.push(['Gevellampen', `${L.total} stuks (boven+onder ${L.both}, onder ${L.down}, boven ${L.up})`]);
       rows.push(['Binnenspots', `${L.indoor} stuks (plafond)`]);
+      if (totals.posts) {
+        const pp = totals.posts;
+        rows.push(['Palen overkapping', `${pp.count} stuks ${pp.wood.toLowerCase()} ${pp.size}x${pp.size} mm, ${fmt(pp.lengthM, 2)} m, ${fmt(pp.m3, 3)} m3, op paalvoeten`]);
+      }
       PdfSheet.table(doc, 120, y, [0, 40], ['Onderdeel', 'Hoeveelheid'], rows, tableOpts('Dakrand & verlichting'));
     }
 
     PdfSheet.titleBlock(doc, sheetOpts.project, sheetOpts);
   }
 
-  // Eigen blad na de totalen: zaaglijst vuren (in kolommen) + zaagmachine.
   function drawSawSheet(doc, totals, cost, sheetOpts) {
     const { BLACK } = PdfSheet.COLORS;
     doc.setFont('helvetica', 'normal');
@@ -608,19 +656,13 @@ window.HousePdf = (() => {
     PdfSheet.titleBlock(doc, sheetOpts.project, sheetOpts);
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Kostenraming (CostModel): samenvatting + regels per element.
-  // ------------------------------------------------------------
   const COST_ROW_H = 3.4;
-  // Kolommen van een detailblad: x, onderkant (rechts het titelblok).
   const COST_COLS = [{ x: 15, yMax: 278 }, { x: 150, yMax: 278 }, { x: 285, yMax: 246 }];
   const COST_Y0 = 30;
   const clip = (t, n) => (t.length > n ? t.slice(0, n - 1) + '\u2026' : t);
-  // Platte regels voor de detailbladen: kop per element, dan de regels.
   function costDetailRows(cost) {
     return cost.elements.flatMap(el => elementCostRows(el));
   }
-  // Kop + regels van één element.
   function elementCostRows(el) {
     const rows = [];
     if (el.lines.length) {
@@ -632,14 +674,12 @@ window.HousePdf = (() => {
     }
     return rows;
   }
-  // Kostenblok op het blad van het onderdeel zelf (onder de hoofdtekening,
-  // links van het titelblok). Te veel regels: rest op het detailblad.
   function drawElementCost(doc, el, extraLabel) {
     if (!el || !el.lines.length) return;
     const x = 132, y = 236, yMax = 287;
     const rows = elementCostRows(el);
     rows[0] = Object.assign({}, rows[0], { label: `Kosten ${el.element}${extraLabel ? ' (' + extraLabel + ')' : ''}` });
-    rows.push({ head: true, label: 'Kostprijs (incl. verlies, bezetting, indirect, QA, afschrijving)', mat: CostModel.eur(el.kostprijs), time: '' });
+    rows.push({ head: true, label: 'Kostprijs', mat: CostModel.eur(el.kostprijs), time: '' });
     const fit = Math.floor((yMax - y - 5) / COST_ROW_H);
     let shown = rows;
     if (rows.length > fit) {
@@ -647,7 +687,6 @@ window.HousePdf = (() => {
     }
     drawCostTable(doc, x, y, shown);
   }
-  // Verdeelt de regels over bladen (kolommen vullen van boven naar beneden).
   function paginateCostRows(rows) {
     const pages = [];
     let i = 0;
@@ -723,7 +762,8 @@ window.HousePdf = (() => {
 
   function generate(state) {
     const parts = HouseModel.computeParts(state, {
-      wallMaterials: WallModel.createMaterials(), floorMaterials: FloorModel.createMaterials(), roofMaterials: RoofModel.createMaterials()
+      wallMaterials: WallModel.createMaterials(), floorMaterials: FloorModel.createMaterials(), roofMaterials: RoofModel.createMaterials(),
+      elektraRough: false
     });
     const totals = HouseModel.computeTotals(parts);
     const sheets = sheetList(parts);
@@ -751,7 +791,6 @@ window.HousePdf = (() => {
       } else if (sheet.kind === 'roof') {
         const pu = parts.units.find(u => u.roof.planes.includes(sheet.plane));
         FloorPdf.drawSheet(doc, sheet.plane.data.calcData, sheet.plane.data.resolvedOpenings, Object.assign({ roof: true, overlay: pu && ElektraPdf.roofOverlay(parts.elektra, pu, sheet.plane) }, opts));
-        // Dakkosten per unit (alle dakvlakken samen): op het eerste dakvlak.
         if (/-D1$/.test(sheet.element)) drawElementCost(doc, costOf(sheet.element.replace(/\d+$/, '')), 'alle dakvlakken');
       }
       else if (sheet.kind === 'cap') drawCapSheet(doc, sheet.unit, opts);
@@ -765,5 +804,5 @@ window.HousePdf = (() => {
     return doc;
   }
 
-  return { generate, sheetList, materialThumbUrls, viewFaces, VIEWS };
+  return { generate, sheetList, materialThumbUrls, viewFaces, viewProjections, VIEWS };
 })();

js/interior/fixture-model.js

@@ -0,0 +1,531 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// Lokaal (mm): x langs de breedte (midden 0), z van de rug (-d/2) naar de voorkant, y vanaf het loopvlak.
+// rot in graden met de klok mee, 0 = rug naar het noorden. anchor 'oost': x vanaf de oostrand.
+
+window.FixtureModel = (() => {
+  const toM = 0.001;
+  const CATS = { sanitair: 'Sanitair', keuken: 'Keuken', kasten: 'Kasten', wonen: 'Wonen', slapen: 'Slapen', techniek: 'Techniek' };
+
+  const mats = {};
+  const M = (key, make) => mats[key] || (mats[key] = make());
+  const std = (color, rough, metal, extra) => new THREE.MeshStandardMaterial(Object.assign({ color, roughness: rough, metalness: metal || 0 }, extra || {}));
+  const MAT = {
+    keramiek: () => M('keramiek', () => std(0xf7f7f4, 0.18, 0.05)),
+    chroom: () => M('chroom', () => std(0xd8dadc, 0.15, 0.95)),
+    zwartMetaal: () => M('zwartMetaal', () => std(0x1d1e20, 0.4, 0.6)),
+    glas: () => M('glas', () => std(0xb9d4dc, 0.05, 0.1, { transparent: true, opacity: 0.25, depthWrite: false, side: THREE.DoubleSide })),
+    spiegel: () => M('spiegel', () => std(0xdfe6ea, 0.03, 1)),
+    voorzet: () => M('voorzet', () => std(0xeceae5, 0.6)),
+    tegel: () => M('tegel', () => std(0x8d8f91, 0.5)),
+    rubber: () => M('rubber', () => std(0x1b1b1b, 0.8)),
+    werkblad: () => M('werkblad', () => std(0x2f3133, 0.35)),
+    kookplaat: () => M('kookplaat', () => std(0x0e0e10, 0.08, 0.2)),
+    ring: () => M('ring', () => std(0x5a5c60, 0.3)),
+    plint: () => M('plint', () => std(0x202122, 0.7)),
+    stof: () => M('stof', () => std(0x7f8487, 0.95)),
+    stofDonker: () => M('stofDonker', () => std(0x5c6064, 0.95)),
+    stofGroen: () => M('stofGroen', () => std(0x6e7d68, 0.95)),
+    beddengoed: () => M('beddengoed', () => std(0xf2f0ea, 0.9)),
+    kussen: () => M('kussen', () => std(0xe4e1d8, 0.9)),
+    hout: () => M('hout', () => std(0x9b7a55, 0.6)),
+    houtDonker: () => M('houtDonker', () => std(0x4a3a2c, 0.6)),
+    wit: () => M('wit', () => std(0xf0efea, 0.5)),
+    scherm: () => M('scherm', () => std(0x0b0c0e, 0.1, 0.3))
+  };
+  const FRONTS = {
+    wit: { label: 'Wit mat', hex: 0xefeeea },
+    grijs: { label: 'Lichtgrijs', hex: 0xc4c5c2 },
+    antraciet: { label: 'Antraciet', hex: 0x3b3e42 },
+    zwart: { label: 'Zwart', hex: 0x1d1e20 },
+    eiken: { label: 'Eiken', hex: 0xa8865e }
+  };
+  const frontMat = (k) => M('front:' + k, () => std((FRONTS[k] || FRONTS.wit).hex, 0.55));
+
+  function box(g, mat, x, y, z, w, h, d) {
+    if (w <= 0 || h <= 0 || d <= 0) return null;
+    const m = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry(w * toM, h * toM, d * toM), mat);
+    m.position.set(x * toM, y * toM, z * toM);
+    m.castShadow = true; m.receiveShadow = true;
+    g.add(m);
+    return m;
+  }
+  const boxAt = (g, mat, x0, x1, y0, y1, z0, z1) => box(g, mat, (x0 + x1) / 2, (y0 + y1) / 2, (z0 + z1) / 2, x1 - x0, y1 - y0, z1 - z0);
+  function ecyl(g, mat, x, z, rx, rz, y0, y1, taper) {
+    const geo = new THREE.CylinderGeometry(1, taper || 1, 1, 40);
+    const m = new THREE.Mesh(geo, mat);
+    m.scale.set(rx * toM, (y1 - y0) * toM, rz * toM);
+    m.position.set(x * toM, (y0 + y1) / 2 * toM, z * toM);
+    m.castShadow = true; m.receiveShadow = true;
+    g.add(m);
+    return m;
+  }
+
+  const rectP = (x0, x1, z0, z1, kind, fill) => ({ pts: [{ x: x0, z: z0 }, { x: x1, z: z0 }, { x: x1, z: z1 }, { x: x0, z: z1 }], closed: true, kind, fill });
+  const lineP = (x0, z0, x1, z1, kind) => ({ pts: [{ x: x0, z: z0 }, { x: x1, z: z1 }], kind });
+  function ellP(cx, cz, rx, rz, kind, a0, a1) {
+    const pts = [], n = 32, s = a0 === undefined ? 0 : a0, e = a1 === undefined ? Math.PI * 2 : a1;
+    for (let i = 0; i <= n; i++) { const t = s + (e - s) * i / n; pts.push({ x: cx + rx * Math.cos(t), z: cz + rz * Math.sin(t) }); }
+    return { pts, closed: a0 === undefined, kind };
+  }
+  const circP = (x, z, r, kind) => ({ circle: { x, z, r }, kind });
+  function rrectP(x0, x1, z0, z1, r, kind) {
+    const pts = [], q = (cx, cz, a) => { for (let i = 0; i <= 6; i++) { const t = a + i / 6 * Math.PI / 2; pts.push({ x: cx + r * Math.cos(t), z: cz + r * Math.sin(t) }); } };
+    q(x1 - r, z1 - r, 0); q(x0 + r, z1 - r, Math.PI / 2); q(x0 + r, z0 + r, Math.PI); q(x1 - r, z0 + r, Math.PI * 1.5);
+    return { pts, closed: true, kind };
+  }
+
+  const TYPES = {
+    toilet: {
+      label: 'Toilet (zwevend)', cat: 'sanitair', w: 600, d: 690, h: 1200, resize: ['w', 'h'], minW: 450, wall: true, cost: 'toilet',
+      hint: 'Wandcloset aan een inbouwreservoir in een voorzetwand (150 mm), zitting 420 mm',
+      build(f, g) {
+        const D = f.d, zb = -D / 2, zf = zb + 150;
+        boxAt(g, MAT.voorzet(), -f.w / 2, f.w / 2, 0, f.h, zb, zf);                  // voorzetwand
+        boxAt(g, MAT.chroom(), -120, 120, 920, 1080, zf, zf + 8);                     // bedieningsplaat
+        boxAt(g, MAT.wit(), -110, 110, 930, 1070, zf + 8, zf + 10);
+        const cz = zf + 270;
+        ecyl(g, MAT.keramiek(), 0, cz, 180, 270, 250, 400, 0.72);                     // pot
+        boxAt(g, MAT.keramiek(), -150, 150, 300, 400, zf, zf + 120);                  // aansluiting op de wand
+        ecyl(g, MAT.keramiek(), 0, cz + 5, 185, 272, 400, 420);                       // zitting
+        ecyl(g, MAT.keramiek(), 0, cz + 5, 180, 265, 422, 436);                       // deksel
+      },
+      plan(f) {
+        const zb = -f.d / 2, zf = zb + 150, cz = zf + 270;
+        return [rectP(-f.w / 2, f.w / 2, zb, zf, 'solid', true), ellP(0, cz, 180, 270), ellP(0, cz + 30, 115, 190, 'thin'), rectP(-150, 150, zf, zf + 70, 'thin')];
+      }
+    },
+    fontein: {
+      label: 'Fontein', cat: 'sanitair', w: 400, d: 250, h: 850, resize: ['w', 'd', 'h'], wall: true, cost: 'fontein',
+      hint: 'Handwasbak met kraan; h = bovenkant',
+      build(f, g) {
+        const zb = -f.d / 2, zf = f.d / 2, top = f.h;
+        boxAt(g, MAT.keramiek(), -f.w / 2, f.w / 2, top - 130, top, zb, zf);
+        boxAt(g, MAT.rubber(), -f.w / 2 + 40, f.w / 2 - 40, top - 4, top + 0.5, zb + 70, zf - 30);
+        tap(g, f.w / 2 - 70, top, zb + 35, 120);
+        boxAt(g, MAT.chroom(), -25, 25, 300, top - 130, zb, zb + 50);                 // sifon
+      },
+      plan(f) { const zb = -f.d / 2; return [rectP(-f.w / 2, f.w / 2, zb, f.d / 2), rrectP(-f.w / 2 + 40, f.w / 2 - 40, zb + 70, f.d / 2 - 30, 40, 'thin'), circP(f.w / 2 - 70, zb + 35, 18, 'thin')]; }
+    },
+    wastafel: {
+      label: 'Badmeubel met spiegel', cat: 'sanitair', w: 800, d: 460, h: 850, resize: ['w', 'd', 'h'], wall: true, cost: 'wastafel',
+      opts: { front: 'eiken', spiegel: true }, hint: 'Zwevend onderkastje met wastafel; h = bovenkant blad',
+      build(f, g) {
+        const zb = -f.d / 2, zf = f.d / 2, top = f.h;
+        boxAt(g, frontMat(f.opts.front), -f.w / 2, f.w / 2, top - 520, top - 50, zb, zf - 5);
+        boxAt(g, MAT.rubber(), -f.w / 2 + 5, f.w / 2 - 5, top - 288, top - 284, zf - 5, zf - 3); // greep-naad
+        boxAt(g, MAT.keramiek(), -f.w / 2, f.w / 2, top - 50, top, zb, zf);
+        boxAt(g, MAT.rubber(), -Math.min(250, f.w / 2 - 60), Math.min(250, f.w / 2 - 60), top - 3, top + 0.5, zb + 110, zf - 40);
+        tap(g, 0, top, zb + 60, 160);
+        if (f.opts.spiegel) {
+          boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), -f.w / 2, f.w / 2, top + 250, top + 1000, zb, zb + 22);
+          boxAt(g, MAT.spiegel(), -f.w / 2 + 12, f.w / 2 - 12, top + 262, top + 988, zb + 22, zb + 24);
+        }
+      },
+      plan(f) {
+        const zb = -f.d / 2, bw = Math.min(250, f.w / 2 - 60);
+        return [rectP(-f.w / 2, f.w / 2, zb, f.d / 2), ellP(0, (zb + 110 + f.d / 2 - 40) / 2, bw, (f.d - 150) / 2, 'thin'), circP(0, zb + 60, 18, 'thin')];
+      }
+    },
+    douche: {
+      label: 'Inloopdouche', cat: 'sanitair', w: 900, d: 1200, h: 2100, resize: ['w', 'd', 'h'], wall: true, cost: 'douche',
+      opts: { glas: 'rechts', glasLengte: 1000 }, hint: 'Betegelde vloer met douchegoot, glaswand opzij, regendouche en thermostaatkraan aan de rugwand',
+      build(f, g) {
+        const zb = -f.d / 2, zf = f.d / 2;
+        boxAt(g, MAT.tegel(), -f.w / 2, f.w / 2, 0, 6, zb, zf);                       // vloer
+        boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), -f.w / 2 + 60, f.w / 2 - 60, 6, 8, zb + 60, zb + 110); // douchegoot
+        // Thermostaatkraan + glijstang
+        boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), -170, 170, 1050, 1110, zb, zb + 70);
+        boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), 140, 165, 1110, 2050, zb + 30, zb + 55);           // stang naar de regendouche
+        boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), 140, 165, 2030, 2055, zb + 30, zb + 330);          // arm
+        ecyl(g, MAT.zwartMetaal(), 152, zb + 330, 150, 150, 2005, 2025);              // regendouche Ø300
+        // Glaswand opzij (zwart profiel aan de wand)
+        if (f.opts.glas !== 'geen') {
+          const x = f.opts.glas === 'links' ? -f.w / 2 : f.w / 2, L = Math.min(f.d, f.opts.glasLengte || 1000);
+          boxAt(g, MAT.glas(), x - 4, x + 4, 30, f.h, zb, zb + L);
+          boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), x - 12, x + 12, 30, f.h, zb, zb + 25);
+          boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), x - 10, x + 10, f.h - 20, f.h, zb, zb + L);
+        }
+      },
+      plan(f) {
+        const zb = -f.d / 2, out = [rectP(-f.w / 2, f.w / 2, zb, f.d / 2, 'dash'), rectP(-f.w / 2 + 60, f.w / 2 - 60, zb + 60, zb + 110, 'thin'), circP(152, zb + 330, 150, 'thin')];
+        if (f.opts.glas !== 'geen') {
+          const x = f.opts.glas === 'links' ? -f.w / 2 : f.w / 2, L = Math.min(f.d, f.opts.glasLengte || 1000);
+          out.push(rectP(x - 15, x + 15, zb, zb + L, 'solid', true));
+        }
+        return out;
+      }
+    },
+    keuken: {
+      label: 'Keukenblok', cat: 'keuken', w: 2660, d: 600, h: 910, resize: ['w', 'd', 'h'], minW: 600, wall: true, cost: 'keuken',
+      opts: { front: 'antraciet', spoel: true, spoelbak: 0.6, kookplaat: false, kookplaatPlek: 0.2, hogeKast: 'links', vaatwasser: true, bovenkasten: false },
+      hint: 'Onderkasten met werkblad, spoelbak en eventueel kookplaat (plek: 0 = links, 1 = rechts, van voren gezien); hoge kast 600 mm met inbouwkoelkast en oven',
+      build(f, g) { kitchenRun(g, f, false); },
+      plan(f) { return kitchenPlan(f, false); }
+    },
+    kookeiland: {
+      label: 'Kookeiland', cat: 'keuken', w: 2660, d: 600, h: 910, resize: ['w', 'd', 'h'], minW: 600, wall: false, cost: 'kookeiland',
+      opts: { front: 'antraciet', kookplaat: true },
+      hint: 'Vrijstaand, met inductiekookplaat (4 zones) in het midden',
+      build(f, g) { kitchenRun(g, f, true); },
+      plan(f) { return kitchenPlan(f, true); }
+    },
+    kledingkast: {
+      label: 'Kledingkast', cat: 'kasten', w: 3020, d: 600, h: 2400, resize: ['w', 'd', 'h'], minW: 400, wall: true, cost: 'kast',
+      opts: { front: 'wit' }, hint: 'Hang/leg, deuren van ca. 750 mm (twee per vak)',
+      build(f, g) {
+        const zb = -f.d / 2, zf = f.d / 2, n = Math.max(1, Math.round(f.w / 750));
+        boxAt(g, MAT.wit(), -f.w / 2, f.w / 2, 0, f.h, zb, zf - 20);
+        const dw = f.w / n;
+        for (let i = 0; i < n; i++) {
+          const x0 = -f.w / 2 + i * dw;
+          [[x0 + 2, x0 + dw / 2 - 2], [x0 + dw / 2 + 2, x0 + dw - 2]].forEach(([a, b], k) => {
+            boxAt(g, frontMat(f.opts.front), a, b, 80, f.h - 4, zf - 20, zf);
+            const hx = k === 0 ? b - 40 : a + 40;
+            boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), hx - 6, hx + 6, 900, 1300, zf, zf + 18);
+          });
+        }
+        boxAt(g, MAT.plint(), -f.w / 2, f.w / 2, 0, 80, zf - 60, zf - 20);
+      },
+      plan(f) {
+        const zb = -f.d / 2, n = Math.max(1, Math.round(f.w / 750)), out = [rectP(-f.w / 2, f.w / 2, zb, f.d / 2)];
+        for (let i = 1; i < n; i++) out.push(lineP(-f.w / 2 + i * f.w / n, zb, -f.w / 2 + i * f.w / n, f.d / 2, 'thin'));
+        out.push(lineP(-f.w / 2 + 30, 0, f.w / 2 - 30, 0, 'dash')); // roede
+        return out;
+      }
+    },
+    bed: {
+      label: 'Bed', cat: 'slapen', w: 1600, d: 2100, h: 520, resize: ['w', 'd'], minW: 800, wall: true, cost: null,
+      opts: { nachtkastjes: true }, hint: 'Hoofdbord tegen de wand; 2 kussens vanaf 1200 mm breed',
+      build(f, g) {
+        const zb = -f.d / 2, zf = f.d / 2;
+        boxAt(g, MAT.stofDonker(), -f.w / 2, f.w / 2, 0, 1050, zb, zb + 80);          // hoofdbord
+        boxAt(g, MAT.stofDonker(), -f.w / 2, f.w / 2, 60, 330, zb + 80, zf);           // boxspring
+        boxAt(g, MAT.plint(), -f.w / 2 + 40, f.w / 2 - 40, 0, 60, zb + 120, zf - 40);
+        boxAt(g, MAT.beddengoed(), -f.w / 2 + 10, f.w / 2 - 10, 330, f.h, zb + 85, zf - 5); // matras
+        boxAt(g, MAT.kussen(), -f.w / 2 + 5, f.w / 2 - 5, f.h - 10, f.h + 40, zb + 650, zf); // dekbed
+        const nk = f.w >= 1200 ? 2 : 1, kw = (f.w - 60 * (nk + 1)) / nk;
+        for (let i = 0; i < nk; i++) boxAt(g, MAT.wit(), -f.w / 2 + 60 + i * (kw + 60), -f.w / 2 + 60 + i * (kw + 60) + kw, f.h - 5, f.h + 110, zb + 110, zb + 500);
+        if (f.opts.nachtkastjes) [-1, 1].forEach(s => {
+          const x0 = s < 0 ? -f.w / 2 - 470 : f.w / 2 + 20;
+          boxAt(g, MAT.houtDonker(), x0, x0 + 450, 150, 520, zb + 10, zb + 410);
+        });
+      },
+      plan(f) {
+        const zb = -f.d / 2, out = [rectP(-f.w / 2, f.w / 2, zb, f.d / 2), lineP(-f.w / 2, zb + 80, f.w / 2, zb + 80, 'thin'), lineP(-f.w / 2, zb + 650, f.w / 2, zb + 650, 'thin')];
+        const nk = f.w >= 1200 ? 2 : 1, kw = (f.w - 60 * (nk + 1)) / nk;
+        for (let i = 0; i < nk; i++) out.push(rrectP(-f.w / 2 + 60 + i * (kw + 60), -f.w / 2 + 60 + i * (kw + 60) + kw, zb + 110, zb + 500, 60, 'thin'));
+        out.push(lineP(-f.w / 2, zb + 650, f.w / 2 - 300, f.d / 2, 'thin'));
+        if (f.opts.nachtkastjes) [-1, 1].forEach(s => { const x0 = s < 0 ? -f.w / 2 - 470 : f.w / 2 + 20; out.push(rectP(x0, x0 + 450, zb + 10, zb + 410, 'thin')); });
+        return out;
+      }
+    },
+    eettafel: {
+      label: 'Eettafel met stoelen', cat: 'wonen', w: 2000, d: 1100, h: 750, resize: ['w', 'd'], minW: 600, wall: false, cost: null,
+      opts: { vorm: 'ovaal', stoelen: 6 }, hint: 'Ovaal of rechthoekig; stoelen verdeeld over de lange zijden',
+      build(f, g) {
+        const ov = f.opts.vorm === 'ovaal';
+        if (ov) { ecyl(g, MAT.houtDonker(), 0, 0, f.w / 2, f.d / 2, f.h - 30, f.h); ecyl(g, MAT.zwartMetaal(), 0, 0, 60, 60, 20, f.h - 30); ecyl(g, MAT.zwartMetaal(), 0, 0, Math.min(f.w, f.d) * 0.3, Math.min(f.w, f.d) * 0.22, 0, 20); }
+        else {
+          boxAt(g, MAT.houtDonker(), -f.w / 2, f.w / 2, f.h - 30, f.h, -f.d / 2, f.d / 2);
+          [[-1, -1], [1, -1], [-1, 1], [1, 1]].forEach(([a, b]) => boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), a * (f.w / 2 - 80) - 25, a * (f.w / 2 - 80) + 25, 0, f.h - 30, b * (f.d / 2 - 80) - 25, b * (f.d / 2 - 80) + 25));
+        }
+        chairSpots(f).forEach(c => chair(g, c.x, c.z, c.rot));
+      },
+      plan(f) {
+        const out = [f.opts.vorm === 'ovaal' ? ellP(0, 0, f.w / 2, f.d / 2) : rectP(-f.w / 2, f.w / 2, -f.d / 2, f.d / 2)];
+        chairSpots(f).forEach(c => {
+          const pts = [[-225, -220], [225, -220], [225, 220], [-225, 220]].map(([x, z]) => rot2(x, z, c.rot)).map(p => ({ x: p.x + c.x, z: p.z + c.z }));
+          out.push({ pts, closed: true, kind: 'thin' });
+          const b = [[-225, 190], [225, 190]].map(([x, z]) => rot2(x, z, c.rot)).map(p => ({ x: p.x + c.x, z: p.z + c.z }));
+          out.push({ pts: b, kind: 'thin' });
+        });
+        return out;
+      }
+    },
+    bank: {
+      label: 'Bank', cat: 'wonen', w: 2600, d: 950, h: 820, resize: ['w', 'd'], minW: 1200, wall: false, cost: null,
+      opts: { chaise: 'rechts', chaiseLengte: 1700 }, hint: 'Rug aan de achterzijde; chaise longue links/rechts (van voren gezien)',
+      build(f, g) {
+        const zb = -f.d / 2, zf = f.d / 2, mat = MAT.stof();
+        boxAt(g, mat, -f.w / 2, f.w / 2, 80, 430, zb, zf);                            // zitting
+        boxAt(g, mat, -f.w / 2, f.w / 2, 80, f.h, zb, zb + 220);                      // rug
+        const ch = f.opts.chaise, L = Math.max(f.d, f.opts.chaiseLengte || 1700);
+        if (ch === 'links' || ch === 'rechts') {
+          const x0 = ch === 'links' ? -f.w / 2 : f.w / 2 - 900, x1 = x0 + 900;
+          boxAt(g, mat, x0, x1, 80, 430, zf, zb + L);
+          boxAt(g, MAT.stofDonker(), x0 + 10, x1 - 10, 430, 480, zf, zb + L - 10);
+        }
+        [-1, 1].forEach(s => { if (!((s < 0 && ch === 'links') || (s > 0 && ch === 'rechts'))) boxAt(g, mat, s * f.w / 2 - (s > 0 ? 180 : 0), s * f.w / 2 + (s < 0 ? 180 : 0), 80, 620, zb, zf); });
+        const nz = Math.max(1, Math.round((f.w - 360) / 800)), cw = (f.w - 360) / nz;
+        for (let i = 0; i < nz; i++) boxAt(g, MAT.stofDonker(), -f.w / 2 + 180 + i * cw + 10, -f.w / 2 + 180 + (i + 1) * cw - 10, 430, 480, zb + 230, zf - 10);
+        [[-1, -1], [1, -1], [-1, 1], [1, 1]].forEach(([a, b]) => boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), a * (f.w / 2 - 60) - 15, a * (f.w / 2 - 60) + 15, 0, 80, b * (f.d / 2 - 60) - 15, b * (f.d / 2 - 60) + 15));
+      },
+      plan(f) {
+        const zb = -f.d / 2, zf = f.d / 2, ch = f.opts.chaise, L = Math.max(f.d, f.opts.chaiseLengte || 1700);
+        let pts = [{ x: -f.w / 2, z: zb }, { x: f.w / 2, z: zb }, { x: f.w / 2, z: zf }, { x: -f.w / 2, z: zf }];
+        if (ch === 'rechts') pts = [{ x: -f.w / 2, z: zb }, { x: f.w / 2, z: zb }, { x: f.w / 2, z: zb + L }, { x: f.w / 2 - 900, z: zb + L }, { x: f.w / 2 - 900, z: zf }, { x: -f.w / 2, z: zf }];
+        if (ch === 'links') pts = [{ x: -f.w / 2, z: zb }, { x: f.w / 2, z: zb }, { x: f.w / 2, z: zf }, { x: -f.w / 2 + 900, z: zf }, { x: -f.w / 2 + 900, z: zb + L }, { x: -f.w / 2, z: zb + L }];
+        const out = [{ pts, closed: true }, lineP(-f.w / 2, zb + 220, f.w / 2, zb + 220, 'thin')];
+        const nz = Math.max(1, Math.round((f.w - 360) / 800)), cw = (f.w - 360) / nz;
+        for (let i = 1; i < nz; i++) out.push(lineP(-f.w / 2 + 180 + i * cw, zb + 220, -f.w / 2 + 180 + i * cw, zf, 'thin'));
+        return out;
+      }
+    },
+    fauteuil: {
+      label: 'Fauteuil', cat: 'wonen', w: 850, d: 850, h: 800, resize: ['w', 'd'], wall: false, cost: null, opts: {},
+      build(f, g) {
+        const zb = -f.d / 2, zf = f.d / 2;
+        boxAt(g, MAT.stofGroen(), -f.w / 2 + 110, f.w / 2 - 110, 150, 430, zb + 150, zf);
+        boxAt(g, MAT.stofGroen(), -f.w / 2, f.w / 2, 150, f.h, zb, zb + 160);
+        [-1, 1].forEach(s => boxAt(g, MAT.stofGroen(), s > 0 ? f.w / 2 - 120 : -f.w / 2, s > 0 ? f.w / 2 : -f.w / 2 + 120, 150, 600, zb, zf));
+        [[-1, -1], [1, -1], [-1, 1], [1, 1]].forEach(([a, b]) => ecyl(g, MAT.houtDonker(), a * (f.w / 2 - 70), b * (f.d / 2 - 70), 18, 18, 0, 150, 0.7));
+      },
+      plan(f) { const zb = -f.d / 2; return [rrectP(-f.w / 2, f.w / 2, zb, f.d / 2, 80), lineP(-f.w / 2, zb + 160, f.w / 2, zb + 160, 'thin'), lineP(-f.w / 2 + 120, zb + 160, -f.w / 2 + 120, f.d / 2, 'thin'), lineP(f.w / 2 - 120, zb + 160, f.w / 2 - 120, f.d / 2, 'thin')]; }
+    },
+    salontafel: {
+      label: 'Salontafel', cat: 'wonen', w: 800, d: 800, h: 400, resize: ['w', 'd', 'h'], wall: false, cost: null, opts: { vorm: 'rond' },
+      build(f, g) {
+        if (f.opts.vorm === 'rond') { ecyl(g, MAT.hout(), 0, 0, f.w / 2, f.d / 2, f.h - 30, f.h); ecyl(g, MAT.zwartMetaal(), 0, 0, f.w / 6, f.d / 6, 0, f.h - 30, 1.3); }
+        else { boxAt(g, MAT.hout(), -f.w / 2, f.w / 2, f.h - 30, f.h, -f.d / 2, f.d / 2); boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), -f.w / 2 + 40, f.w / 2 - 40, 0, f.h - 30, -f.d / 2 + 40, f.d / 2 - 40); }
+      },
+      plan(f) { return [f.opts.vorm === 'rond' ? ellP(0, 0, f.w / 2, f.d / 2) : rectP(-f.w / 2, f.w / 2, -f.d / 2, f.d / 2)]; }
+    },
+    tvmeubel: {
+      label: 'Tv-meubel', cat: 'wonen', w: 1800, d: 400, h: 450, resize: ['w', 'd', 'h'], wall: true, cost: null, opts: { tv: true },
+      build(f, g) {
+        const zb = -f.d / 2;
+        boxAt(g, MAT.houtDonker(), -f.w / 2, f.w / 2, 150, f.h, zb, f.d / 2);
+        if (f.opts.tv) { const tw = Math.min(1450, f.w - 200); boxAt(g, MAT.scherm(), -tw / 2, tw / 2, 1000, 1000 + tw * 0.5625, zb, zb + 40); }
+      },
+      plan(f) { return [rectP(-f.w / 2, f.w / 2, -f.d / 2, f.d / 2), lineP(-f.w / 2, 0, f.w / 2, 0, 'thin')]; }
+    },
+    boiler: {
+      label: 'Elektrische boiler', cat: 'techniek', w: 450, d: 450, h: 800, resize: ['w', 'h'], wall: true, cost: 'boiler',
+      opts: { liter: 80 }, hint: 'Hangend aan de wand (onderkant 900 mm); w = diameter',
+      build(f, g) {
+        const r = f.w / 2;
+        ecyl(g, MAT.wit(), 0, 0, r, Math.min(r, f.d / 2), 900, 900 + f.h);
+        boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), -40, 40, 860, 900, -20, 20);
+        [-60, 60].forEach(x => boxAt(g, MAT.chroom(), x - 10, x + 10, 400, 870, -f.d / 2 + 20, -f.d / 2 + 40));
+      },
+      plan(f) { return [ellP(0, 0, f.w / 2, f.d / 2), ellP(0, 0, f.w / 2 - 25, f.d / 2 - 25, 'thin'), { text: `EB ${f.opts.liter || 80}L`, at: { x: 0, z: 0 } }]; }
+    },
+    wasmachine: {
+      label: 'Wasmachine', cat: 'techniek', w: 600, d: 600, h: 850, resize: [], wall: true, cost: null, opts: {},
+      build(f, g) {
+        boxAt(g, MAT.wit(), -300, 300, 0, 850, -300, 280);
+        const door = ecyl(g, MAT.zwartMetaal(), 0, 0, 160, 160, 0, 10);
+        door.rotation.x = Math.PI / 2;
+        door.position.set(0, 0.45, 0.285);
+      },
+      plan() { return [rectP(-300, 300, -300, 300), circP(0, 0, 200, 'thin'), { text: 'WM', at: { x: 0, z: 0 } }]; }
+    }
+  };
+
+  function tap(g, x, y, z, reach) {
+    ecyl(g, MAT.chroom(), x, z, 18, 18, y, y + 180);
+    boxAt(g, MAT.chroom(), x - 10, x + 10, y + 160, y + 180, z, z + reach);
+  }
+  function rot2(x, z, deg) {
+    const a = deg * Math.PI / 180, c = Math.cos(a), s = Math.sin(a);
+    return { x: x * c - z * s, z: x * s + z * c };
+  }
+  function chairSpots(f) {
+    const n = Math.max(0, Math.min(12, Math.round(f.opts.stoelen || 0)));
+    const out = [];
+    const perSide = Math.ceil(n / 2);
+    [[-1, 180], [1, 0]].forEach(([s, r], k) => {
+      const m = k === 0 ? perSide : n - perSide;
+      for (let i = 0; i < m; i++) {
+        const x = -f.w / 2 + f.w * (i + 0.5) / m * 0.86 + f.w * 0.07;
+        const edge = f.opts.vorm === 'ovaal' ? (f.d / 2) * Math.sqrt(Math.max(0, 1 - (x / (f.w / 2)) ** 2)) : f.d / 2;
+        out.push({ x, z: s * (edge + 120), rot: r });
+      }
+    });
+    return out;
+  }
+  function chair(g, x, z, rotDeg) {
+    const c = new THREE.Group();
+    boxAt(c, MAT.stofDonker(), -225, 225, 430, 480, -220, 220);
+    boxAt(c, MAT.stofDonker(), -225, 225, 480, 880, 170, 220);
+    [[-1, -1], [1, -1], [-1, 1], [1, 1]].forEach(([a, b]) => boxAt(c, MAT.zwartMetaal(), a * 195 - 12, a * 195 + 12, 0, 430, b * 190 - 12, b * 190 + 12));
+    c.rotation.y = -rotDeg * Math.PI / 180;
+    c.position.set(x * toM, 0, z * toM);
+    g.add(c);
+  }
+
+  // Van voren gezien: links = -x.
+  function kitchenModules(f, island) {
+    const tall = !island && (f.opts.hogeKast === 'links' || f.opts.hogeKast === 'rechts') && f.w >= 1200 ? f.opts.hogeKast : null;
+    const x0 = -f.w / 2 + (tall === 'links' ? 600 : 0), x1 = f.w / 2 - (tall === 'rechts' ? 600 : 0);
+    const n = Math.max(1, Math.round((x1 - x0) / 600));
+    return { tall, x0, x1, n, mw: (x1 - x0) / n };
+  }
+  function kitchenRun(g, f, island) {
+    const zb = -f.d / 2, zf = f.d / 2, top = f.h, front = frontMat(f.opts.front);
+    const K = kitchenModules(f, island);
+    boxAt(g, MAT.plint(), K.x0, K.x1, 0, 100, zb + (island ? 60 : 0), zf - 60);
+    boxAt(g, front, K.x0, K.x1, 100, top - 40, zb + (island ? 0 : 0), zf - 22);
+    for (let i = 0; i < K.n; i++) {
+      const a = K.x0 + i * K.mw + 1.5, b = K.x0 + (i + 1) * K.mw - 1.5;
+      boxAt(g, front, a, b, 105, top - 45, zf - 22, zf - 2);
+      if (island) boxAt(g, front, a, b, 105, top - 45, zb + 2, zb + 22);
+    }
+    boxAt(g, MAT.werkblad(), K.x0 - (island ? 20 : 0), K.x1 + (island ? 20 : 0), top - 40, top, zb - (island ? 20 : 0), zf + 20);
+    if (K.tall) {
+      const a = K.tall === 'links' ? -f.w / 2 : f.w / 2 - 600, b = a + 600;
+      boxAt(g, front, a, b, 0, 2200, zb, zf - 22);
+      boxAt(g, front, a + 2, b - 2, 105, 1190, zf - 22, zf - 2);              // koelkastdeur
+      boxAt(g, MAT.scherm(), a + 20, b - 20, 1200, 1780, zf - 22, zf - 2);     // oven
+      boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), a + 30, b - 30, 1730, 1750, zf - 2, zf + 15);
+      boxAt(g, front, a + 2, b - 2, 1790, 2195, zf - 22, zf - 2);
+    }
+    if (!island) {
+      if (f.opts.spoel !== false) {
+        const sx = spoelX(f, K);
+        boxAt(g, MAT.chroom(), sx - 380, sx + 380, top - 2, top + 0.5, zb + 90, zf - 70);
+        boxAt(g, MAT.rubber(), sx - 360, sx + 360, top - 1, top + 1, zb + 105, zf - 85);
+        ecyl(g, MAT.zwartMetaal(), sx + 200, zb + 55, 22, 22, top, top + 300);
+        boxAt(g, MAT.zwartMetaal(), sx + 190, sx + 210, top + 280, top + 300, zb + 55, zb + 280);
+      }
+      if (f.opts.bovenkasten) boxAt(g, front, K.x0, K.x1, 1450, 2150, zb, zb + 350);
+    }
+    if (f.opts.kookplaat) {
+      const { hx, hw, hd } = hobOf(f, K, island);
+      boxAt(g, MAT.kookplaat(), hx - hw / 2, hx + hw / 2, top, top + 4, -hd / 2, hd / 2);
+      hobZones(hw, hd).forEach(z => ecyl(g, MAT.ring(), hx + z.x, z.z, z.r, z.r, top + 4, top + 5));
+    }
+  }
+  const hobZones = (hw, hd) => [[-0.25, -0.25, 0.19], [0.25, -0.25, 0.14], [-0.25, 0.25, 0.14], [0.25, 0.25, 0.19]]
+    .map(([a, b, r]) => ({ x: a * hw, z: b * hd, r: r * Math.min(hw, hd * 1.4) }));
+  function plekX(K, v, def) {
+    const t = Math.max(0, Math.min(1, v === undefined ? def : v));
+    return Math.max(K.x0 + 400, Math.min(K.x1 - 400, K.x0 + t * (K.x1 - K.x0)));
+  }
+  const spoelX = (f, K) => plekX(K, f.opts.spoelbak, 0.6);
+  // Kookeiland: kookplaat in het midden; keukenblok: op kookplaatPlek.
+  const hobOf = (f, K, island) => ({
+    hx: island ? 0 : plekX(K, f.opts.kookplaatPlek, 0.2), hw: Math.min(780, K.x1 - K.x0 - 100), hd: Math.min(520, f.d - 80)
+  });
+  function kitchenPlan(f, island) {
+    const zb = -f.d / 2, zf = f.d / 2, K = kitchenModules(f, island), out = [];
+    out.push(rectP(K.x0, K.x1, zb, zf));
+    for (let i = 1; i < K.n; i++) out.push(lineP(K.x0 + i * K.mw, zb, K.x0 + i * K.mw, zf, 'thin'));
+    if (K.tall) {
+      const a = K.tall === 'links' ? -f.w / 2 : f.w / 2 - 600;
+      out.push(rectP(a, a + 600, zb, zf), lineP(a, zb, a + 600, zf, 'thin'), lineP(a, zf, a + 600, zb, 'thin'));
+    }
+    if (!island && f.opts.spoel !== false) {
+      const sx = spoelX(f, K);
+      out.push(rrectP(sx - 360, sx + 360, zb + 105, zf - 85, 40, 'thin'), circP(sx + 200, zb + 55, 22, 'thin'));
+    }
+    if (f.opts.kookplaat) {
+      const { hx, hw, hd } = hobOf(f, K, island);
+      out.push(rectP(hx - hw / 2, hx + hw / 2, -hd / 2, hd / 2, 'thin'));
+      hobZones(hw, hd).forEach(z => out.push(circP(hx + z.x, z.z, z.r, 'thin')));
+    }
+    return out;
+  }
+
+  const ROTS = [0, 90, 180, 270];
+  function create(state, type, unitId, x, z, rot) {
+    const T = TYPES[type] || TYPES.bed;
+    const id = (state.fixtures || []).reduce((m, f) => Math.max(m, f.id || 0), 0) + 1;
+    return normalizeOne({ id, type, unitId, x: Math.round(x), z: Math.round(z), rot: rot || 0, w: T.w, d: T.d, h: T.h, opts: Object.assign({}, T.opts || {}) });
+  }
+  function normalizeOne(f, i) {
+    const T = TYPES[f.type];
+    if (!T) return null;
+    const num = (v, def, min) => (isFinite(v) && v > 0 ? Math.max(min || 50, Math.round(v)) : def);
+    return {
+      id: f.id > 0 ? f.id : (i || 0) + 1, type: f.type, unitId: String(f.unitId || 'A'),
+      x: Math.round(Number(f.x) || 0), z: Math.round(Number(f.z) || 0), anchor: f.anchor === 'oost' ? 'oost' : 'west', rot: ((Math.round(Number(f.rot) || 0) % 360) + 360) % 360,
+      w: T.resize.includes('w') ? num(f.w, T.w, T.minW) : T.w, d: T.resize.includes('d') ? num(f.d, T.d) : T.d, h: T.resize.includes('h') ? num(f.h, T.h) : T.h,
+      opts: Object.assign({}, T.opts || {}, f.opts || {})
+    };
+  }
+  function normalize(list, unitIds) {
+    return (Array.isArray(list) ? list : []).map(normalizeOne).filter(f => f && (!unitIds || unitIds.includes(f.unitId)));
+  }
+
+  function toWorld(item, lx, lz) {
+    const p = rot2(lx, lz, item.rot);
+    return { x: item.cx + p.x, z: item.cz + p.z };
+  }
+  function compute(list, units) {
+    return (list || []).map(f => {
+      const u = units.find(q => q.id === f.unitId);
+      if (!u) return null;
+      const T = TYPES[f.type];
+      const item = { id: f.id, type: f.type, label: T.label, cat: T.cat, cost: T.cost, state: f, w: f.w, d: f.d, h: f.h, opts: f.opts, rot: f.rot,
+        unitId: f.unitId, cx: f.anchor === 'oost' ? u.rect.x1 - f.x : u.rect.x0 + f.x, cz: u.rect.z0 + f.z, floorTop: u.layout.floorTop };
+      item.corners = [[-1, -1], [1, -1], [1, 1], [-1, 1]].map(([a, b]) => toWorld(item, a * f.w / 2, b * f.d / 2));
+      return item;
+    }).filter(Boolean);
+  }
+  function planShapes(item) {
+    const T = TYPES[item.type];
+    const f = { w: item.w, d: item.d, h: item.h, opts: item.opts };
+    return T.plan(f).map(p => {
+      if (p.circle) { const c = toWorld(item, p.circle.x, p.circle.z); return Object.assign({}, p, { circle: { x: c.x, z: c.z, r: p.circle.r } }); }
+      if (p.text) return Object.assign({}, p, { at: toWorld(item, p.at.x, p.at.z) });
+      return Object.assign({}, p, { pts: p.pts.map(q => toWorld(item, q.x, q.z)) });
+    });
+  }
+  function contains(item, x, z, tol) {
+    const p = rot2(x - item.cx, z - item.cz, -item.rot), t = tol || 0;
+    return Math.abs(p.x) <= item.w / 2 + t && Math.abs(p.z) <= item.d / 2 + t;
+  }
+  function hit(items, x, z, tol) {
+    // Kleinste eerst (een fontein op een groter stuk blijft selecteerbaar).
+    return items.filter(it => contains(it, x, z, tol)).sort((a, b) => a.w * a.d - b.w * b.d)[0] || null;
+  }
+
+  function snap(item, x, z, pieces, reach) {
+    const T = TYPES[item.type], R = reach || 350;
+    const grid = (v) => Math.round(v / 10) * 10;
+    if (!T.wall) return { x: grid(x), z: grid(z), rot: item.rot };
+    let best = null;
+    (pieces || []).forEach(p => {
+      if (p.place.baseY) return;
+      const pl = p.place, alongX = Math.abs(Math.sin(pl.rotY)) < 0.5;
+      const half = pl.width / 2, t = pl.thickness / 2;
+      const s0 = (alongX ? pl.cx : pl.cz) - half, s1 = (alongX ? pl.cx : pl.cz) + half;
+      const s = alongX ? x : z, n = alongX ? z : x, c = alongX ? pl.cz : pl.cx;
+      if (s < s0 - 50 || s > s1 + 50) return;
+      [-1, 1].forEach(side => {
+        const face = c + side * t, dist = (n - face) * side;
+        if (dist < -50 || dist > R + item.d / 2) return;
+        const gap = Math.abs(dist - item.d / 2);
+        if (best && gap >= best.gap) return;
+        const rot = alongX ? (side > 0 ? 0 : 180) : (side > 0 ? 270 : 90);
+        const sC = s1 - s0 > item.w ? Math.max(s0 + item.w / 2, Math.min(s1 - item.w / 2, s)) : (s0 + s1) / 2;
+        const nC = face + side * item.d / 2;
+        best = { gap, x: alongX ? sC : nC, z: alongX ? nC : sC, rot };
+      });
+    });
+    return best ? { x: grid(best.x), z: grid(best.z), rot: best.rot } : { x: grid(x), z: grid(z), rot: item.rot };
+  }
+
+  function build3D(items) {
+    const group = new THREE.Group();
+    items.forEach(it => {
+      const g = new THREE.Group();
+      TYPES[it.type].build({ w: it.w, d: it.d, h: it.h, opts: it.opts }, g);
+      g.rotation.y = -it.rot * Math.PI / 180;
+      g.position.set(it.cx * toM, it.floorTop * toM, it.cz * toM);
+      g.userData.fixture = it.id;
+      group.add(g);
+    });
+    return group;
+  }
+
+  const blocks = (item) => item.type !== 'douche';
+
+  return { TYPES, CATS, FRONTS, ROTS, create, normalize, compute, planShapes, contains, hit, snap, build3D, blocks, toWorld };
+})();

js/lighting/lighting-model.js

@@ -4,61 +4,26 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// lighting/lighting-model.js — LightingModel: ENIGE bron van de
-// buitenverlichting van een woning. Geen DOM.
-//
-// Woning-breed (settings.lighting): type, lichtrichting en alle afstanden.
-//   mode: 'geen' | 'spots' (boeideel-spots, alleen waar boeidelen zijn) |
-//         'gevel' (gevellampen), direction: 'both' | 'down' | 'up'.
-//
-// Gevellampen worden per GEVEL verdeeld, niet per wand: wandstukken in
-// hetzelfde gevelvlak die op elkaar aansluiten (ook over een naad tussen
-// units) vormen samen één gevel van hoek tot hoek. De balklogica per wand
-// blijft ongewijzigd; alleen de lampen lopen uniform door.
-// Op lamphoogte (standaard 1950 mm) worden openingen incl. raamwerk
-// (koningsstijl/dorpels) van de gevel afgetrokken. Op elk vrij stuk van
-// minstens minWallWidth (2000 mm) komen lampen: de eerste en laatste op
-// endOffset (300 mm) van het uiteinde (hoek of opening), daartussen
-// verdeeld met min/max h.o.h. (zelfde verdeling als stijlen). Smallere vrije
-// stukken krijgen geen lampen. Gevellampen en boeideel-spots sluiten elkaar
-// uit: bij 'gevel' komen er nooit spots.
-// Per wand(zijde) blijft een harde override mogelijk
-// (unit.lighting.walls[side]): 'auto' (standaard), 'openingen' (lampen op
-// openingOffset = 500 mm naast elke opening, bijv. slaapkamers) of 'geen'.
-//
-// Binnenspots (computeIndoor) worden PER UNIT berekend, net als de spots in
-// het boeideel verdeeld tussen min/max h.o.h.: een raster in het plafond
-// binnen de unit, minstens indoorOffset van de binnenzijde van elke wand (of
-// van de unitrand waar een naad met een andere unit is), met in beide
-// richtingen indoorMin..indoorMax h.o.h. Past er in een richting geen
-// indoorMin tussen, dan één spot in het midden. Spots te dicht bij een
-// binnenwand vervallen.
-//
-// Plain script, geladen na core/geometry.js en roof-model.js.
-// ============================================================
 
 window.LightingModel = (() => {
   const DEFAULT_SETTINGS = {
-    mode: 'spots',        // 'geen' | 'spots' | 'gevel'
-    direction: 'both',    // gevellampen: 'both' | 'down' | 'up'
-    lampHeight: 1950,     // mm boven vloer
-    lampMin: 1500,        // mm h.o.h. gevellampen
+    mode: 'spots',
+    direction: 'both',
+    lampHeight: 1950,
+    lampMin: 500,
     lampMax: 3000,
-    minWallWidth: 2000,   // kleinste vrije gevelbreedte voor gevellampen
-    endOffset: 300,       // eerste/laatste lamp vanaf hoek/uiteinde
-    openingOffset: 500,   // override: lampen zoveel naast elke opening
-    // Binnenspots in het plafond, per unit (computeIndoor).
+    minWallWidth: 2000,
+    endOffset: 300,
+    openingOffset: 500,
     indoor: true,
-    indoorMin: 800,       // mm h.o.h., in beide richtingen
+    indoorMin: 800,
     indoorMax: 1500,
-    indoorOffset: 600     // min. afstand tot wand (binnenzijde) of unitrand (naad)
+    indoorOffset: 600
   };
   const MODES = { geen: 'Geen', spots: 'Boeideel-spots', gevel: 'Gevellampen' };
   const DIRECTIONS = { both: 'Boven én onder', down: 'Alleen onder', up: 'Alleen boven' };
   const WALL_OVERRIDES = { auto: 'Automatisch', openingen: 'Naast openingen (override)', geen: 'Geen lampen' };
 
-  // Per unit alleen nog de override per wandzijde.
   function createDefaultUnitLighting() {
     return { walls: {} };
   }
@@ -67,7 +32,6 @@ window.LightingModel = (() => {
     return Object.assign({}, DEFAULT_SETTINGS, settings || {});
   }
 
-  // Spots op een lijnstuk A -> B: op beide uiteinden + daartussen verdeeld.
   function spotsBetween(A, B, min, max, out) {
     const len = Math.hypot(B.x - A.x, B.z - A.z);
     out.push({ x: A.x, z: A.z }, { x: B.x, z: B.z });
@@ -75,16 +39,16 @@ window.LightingModel = (() => {
     calculateSegmentPositions(len, min, max).forEach(p => out.push({ x: A.x + (B.x - A.x) * p / len, z: A.z + (B.z - A.z) * p / len }));
   }
 
-  // Lampen die dichter dan `min` bij elkaar staan worden samengevoegd tot één
-  // lamp in het midden, tot alle onderlinge afstanden >= min zijn.
-  function enforceMinSpacing(positions, min) {
+  // Te dicht bij elkaar: samen naar het midden, tenzij daar een opening zit (dan vervalt de tweede).
+  function enforceMinSpacing(positions, min, blockedAt) {
     let pts = positions.slice().sort((a, b) => a - b);
     let changed = true;
     while (changed && pts.length > 1) {
       changed = false;
       for (let i = 0; i < pts.length - 1; i++) {
         if (pts[i + 1] - pts[i] < min - 0.5) {
-          pts.splice(i, 2, (pts[i] + pts[i + 1]) / 2);
+          const mid = (pts[i] + pts[i + 1]) / 2;
+          pts.splice(i, 2, blockedAt && blockedAt(mid) ? pts[i] : mid);
           changed = true;
           break;
         }
@@ -93,7 +57,27 @@ window.LightingModel = (() => {
     return pts;
   }
 
-  // Aftrekken van intervallen: [lo, hi] min blocked -> vrije intervallen.
+  // Naast openingen: op openingOffset van elke opening; is de tussenruimte daarvoor te klein, dan één lamp in
+  // het midden ervan (of geen, als die tegen de kozijnen zou hangen). Posities in u (mm vanaf de linkerkant).
+  function besideOpenings(cfg, s) {
+    const W = cfg.wallWidth, off = s.openingOffset, clear = cfg.studWidth + 150;
+    const ops = cfg.openings.map(op => [op.x, op.x + op.w]).sort((p, q) => p[0] - q[0]);
+    const out = [];
+    ops.forEach(([x0, x1], i) => {
+      const next = ops[i + 1];
+      if (i === 0) { const u = Math.max(x0 - off, s.endOffset); if (x0 - u >= clear) out.push(u); }
+      if (next) {
+        const gap = next[0] - x1;
+        if (gap >= 2 * off + 1000) out.push(x1 + off, next[0] - off);
+        else if (gap >= 2 * clear) out.push((x1 + next[0]) / 2);
+      } else {
+        const u = Math.min(x1 + off, W - s.endOffset);
+        if (u - x1 >= clear) out.push(u);
+      }
+    });
+    return out;
+  }
+
   function freeIntervals(lo, hi, blocked) {
     const free = [];
     let cursor = lo;
@@ -105,40 +89,26 @@ window.LightingModel = (() => {
     return free.filter(([a, b]) => b - a > 1);
   }
 
-  // Alles voor de hele woning. units = HouseModel-parts.units (met
-  // walls[].pieces[].config/place), stateUnits = state.units (overrides per
-  // wand), edge = RoofModel.computeEdge-resultaat (edge.spots wordt hier
-  // gevuld). Zet per wandstuk p.lamps = [{ u, y }] (voor editor/PDF).
-  // Geeft { lamps: [{ x, y, z, normal, direction, element, u, yLocal }] }.
   function compute(settings, roofSettings, units, stateUnits, edge) {
     const s = normalizeSettings(settings);
     const overrides = {};
     stateUnits.forEach(u => { overrides[u.id] = (u.lighting && u.lighting.walls) || {}; });
 
-    // 1. Buiten-wandstukken als lijnstukken in hun gevelvlak (wereld-mm).
     const segs = [];
     units.forEach(u => u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => {
       p.lamps = [];
       if (p.baseY) return; // opbouw boven een lager dak: geen gevellampen
       const W = p.place.width;
-      // Lampen hangen op de afgewerkte gevel: wandvlak + kruislat + bekleding.
-      const T = p.place.thickness + 2 * WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone);
+      const T = p.place.thickness + 2 * WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone, p.stuc);
       const normal = { x: p.place.normal.x, z: p.place.normal.y }; // place.normal is {x, y} (plattegrond)
       const axis = Math.abs(normal.z) > 0.5 ? 'x' : 'z';
       const perp = axis === 'x' ? 'z' : 'x';
-      // Binnenhoek-doorloop (negatieve skinExt): de gevel begint pas daarna.
       const tL = Math.max(0, -((p.skinExt || {}).left || 0)), tR = Math.max(0, -((p.skinExt || {}).right || 0));
       const q0 = UnitModel.localToWorld(p.place, -W / 2 + tL, T / 2), q1 = UnitModel.localToWorld(p.place, W / 2 - tR, T / 2);
-      // Gevel loopt tot de afgewerkte hoek, zodat endOffset altijd vanaf de
-      // zichtbare hoek telt: elk uiteinde + afwerking (latwerk + bekleding van
-      // de haakse wand die eroverheen loopt), en waar dit stuk de kopse kant
-      // van een doorlopende wand bedekt (skinExt) ook nog die wanddikte.
-      // Binnenhoeken en naden: zie de voetafdrukken in 3 en de overlap in 2.
-      const c = WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone), e = p.skinExt || {};
+      // Gevel loopt tot de afgewerkte hoek, zodat endOffset vanaf de zichtbare hoek telt.
+      const c = WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone, p.stuc), e = p.skinExt || {};
       const extL = (e.left > 0 ? e.left : 0) + c, extR = (e.right > 0 ? e.right : 0) + c;
       const up = q1[axis] >= q0[axis];
-      // Voetafdruk van dit stuk incl. afwerking (om bedekte delen van andere
-      // gevels af te trekken, zie 3).
       const corners = [[-W / 2, -p.place.thickness / 2], [W / 2, -p.place.thickness / 2], [-W / 2, T / 2], [W / 2, T / 2]]
         .map(([lx, lz]) => UnitModel.localToWorld(p.place, lx, lz));
       segs.push({
@@ -152,10 +122,8 @@ window.LightingModel = (() => {
     const uToS = (sg, u) => sg.sAt0 + (sg.sAtW - sg.sAt0) * (u / sg.piece.place.width);
     const sToU = (sg, v) => (v - sg.sAt0) / (sg.sAtW - sg.sAt0) * sg.piece.place.width;
 
-    // 2. Gevels: zelfde normaal + zelfde gevelvlak + aansluitend.
-    const runs = groupFacadeRuns(segs); // core/geometry.js
+    const runs = groupFacadeRuns(segs);
 
-    // 3. Lampen per gevel.
     const lamps = [];
     const H = s.lampHeight;
     const addLamp = (run, v) => {
@@ -168,12 +136,9 @@ window.LightingModel = (() => {
     };
     if (s.mode === 'gevel') {
       runs.forEach(run => {
-        const blocked = [];
-        const pos = []; // lampposities langs deze gevel (wereld-mm)
-        // Delen van deze gevel die achter een andere wand liggen (bijv. het
-        // stuk van een wand dat de naad in loopt om een binnenhoek te sluiten)
-        // zijn geen zichtbare gevel: de gevel begint pas bij de afgewerkte
-        // buitenkant van die andere wand.
+        const blocked = [], openings = [];
+        const pos = [];
+        // Delen achter een andere wand (bijv. een stuk dat de naad in loopt) zijn geen zichtbare gevel.
         segs.filter(o => !run.segs.includes(o)).forEach(o => {
           const f = o.foot;
           const pMin = run.axis === 'x' ? f.z0 : f.x0, pMax = run.axis === 'x' ? f.z1 : f.x1;
@@ -184,48 +149,46 @@ window.LightingModel = (() => {
           const cfg = sg.piece.config, sW = cfg.studWidth;
           const low = Math.min(cfg.wallHeightLeft, cfg.wallHeightRight) < H + 100;
           if (sg.override === 'geen' || low) { blocked.push([sg.s0, sg.s1]); return; }
-          if (sg.override === 'openingen') {
-            // Harde override: lampen naast elke opening, dit stuk doet verder niet mee.
-            blocked.push([sg.s0, sg.s1]);
-            cfg.openings.forEach(op => [op.x - s.openingOffset, op.x + op.w + s.openingOffset]
-              .filter(u => u >= 0 && u <= cfg.wallWidth).forEach(u => pos.push(uToS(sg, u))));
-            return;
-          }
+          const own = [];
           cfg.openings.filter(op => op.y - sW <= H && WallModel.openingTopMax(op) + sW >= H).forEach(op => {
             const a = uToS(sg, op.x - sW), b = uToS(sg, op.x + op.w + sW);
-            blocked.push([Math.min(a, b), Math.max(a, b)]);
+            own.push([Math.min(a, b), Math.max(a, b)]);
           });
+          openings.push(...own);
+          if (sg.override === 'openingen') {
+            blocked.push([sg.s0, sg.s1]);
+            besideOpenings(cfg, s).forEach(u => pos.push(uToS(sg, u)));
+            return;
+          }
+          blocked.push(...own);
         });
+        // Automatisch: per vrij wandstuk gelijk verdeeld, midden in gelijke delen van ca. lampMax (één lamp
+        // midden tussen twee ramen), niet tegen de kozijnen of de hoek aan.
         freeIntervals(run.s0, run.s1, blocked).forEach(([a, b]) => {
-          if (b - a < s.minWallWidth) return; // te smal: geen lampen
-          const first = a + s.endOffset, last = b - s.endOffset;
-          pos.push(first);
-          calculateSegmentPositions(last - first, s.lampMin, s.lampMax).forEach(p => pos.push(first + p));
-          pos.push(last);
+          if (b - a < s.minWallWidth) return;
+          const k = Math.max(1, Math.round((b - a) / s.lampMax));
+          for (let i = 0; i < k; i++) pos.push(a + (b - a) * (i + 0.5) / k);
         });
-        // Min. h.o.h. geldt over ALLE lampen van de gevel samen (ook bij
-        // afstand hoek/opening, overrides en de grens tussen wanden).
-        enforceMinSpacing(pos, s.lampMin).forEach(v => addLamp(run, v));
+        // Min. h.o.h. geldt over alle lampen van de gevel samen (ook overrides en de grens tussen wanden).
+        const inOpening = (v) => openings.some(([a, b]) => v > a && v < b);
+        enforceMinSpacing(pos, s.lampMin, inOpening).filter(v => !inOpening(v)).forEach(v => addLamp(run, v));
       });
       units.forEach(u => u.walls.forEach(w => w.pieces.forEach(p => p.lamps.sort((a, b) => a.u - b.u))));
     }
 
-    // 4. Boeideel-spots per dakrand-ribbe (alleen bij type 'spots').
     if (edge) {
       const spots = [];
       if (s.mode === 'spots') {
         const rs = RoofModel.normalizeSettings(roofSettings);
-        edge.segments.filter(sg => sg.fascia && !sg.overRoof).forEach(sg => { // niet boven een lager dak
+        edge.segments.filter(sg => sg.fascia && !sg.overRoof).forEach(sg => {
           const from = spots.length;
           spotsBetween(sg.spotA, sg.spotB, rs.spotMin, rs.spotMax, spots);
           for (let k = from; k < spots.length; k++) {
             spots[k].normal = { x: sg.normal.x, z: sg.normal.z };
-            spots[k].y = sg.topAt(spots[k]) - edge.fasciaHeight; // onderkant boeideel (volgt de dakvorm)
+            spots[k].y = sg.topAt(spots[k]) - edge.fasciaHeight;
           }
         });
       }
-      // Dubbele spots (hoeken) samenvoegen; de buitenrichting wordt dan de
-      // som van beide gevels (diagonaal naar buiten).
       edge.spots = [];
       spots.forEach(p => {
         const q = edge.spots.find(e => Math.hypot(e.x - p.x, e.z - p.z) < 5);
@@ -236,24 +199,18 @@ window.LightingModel = (() => {
     return { lamps };
   }
 
-  // Posities op [a, b]: beide uiteinden + verdeeld (calculateSegmentPositions);
-  // korter dan min (of negatief) = één positie in het midden.
   function gridPositions(a, b, min, max) {
     const L = b - a;
     if (L < min) return [(a + b) / 2];
     return [a, ...calculateSegmentPositions(L, min, max).map(p => a + p), b];
   }
 
-  // Afstand van punt p tot lijnstuk a-b (mm).
   function distToSegment(p, a, b) {
     const dx = b.x - a.x, dz = b.z - a.z, len2 = dx * dx + dz * dz || 1;
     const t = Math.max(0, Math.min(1, ((p.x - a.x) * dx + (p.z - a.z) * dz) / len2));
     return Math.hypot(p.x - (a.x + t * dx), p.z - (a.z + t * dz));
   }
 
-  // Binnenruimte van een unit (woning-mm): de rect min de buitenwanden, en
-  // waar een naadwanddeel van deze unit tegen de naad staat, tot diens
-  // binnenzijde (net als bij een buitenwand). Ook gebruikt door ElektraModel.
   function unitInnerRect(u, interior) {
     const T = {};
     u.walls.forEach(w => { T[w.side] = w.removed ? 0 : w.thickness; });
@@ -268,9 +225,6 @@ window.LightingModel = (() => {
     return { x0: r.x0 + (T.links || 0), x1: r.x1 - (T.rechts || 0), z0: r.z0 + (T.voor || 0), z1: r.z1 - (T.achter || 0) };
   }
 
-  // Binnenspots per unit. units = HouseModel-parts.units (rect, walls, roof.ceilingAt),
-  // interior = parts.interior (binnenwanden met place). Geeft
-  // [{ unitId, x, z, y, floorY }] (mm, y = onderkant plafond, floorY = loopvlak).
   function computeIndoor(settings, units, interior) {
     const s = normalizeSettings(settings);
     if (!s.indoor) return [];
@@ -292,6 +246,36 @@ window.LightingModel = (() => {
     return out;
   }
 
+  const ROOM_SPOT_MIN_M2 = 0.6;
+  function roomSpots(settings, indoor, rooms, units) {
+    const s = normalizeSettings(settings);
+    if (!s.indoor || !rooms) return indoor;
+    rooms.rooms.concat(rooms.free).forEach(r => {
+      if (r.areaM2 < ROOM_SPOT_MIN_M2) return;
+      if (indoor.some(p => { const g = rooms.regionAt(p.x, p.z); return g && g.idx === r.key; })) return;
+      const c = r.label, u = units.find(q => c.x >= q.rect.x0 && c.x <= q.rect.x1 && c.z >= q.rect.z0 && c.z <= q.rect.z1);
+      if (!u) return;
+      indoor.push({ unitId: u.id, x: c.x, z: c.z, y: u.roof.ceilingAt(c.x, c.z), floorY: u.layout.floorTop, room: true });
+    });
+    return indoor;
+  }
+
+  let offMaterial = null;
+  function applySwitches(group, isOff) {
+    if (!group) return;
+    offMaterial = offMaterial || new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0xcfcbc0, roughness: 0.5 });
+    group.traverse(o => {
+      const ref = o.userData.ref;
+      if (!ref) return;
+      const off = !!isOff(ref);
+      if (o.userData.glow) {
+        if (!o.userData.onMat) o.userData.onMat = o.material;
+        o.material = off ? offMaterial : o.userData.onMat;
+      } else if (o.isLight || o.userData.wash) o.visible = !off;
+      else if (o.userData.beam) { if (off) o.visible = false; }
+    });
+  }
+
   function createMaterials() {
     return {
       housingMaterial: new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0x2b2f33, roughness: 0.5, metalness: 0.3 }),
@@ -301,8 +285,6 @@ window.LightingModel = (() => {
     };
   }
 
-  // 3D: behuizing op het gevelvlak + lichtbundel(s) omhoog/omlaag, en de
-  // binnenspots (indoor, zie computeIndoor) als schijfje in het plafond.
   function build3D(lamps, materials, indoor) {
     const toM = 0.001;
     const group = new THREE.Group();
@@ -316,10 +298,11 @@ window.LightingModel = (() => {
       const addGlow = (sign) => {
         const g = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry(alongX ? w * 0.8 : d * 0.8, 0.006, alongX ? d * 0.8 : w * 0.8), materials.glowMaterial);
         g.position.set(cx, cy + sign * h / 2, cz);
+        g.userData = { ref: l, glow: true };
         group.add(g);
         const cone = new THREE.Mesh(new THREE.ConeGeometry(beamR, beamH, 20, 1, true), materials.beamMaterial);
-        cone.userData.beam = true; // verborgen in de volle render (dan schijnt echt licht)
-        if (sign > 0) cone.rotation.x = Math.PI; // punt bij de lamp, breed naar boven
+        cone.userData = { beam: true, ref: l };
+        if (sign > 0) cone.rotation.x = Math.PI;
         cone.position.set(cx, cy + sign * (h / 2 + beamH / 2), cz);
         group.add(cone);
       };
@@ -329,70 +312,59 @@ window.LightingModel = (() => {
     (indoor || []).forEach(p => {
       const spot = new THREE.Mesh(new THREE.CylinderGeometry(0.035, 0.035, 0.01, 16), materials.indoorMaterial);
       spot.position.set(p.x * toM, p.y * toM - 0.006, p.z * toM);
+      spot.userData = { ref: p, glow: true };
       group.add(spot);
     });
     return group;
   }
 
-  // Render: elke gevellamp (per lichtrichting), boeideel-spot en binnenspot
-  // wordt een echte SpotLight. Echte schaduw per lamp is te zwaar (één
-  // schaduwkaart per lamp; de browser kan er maar ~16), dus licht door muren
-  // wordt geometrisch voorkomen:
-  //  - buitenlampen en boeideel-spots zijn half hun bundelhoek naar buiten
-  //    gekanteld: de binnenrand van de bundel loopt verticaal langs de gevel;
-  //  - binnenspots hebben een harde reikwijdte net voorbij de vloer
-  //    (INDOOR_REACH), zodat ze niet tot de grond buiten reiken.
-  // spots = [{ x, z, y }] (mm, boeideel; y = onderkant boeideel, anders spotY),
-  // indoor = [{ x, z, y, floorY }] (mm). o.outdoorFactor schaalt de buiten-
-  // lampen (overdag lager: dan vallen ze nauwelijks op).
-  // Zacht en breed i.p.v. fel en smal: lagere intensiteit, grotere bundel
-  // en een brede zachte rand (penumbra), zodat naast elkaar liggende spots
-  // niet optellen tot felle vlekken.
+  // Geen schaduw per lamp (één schaduwkaart per lamp, de browser kan er ~16), dus licht door muren
+  // geometrisch voorkomen: buitenlampen en boeideel-spots half hun bundelhoek naar buiten gekanteld,
+  // binnenspots met een harde reikwijdte net voorbij de vloer (INDOOR_REACH).
   const OUTDOOR = { lamp: 1.1, spot: 0.9, angle: 0.62, penumbra: 0.85 };
   const INDOOR = { intensity: 1.4, angle: 1.3, penumbra: 0.9, reach: 1.12, decay: 1.0 };
   const DAY_OUTDOOR_FACTOR = 0.35;
-  function buildLights3D(lamps, spots, spotY, indoor, o) {
-    const toM = 0.001;
-    const fo = (o && o.outdoorFactor !== undefined) ? o.outdoorFactor : 1;
-    const group = new THREE.Group();
-    // Spot op (x, y, z) die naar (x + tx, y + ty, z + tz) schijnt.
-    const add = (x, y, z, tx, ty, tz, intensity, angle, distance, decay, penumbra) => {
-      const light = new THREE.SpotLight(0xffd9a0, intensity, distance, angle, penumbra, decay);
-      light.position.set(x, y, z);
-      light.target.position.set(x + tx, y + ty, z + tz);
-      group.add(light);
-      group.add(light.target);
+  // Lichtbronnen in meters: positie, richting (genormaliseerd), halve kegelhoek; gedeeld door 3D en render-export.
+  function lightSources(lamps, spots, spotY, indoor) {
+    const toM = 0.001, out = [];
+    const add = (kind, x, y, z, tx, ty, tz, intensity, angle, distance, decay, penumbra, ref) => {
+      const len = Math.hypot(tx, ty, tz) || 1;
+      out.push({ kind, x, y, z, dir: { x: tx / len, y: ty / len, z: tz / len }, intensity, angle, distance, decay, penumbra, ref });
     };
-    const tilt = Math.tan(OUTDOOR.angle); // bundelas half de bundelhoek naar buiten
+    const tilt = Math.tan(OUTDOOR.angle);
     lamps.forEach(l => {
       const x = l.x * toM + l.normal.x * 0.12, z = l.z * toM + l.normal.z * 0.12, y = l.y * toM;
       const nx = l.normal.x * tilt, nz = l.normal.z * tilt;
-      if (l.direction !== 'up') add(x, y - 0.09, z, nx, -1, nz, OUTDOOR.lamp * fo, OUTDOOR.angle, 4.5, 1.5, OUTDOOR.penumbra);
-      if (l.direction !== 'down') add(x, y + 0.09, z, nx, 1, nz, OUTDOOR.lamp * fo, OUTDOOR.angle, 4.5, 1.5, OUTDOOR.penumbra);
+      if (l.direction !== 'up') add('wandlamp', x, y - 0.09, z, nx, -1, nz, OUTDOOR.lamp, OUTDOOR.angle, 4.5, 1.5, OUTDOOR.penumbra, l);
+      if (l.direction !== 'down') add('wandlamp', x, y + 0.09, z, nx, 1, nz, OUTDOOR.lamp, OUTDOOR.angle, 4.5, 1.5, OUTDOOR.penumbra, l);
     });
-    // Boeideel-spots: naar buiten gekanteld (normaal van de dakrand; op een
-    // hoek diagonaal).
     (spots || []).forEach(p => {
       const n = p.normal || { x: 0, z: 0 }, len = Math.hypot(n.x, n.z) || 1;
-      add(p.x * toM, (p.y !== undefined ? p.y : spotY) * toM - 0.02, p.z * toM, n.x / len * tilt, -1, n.z / len * tilt, OUTDOOR.spot * fo, OUTDOOR.angle, 5.5, 1.5, OUTDOOR.penumbra);
+      add('dakrandspot', p.x * toM, (p.y !== undefined ? p.y : spotY) * toM - 0.02, p.z * toM, n.x / len * tilt, -1, n.z / len * tilt, OUTDOOR.spot, OUTDOOR.angle, 5.5, 1.5, OUTDOOR.penumbra, p);
     });
     (indoor || []).forEach(p => {
-      const drop = (p.y - p.floorY) * toM; // plafond -> loopvlak
-      add(p.x * toM, p.y * toM - 0.02, p.z * toM, 0, -1, 0, INDOOR.intensity, INDOOR.angle, drop * INDOOR.reach, INDOOR.decay, INDOOR.penumbra);
+      const drop = (p.y - p.floorY) * toM;
+      add('binnenspot', p.x * toM, p.y * toM - 0.02, p.z * toM, 0, -1, 0, INDOOR.intensity, INDOOR.angle, drop * INDOOR.reach, INDOOR.decay, INDOOR.penumbra, p);
+    });
+    return out;
+  }
+
+  function buildLights3D(lamps, spots, spotY, indoor, o) {
+    const fo = (o && o.outdoorFactor !== undefined) ? o.outdoorFactor : 1;
+    const group = new THREE.Group();
+    lightSources(lamps, spots, spotY, indoor).forEach(s => {
+      const light = new THREE.SpotLight(0xffd9a0, s.kind === 'binnenspot' ? s.intensity : s.intensity * fo, s.distance, s.angle, s.penumbra, s.decay);
+      light.userData.ref = s.ref;
+      light.position.set(s.x, s.y, s.z);
+      light.target.position.set(s.x + s.dir.x, s.y + s.dir.y, s.z + s.dir.z);
+      group.add(light);
+      group.add(light.target);
     });
     if (o && o.walls) group.add(buildWash3D(lamps, spots, spotY, o.walls, o.groundY || 0, fo));
     return group;
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Nep-lichtvlekken (wall-wash) voor de render. Echte spots mogen niet op
-  // de gevel schijnen (geen schaduw: het licht zou door de muur naar binnen
-  // gaan, zie buildLights3D). In plaats daarvan komt op het gevelvlak een
-  // additief, zacht kegelvormig verloop: smal en fel bij de lamp, breder en
-  // zwakker naar beneden (of naar boven bij een up-light). Geen licht-
-  // berekening, dus geen grens aan het aantal.
-  // walls = buitenwandstukken (place, buitenMateriaal, stone); groundY = mm.
-  // ------------------------------------------------------------
+  // Nep-lichtvlekken op de gevel: echte spots zonder schaduw zouden door de muur naar binnen schijnen.
   const WASH = { color: 0xffd9a0, spot: 0.55, lamp: 0.45, spread: 0.5, lampReach: 1800 };
   let washTexture = null;
   function getWashTexture() {
@@ -403,9 +375,9 @@ window.LightingModel = (() => {
     const ctx = canvas.getContext('2d');
     const img = ctx.createImageData(W, H);
     for (let j = 0; j < H; j++) {
-      const t = j / (H - 1); // 0 = bij de lamp, 1 = einde bundel
-      const half = 0.12 + 0.88 * Math.pow(t, 0.6); // bundelbreedte (fractie van de halve breedte)
-      const fade = Math.min(1, t * 12) * Math.pow(1 - t, 1.6); // zacht begin, uitdoven
+      const t = j / (H - 1);
+      const half = 0.12 + 0.88 * Math.pow(t, 0.6);
+      const fade = Math.min(1, t * 12) * Math.pow(1 - t, 1.6);
       for (let i = 0; i < W; i++) {
         const x = Math.abs((i + 0.5) / W * 2 - 1) / half;
         const v = x >= 1 ? 0 : fade * Math.pow(1 - x * x, 2);
@@ -424,9 +396,8 @@ window.LightingModel = (() => {
       blending: THREE.AdditiveBlending, depthWrite: false, polygonOffset: true, polygonOffsetFactor: -2
     });
     const geo = new THREE.PlaneGeometry(widthM, heightM);
-    // Lamp aan de bovenrand (down) resp. onderrand (up).
     geo.translate(0, up ? heightM / 2 : -heightM / 2, 0);
-    if (up) { // textuur gespiegeld: lamp onderaan
+    if (up) {
       const uv = geo.attributes.uv;
       for (let i = 0; i < uv.count; i++) uv.setY(i, 1 - uv.getY(i));
     }
@@ -437,8 +408,6 @@ window.LightingModel = (() => {
   function buildWash3D(lamps, spots, spotY, walls, groundY, fo) {
     const toM = 0.001;
     const group = new THREE.Group();
-    // Gevelvlak achter een punt (mm) met buitenrichting n: dichtstbijzijnde
-    // wandstuk met dezelfde normaal waar het punt vóór ligt.
     const facadeBehind = (q, n) => {
       let best = null;
       walls.forEach(p => {
@@ -447,21 +416,21 @@ window.LightingModel = (() => {
         const c = Math.cos(pl.rotY), sn = Math.sin(pl.rotY);
         const dx = q.x - pl.cx, dz = q.z - pl.cz;
         const lx = dx * c - dz * sn, lz = dx * sn + dz * c;
-        const face = pl.thickness / 2 + WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone);
+        const face = pl.thickness / 2 + WallModel.claddingOffset(p.buitenMateriaal, p.stone, p.stuc);
         const d = lz - face;
         if (Math.abs(lx) > pl.width / 2 + 50 || d < -5 || d > 1500) return;
         if (!best || d < best.d) best = { d, piece: p, lx, face };
       });
       return best;
     };
-    const place = (mesh, pl, lx, lz, yMM) => {
+    const place = (mesh, pl, lx, lz, yMM, ref) => {
+      mesh.userData.ref = ref;
+      mesh.userData.wash = true;
       const w = UnitModel.localToWorld(pl, lx, lz);
       mesh.position.set(w.x * toM, yMM * toM, w.z * toM);
       mesh.rotation.y = pl.rotY;
       group.add(mesh);
     };
-    // Boeideel-spots: van de spot omlaag tot het maaiveld (op een hoek,
-    // diagonale normaal, geen vlek).
     (spots || []).forEach(sp => {
       const n = sp.normal || { x: 0, z: 0 }, len = Math.hypot(n.x, n.z) || 1;
       const nn = { x: n.x / len, z: n.z / len };
@@ -470,9 +439,8 @@ window.LightingModel = (() => {
       const hit = facadeBehind(sp, nn);
       if (!hit || top - groundY < 300) return;
       const H = (top - groundY) * toM;
-      place(washMesh(2 * (0.1 + H * WASH.spread), H, WASH.spot * fo), hit.piece.place, hit.lx, hit.face + 6, top);
+      place(washMesh(2 * (0.1 + H * WASH.spread), H, WASH.spot * fo), hit.piece.place, hit.lx, hit.face + 6, top, sp);
     });
-    // Gevellampen (op de gevel): bundel omlaag en/of omhoog.
     (lamps || []).forEach(l => {
       const n = { x: l.normal.x, z: l.normal.z };
       const hit = facadeBehind({ x: l.x + n.x * 20, z: l.z + n.z * 20 }, n);
@@ -480,17 +448,16 @@ window.LightingModel = (() => {
       const pl = hit.piece.place;
       if (l.direction !== 'up') {
         const H = Math.min(WASH.lampReach, l.y - 90 - groundY) * toM;
-        if (H > 0.2) place(washMesh(2 * (0.06 + H * WASH.spread), H, WASH.lamp * fo), pl, hit.lx, hit.face + 6, l.y - 90);
+        if (H > 0.2) place(washMesh(2 * (0.06 + H * WASH.spread), H, WASH.lamp * fo), pl, hit.lx, hit.face + 6, l.y - 90, l);
       }
       if (l.direction !== 'down') {
-        // Niet boven de gevel uit (tot de bovenkant van het dak).
         const wallTop = pl.floorTop + WallModel.topLine(hit.piece.config).maxY + (hit.piece.skinAbove || 0);
         const H = Math.min(WASH.lampReach, wallTop - l.y - 90) * toM;
-        if (H > 0.2) place(washMesh(2 * (0.06 + H * WASH.spread), H, WASH.lamp * fo, true), pl, hit.lx, hit.face + 6, l.y + 90);
+        if (H > 0.2) place(washMesh(2 * (0.06 + H * WASH.spread), H, WASH.lamp * fo, true), pl, hit.lx, hit.face + 6, l.y + 90, l);
       }
     });
     return group;
   }
 
-  return { DEFAULT_SETTINGS, MODES, DIRECTIONS, WALL_OVERRIDES, createDefaultUnitLighting, DAY_OUTDOOR_FACTOR, normalizeSettings, compute, computeIndoor, unitInnerRect, freeIntervals, createMaterials, build3D, buildLights3D };
+  return { DEFAULT_SETTINGS, MODES, DIRECTIONS, WALL_OVERRIDES, createDefaultUnitLighting, DAY_OUTDOOR_FACTOR, normalizeSettings, compute, computeIndoor, roomSpots, applySwitches, unitInnerRect, freeIntervals, createMaterials, build3D, lightSources, buildLights3D };
 })();

js/roof/post-model.js

@@ -0,0 +1,139 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// Palen onder een overkapping: steekt een dak minstens minExt buiten de vloeren uit (veranda), dan komen er
+// palen onder de dakrand. Hoekpalen staan met hun buitenkant gelijk met de dakhoek; een eind dat op een gevel
+// uitkomt rust op die wand. Daartussen zo weinig palen dat de h.o.h.-afstand onder maxSpan blijft.
+
+window.PostModel = (() => {
+  const EPS = 0.5;
+  const SHOE_MM = 100;              // verzinkte paalvoet tussen maaiveld en paal
+  const WOODS = {
+    eiken: { label: 'Eiken', hex: 0xa07c54, kgM3: 750 },
+    douglas: { label: 'Douglas', hex: 0xb98a5e, kgM3: 530 }
+  };
+  const DEFAULT_SETTINGS = { enabled: true, size: 200, wood: 'eiken', maxSpan: 3600, minExt: 1000 };
+
+  function normalizeSettings(settings) {
+    const s = Object.assign({}, DEFAULT_SETTINGS, settings || {});
+    s.enabled = s.enabled !== false;
+    if (!WOODS[s.wood]) s.wood = DEFAULT_SETTINGS.wood;
+    const num = (v, def, min, max) => (isFinite(v) ? Math.min(max, Math.max(min, Math.round(v))) : def);
+    s.size = num(s.size, DEFAULT_SETTINGS.size, 100, 400);
+    s.maxSpan = num(s.maxSpan, DEFAULT_SETTINGS.maxSpan, 1000, 8000);
+    s.minExt = num(s.minExt, DEFAULT_SETTINGS.minExt, 400, 5000);
+    return s;
+  }
+
+  // units: [{ rect (vloer), roof: { rect, ceilingAt } }] in wereld-mm; groundY = maaiveld (absoluut).
+  function compute(settings, units, groundY) {
+    const s = normalizeSettings(settings);
+    const out = { posts: [], count: 0, size: s.size, wood: s.wood, lengthMM: 0, m3: 0, kg: 0 };
+    if (!s.enabled || !units.length) return out;
+    const floors = units.map(u => u.rect);
+    const onFloor = (x, z, m) => floors.some(f => x > f.x0 - m && x < f.x1 + m && z > f.z0 - m && z < f.z1 + m);
+    const underRoof = (x, z) => units.some(u => { const r = u.roof.rect; return x > r.x0 && x < r.x1 && z > r.z0 && z < r.z1; });
+
+    // Vrije stukken dakrand: buitenrand van de daken samen, recht tegenover een gevel op minstens minExt (loodrecht
+    // op de rand gemeten); de zijkanten van een veranda krijgen alleen de hoekpalen. In een binnenhoek (veranda
+    // tussen twee units) loopt het stuk door tot de andere gevel en rust daar op.
+    const runs = [];
+    units.forEach(u => {
+      const R = u.roof.rect;
+      [
+        { axis: 'z', at: R.x1, n: 1, s0: R.z0, s1: R.z1 }, { axis: 'z', at: R.x0, n: -1, s0: R.z0, s1: R.z1 },
+        { axis: 'x', at: R.z1, n: 1, s0: R.x0, s1: R.x1 }, { axis: 'x', at: R.z0, n: -1, s0: R.x0, s1: R.x1 }
+      ].forEach(e => {
+        const pt = (t, d) => (e.axis === 'z' ? { x: e.at - e.n * d, z: t } : { x: t, z: e.at - e.n * d });
+        const facing = (p) => Math.min(...floors.map(f => {
+          const [lo, hi, c0, c1, v, c] = e.axis === 'z' ? [f.z0, f.z1, f.x0, f.x1, p.z, p.x] : [f.x0, f.x1, f.z0, f.z1, p.x, p.z];
+          if (!(v > lo + EPS && v < hi - EPS)) return Infinity;
+          const d = e.n > 0 ? c - c1 : c0 - c;
+          return d > -EPS ? d : Infinity;
+        }));
+        const free = (t) => {
+          const p = pt(t, 0), o = pt(t, -1), d = facing(p);
+          return !underRoof(o.x, o.z) && d >= s.minExt - EPS && d < Infinity;
+        };
+        const cuts = [e.s0, e.s1].concat(floors.flatMap(f => (e.axis === 'z' ? [f.z0, f.z1] : [f.x0, f.x1]))
+          .filter(t => t > e.s0 + EPS && t < e.s1 - EPS)).sort((a, b) => a - b);
+        for (let i = 0; i < cuts.length - 1; i++) {
+          const a = cuts[i], b = cuts[i + 1];
+          if (b - a < EPS || !free((a + b) / 2)) continue;
+          const last = runs[runs.length - 1];
+          if (last && last.axis === e.axis && last.n === e.n && Math.abs(last.at - e.at) < EPS && Math.abs(last.b - a) < EPS) last.b = b;
+          else runs.push({ axis: e.axis, at: e.at, n: e.n, a, b });
+        }
+      });
+    });
+    // Aansluitende stukken van verschillende units (bijv. twee units met dezelfde veranda) samenvoegen.
+    runs.sort((p, q) => p.axis.localeCompare(q.axis) || p.n - q.n || Math.round(p.at) - Math.round(q.at) || p.a - q.a);
+    const merged = [];
+    runs.forEach(r => {
+      const m = merged.find(o => o.axis === r.axis && o.n === r.n && Math.abs(o.at - r.at) < EPS && Math.abs(o.b - r.a) < EPS);
+      if (m) m.b = r.b; else merged.push(Object.assign({}, r));
+    });
+
+    const half = s.size / 2;
+    const pts = [];
+    merged.forEach(r => {
+      const pos = (t) => (r.axis === 'z' ? { x: r.at - r.n * half, z: t } : { x: t, z: r.at - r.n * half });
+      // Een eind dat op of tegen een vloer uitkomt rust op die gevel.
+      const endFree = (t) => { const p = r.axis === 'z' ? { x: r.at, z: t } : { x: t, z: r.at }; return !onFloor(p.x, p.z, s.size); };
+      const fa = endFree(r.a), fb = endFree(r.b);
+      const pa = fa ? r.a + half : r.a, pb = fb ? r.b - half : r.b;
+      if (pb - pa < EPS) return;
+      const n = Math.max(1, Math.ceil((pb - pa) / s.maxSpan - 1e-9));
+      for (let k = 0; k <= n; k++) {
+        if ((k === 0 && !fa) || (k === n && !fb)) continue;
+        pts.push(pos(pa + (pb - pa) * k / n));
+      }
+    });
+    pts.forEach(p => {
+      if (out.posts.some(q => Math.abs(q.x - p.x) < s.size && Math.abs(q.z - p.z) < s.size)) return;
+      const roof = units.map(u => u.roof).find(rf => p.x > rf.rect.x0 - EPS && p.x < rf.rect.x1 + EPS && p.z > rf.rect.z0 - EPS && p.z < rf.rect.z1 + EPS);
+      if (!roof) return;
+      // Hoogste hoek: bij een hellend dak verdwijnt de paal aan de lage kant in het dakpakket, zonder kier.
+      const top = Math.max(...[[-1, -1], [1, -1], [-1, 1], [1, 1]].map(([a, b]) => roof.ceilingAt(p.x + a * (half - 1), p.z + b * (half - 1))));
+      if (!(top > groundY + SHOE_MM)) return;
+      out.posts.push({ x: Math.round(p.x), z: Math.round(p.z), y0: groundY, y1: Math.round(top), size: s.size });
+    });
+    out.count = out.posts.length;
+    out.lengthMM = out.posts.reduce((t, p) => t + p.y1 - p.y0 - SHOE_MM, 0);
+    out.m3 = out.lengthMM * s.size * s.size / 1e9;
+    out.kg = out.m3 * WOODS[s.wood].kgM3;
+    return out;
+  }
+
+  function createMaterials() {
+    return {
+      wood: Object.fromEntries(Object.entries(WOODS).map(([k, w]) => [k, new THREE.MeshStandardMaterial({ color: w.hex, roughness: 0.78 })])),
+      shoe: new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0x9ba0a4, roughness: 0.45, metalness: 0.6 })
+    };
+  }
+
+  function build3D(data, materials) {
+    const toM = 0.001, group = new THREE.Group();
+    if (!data || !data.posts.length) return group;
+    const m = materials || createMaterials();
+    const woodMat = m.wood[data.wood] || m.wood.eiken;
+    data.posts.forEach(p => {
+      const h = p.y1 - p.y0 - SHOE_MM;
+      const post = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry(p.size * toM, h * toM, p.size * toM), woodMat);
+      post.position.set(p.x * toM, (p.y0 + SHOE_MM + h / 2) * toM, p.z * toM);
+      group.add(post);
+      const plate = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry((p.size + 40) * toM, 10 * toM, (p.size + 40) * toM), m.shoe);
+      plate.position.set(p.x * toM, (p.y0 + 5) * toM, p.z * toM);
+      group.add(plate);
+      const stem = new THREE.Mesh(new THREE.BoxGeometry(p.size * 0.35 * toM, (SHOE_MM - 10) * toM, p.size * 0.35 * toM), m.shoe);
+      stem.position.set(p.x * toM, (p.y0 + 10 + (SHOE_MM - 10) / 2) * toM, p.z * toM);
+      group.add(stem);
+    });
+    return group;
+  }
+
+  return { WOODS, SHOE_MM, DEFAULT_SETTINGS, normalizeSettings, compute, createMaterials, build3D };
+})();

js/room/room-model.js

@@ -0,0 +1,447 @@
+/*!
+ * Tectum
+ * Copyright © 2026 Machiel Heinen.
+ * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
+ * Zie LICENTIE.md.
+ */
+// Deuren en ramen tellen als wand. Wanduiteinden tellen END_TOL langer, zodat een kiertje bij
+// een getekende binnenwand de ruimte niet laat doorlopen.
+
+window.RoomModel = (() => {
+  const EPS = 0.5;
+  const END_TOL = 15;
+  const MIN_AREA_MM2 = 0.05e6;
+  const FACE_OFF = 2;
+  const CEIL_STEP = 300;
+  const CEIL_MIN = 1800, CEIL_MAX = 4500;
+
+  const TYPES = {
+    woonkamer: { label: 'Woonkamer', color: '#e6c36a' },
+    keuken: { label: 'Keuken', color: '#f0a05a', floor: 'tegel_grijs' },
+    woonkeuken: { label: 'Woonkeuken', color: '#e9b35f' },
+    slaapkamer: { label: 'Slaapkamer', color: '#8fb3e8' },
+    badkamer: { label: 'Badkamer', color: '#5fc9c0', floor: 'tegel_antraciet', fibo: { decor: 'wit_tegel', height: null }, ceiling: 2600 },
+    toilet: { label: 'Toilet', color: '#7cc7e3', floor: 'tegel_antraciet', fibo: { decor: 'wit_tegel', height: 1200 }, ceiling: 2600 },
+    hal: { label: 'Hal / entree', color: '#c9bfae' },
+    berging: { label: 'Berging', color: '#a99a86' },
+    techniek: { label: 'Techniek', color: '#9a9aa6' },
+    wasruimte: { label: 'Wasruimte', color: '#9fd3a4', floor: 'tegel_grijs' },
+    werkkamer: { label: 'Werkkamer', color: '#c3a6e0' },
+    overig: { label: 'Overig', color: '#b8b8b8' }
+  };
+
+  const FIBO = {
+    wit_tegel: { label: 'Wit, tegel 300×600', color: '#f1f0ec', jointColor: '#cfcdc6', tile: { w: 600, h: 300, joint: 3 } },
+    grijs_tegel: { label: 'Lichtgrijs, tegel 300×600', color: '#c9c8c3', jointColor: '#a3a29d', tile: { w: 600, h: 300, joint: 3 } },
+    antraciet_tegel: { label: 'Antraciet, tegel 300×600', color: '#55575a', jointColor: '#3a3b3d', tile: { w: 600, h: 300, joint: 3 } },
+    wit_metro: { label: 'Wit, metrotegel 100×200', color: '#f3f2ee', jointColor: '#c8c6be', tile: { w: 200, h: 100, joint: 2 } },
+    beton: { label: 'Betonlook (naadloos)', color: '#a6a39c' }
+  };
+
+  const isHex = (v) => /^#[0-9a-f]{6}$/i.test(v || '');
+
+  function applyType(room, type) {
+    const T = TYPES[type] || TYPES.overig;
+    room.type = TYPES[type] ? type : 'overig';
+    room.floor = T.floor || null;
+    room.fibo = T.fibo ? Object.assign({}, T.fibo) : null;
+    room.ceiling = T.ceiling || null;
+    room.paint = null;
+    return room;
+  }
+
+  function create(state, rect, x, z, type) {
+    const id = (state.rooms || []).reduce((m, r) => Math.max(m, r.id || 0), 0) + 1;
+    return applyType({ id, unitId: rect.id, x: Math.round(x - rect.x0), z: Math.round(z - rect.z0), name: '' }, type);
+  }
+
+  function normalizeRoom(r, i) {
+    return {
+      id: r.id > 0 ? r.id : i + 1,
+      unitId: String(r.unitId || 'A'), x: Number(r.x) || 0, z: Number(r.z) || 0,
+      type: TYPES[r.type] ? r.type : 'overig',
+      name: typeof r.name === 'string' ? r.name : '',
+      floor: r.floor && FloorModel.FINISHES[r.floor] ? r.floor : null,
+      paint: isHex(r.paint) ? r.paint : null,
+      fibo: r.fibo && FIBO[r.fibo.decor] ? { decor: r.fibo.decor, height: r.fibo.height > 0 ? Math.round(r.fibo.height) : null } : null,
+      ceiling: r.ceiling > 0 ? Math.max(CEIL_MIN, Math.min(CEIL_MAX, Math.round(r.ceiling))) : null
+    };
+  }
+  function normalize(list, unitIds) {
+    return (Array.isArray(list) ? list : []).map(normalizeRoom).filter(r => !unitIds || unitIds.includes(r.unitId));
+  }
+
+  const q = (v) => Math.round(v * 10) / 10;
+  function bsearch(arr, v) {
+    if (!arr.length || v < arr[0] || v > arr[arr.length - 1]) return -1;
+    let lo = 0, hi = arr.length - 1;
+    while (hi - lo > 1) { const m = (lo + hi) >> 1; if (arr[m] <= v) lo = m; else hi = m; }
+    return lo;
+  }
+
+  function buildGrid(pieces, rects) {
+    const blockers = [];
+    pieces.forEach(p => {
+      if (p.place.baseY) return; // opbouw boven een lager dak staat niet op de vloer
+      const pl = p.place, alongX = Math.abs(Math.sin(pl.rotY)) < 0.5;
+      const hw = pl.width / 2, ht = pl.thickness / 2;
+      const r = alongX ? [pl.cx - hw, pl.cx + hw, pl.cz - ht, pl.cz + ht] : [pl.cx - ht, pl.cx + ht, pl.cz - hw, pl.cz + hw];
+      const ext = alongX ? [r[0] - END_TOL, r[1] + END_TOL, r[2], r[3]] : [r[0], r[1], r[2] - END_TOL, r[3] + END_TOL];
+      blockers.push({ piece: p, r: r.map(q), ext: ext.map(q), alongX });
+    });
+    const sx = new Set(), sz = new Set();
+    const addR = (r) => { sx.add(r[0]); sx.add(r[1]); sz.add(r[2]); sz.add(r[3]); };
+    const unitR = rects.map(r => [r.x0, r.x1, r.z0, r.z1].map(q));
+    unitR.forEach(addR);
+    blockers.forEach(b => { addR(b.r); addR(b.ext); });
+    const xs = [...sx].sort((a, b) => a - b), zs = [...sz].sort((a, b) => a - b);
+    const nx = Math.max(0, xs.length - 1), nz = Math.max(0, zs.length - 1);
+    const ix = new Map(xs.map((v, i) => [v, i])), iz = new Map(zs.map((v, i) => [v, i]));
+    const unitOf = new Int16Array(nx * nz).fill(-1);
+    const block = new Int32Array(nx * nz).fill(-1);
+    const mark = (arr, r, val, onlyEmpty) => {
+      const i0 = ix.get(r[0]), i1 = ix.get(r[1]), j0 = iz.get(r[2]), j1 = iz.get(r[3]);
+      for (let j = j0; j < j1; j++) for (let i = i0; i < i1; i++) {
+        const k = j * nx + i;
+        if (!onlyEmpty || arr[k] < 0) arr[k] = val;
+      }
+    };
+    unitR.forEach((r, i) => mark(unitOf, r, i, true));
+    blockers.forEach((b, i) => mark(block, b.r, i, true));
+    blockers.forEach((b, i) => mark(block, b.ext, i, true));
+    return { xs, zs, nx, nz, unitOf, block, blockers };
+  }
+
+  function fill(g, rects) {
+    const { xs, zs, nx, nz, unitOf, block } = g;
+    const region = new Int32Array(nx * nz).fill(-1);
+    const regions = [];
+    for (let k0 = 0; k0 < nx * nz; k0++) {
+      if (unitOf[k0] < 0 || block[k0] >= 0 || region[k0] >= 0) continue;
+      const idx = regions.length, cells = [], units = new Set();
+      let area = 0, mx = 0, mz = 0;
+      const stack = [k0];
+      region[k0] = idx;
+      while (stack.length) {
+        const k = stack.pop(), i = k % nx, j = (k - i) / nx;
+        const w = xs[i + 1] - xs[i], d = zs[j + 1] - zs[j], a = w * d;
+        cells.push(k);
+        units.add(rects[unitOf[k]].id);
+        area += a; mx += a * (xs[i] + w / 2); mz += a * (zs[j] + d / 2);
+        const nb = [i > 0 ? k - 1 : -1, i < nx - 1 ? k + 1 : -1, j > 0 ? k - nx : -1, j < nz - 1 ? k + nx : -1];
+        nb.forEach(m => {
+          if (m < 0 || region[m] >= 0 || unitOf[m] < 0 || block[m] >= 0) return;
+          region[m] = idx;
+          stack.push(m);
+        });
+      }
+      regions.push({ idx, cells, units: [...units], area, cx: mx / area, cz: mz / area });
+    }
+    return { region, regions };
+  }
+
+  function outline(g, region, reg) {
+    const { xs, zs, nx, nz, block } = g;
+    const inReg = (k) => region[k] === reg.idx;
+    const rows = new Map();
+    reg.cells.forEach(k => { const i = k % nx, j = (k - i) / nx; (rows.get(j) || rows.set(j, []).get(j)).push(i); });
+    let open = [];
+    const rects = [];
+    [...rows.keys()].sort((a, b) => a - b).forEach(j => {
+      const is = rows.get(j).sort((a, b) => a - b), runs = [];
+      is.forEach(i => { const last = runs[runs.length - 1]; if (last && last[1] === i) last[1] = i + 1; else runs.push([i, i + 1]); });
+      const next = [];
+      runs.forEach(([a, b]) => {
+        const r = open.find(o => o.a === a && o.b === b && o.j1 === j);
+        if (r) { r.j1 = j + 1; next.push(r); } else { const n = { a, b, j0: j, j1: j + 1 }; rects.push(n); next.push(n); }
+      });
+      open = next;
+    });
+    const out = rects.map(r => ({ x0: xs[r.a], x1: xs[r.b], z0: zs[r.j0], z1: zs[r.j1] }));
+    const raw = [];
+    reg.cells.forEach(k => {
+      const i = k % nx, j = (k - i) / nx;
+      const side = (m, axis, v, s0, s1, n) => {
+        if (m >= 0 && inReg(m)) return;
+        raw.push({ axis, v, s0, s1, n, owner: m >= 0 ? block[m] : -1 });
+      };
+      side(i < nx - 1 ? k + 1 : -1, 'x', xs[i + 1], zs[j], zs[j + 1], { x: -1, z: 0 });
+      side(i > 0 ? k - 1 : -1, 'x', xs[i], zs[j], zs[j + 1], { x: 1, z: 0 });
+      side(j < nz - 1 ? k + nx : -1, 'z', zs[j + 1], xs[i], xs[i + 1], { x: 0, z: -1 });
+      side(j > 0 ? k - nx : -1, 'z', zs[j], xs[i], xs[i + 1], { x: 0, z: 1 });
+    });
+    const groups = new Map();
+    raw.forEach(e => { const key = `${e.axis}|${e.v}|${e.n.x}|${e.n.z}|${e.owner}`; (groups.get(key) || groups.set(key, []).get(key)).push(e); });
+    const edges = [];
+    groups.forEach(list => {
+      list.sort((a, b) => a.s0 - b.s0);
+      list.forEach(e => {
+        const last = edges[edges.length - 1];
+        if (last && last.key === list && Math.abs(last.s1 - e.s0) < EPS) last.s1 = e.s1;
+        else edges.push(Object.assign({ key: list }, e));
+      });
+    });
+    edges.forEach(e => delete e.key);
+    return { rects: out, edges };
+  }
+
+  function labelPoint(g, region, reg, rects) {
+    const i = bsearch(g.xs, reg.cx), j = bsearch(g.zs, reg.cz);
+    if (i >= 0 && j >= 0 && i < g.nx && j < g.nz && region[j * g.nx + i] === reg.idx) return { x: reg.cx, z: reg.cz };
+    const big = rects.reduce((b, r) => (r.x1 - r.x0) * (r.z1 - r.z0) > (b.x1 - b.x0) * (b.z1 - b.z0) ? r : b, rects[0]);
+    return { x: (big.x0 + big.x1) / 2, z: (big.z0 + big.z1) / 2 };
+  }
+
+  function bandOnSide(p, e, lo, H) {
+    const pl = p.place, cfg = p.config, W = cfg.wallWidth, tl = WallModel.topLine(cfg);
+    const c = Math.cos(pl.rotY), sn = Math.sin(pl.rotY);
+    const toS = (lx) => e.axis === 'z' ? pl.cx + lx * c : pl.cz - lx * sn;
+    const toLx = (s) => e.axis === 'z' ? (s - pl.cx) / c : -(s - pl.cz) / sn;
+    const la = Math.max(-W / 2, Math.min(toLx(e.s0), toLx(e.s1))), lb = Math.min(W / 2, Math.max(toLx(e.s0), toLx(e.s1)));
+    if (lb - la < 1) return { quads: [], area: 0 };
+    const hiAt = (lx) => Math.min(tl.at(lx), H);
+    // Schoorsteen met binnenkant 'zoals de wanden': de afwerking van de ruimte loopt eroverheen.
+    const ops = (cfg.openings || []).filter(op => !(op.chimney && op.chimney.inside === 'wand')).map(op => ({ x0: -W / 2 + op.x, x1: -W / 2 + op.x + op.w, y0: op.y, top: (lx) => WallModel.openingTopAt(op, lx + W / 2) }));
+    const bs = new Set([la, lb]);
+    tl.pts.forEach(pt => bs.add(pt.x));
+    for (let i = 0; i < tl.pts.length - 1; i++) {
+      const a = tl.pts[i], b = tl.pts[i + 1];
+      if (isFinite(H) && (a.y - H) * (b.y - H) < 0) bs.add(a.x + (H - a.y) / (b.y - a.y) * (b.x - a.x));
+    }
+    ops.forEach(o => {
+      bs.add(o.x0); bs.add(o.x1);
+      const t0 = o.top(o.x0), t1 = o.top(o.x1);
+      [lo, H].forEach(L => { if (isFinite(L) && (t0 - L) * (t1 - L) < 0) bs.add(o.x0 + (L - t0) / (t1 - t0) * (o.x1 - o.x0)); });
+    });
+    const xsB = [...bs].filter(x => x >= la - 0.01 && x <= lb + 0.01).sort((a, b) => a - b);
+    const quads = [];
+    let area = 0;
+    for (let k = 0; k < xsB.length - 1; k++) {
+      const a = xsB[k], b = xsB[k + 1];
+      if (b - a < 1) continue;
+      const m = (a + b) / 2;
+      if (hiAt(m) <= lo + 1) continue;
+      let bot = () => lo;
+      const ivs = [];
+      ops.filter(o => o.x0 <= m && o.x1 >= m).sort((u, v) => u.y0 - v.y0).forEach(o => {
+        const bf = bot;
+        ivs.push([bf, () => o.y0]);
+        bot = (x) => Math.max(bf(x), o.top(x));
+      });
+      ivs.push([bot, hiAt]);
+      ivs.forEach(([bf, tf]) => {
+        const at = (x) => { const y0 = Math.max(lo, bf(x)), y1 = Math.min(hiAt(x), tf(x)); return [y0, Math.max(y0, y1)]; };
+        const [a0, a1] = at(a), [b0, b1] = at(b);
+        if (a1 - a0 < 0.5 && b1 - b0 < 0.5) return;
+        quads.push([[toS(a), a0], [toS(b), b0], [toS(b), b1], [toS(a), a1]]);
+        area += (b - a) * ((a1 - a0) + (b1 - b0)) / 2;
+      });
+    }
+    return { quads, area };
+  }
+  function bandOnEnd(p, e, lo, H) {
+    const tl = WallModel.topLine(p.config), W = p.config.wallWidth;
+    const top = Math.min(H, Math.min(tl.at(-W / 2), tl.at(W / 2)));
+    if (top - lo < 1) return { quads: [], area: 0 };
+    return { quads: [[[e.s0, lo], [e.s1, lo], [e.s1, top], [e.s0, top]]], area: (e.s1 - e.s0) * (top - lo) };
+  }
+
+  function compute(roomStates, units, pieces) {
+    const rects = units.map(u => u.rect);
+    const g = buildGrid(pieces, rects);
+    const { region, regions } = fill(g, rects);
+    const cellAt = (x, z) => {
+      const i = bsearch(g.xs, x), j = bsearch(g.zs, z);
+      return i < 0 || j < 0 || i >= g.nx || j >= g.nz ? -1 : j * g.nx + i;
+    };
+    const valid = (r) => r && r.area >= MIN_AREA_MM2;
+    const regionAt = (x, z) => { const k = cellAt(x, z); return k >= 0 && region[k] >= 0 && valid(regions[region[k]]) ? regions[region[k]] : null; };
+    // Zaadpunt in een wand (wand verschoven): het dichtstbijzijnde gebied binnen 400 mm.
+    const seedRegion = (x, z) => {
+      const r0 = regionAt(x, z);
+      if (r0) return r0;
+      for (let d = 50; d <= 400; d += 50) {
+        for (let a = 0; a < 8; a++) {
+          const r = regionAt(x + d * Math.cos(a * Math.PI / 4), z + d * Math.sin(a * Math.PI / 4));
+          if (r) return r;
+        }
+      }
+      return null;
+    };
+
+    const owner = new Map();
+    const lost = [];
+    (roomStates || []).forEach(rs => {
+      const u = units.find(x => x.id === rs.unitId);
+      const reg = u ? seedRegion(u.rect.x0 + rs.x, u.rect.z0 + rs.z) : null;
+      if (!reg) lost.push({ id: rs.id, state: rs, reason: u ? 'Geen afgesloten gebied op deze plek' : `Unit ${rs.unitId} bestaat niet` });
+      else if (owner.has(reg.idx)) lost.push({ id: rs.id, state: rs, reason: `Valt samen met een andere ruimte (wand weg?)` });
+      else owner.set(reg.idx, rs);
+    });
+
+    const pieceIdx = new Map(g.blockers.map((b, i) => [i, b]));
+    const unitAt = (x, z) => units.find(u => x >= u.rect.x0 - EPS && x <= u.rect.x1 + EPS && z >= u.rect.z0 - EPS && z <= u.rect.z1 + EPS);
+    const sameType = {};
+    owner.forEach(rs => { sameType[rs.type] = (sameType[rs.type] || 0) + 1; });
+    const seenType = {};
+
+    const rooms = [], free = [];
+    regions.filter(valid).forEach(reg => {
+      const { rects: rr, edges } = outline(g, region, reg);
+      const lp = labelPoint(g, region, reg, rr);
+      const u0 = units.find(u => u.id === reg.units[0]);
+      const floorTop = u0 ? u0.layout.floorTop : 0;
+      const base = { key: reg.idx, areaM2: reg.area / 1e6, rects: rr, edges, label: lp, units: reg.units, floorTop };
+      const rs = owner.get(reg.idx);
+      if (!rs) { free.push(base); return; }
+      const T = TYPES[rs.type] || TYPES.overig;
+      seenType[rs.type] = (seenType[rs.type] || 0) + 1;
+      const name = rs.name || (sameType[rs.type] > 1 ? `${T.label} ${seenType[rs.type]}` : T.label);
+      const share = {};
+      rr.forEach(r => { const u = unitAt((r.x0 + r.x1) / 2, (r.z0 + r.z1) / 2); if (u) share[u.id] = (share[u.id] || 0) + (r.x1 - r.x0) * (r.z1 - r.z0); });
+      const unitId = Object.keys(share).sort((a, b) => share[b] - share[a])[0] || reg.units[0];
+
+      const ceilQuads = [];
+      let ceilMM2 = 0;
+      if (rs.ceiling) {
+        const yAbs = floorTop + rs.ceiling;
+        rr.forEach(r => {
+          const nX = Math.max(1, Math.ceil((r.x1 - r.x0) / CEIL_STEP)), nZ = Math.max(1, Math.ceil((r.z1 - r.z0) / CEIL_STEP));
+          for (let a = 0; a < nX; a++) for (let b = 0; b < nZ; b++) {
+            const x0 = r.x0 + (r.x1 - r.x0) * a / nX, x1 = r.x0 + (r.x1 - r.x0) * (a + 1) / nX;
+            const z0 = r.z0 + (r.z1 - r.z0) * b / nZ, z1 = r.z0 + (r.z1 - r.z0) * (b + 1) / nZ;
+            const u = unitAt((x0 + x1) / 2, (z0 + z1) / 2);
+            if (!u) continue;
+            const ok = [[x0 + 1, z0 + 1], [x1 - 1, z0 + 1], [x1 - 1, z1 - 1], [x0 + 1, z1 - 1]].every(([x, z]) => u.roof.ceilingAt(x, z) > yAbs + 10);
+            if (!ok) continue;
+            ceilQuads.push({ x0, x1, z0, z1, y: yAbs });
+            ceilMM2 += (x1 - x0) * (z1 - z0);
+          }
+        });
+      }
+
+      const H = rs.ceiling && ceilQuads.length ? rs.ceiling : Infinity;
+      const fiboH = rs.fibo ? (rs.fibo.height ? Math.min(rs.fibo.height, H) : H) : 0;
+      const faces = [];
+      let fiboMM2 = 0, paintMM2 = 0;
+      edges.forEach(e => {
+        const b = pieceIdx.get(e.owner);
+        if (!b) return;
+        const side = b.alongX === (e.axis === 'z');
+        const band = (lo, hi) => side ? bandOnSide(b.piece, e, lo, hi) : bandOnEnd(b.piece, e, lo, hi);
+        const world = ([s, y]) => e.axis === 'z'
+          ? { x: s, y: b.piece.place.floorTop + y, z: e.v + e.n.z * FACE_OFF, u: s }
+          : { x: e.v + e.n.x * FACE_OFF, y: b.piece.place.floorTop + y, z: s, u: s };
+        if (rs.fibo) {
+          const r = band(0, fiboH);
+          fiboMM2 += r.area;
+          r.quads.forEach(qd => faces.push({ kind: 'fibo', pts: qd.map(world) }));
+        }
+        if (rs.paint && (!rs.fibo || fiboH < H)) {
+          const r = band(rs.fibo ? fiboH : 0, H);
+          paintMM2 += r.area;
+          r.quads.forEach(qd => faces.push({ kind: 'paint', pts: qd.map(world) }));
+        }
+      });
+
+      rooms.push(Object.assign(base, {
+        id: rs.id, state: rs, type: rs.type, typeLabel: T.label, name, color: T.color, unitId,
+        floor: rs.floor, paint: rs.paint, fibo: rs.fibo, ceiling: rs.ceiling,
+        ceilingActive: ceilQuads.length > 0, ceilQuads, ceilM2: ceilMM2 / 1e6,
+        faces, fiboM2: fiboMM2 / 1e6, paintM2: paintMM2 / 1e6
+      }));
+    });
+
+    const roomAt = (x, z) => { const reg = regionAt(x, z); return reg ? rooms.find(r => r.key === reg.idx) || null : null; };
+    const freeAt = (x, z) => { const reg = regionAt(x, z); return reg ? free.find(r => r.key === reg.idx) || null : null; };
+    return { rooms, free, lost, roomAt, freeAt, regionAt };
+  }
+
+  function lowerSpots(result, spots) {
+    (spots || []).forEach(sp => {
+      const r = result.roomAt(sp.x, sp.z);
+      if (r && r.ceilingActive && sp.floorY + r.ceiling < sp.y) sp.y = sp.floorY + r.ceiling;
+    });
+  }
+
+  const matCache = {};
+  const offset = (m) => Object.assign(m, { polygonOffset: true, polygonOffsetFactor: -1, polygonOffsetUnits: -2, side: THREE.DoubleSide });
+  function fiboMaterial(decor) {
+    const key = 'fibo:' + decor;
+    if (matCache[key]) return matCache[key];
+    const f = FIBO[decor] || FIBO.wit_tegel;
+    const tex = f.tile && FloorModel.tileTexture ? FloorModel.tileTexture(f.tile, f.color, f.jointColor) : null;
+    return (matCache[key] = offset(new THREE.MeshStandardMaterial(tex ? { map: tex, roughness: 0.3 } : { color: f.color, roughness: 0.5 })));
+  }
+  function paintMaterial(hex) {
+    const key = 'paint:' + hex;
+    return matCache[key] || (matCache[key] = offset(new THREE.MeshStandardMaterial({ color: hex, roughness: 0.9 })));
+  }
+  // Kopie van de vloerafwerking, zodat hij boven de woningvloer wint.
+  function floorMaterial(key) {
+    const f = FloorModel.FINISHES[key] || FloorModel.FINISHES.geen;
+    const base = FloorModel.finishMaterial(key);
+    const ck = 'floor:' + key;
+    if (!matCache[ck]) matCache[ck] = offset(base ? base.clone() : new THREE.MeshStandardMaterial({ color: f.color, roughness: 0.75 }));
+    const m = matCache[ck];
+    if (base && base.map && m.map !== base.map) { m.map = base.map; m.color.copy(base.color); m.needsUpdate = true; }
+    return m;
+  }
+  let ceilMat = null;
+  const ceilingMaterial = () => ceilMat || (ceilMat = new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0xf4f3ef, roughness: 0.95, side: THREE.DoubleSide }));
+
+  function quadGeometry(quads, uvOf) {
+    const pos = [], uv = [];
+    quads.forEach(qd => [0, 1, 2, 0, 2, 3].forEach(i => {
+      const p = qd[i];
+      pos.push(p.x * 0.001, p.y * 0.001, p.z * 0.001);
+      const t = uvOf(p);
+      uv.push(t[0], t[1]);
+    }));
+    const geo = new THREE.BufferGeometry();
+    geo.setAttribute('position', new THREE.Float32BufferAttribute(pos, 3));
+    geo.setAttribute('uv', new THREE.Float32BufferAttribute(uv, 2));
+    geo.computeVertexNormals();
+    return geo;
+  }
+
+  function build3D(result, opts) {
+    const o = opts || {};
+    const group = new THREE.Group(), ceilings = new THREE.Group();
+    group.add(ceilings);
+    group.userData.ceilings = ceilings;
+    result.rooms.forEach(r => {
+      if (r.floor) {
+        const y = r.floorTop + FACE_OFF;
+        const quads = r.rects.map(c => [{ x: c.x0, z: c.z0 }, { x: c.x1, z: c.z0 }, { x: c.x1, z: c.z1 }, { x: c.x0, z: c.z1 }].map(p => Object.assign(p, { y })));
+        const m = new THREE.Mesh(quadGeometry(quads, p => [p.x * 0.001, p.z * 0.001]), floorMaterial(r.floor));
+        m.receiveShadow = true;
+        group.add(m);
+      }
+      const byKind = { fibo: [], paint: [] };
+      r.faces.forEach(f => byKind[f.kind].push(f.pts));
+      if (byKind.fibo.length) group.add(new THREE.Mesh(quadGeometry(byKind.fibo, p => [p.u * 0.001, p.y * 0.001]), fiboMaterial(r.fibo.decor)));
+      if (byKind.paint.length) group.add(new THREE.Mesh(quadGeometry(byKind.paint, p => [p.u * 0.001, p.y * 0.001]), paintMaterial(r.paint)));
+      if (r.ceilQuads.length) {
+        const quads = r.ceilQuads.map(c => [{ x: c.x0, z: c.z0 }, { x: c.x1, z: c.z0 }, { x: c.x1, z: c.z1 }, { x: c.x0, z: c.z1 }].map(p => Object.assign(p, { y: c.y })));
+        ceilings.add(new THREE.Mesh(quadGeometry(quads, p => [p.x * 0.001, p.z * 0.001]), ceilingMaterial()));
+      }
+    });
+    ceilings.visible = o.ceilings !== false;
+    return group;
+  }
+
+  function floorLabel(r) { return r.floor ? (FloorModel.FINISHES[r.floor] || {}).label || r.floor : 'Woning'; }
+  function wallLabel(r) {
+    const parts = [];
+    if (r.fibo) parts.push(`FIBO ${(FIBO[r.fibo.decor] || {}).label.toLowerCase()}${r.fibo.height ? ` tot ${r.fibo.height} mm` : ''}`);
+    if (r.paint) parts.push(`verf ${r.paint}`);
+    return parts.join(', ') || 'Woning';
+  }
+  function ceilingLabel(r) { return r.ceiling ? (r.ceilingActive ? `vals plafond ${r.ceiling}` : `${r.ceiling} (dak lager)`) : 'volgt dak'; }
+
+  return {
+    TYPES, FIBO, CEIL_MIN, CEIL_MAX, applyType, create, normalize, compute, lowerSpots, build3D,
+    floorLabel, wallLabel, ceilingLabel
+  };
+})();

js/sandwich/sandwich-model.js

@@ -4,21 +4,10 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// sandwich/sandwich-model.js — sandwichpanelen rondom de woning (SandwichModel).
-// De vloer staat gedeeltelijk in de grond; de panelen werken de vloerrand af.
-// Ze beginnen op Y=0 van de vloer (het beloopbare vlak = bovenkant vloer) en
-// lopen DEPTH_MM naar beneden, tegen de buitenkant van de vloerrand, in één
-// doorlopende rand (in verstek) om de vereniging van alle unit-vloeren.
-// Plain script (geen ES-module), geladen na core/geometry.js.
-// ============================================================
 
 window.SandwichModel = (() => {
-  const DEPTH_MM = 600;   // vanaf het loopvlak naar beneden (de grond in)
-  const THICK_MM = 40;    // paneeldikte
-  // Handelsmaat plaat: 495 breed x 1000 lang x 40 dik, 9 kg per plaat.
-  // Verticaal geplaatst (495 = werkende breedte langs de gevel), lengte
-  // 1000 op DEPTH_MM afgezaagd: één plaat per 495 mm gevel.
+  const DEPTH_MM = 600;
+  const THICK_MM = 40;
   const PANEL_WIDTH_MM = 495;
   const PANEL_LENGTH_MM = 1000;
   const PANEL_KG = 9.0;
@@ -30,9 +19,6 @@ window.SandwichModel = (() => {
     };
   }
 
-  // rects: unit-vloeren { x0, x1, z0, z1 } (mm, woning-assen); topY =
-  // loopvlak (mm). Per ribbe van elke omtreklus een vierhoek (vloerrand ->
-  // buitenkant paneel, in verstek, ook bij binnenhoeken).
   function compute(rects, topY) {
     if (!rects.length) return null;
     const segments = [];
@@ -43,18 +29,16 @@ window.SandwichModel = (() => {
         segments.push({ a, b: base[j], outerA: off[i], outerB: off[j] });
       });
     });
-    // Lengte gemeten over de hartlijn van het paneel.
     const lengthMM = segments.reduce((t, sg) => t + (Math.hypot(sg.b.x - sg.a.x, sg.b.z - sg.a.z) + Math.hypot(sg.outerB.x - sg.outerA.x, sg.outerB.z - sg.outerA.z)) / 2, 0);
     const areaM2 = lengthMM * DEPTH_MM / 1e6;
     const panelCount = segments.reduce((t, sg) => t + Math.ceil(Math.hypot(sg.outerB.x - sg.outerA.x, sg.outerB.z - sg.outerA.z) / PANEL_WIDTH_MM - 1e-9), 0);
     return {
       segments, top: topY, bottom: topY - DEPTH_MM, depth: DEPTH_MM, thick: THICK_MM,
-      lengthMM, areaM2, panelCount, kg: panelCount * PANEL_KG, // inkoop: hele platen
-      wasteMM: PANEL_LENGTH_MM - DEPTH_MM // afzaagstuk per plaat
+      lengthMM, areaM2, panelCount, kg: panelCount * PANEL_KG,
+      wasteMM: PANEL_LENGTH_MM - DEPTH_MM
     };
   }
 
-  // opts: { visible (volgt "Beplating") }
   function build3D(data, materials, opts) {
     const o = opts || {};
     const toM = 0.001;
@@ -65,15 +49,14 @@ window.SandwichModel = (() => {
       const shape = new THREE.Shape(pts.map(p => new THREE.Vector2(p.x * toM, p.z * toM)));
       const geo = new THREE.ExtrudeGeometry(shape, { steps: 1, depth: data.depth * toM, bevelEnabled: false });
       const mesh = new THREE.Mesh(geo, materials.panelMaterial);
-      mesh.rotation.x = Math.PI / 2; // shape-y -> wereld-Z, extrusie naar beneden
+      mesh.rotation.x = Math.PI / 2;
       mesh.position.y = data.top * toM;
       group.add(mesh);
 
-      // Paneelnaden op de buitenkant, elke PANEL_WIDTH_MM vanaf ribbe-start.
       const len = Math.hypot(sg.outerB.x - sg.outerA.x, sg.outerB.z - sg.outerA.z);
       const pts3 = [];
       for (let d = PANEL_WIDTH_MM; d < len - 1; d += PANEL_WIDTH_MM) {
-        const t = d / len, eps = 0.5; // net buiten het paneelvlak
+        const t = d / len, eps = 0.5;
         const nx = sg.outerA.x - sg.a.x, nz = sg.outerA.z - sg.a.z, nl = Math.hypot(nx, nz) || 1;
         const x = (sg.outerA.x + (sg.outerB.x - sg.outerA.x) * t + nx / nl * eps) * toM;
         const z = (sg.outerA.z + (sg.outerB.z - sg.outerA.z) * t + nz / nl * eps) * toM;

js/unit/unit-model.js

@@ -4,38 +4,10 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// unit/unit-model.js — UnitModel: ENIGE bron van de unit-logica (1 vloer +
-// 4 wanden). Geen DOM. Bevat zelf geen wand-/vloerlogica: alles gaat via
-// WallModel/FloorModel. Gebruikt door de woning (house/*).
-//
-// Een unit-state is:
-//   { layout: { corners }, floor: <vloer-state>, walls: { voor, achter, links, rechts: <wand-state> } }
-//
-// Assenstelsel (mm, unit-lokaal): X = breedte, Z = diepte, vloermidden op
-// (0, 0), "voor" op Z = -diepte/2 (zelfde als FloorModel.build3D).
-//
-// Naden: wanneer een andere unit tegen een zijde aan staat, vervalt de wand
-// over dat stuk (cuts: [a, b, extA, extB], zie HouseModel.computeSeams —
-// extA/extB laten het aangrenzende wandstuk de naad in doorlopen om een
-// binnenhoek te sluiten). Een wand kan daardoor in meerdere stukken uiteenvallen
-// (bijv. de achterwand bij een L-vorm); elk stuk is een volwaardige wand
-// (eigen regelwerk, hoekstijlen, PDF-blad). Een wand die haaks op een
-// vervallen hoek staat, loopt door tot de vloerrand, zodat de buitengevel
-// over de naad heen doorloopt.
-//
-// Plain script, geladen na wall-model.js en floor-model.js.
-// ============================================================
 
 window.UnitModel = (() => {
-  // Elke wand staat met zijn buitenzijde (+Z lokaal, "zuid" in de wand-
-  // editor) naar buiten. rotY draait lokaal +Z naar de buitenrichting; "links"
-  // in de wand-editor = links gezien van buitenaf. axis = de as waarlangs de
-  // wand loopt; dir = +1 als lokaal +X met die as meeloopt.
-  // normal = buitenrichting in de plattegrond (x rechts, y omlaag; voor boven).
-  // Weergave in windrichtingen t.o.v. het 2D-bovenaanzicht (boven = noord):
-  // voor = noord, achter = zuid, links = west, rechts = oost. De sleutels
-  // (voor/achter/links/rechts) blijven intern, voor compatibele JSON.
+  // rotY draait lokaal +Z naar buiten; "links" = gezien van buitenaf. normal: plattegrond, x rechts, y omlaag.
+  // De sleutels voor/achter/links/rechts blijven intern (compatibele JSON); weergave als windrichting.
   const WALL_SIDES = [
     { key: 'voor',   label: 'Wand noord',  nr: 1, rotY: Math.PI,      axis: 'x', dir: -1, normal: { x: 0, y: -1 } },
     { key: 'achter', label: 'Wand zuid',   nr: 2, rotY: 0,            axis: 'x', dir: 1,  normal: { x: 0, y: 1 } },
@@ -43,8 +15,6 @@ window.UnitModel = (() => {
     { key: 'rechts', label: 'Wand oost',   nr: 4, rotY: Math.PI / 2,  axis: 'z', dir: -1, normal: { x: 1, y: 0 } }
   ];
 
-  // Hoekaansluiting: welke wanden lopen door over de volle vloermaat, en welke
-  // passen er tussenin.
   const CORNER_MODES = {
     'voor-achter': 'Noord/zuid doorlopend',
     'zijkanten': 'West/oost doorlopend'
@@ -52,9 +22,8 @@ window.UnitModel = (() => {
 
   const DEFAULT_HEIGHT_MM = 2600;
 
-  // Kortere wandstukken (restje naast een naad) worden weggelaten.
   const MIN_PIECE_MM = 300;
-  const EPS = 0.5; // mm
+  const EPS = 0.5;
 
   function clone(obj) { return JSON.parse(JSON.stringify(obj)); }
 
@@ -66,7 +35,6 @@ window.UnitModel = (() => {
     const walls = {};
     WALL_SIDES.forEach(s => {
       const wall = WallEditor.getDefaultState();
-      // Standaard unithoogte (los van de standaard van een losse wand).
       const h = o.height || DEFAULT_HEIGHT_MM;
       wall.wall.heightAll = wall.wall.heightLeft = wall.wall.heightRight = h;
       if (!(o.windowOn || ['voor']).includes(s.key)) wall.openings = [];
@@ -77,17 +45,12 @@ window.UnitModel = (() => {
     return state;
   }
 
-  // Lokaal wand-punt (mm, x langs de wand gecentreerd, z dwars) -> X/Z in het
-  // omliggende stelsel. Zelfde rotatie als THREE's rotation.y.
+  // Zelfde rotatie als THREE's rotation.y.
   function localToWorld(w, lx, lz) {
     const c = Math.cos(w.rotY), s = Math.sin(w.rotY);
     return { x: w.cx + lx * c + lz * s, z: w.cz - lx * s + lz * c };
   }
 
-  // Maat + positie van elke wand t.o.v. het vloermidden, rekening houdend met
-  // naden. cuts = { voor: [[a, b], ...], ... } in unit-lokale as-coördinaten
-  // (X voor voor/achter, Z voor links/rechts). Zet ook de afgeleide
-  // wandbreedte in de wand-states (muteert state).
   function computeLayout(state, cuts) {
     const c = cuts || {};
     const floorFrame = FloorModel.computeFrame(state.floor.floor);
@@ -96,38 +59,31 @@ window.UnitModel = (() => {
     const T = {};
     WALL_SIDES.forEach(s => { T[s.key] = WallModel.thicknessOf(WallModel.configFromState(state.walls[s.key])); });
 
-    // Vervalt de wand van `side` op as-positie p (bijv. een hoek)?
     const cutAt = (side, p) => (c[side] || []).some(([a, b]) => a <= p + EPS && b >= p - EPS);
-    // Effectieve dikte van de doorlopende wand op een hoek: 0 als die daar vervalt.
     const tEff = (side, p) => cutAt(side, p) ? 0 : T[side];
 
-    let span; // per zijde [s0, s1] langs de eigen as
-    if (state.layout.corners === 'zijkanten') {
-      span = {
-        links: [-D / 2, D / 2],
-        rechts: [-D / 2, D / 2],
-        voor: [-W / 2 + tEff('links', -D / 2), W / 2 - tEff('rechts', -D / 2)],
-        achter: [-W / 2 + tEff('links', D / 2), W / 2 - tEff('rechts', D / 2)]
-      };
-    } else {
-      span = {
-        voor: [-W / 2, W / 2],
-        achter: [-W / 2, W / 2],
-        links: [-D / 2 + tEff('voor', -W / 2), D / 2 - tEff('achter', -W / 2)],
-        rechts: [-D / 2 + tEff('voor', W / 2), D / 2 - tEff('achter', W / 2)]
-      };
-    }
+    const spans = (tE) => state.layout.corners === 'zijkanten' ? {
+      links: [-D / 2, D / 2],
+      rechts: [-D / 2, D / 2],
+      voor: [-W / 2 + tE('links', -D / 2), W / 2 - tE('rechts', -D / 2)],
+      achter: [-W / 2 + tE('links', D / 2), W / 2 - tE('rechts', D / 2)]
+    } : {
+      voor: [-W / 2, W / 2],
+      achter: [-W / 2, W / 2],
+      links: [-D / 2 + tE('voor', -W / 2), D / 2 - tE('achter', -W / 2)],
+      rechts: [-D / 2 + tE('voor', W / 2), D / 2 - tE('achter', W / 2)]
+    };
+    const span = spans(tEff);
+    const span0 = spans((side) => T[side]);
 
     const walls = WALL_SIDES.map(s => {
-      const [s0, s1] = span[s.key];
+      const [s0, s1] = span[s.key], [r0, r1] = span0[s.key];
       const width = Math.max(MIN_PIECE_MM, Math.round(s1 - s0));
       const mid = (s0 + s1) / 2;
       const off = { voor: -D / 2 + T.voor / 2, achter: D / 2 - T.achter / 2, links: -W / 2 + T.links / 2, rechts: W / 2 - T.rechts / 2 }[s.key];
       const cx = s.axis === 'x' ? mid : off;
       const cz = s.axis === 'x' ? off : mid;
 
-      // Naden omgerekend naar "vanaf links gezien van buitenaf" (u, 0..width),
-      // incl. doorloop (ext) van het wandstuk vóór resp. ná de naad.
       const toU = (p) => s.dir > 0 ? p - s0 : s1 - p;
       const rawU = (c[s.key] || [])
         .map(([a, b, ea, eb]) => {
@@ -138,10 +94,10 @@ window.UnitModel = (() => {
         .filter(([a, b]) => b - a > EPS)
         .sort((p, q) => p[0] - q[0]);
 
-      // Resterende stukken wand; een stuk dat aan een naad grenst loopt de
-      // naad in door met de doorloop (ext) van die kant.
-      // [u0, u1, inL, inR]: inL/inR = hoever het stuk aan die kant de naad
-      // in loopt (binnenhoek dicht, zie computeSeams).
+      const full = s.axis === 'x' ? W / 2 : D / 2;
+      const ext0 = Math.max(0, Math.round(s0 + full)), ext1 = Math.max(0, Math.round(full - s1));
+      const skinExt = s.dir > 0 ? { left: ext0, right: ext1 } : { left: ext1, right: ext0 };
+
       const pieces = [];
       let cursor = 0, inL = 0;
       rawU.forEach(([a, b, e0, e1]) => {
@@ -151,51 +107,82 @@ window.UnitModel = (() => {
         inL = b - cursor;
       });
       if (width - cursor >= MIN_PIECE_MM) pieces.push([cursor, width, inL, 0]);
-      // Werkelijk vervallende zones (voor de weergave in de wand-editor).
+      const splitsU = normalizeSplits(state.walls[s.key].splits).map(sp => Object.assign({}, sp, { u: sp.u - skinExt.left }))
+        .filter(sp => sp.u > MIN_PIECE_MM && sp.u < width - MIN_PIECE_MM);
+      splitsU.forEach(sp => {
+        const k = pieces.findIndex(([a, b]) => sp.u >= a + MIN_PIECE_MM - EPS && sp.u <= b - MIN_PIECE_MM + EPS);
+        if (k < 0) return;
+        const [a, b, inL, inR] = pieces[k];
+        pieces.splice(k, 1, [a, sp.u, inL, 0], [sp.u, b, 0, inR]);
+      });
       const cutsU = rawU.map(([a, b, e0, e1]) => [a + e0, b - e1]).filter(([a, b]) => b - a > EPS);
 
       state.walls[s.key].wall.width = width;
-      // Hoekdoorloop buitenlagen (WallModel.cornerExt): een tussenpassende
-      // wand bedekt ook de kopse kant van de doorlopende wand ernaast.
-      const full = s.axis === 'x' ? W / 2 : D / 2;
-      const ext0 = Math.max(0, Math.round(s0 + full)), ext1 = Math.max(0, Math.round(full - s1));
-      const skinExt = s.dir > 0 ? { left: ext0, right: ext1 } : { left: ext1, right: ext0 };
-      // Doorlopende wand die op een hoek vervalt: de haakse wand loopt daar
-      // tot de vloerrand door en staat dus op deze wandlijn (endInset, u-mm
-      // vanaf links/rechts). Een opbouw in die naad-zone begint erna.
       const through = state.layout.corners === 'zijkanten' ? s.axis === 'z' : s.axis === 'x';
       const pL = s.dir > 0 ? s0 : s1, pR = s.dir > 0 ? s1 : s0;
       const endInset = {
         left: through && cutAt(s.key, pL) ? T[WALL_ENDS[s.key].left] : 0,
         right: through && cutAt(s.key, pR) ? T[WALL_ENDS[s.key].right] : 0
       };
+      const ref = { w: Math.max(MIN_PIECE_MM, Math.round(r1 - r0)), u0: s.dir > 0 ? s0 - r0 : r1 - s1 };
       return {
         side: s.key, label: s.label, nr: s.nr, rotY: s.rotY, normal: s.normal, axis: s.axis,
-        thickness: T[s.key], width, cx, cz, cutsU, pieces, skinExt, endInset
+        thickness: T[s.key], width, cx, cz, cutsU, pieces, skinExt, endInset, ref, splitsU
       };
     });
 
     return { floorWidth: W, floorDepth: D, floorTop: FloorModel.topHeight(floorFrame), walls };
   }
 
-  // Wandstukken van één zijde als losse wand-configs. Openingen worden eerst
-  // op de volle zijde opgelost (ankers gelden voor de hele zijde) en daarna
-  // aan het stuk toegewezen waar ze volledig in vallen; openingen die in een
-  // naad vallen vervallen (dropped).
-  // raised (optioneel): [{ u0, u1, base }] = opbouw in een naad-zone: daar
-  // staat de wand pas vanaf hoogte `base` (mm vanaf het loopvlak, bijv. boven
-  // het lagere dak van de buur-unit) tot de daklijn. Zo'n stuk heeft
-  // baseY = base; openingen die er volledig boven base in vallen horen erbij
-  // (y t.o.v. de onderkant van het stuk). Te lage opbouw vervalt.
+  function normalizeSplits(list) {
+    return (Array.isArray(list) ? list : []).map(sp => typeof sp === 'number' ? { u: sp, facade: null } : sp)
+      .filter(sp => sp && isFinite(sp.u) && sp.u > 0)
+      .map(sp => ({ u: Math.round(sp.u), facade: sp.facade && sp.facade.type ? Object.assign({}, sp.facade) : null }))
+      .sort((a, b) => a.u - b.u);
+  }
+  function splitFacadeAt(wallLayout, u0, u1) {
+    const m = (u0 + u1) / 2;
+    let f = null;
+    (wallLayout.splitsU || []).forEach(sp => { if (sp.u <= m) f = sp.facade; });
+    return f;
+  }
+
+  // Openingen eerst op de volle zijde oplossen (ankers gelden voor de hele zijde), dan toewijzen;
+  // openingen in een naad vervallen.
   const MIN_RAISE_MM = 150;
+
+  function topLineOn(wallLayout, wall) {
+    const ref = wallLayout.ref || { w: wallLayout.width, u0: 0 };
+    const W = wallLayout.width;
+    const pts = [{ x: 0, h: wall.heightLeft }, ...WallModel.wallTopPoints(wall, ref.w, wall.heightLeft, wall.heightRight), { x: ref.w, h: wall.heightRight }]
+      .map(q => ({ x: q.x - ref.u0, h: q.h }));
+    const at = (x) => {
+      let i = 0;
+      while (i < pts.length - 2 && x > pts[i + 1].x) i++;
+      const a = pts[i], b = pts[i + 1];
+      return a.h + (x - a.x) / (b.x - a.x) * (b.h - a.h);
+    };
+    return { hL: Math.round(at(0)), hR: Math.round(at(W)), tops: pts.slice(1, -1).filter(q => q.x > 1 && q.x < W - 1) };
+  }
+  function topParamsOn(wallLayout, wall) {
+    const { hL, hR, tops } = topLineOn(wallLayout, wall), W = wallLayout.width;
+    const mid = tops.length === 1 && Math.abs(tops[0].x - W / 2) < 0.5;
+    return { heightLeft: hL, heightRight: hR, heightMid: mid ? tops[0].h : null, topPts: tops.length && !mid ? tops.map(q => ({ f: q.x / W, h: q.h })) : undefined };
+  }
+  function topParamsFromLayout(wallLayout, wall) {
+    const ref = wallLayout.ref;
+    if (!ref || (ref.u0 === 0 && ref.w === wallLayout.width)) return wall;
+    const back = { width: ref.w, ref: { w: wallLayout.width, u0: -ref.u0 } };
+    const p = topParamsOn(back, Object.assign({}, wall, { width: wallLayout.width }));
+    Object.assign(wall, p, { heightAll: Math.min(p.heightLeft, p.heightRight) });
+    if (!p.topPts) delete wall.topPts;
+    return wall;
+  }
+
   function wallPieces(wallLayout, wallState, raised) {
     const fullConfig = WallModel.configFromState(wallState);
     const W = wallLayout.width;
-    const hL = wallState.wall.heightLeft, hR = wallState.wall.heightRight;
-    // Tussenpunten van de daklijn (nok, knikken; WallModel.wallTopPoints);
-    // een stuk krijgt de punten die erin vallen, verder de daklijn ter
-    // plaatse als gewone helling.
-    const tops = WallModel.wallTopPoints(wallState.wall, W, hL, hR);
+    const { hL, hR, tops } = topLineOn(wallLayout, wallState.wall);
     const tp = [{ x: 0, h: hL }, ...tops, { x: W, h: hR }];
     const heightAt = (u) => {
       let i = 0;
@@ -213,17 +200,14 @@ window.UnitModel = (() => {
     const pieces = wallLayout.pieces.map(([a, b, inL, inR], i) => {
       const openings = fullConfig.openings
         .filter(op => op.x >= a - EPS && op.x + op.w <= b + EPS)
-        .map(op => { used.add(op.id); return { id: op.id, type: op.type, fill: op.fill, w: op.w, h: op.h, hR: op.hR, y: op.y, anchor: 'left', offset: op.x - a }; });
+        .map(op => { used.add(op.id); return { id: op.id, type: op.type, fill: op.fill, chimney: op.chimney, koppel: op.koppel, w: op.w, h: op.h, hR: op.hR, y: op.y, anchor: 'left', offset: op.x - a }; });
       const params = Object.assign({}, wallState.wall, {
         width: b - a, heightLeft: Math.round(heightAt(a)), heightRight: Math.round(heightAt(b))
       }, topsIn(a, b, 0));
       const config = WallModel.buildConfig(params, openings);
       return {
-        suffix: multi ? String.fromCharCode(97 + i) : '', // a, b, ...
+        suffix: multi ? String.fromCharCode(97 + i) : '',
         u0: a, u1: b, lxCenter: -W / 2 + (a + b) / 2,
-        // Loopt het stuk een naad in (binnenhoek), dan ligt dat deel binnen
-        // de wand van de buur-unit: buitenlagen daar niet (negatieve
-        // doorloop, zie WallModel.cornerExt) en een binnenplaat op de kopse kant.
         skinExt: {
           left: inL > EPS ? -inL : a < EPS ? wallLayout.skinExt.left : 0,
           right: inR > EPS ? -inR : b > W - EPS ? wallLayout.skinExt.right : 0
@@ -239,16 +223,14 @@ window.UnitModel = (() => {
       if (Math.min(hA, hB) < MIN_RAISE_MM) return;
       const openings = fullConfig.openings
         .filter(op => op.x >= a - EPS && op.x + op.w <= b + EPS && op.y >= base - EPS)
-        .map(op => { used.add(op.id); return { id: op.id, type: op.type, fill: op.fill, w: op.w, h: op.h, hR: op.hR, y: op.y - base, anchor: 'left', offset: op.x - a }; });
+        .map(op => { used.add(op.id); return { id: op.id, type: op.type, fill: op.fill, chimney: op.chimney, koppel: op.koppel, w: op.w, h: op.h, hR: op.hR, y: op.y - base, anchor: 'left', offset: op.x - a }; });
       const params = Object.assign({}, wallState.wall, {
         width: b - a, heightLeft: Math.round(hA), heightRight: Math.round(hB)
       }, topsIn(a, b, base));
       const config = WallModel.buildConfig(params, openings);
       pieces.push({
-        suffix: 'o' + (raisedList.length > 1 ? i + 1 : ''), // opbouw
+        suffix: 'o' + (raisedList.length > 1 ? i + 1 : ''),
         u0: a, u1: b, lxCenter: -W / 2 + (a + b) / 2, baseY: Math.round(base),
-        // Naast de haakse wand in de hoek (endInset) bedekken de buitenlagen
-        // ook diens kopse kant, die boven het lage dak bloot ligt.
         skinExt: {
           left: ins.left > 0 && a <= ins.left + EPS ? ins.left : 0,
           right: ins.right > 0 && b >= W - ins.right - EPS ? ins.right : 0
@@ -260,17 +242,6 @@ window.UnitModel = (() => {
     return { pieces, dropped, fullConfig };
   }
 
-  // Wandhoogtes koppelen, zodat er altijd een logisch dak op past. De
-  // bewerkte wand (side) bepaalt de dakvorm:
-  //   - de tegenoverliggende wand krijgt dezelfde hoogtes gespiegeld (van
-  //     buitenaf gezien wisselen links en rechts), incl. nok en knikken;
-  //   - de twee haakse wanden worden vlak op de hoogte van het dak boven
-  //     hun buitenkant (goothoogte bij een lessenaar- of zadeldak). Staat
-  //     de kopgevel tussen de haakse wanden in, dan loopt zijn daklijn
-  //     daarvoor door tot de buitenkant van de vloer (gableSpan).
-  // Voorbeeld: west zuid hoger dan noord -> oost ook, noordwand vlak op de
-  // lage, zuidwand vlak op de hoge hoogte. Muteert state.
-  // Welke haakse wand zit aan de linker/rechterkant (van buitenaf gezien).
   const WALL_ENDS = {
     voor: { left: 'rechts', right: 'links' },
     achter: { left: 'links', right: 'rechts' },
@@ -278,9 +249,6 @@ window.UnitModel = (() => {
     rechts: { left: 'achter', right: 'voor' }
   };
   const OPPOSITE = { voor: 'achter', achter: 'voor', links: 'rechts', rechts: 'links' };
-  // Plaats van een wand t.o.v. de volle vloermaat langs zijn as (van
-  // buitenaf gezien): e0/e1 = afstand van de vloerrand tot het linker-/
-  // rechteruiteinde, w = wandlengte, span = vloermaat (= e0 + w + e1).
   function gableSpan(state, side) {
     const layout = computeLayout(state, {});
     const wl = layout.walls.find(x => x.side === side);
@@ -291,8 +259,6 @@ window.UnitModel = (() => {
     const e0 = Math.max(0, Math.abs(left + s.dir * span / 2)), e1 = Math.max(0, Math.abs(s.dir * span / 2 - right));
     return { e0, e1, w: wl.width, span, layout };
   }
-  // Daklijn van een wand over de volle vloermaat: [{ u, h }] met u vanaf de
-  // linker vloerrand; de eerste en laatste helling lopen door tot de randen.
   function fullTopLine(wall, g) {
     const pts = [{ u: g.e0, h: wall.heightLeft }]
       .concat(WallModel.wallTopPoints(wall, g.w, wall.heightLeft, wall.heightRight).map(q => ({ u: g.e0 + q.x, h: q.h })))
@@ -302,9 +268,6 @@ window.UnitModel = (() => {
     pts[n - 1] = { u: g.span, h: pts[n - 1].h + g.e1 * s1 };
     return pts;
   }
-  // Omgekeerd: een daklijn over de volle vloermaat ([{ u, h }]) op de wand
-  // zetten (hoogtes op de uiteinden, knikken als topPts; één knik in het
-  // midden als heightMid).
   function setWallTopLine(wall, g, line) {
     const at = (u) => {
       let i = 0;
@@ -322,10 +285,7 @@ window.UnitModel = (() => {
     const w = state.walls[side].wall;
     const mid = w.heightMid > 0 ? w.heightMid : null;
     const pts = Array.isArray(w.topPts) && w.topPts.length ? w.topPts : null;
-    // Haakse wanden: op de onderkant van het dak boven hun buiten- of
-    // binnenkant, de laagste van de twee (zo steekt de wand nooit door het
-    // dak; de wig tussen bovenregel en dak vult een schuine regel op, zie
-    // HouseModel / WallModel topWedge).
+    // De laagste van de twee: zo steekt de wand nooit door het dak (de wig vult een schuine regel op).
     const g = gableSpan(state, side), full = fullTopLine(w, g), n = full.length;
     const thick = (key) => (g.layout.walls.find(x => x.side === key) || {}).thickness || 0;
     const s0 = (full[1].h - full[0].h) / (full[1].u - full[0].u), s1 = (full[n - 1].h - full[n - 2].h) / (full[n - 1].u - full[n - 2].u);
@@ -337,47 +297,17 @@ window.UnitModel = (() => {
       if (tp) t.topPts = tp; else delete t.topPts;
       t.heightAll = hM === null && !tp && hL === hR ? hL : w.heightAll;
     };
-    // Gespiegeld (van buitenaf gezien): knikken van rechts naar links.
     set(OPPOSITE[side], w.heightRight, w.heightLeft, mid, pts && pts.map(q => ({ f: 1 - q.f, h: q.h })).reverse());
     set(WALL_ENDS[side].left, edgeL, edgeL, null);
     set(WALL_ENDS[side].right, edgeR, edgeR, null);
   }
-  // Hoogste punt van een wand (incl. nok en knikken).
   function wallTopOf(wallState) {
     const w = wallState.wall;
     return Math.max(w.heightLeft, w.heightRight, w.heightMid > 0 ? w.heightMid : 0, ...(w.topPts || []).map(q => q.h));
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Dakvorm als invoer. Het dak volgt de wanden (RoofModel.computeShape);
-  // hier de omgekeerde weg: één dakvorm per unit, de wanden volgen
-  // (via syncWallHeights op de kopgevel).
-  //   { type: 'plat', low }                         hoogte
-  //   { type: 'lessenaar', dir, low, high }         dir = hoge zijde (voor/achter/links/rechts)
-  //   { type: 'zadel', ridge, low, high }           ridge = richting nok: 'z' (noord–zuid) of 'x' (west–oost)
-  //   { type: 'mansarde', ridge, low, high, kneeH, kneeIn, kneeRatio }
-  //       steil ondervlak van de goot tot de knik (kneeH, kneeIn = afstand
-  //       van de knik tot de gevel), daarboven flauw tot de nok
-  //   { type: 'wolf', ridge, low, high, cut, cutRatio }
-  //       zadeldak waarvan de kopgevels boven `cut` zijn afgeschuind
-  //       (wolfseinden, dakhelling tot de nok; rechte nok ertussen)
-  // kneeRatio / cutRatio: plaats van de knik resp. het wolfseind tussen goot
-  // (0) en nok (1). Gaat voor kneeH / cut, zodat ze meeschalen als goot of
-  // nok verandert (roofForm geeft ze altijd terug).
-  // low = goothoogte, high = hoge goot resp. nok (mm vanaf het loopvlak),
-  // over de volle vloermaat: de goot ligt boven de buitenkant van de
-  // gevel, de nok in het midden (ook als de kopgevel tussen de haakse
-  // wanden staat; fullTopLine). kneeIn = afstand van de vloerrand.
-  // Mansarde en wolfsdak: de kopgevel krijgt een daklijn met knikken
-  // (wall.topPts, zie WallModel.wallTopPoints).
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Grenzen van onze woningen (mm, vanaf het loopvlak; maat van de vloer):
-  // nok (hoogste punt onderkant dak) max 5 m, goot / plat dak max 3 m, een
-  // unit max 4,3 x 14 m (de korte zijde max 4,3 m).
-  const LIMITS = { ridge: 5000, eave: 3000, short: 4300, long: 14000 };
-  // Vloermaat binnen de grenzen (muteert floor = state.floor.floor). keep:
-  // 'width' of 'depth' = de zojuist gewijzigde maat; bij twee lange zijden
-  // wordt die geklemd (anders de kortste).
+  // cutRatio gaat voor cut, zodat ze meeschalen als goot of nok verandert.
+  const LIMITS = { ridge: 5000, eave: 3000, short: 4700, long: 14000 };
   function clampSize(floor, keep) {
     floor.width = Math.min(LIMITS.long, floor.width);
     floor.depth = Math.min(LIMITS.long, floor.depth);
@@ -387,16 +317,14 @@ window.UnitModel = (() => {
     }
     return floor;
   }
-  const ROOF_TYPES = { plat: 'Plat', lessenaar: 'Lessenaar', zadel: 'Zadel', mansarde: 'Mansarde', wolf: 'Wolfsdak' };
+  const ROOF_TYPES = { plat: 'Plat', lessenaar: 'Lessenaar', zadel: 'Zadel', wolf: 'Wolfsdak' };
   const RIDGES = { z: 'Noord–zuid', x: 'West–oost' };
-  const hasRidge = (type) => type === 'zadel' || type === 'mansarde' || type === 'wolf';
-  // Kopgevel (wand met de schuine daklijn) bij een dakvorm.
+  const hasRidge = (type) => type === 'zadel' || type === 'wolf';
   function gableOf(form) {
     if (hasRidge(form.type)) return form.ridge === 'x' ? 'links' : 'achter';
     if (form.type === 'lessenaar') return form.dir === 'links' || form.dir === 'rechts' ? 'achter' : 'links';
     return 'achter';
   }
-  // Huidige dakvorm, afgelezen uit de wanden (zelfde volgorde als computeShape).
   function roofForm(unitState) {
     const W = unitState.walls;
     for (const side of ['achter', 'voor', 'links', 'rechts']) {
@@ -405,10 +333,8 @@ window.UnitModel = (() => {
       const full = fullTopLine(w, gableSpan(unitState, side));
       const F = full[full.length - 1].u, inner = full.slice(1, -1);
       const L = full[0], R = full[full.length - 1], low = Math.round(Math.min(L.h, R.h));
-      if (inner.length === 3) {
-        const high = Math.round(inner[1].h);
-        return { type: 'mansarde', ridge, low, high, kneeH: Math.round(inner[0].h), kneeIn: Math.round(inner[0].u), kneeRatio: (inner[0].h - low) / Math.max(1, high - low) };
-      }
+      // v0.6.2: mansarde vervallen; een opgeslagen mansarde wordt een zadeldak met dezelfde nok.
+      if (inner.length === 3) return { type: 'zadel', ridge, low, high: Math.round(inner[1].h) };
       if (inner.length === 2 && Math.abs(inner[0].h - inner[1].h) < 0.5) {
         const slope = (inner[0].h - L.h) / Math.max(1, inner[0].u);
         const high = Math.round(L.h + slope * F / 2);
@@ -423,32 +349,26 @@ window.UnitModel = (() => {
     const h = Math.max(...Object.values(W).map(wallTopOf));
     return { type: 'plat', low: h, high: h };
   }
-  // Dakvorm toepassen: de kopgevel krijgt de daklijn (over de volle
-  // vloermaat bepaald, zie fullTopLine), syncWallHeights doet de rest.
-  // Zonder hoogteverschil wordt het een plat dak. Muteert state.
+  function dropMansarde(unitState) {
+    const f = roofForm(unitState), side = f.type === 'zadel' ? gableOf(f) : null;
+    if (side && fullTopLine(unitState.walls[side].wall, gableSpan(unitState, side)).length === 5) applyRoofForm(unitState, f);
+  }
   function applyRoofForm(unitState, form) {
+    const side = form.type !== 'plat' ? gableOf(form) : 'achter';
+    const g = gableSpan(unitState, side);
+    const line = formLine(form, g.span, Math.max(g.e0, g.e1), WALL_ENDS[side].left === form.dir);
+    setWallTopLine(unitState.walls[side].wall, g, line);
+    syncWallHeights(unitState, side);
+  }
+  function formLine(form, F, eMin, highAtStart) {
     const low = Math.round(Math.min(LIMITS.eave, form.low));
     const high = Math.round(Math.min(LIMITS.ridge, Math.max(low, form.high || low)));
     const sloped = form.type !== 'plat' && high > low;
-    const side = sloped ? gableOf(form) : 'achter';
-    const g = gableSpan(unitState, side), F = g.span, half = F / 2;
+    const half = F / 2;
     let line = [{ u: 0, h: low }, { u: F, h: low }];
     if (sloped && form.type === 'zadel') line = [{ u: 0, h: low }, { u: half, h: high }, { u: F, h: low }];
-    else if (sloped && form.type === 'mansarde') {
-      // Knik binnen de halve gevel; altijd boven de rechte lijn goot–nok
-      // (anders geen mansarde maar een hol dak).
-      // (en op de kopgevel zelf, ook als die tussen de haakse wanden staat)
-      const kIn = Math.max(Math.max(g.e0, g.e1) + 100, Math.min(half - 100, Math.round(form.kneeIn || F * 0.18)));
-      const minK = low + (high - low) * kIn / half + 20;
-      const want = form.kneeRatio > 0 ? low + form.kneeRatio * (high - low) : form.kneeH;
-      const kH = Math.round(Math.min(high - 20, Math.max(minK, want || minK)));
-      line = kH > minK - 1 && high - kH >= 20
-        ? [{ u: 0, h: low }, { u: kIn, h: kH }, { u: half, h: high }, { u: F - kIn, h: kH }, { u: F, h: low }]
-        : [{ u: 0, h: low }, { u: half, h: high }, { u: F, h: low }];
-    } else if (sloped && form.type === 'wolf') {
-      // Wolfseind: de kopgevel stopt op `cut`, waar de dakhelling die hoogte haalt.
-      // Op de kopgevel zelf (ook als die tussen de haakse wanden staat).
-      const minR = (Math.max(g.e0, g.e1) + 50) / half;
+    else if (sloped && form.type === 'wolf') {
+      const minR = (eMin + 50) / half;
       const ratio = form.cutRatio > 0 ? form.cutRatio : form.cut ? (form.cut - low) / (high - low) : 0.6;
       const cut = Math.round(Math.max(low + 50, Math.min(high - 50, low + Math.max(0.05, minR, Math.min(0.95, ratio)) * (high - low))));
       const uc = (cut - low) / (high - low) * half;
@@ -456,11 +376,9 @@ window.UnitModel = (() => {
         ? [{ u: 0, h: low }, { u: uc, h: cut }, { u: F - uc, h: cut }, { u: F, h: low }]
         : [{ u: 0, h: low }, { u: half, h: high }, { u: F, h: low }];
     } else if (sloped) {
-      const highLeft = WALL_ENDS[side].left === form.dir;
-      line = [{ u: 0, h: highLeft ? high : low }, { u: F, h: highLeft ? low : high }];
+      line = [{ u: 0, h: highAtStart ? high : low }, { u: F, h: highAtStart ? low : high }];
     }
-    setWallTopLine(unitState.walls[side].wall, g, line);
-    syncWallHeights(unitState, side);
+    return line;
   }
 
   function validateState(design) {
@@ -476,5 +394,5 @@ window.UnitModel = (() => {
     }
   }
 
-  return { WALL_SIDES, CORNER_MODES, ROOF_TYPES, RIDGES, LIMITS, clampSize, hasRidge, clone, createDefaultState, localToWorld, computeLayout, wallPieces, syncWallHeights, wallTopOf, gableOf, roofForm, applyRoofForm, validateState };
+  return { WALL_SIDES, CORNER_MODES, ROOF_TYPES, RIDGES, LIMITS, clampSize, hasRidge, clone, createDefaultState, localToWorld, computeLayout, normalizeSplits, splitFacadeAt, topLineOn, topParamsOn, topParamsFromLayout, wallPieces, syncWallHeights, wallTopOf, gableOf, roofForm, dropMansarde, applyRoofForm, formLine, validateState };
 })();

js/wall/kozijn-model.js

@@ -4,24 +4,9 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// wall/kozijn-model.js — Vulling van een opening (window.KozijnModel):
-// kunststof kozijnen naar het voorbeeld van de Aluplast Ideal 7000
-// (examples/Buiten kozijnen.pdf): kader 70 mm in het aanzicht, 120 mm
-// diep, buitenzijde in een andere kleur dan de binnenzijde (folie).
-//
-// Een opening krijgt een (optionele) vulling, opgeslagen bij de opening:
-//   op.fill = { type: 'raam'|'deur', rooster, glas, out, in }
-//     raam   vast glas in het kader; rooster = ventilatierooster bovenin
-//     deur   deurblad (draait links) met dorpel; is de opening breder of
-//            hoger dan één deur, dan vult vast glas de rest (zijlicht,
-//            bovenlicht). glas = glasstrook in het deurblad
-//     out/in kleur buiten/binnen (COLORS)
-// Zonder fill blijft de opening open (zoals voorheen). Het formaat volgt
-// altijd de opening (ook een schuine bovenzijde).
-//
-// Plain script (geen ES-module), geen DOM. Gebruikt door WallModel.build3D.
-// ============================================================
+// Kunststof kozijnen naar de Aluplast Ideal 7000 (examples/Buiten kozijnen.pdf).
+// links/rechts (leaf, hinge, dir) zijn van buitenaf gezien = vanaf +z.
+// userData.door: open/target in radialen (draaien) of meters (schuiven); de loopmodus (house.js) zet target.
 
 window.KozijnModel = (() => {
   const COLORS = {
@@ -30,47 +15,54 @@ window.KozijnModel = (() => {
     antraciet: { label: 'Antraciet', ral: 'RAL 7016', hex: 0x383e42 },
     zwart: { label: 'Zwart', ral: 'RAL 9005', hex: 0x151515 }
   };
-  const FILL_TYPES = { geen: 'Geen (open)', raam: 'Raam (vast glas)', deur: 'Deur' };
+  const FILL_TYPES = { geen: 'Geen (open)', raam: 'Raam (vast glas)', deur: 'Deur', schuifdeur: 'Schuifdeur' };
+  const HINGES = { links: 'Links', rechts: 'Rechts' };
+  const SWINGS = { binnen: 'Naar binnen', buiten: 'Naar buiten' };
+  const SLIDE_MOUNTS = { inbouw: 'In de wand', opbouw: 'Op de wand (rail)' };
+  const SLIDE_SIDES = { binnen: 'Binnenzijde', buiten: 'Buitenzijde' };
+  const SLIDE_DIRS = { links: 'Naar links', rechts: 'Naar rechts' };
   const DEFAULT_OUT = 'antraciet', DEFAULT_IN = 'wit';
 
-  // Maten (mm).
   const P = {
-    gap: 5,         // stelruimte rondom
-    kader: 70,      // kader in het aanzicht
-    depth: 120,     // kaderdiepte
-    dorpel: 30,     // deurdorpel (hoogte)
+    gap: 5,
+    kader: 70,
+    depth: 120,
+    dorpel: 30,
     tussen: 70,     // tussenstijl/-regel (deur naast zijlicht, onder bovenlicht)
-    rooster: 80,    // ventilatierooster (hoogte)
-    glass: 24,      // glasdikte
+    rooster: 80,
+    glass: 24,
     leafW: 930,     // deurblad (binnenmaat kader) als er een zijlicht naast past
     leafH: 2200,    // deurblad als er een bovenlicht boven past
-    leafT: 68,      // deurbladdikte
-    minLight: 250   // kleinste zijlicht/bovenlicht
+    leafT: 68,
+    minLight: 200
   };
 
   const colorKey = (k, def) => COLORS[k] ? k : def;
-  // Volledige vulling (defaults ingevuld) of null (geen vulling).
+  const pick = (v, opts, def) => opts[v] ? v : def;
   function normalize(fill) {
     if (!fill || !FILL_TYPES[fill.type] || fill.type === 'geen') return null;
-    return {
+    const f = {
       type: fill.type, rooster: !!fill.rooster, glas: fill.glas !== false,
       out: colorKey(fill.out, DEFAULT_OUT), in: colorKey(fill.in, DEFAULT_IN)
     };
+    if (f.type === 'deur') {
+      f.hinge = pick(fill.hinge, HINGES, 'links');
+      f.leaf = pick(fill.leaf, HINGES, f.hinge);
+      f.swing = pick(fill.swing, SWINGS, 'binnen');
+      f.volglas = !!fill.volglas;
+    }
+    if (f.type === 'schuifdeur') Object.assign(f, {
+      leaves: Number(fill.leaves) === 2 ? 2 : 1, mount: pick(fill.mount, SLIDE_MOUNTS, 'inbouw'),
+      side: pick(fill.side, SLIDE_SIDES, 'binnen'), dir: pick(fill.dir, SLIDE_DIRS, 'links')
+    });
+    return f;
   }
-  // Standaardvulling bij een openingtype (WallModel.OPENING_TYPES); kleuren
-  // van `like` (bijv. de vorige opening) overnemen.
   function defaultFill(openingType, like) {
     const l = normalize(like) || {};
     const type = openingType === 'deur' || openingType === 'voordeur' ? 'deur' : 'raam';
     return { type, rooster: false, glas: openingType === 'voordeur', out: l.out || DEFAULT_OUT, in: l.in || DEFAULT_IN };
   }
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // 2D-veelhoeken (mm, tegen de klok in, x vanaf de linkerkant van de
-  // opening, y vanaf de onderkant).
-  // ------------------------------------------------------------
-  // Convexe veelhoek naar binnen verschoven, per zijde (zijde i = punt i ->
-  // punt i+1) een eigen afstand d[i].
   function insetPoly(pts, d) {
     const n = pts.length;
     const lines = pts.map((p, i) => {
@@ -87,8 +79,6 @@ window.KozijnModel = (() => {
       return { x: a.x + a.dx * t, y: a.y + a.dy * t };
     });
   }
-  // Veelhoek afgekapt op een halfvlak (Sutherland-Hodgman): f(p) >= 0
-  // blijft, f is lineair.
   function clipPoly(pts, f) {
     const out = [];
     pts.forEach((p, i) => {
@@ -102,12 +92,14 @@ window.KozijnModel = (() => {
     });
     return out;
   }
+  // >= 0 onder de bovenrand q[3]-q[2] van een vierhoek.
+  const below = (q) => (p) => {
+    const a = q[3], b = q[2];
+    return (b.y - a.y) * (p.x - a.x) - (b.x - a.x) * (p.y - a.y);
+  };
   const rect = (x0, x1, y0, y1) => [{ x: x0, y: y0 }, { x: x1, y: y0 }, { x: x1, y: y1 }, { x: x0, y: y1 }];
   const areaOf = (pts) => Math.abs(pts.reduce((a, p, i) => { const q = pts[(i + 1) % pts.length]; return a + p.x * q.y - q.x * p.y; }, 0)) / 2;
 
-  // ------------------------------------------------------------
-  // 3D
-  // ------------------------------------------------------------
   const mats = {};
   function colorMat(key) {
     const k = 'c:' + colorKey(key, DEFAULT_OUT);
@@ -117,7 +109,7 @@ window.KozijnModel = (() => {
     if (mats[key]) return mats[key];
     if (key === 'glass') mats[key] = new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0x9fbfcc, roughness: 0.05, metalness: 0.2, transparent: true, opacity: 0.28, depthWrite: false, side: THREE.DoubleSide });
     else if (key === 'rubber') mats[key] = new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0x1b1b1b, roughness: 0.8 });
-    else mats[key] = new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0x9a9da0, roughness: 0.3, metalness: 0.7 }); // beslag
+    else mats[key] = new THREE.MeshStandardMaterial({ color: 0x9a9da0, roughness: 0.3, metalness: 0.7 });
     return mats[key];
   }
 
@@ -127,8 +119,6 @@ window.KozijnModel = (() => {
     (holes || []).forEach(h => s.holes.push(new THREE.Path(h.map(p => new THREE.Vector2(p.x * toM, p.y * toM)))));
     return s;
   };
-  // Plaat van z0 tot z1 (mm); buitenvlak (z1) in matOut als dat afwijkt
-  // (folie aan de buitenzijde, de rest in de binnenkleur).
   function slab(g, pts, holes, z0, z1, matIn, matOut, shadow) {
     if (pts.length < 3 || areaOf(pts) < 1) return;
     const FOIL = matOut && matOut !== matIn ? 1 : 0;
@@ -149,10 +139,12 @@ window.KozijnModel = (() => {
     g.add(mesh);
   };
 
-  // Kozijn in een opening (opgelost: w, h links, hR rechts). Geeft een
-  // groep in mm-lokale coördinaten van de opening (x vanaf links, y vanaf
-  // de onderkant, +z = buiten) in meters, of null.
-  // place: { zOut (mm, buitenvlak kozijn), depth (mm), exterior (dorpel) }
+  // Gekoppelde zijde (op.joinL/joinR, zie WallModel.resolveOpenings): geen speling en geen kaderstijl;
+  // 'stijl' = de helft van een tussenstijl die het kozijn ernaast afmaakt, 'stolp' = niets (bladen tegen elkaar).
+  const sideGap = (join) => join ? 0 : P.gap;
+  const sideKader = (join) => join === 'stolp' ? 0 : join ? P.tussen / 2 : P.kader;
+
+  // Lokaal: x vanaf links, y vanaf de onderkant, +z = buiten (mm in, meters uit).
   function build3D(op, fill, place) {
     const f = normalize(fill);
     if (!f) return null;
@@ -161,24 +153,18 @@ window.KozijnModel = (() => {
     const depth = Math.min(P.depth, place.depth || P.depth);
     const z1 = place.zOut, z0 = z1 - depth;
     const hR = op.hR !== undefined ? op.hR : op.h;
-    const outer = insetPoly([{ x: 0, y: 0 }, { x: op.w, y: 0 }, { x: op.w, y: hR }, { x: 0, y: op.h }], [P.gap, P.gap, P.gap, P.gap]);
-    // Bovenkant (schuin) van een veelhoek binnen het kader: >= 0 onder de
-    // lijn door TL-TR van `q` (lineair, voor clipPoly).
-    const below = (q) => (p) => {
-      const a = q[3], b = q[2];
-      return (b.y - a.y) * (p.x - a.x) - (b.x - a.x) * (p.y - a.y);
-    };
+    const kL = sideKader(op.joinL), kR = sideKader(op.joinR);
+    const outer = insetPoly([{ x: 0, y: 0 }, { x: op.w, y: 0 }, { x: op.w, y: hR }, { x: 0, y: op.h }], [P.gap, sideGap(op.joinR), P.gap, sideGap(op.joinL)]);
     const glass = (pts) => slab(g, pts, null, z1 - 50 - P.glass / 2, z1 - 50 + P.glass / 2, mat('glass'), null, false);
 
     if (f.type === 'raam') {
-      const inner = insetPoly(outer, [P.kader, P.kader, P.kader, P.kader]);
+      const inner = insetPoly(outer, [P.kader, kR, P.kader, kL]);
       slab(g, outer, [inner], z0, z1, mIn, mOut);
       let pane = inner;
       if (f.rooster && Math.min(inner[3].y, inner[2].y) - inner[0].y > P.rooster + 200) {
         pane = insetPoly(inner, [0, 0, P.rooster, 0]);
         const band = [pane[3], pane[2], inner[2], inner[3]];
         slab(g, [band[0], band[1], band[2], band[3]], null, z1 - 105, z1 - 8, mIn, mOut);
-        // Lamellen: donkere sleuven op beide vlakken.
         [0.3, 0.55, 0.8].forEach(t => {
           const a = insetPoly(inner, [0, 20, P.rooster * t - 4, 20]), b = insetPoly(inner, [0, 20, P.rooster * t + 4, 20]);
           const slot = [b[3], b[2], a[2], a[3]];
@@ -190,64 +176,226 @@ window.KozijnModel = (() => {
       return g;
     }
 
-    // Deur: kader als U (zonder onderregel) op een dorpel (buitenwand) of
-    // tot de vloer (binnenwand).
     const sill = place.exterior !== false ? P.dorpel : 0;
     const frameOuter = insetPoly(outer, [sill, 0, 0, 0]);
-    const inner = insetPoly(frameOuter, [0, P.kader, P.kader, P.kader]);
-    const u = [frameOuter[0], inner[0], inner[3], inner[2], inner[1], frameOuter[1], frameOuter[2], frameOuter[3]];
+    const inner = insetPoly(frameOuter, [0, kR, P.kader, kL]);
+    const u = [...(kL ? [frameOuter[0], inner[0]] : []), inner[3], inner[2], ...(kR ? [inner[1], frameOuter[1]] : []), frameOuter[2], frameOuter[3]];
     slab(g, u, null, z0, z1, mIn, mOut);
     if (sill) box(g, mat('rubber'), (outer[0].x + outer[1].x) / 2, outer[0].y + sill / 2, z1 - depth / 2 + 15, outer[1].x - outer[0].x, sill, depth + 30);
 
     const ix0 = inner[0].x, ix1 = inner[1].x, iy0 = inner[0].y;
     const top = below(inner);
     const topAt = (x) => inner[3].y + (x - inner[3].x) / (inner[2].x - inner[3].x) * (inner[2].y - inner[3].y);
-    // Zijlicht rechts als er naast een deurblad nog genoeg ruimte is.
-    const side = ix1 - ix0 - P.leafW - P.tussen >= P.minLight;
-    const lx1 = side ? ix0 + P.leafW : ix1;
-    // Bovenlicht als er boven een deurblad nog genoeg ruimte is (overal).
-    const lowTop = Math.min(topAt(ix0), topAt(ix1));
-    const transom = lowTop - iy0 - P.leafH - P.tussen >= P.minLight;
-    const ly1 = transom ? iy0 + P.leafH : Infinity;
     const region = (x0, x1, y0, y1) => clipPoly(rect(x0, x1, y0, Math.min(y1, 1e6)), top);
     const bar = (pts) => slab(g, pts, null, z0 + 10, z1 - 10, mIn, mOut);
+    const link = `${Math.round(op.x || 0)}|${Math.round(op.y || 0)}|${op.w}`;
+    if (f.type === 'schuifdeur') {
+      buildSlideLeaves(g, f, { ix0, ix1, iy0, topAt, z0, z1, mIn, mOut, sill, place, link, op });
+      return g;
+    }
+
+    const hingeR = f.hinge === 'rechts';
+    const d = doorSplit(f, ix0, ix1, iy0, Math.min(topAt(ix0), topAt(ix1)));
+    const { side, leafR, la, lb, transom, ly1 } = d;
     if (side) {
-      bar(region(lx1, lx1 + P.tussen, iy0, ly1));
-      // Zijlicht: onderregel + glas.
-      bar(region(lx1 + P.tussen, ix1, iy0, iy0 + P.kader));
-      glass(region(lx1 + P.tussen, ix1, iy0 + P.kader, ly1));
+      const [t0, g0, g1] = leafR ? [la - P.tussen, ix0, la - P.tussen] : [lb, lb + P.tussen, ix1];
+      bar(region(t0, t0 + P.tussen, iy0, ly1));
+      bar(region(g0, g1, iy0, iy0 + P.kader));
+      glass(region(g0, g1, iy0 + P.kader, ly1));
     }
     if (transom) {
       bar(region(ix0, ix1, ly1, ly1 + P.tussen));
       glass(region(ix0, ix1, ly1 + P.tussen, Infinity));
     }
 
-    // Deurblad (3 mm speling, onderaan 10 mm boven dorpel/vloer).
-    const leaf = clipPoly(rect(ix0 + 3, lx1 - 3, iy0 + (sill ? 3 : 10), Math.min(ly1 - 3, 1e6)), (p) => top({ x: p.x, y: p.y + 3 }));
-    if (leaf.length < 3) return g;
-    const xs = leaf.map(p => p.x), ys = leaf.map(p => p.y);
-    const lx0 = Math.min(...xs), lxR = Math.max(...xs), lb = Math.min(...ys), lt = Math.min(topAt(lx0), topAt(lxR), ly1) - 3;
+    const L = doorLeaf(f, d, iy0, sill, top, topAt);
+    if (!L) return g;
+    const { leaf, lx0, lxR, lb0, lt, lw, holes } = L;
     const lzOut = z1 - 15, lzIn = lzOut - P.leafT;
-    let holes = null;
-    const lw = lxR - lx0;
-    if (f.glas && lw >= 500 && lt - lb >= 1400) {
-      const gx = lx0 + lw * 0.3, gw = Math.min(160, lw * 0.18);
-      const strip = rect(gx - gw / 2, gx + gw / 2, lb + 350, lt - 300);
-      holes = [strip];
-      slab(g, strip, null, (lzIn + lzOut) / 2 - P.glass / 2, (lzIn + lzOut) / 2 + P.glass / 2, mat('glass'), null, false);
-    }
-    slab(g, leaf, holes, lzIn, lzOut, mIn, mOut);
-    // Kruk aan beide zijden (scharnieren links, slot rechts).
+    const outward = f.swing === 'buiten';
+    const hx = hingeR ? lxR : lx0, hz = outward ? lzOut : lzIn;
+    const pivot = new THREE.Group(), lg = new THREE.Group();
+    pivot.position.set(hx * toM, 0, hz * toM);
+    lg.position.set(-hx * toM, 0, -hz * toM);
+    pivot.add(lg);
+    g.add(pivot);
+    if (holes) slab(lg, holes[0], null, (lzIn + lzOut) / 2 - P.glass / 2, (lzIn + lzOut) / 2 + P.glass / 2, mat('glass'), null, false);
+    slab(lg, leaf, holes, lzIn, lzOut, mIn, mOut);
+    const hy = Math.min(lb0 + 1050, (lb0 + lt) / 2);
     if (lw >= 400) {
-      const hx = lxR - 75, hy = Math.min(lb + 1050, (lb + lt) / 2);
+      const kx = hingeR ? lx0 + 75 : lxR - 75, gd = hingeR ? 60 : -60;
       [[lzOut, 1], [lzIn, -1]].forEach(([z, s]) => {
-        box(g, mat('beslag'), hx, hy - 30, z + s * 5, 34, 210, 10);       // schild
-        box(g, mat('beslag'), hx, hy, z + s * 30, 20, 20, 50);            // nek
-        box(g, mat('beslag'), hx - 60, hy, z + s * 55, 140, 20, 20);      // greep
+        box(lg, mat('beslag'), kx, hy - 30, z + s * 5, 34, 210, 10);       // schild
+        box(lg, mat('beslag'), kx, hy, z + s * 30, 20, 20, 50);            // nek
+        box(lg, mat('beslag'), kx + gd, hy, z + s * 55, 140, 20, 20);      // greep
       });
     }
+    const dir = (hingeR ? -1 : 1) * (outward ? -1 : 1);
+    pivot.userData.door = {
+      kind: 'swing', dir, max: Math.PI / 2, open: 0, target: 0, link,
+      base: pivot.position.x, center: new THREE.Vector3((lx0 + lxR) / 2 * toM, hy * toM, (lzIn + lzOut) / 2 * toM)
+    };
     return g;
   }
 
-  return { COLORS, FILL_TYPES, PROFILE: P, normalize, defaultFill, build3D };
+  const SLIDE = { overlap: 50, gap: 12, railH: 40, railD: 45, leafT: 40, frame: 70 };
+  // Deurblad en zij-/bovenlicht binnen de kaderopening ix0..ix1 vanaf iy0 (lowTop = laagste bovenkant).
+  function doorSplit(f, ix0, ix1, iy0, lowTop) {
+    const leafR = f.leaf === 'rechts';
+    const side = ix1 - ix0 - P.leafW - P.tussen >= P.minLight;
+    const la = side && leafR ? ix1 - P.leafW : ix0, lb = side && !leafR ? ix0 + P.leafW : ix1;
+    const transom = lowTop - iy0 - P.leafH - P.tussen >= P.minLight;
+    return { side, leafR, la, lb, transom, ly1: transom ? iy0 + P.leafH : Infinity };
+  }
+
+  // Deurblad (3 mm speling, onderaan 10 mm boven dorpel/vloer) met het glas erin.
+  function doorLeaf(f, d, iy0, sill, top, topAt) {
+    const leaf = clipPoly(rect(d.la + 3, d.lb - 3, iy0 + (sill ? 3 : 10), Math.min(d.ly1 - 3, 1e6)), (p) => top({ x: p.x, y: p.y + 3 }));
+    if (leaf.length < 3) return null;
+    const xs = leaf.map(p => p.x), ys = leaf.map(p => p.y);
+    const lx0 = Math.min(...xs), lxR = Math.max(...xs), lb0 = Math.min(...ys), lt = Math.min(topAt(lx0), topAt(lxR), d.ly1) - 3;
+    const lw = lxR - lx0;
+    let holes = null;
+    if (f.volglas && lw >= 400 && lt - lb0 >= 800) {
+      holes = [rect(lx0 + 110, lxR - 110, lb0 + 140, lt - 110)]; // glasdeur: smal kader rondom
+    } else if (f.glas && lw >= 500 && lt - lb0 >= 1400) {
+      const gx = f.hinge === 'rechts' ? lxR - lw * 0.3 : lx0 + lw * 0.3, gw = Math.min(160, lw * 0.18);
+      holes = [rect(gx - gw / 2, gx + gw / 2, lb0 + 350, lt - 300)];
+    }
+    return { leaf, lx0, lxR, lb0, lt, lw, holes };
+  }
+
+  function slideLeaves(f, ix0, ix1, iy0, sill, topAt) {
+    const n = f.leaves, opbouw = f.mount === 'opbouw';
+    const ov = opbouw ? SLIDE.overlap : -3;
+    const xa = ix0 - ov, xb = ix1 + ov;
+    const yb = iy0 + (sill ? 3 : 10);
+    const yt = Math.min(topAt(ix0), topAt(ix1)) + (opbouw ? SLIDE.overlap : -3);
+    const lw = (xb - xa) / n;
+    const dirs = n === 2 ? [-1, 1] : [f.dir === 'rechts' ? 1 : -1];
+    const leaves = dirs.map((dir, i) => ({
+      dir, x0: xa + i * lw + (n === 2 ? (i ? 1 : 0) : 0), x1: xa + (i + 1) * lw - (n === 2 && !i ? 1 : 0)
+    }));
+    const pane = (l) => f.glas && l.x1 - l.x0 > 2 * SLIDE.frame + 100 ? rect(l.x0 + SLIDE.frame, l.x1 - SLIDE.frame, yb + SLIDE.frame + 30, yt - SLIDE.frame) : null;
+    return { n, opbouw, xa, xb, yb, yt, lw, dirs, leaves, pane };
+  }
+
+  function buildSlideLeaves(g, f, o) {
+    const S = slideLeaves(f, o.ix0, o.ix1, o.iy0, o.sill, o.topAt);
+    const { n, opbouw, xa, xb, yb, yt, lw, dirs } = S;
+    const out = f.side === 'buiten';
+    const faceIn = o.place.faceIn !== undefined ? o.place.faceIn : o.z0;
+    const faceOut = o.place.faceOut !== undefined ? o.place.faceOut : o.z1;
+    const lt = opbouw ? SLIDE.leafT : P.leafT;
+    const [lz0, lz1] = opbouw
+      ? (out ? [faceOut + SLIDE.gap, faceOut + SLIDE.gap + lt] : [faceIn - SLIDE.gap - lt, faceIn - SLIDE.gap])
+      : [(faceIn + faceOut) / 2 - lt / 2, (faceIn + faceOut) / 2 + lt / 2];
+    S.leaves.forEach(l => {
+      const { dir, x0, x1 } = l;
+      const lg = new THREE.Group();
+      g.add(lg);
+      const pts = rect(x0, x1, yb, yt);
+      const pane = S.pane(l);
+      if (pane) {
+        slab(lg, pts, [pane], lz0, lz1, colorMat(f.in), opbouw ? null : colorMat(f.out));
+        slab(lg, pane, null, (lz0 + lz1) / 2 - 4, (lz0 + lz1) / 2 + 4, mat('glass'), null, false);
+      } else {
+        slab(lg, pts, null, lz0, lz1, colorMat(f.in), opbouw ? null : colorMat(f.out));
+      }
+      const hx = dir < 0 ? x1 - 60 : x0 + 60, hy = Math.min(yb + 1050, (yb + yt) / 2);
+      if (opbouw) [lz0 - 18, lz1 + 18].forEach(z => box(lg, mat('beslag'), hx, hy, z, 20, 400, 20));
+      else [lz0 - 1, lz1 + 1].forEach(z => box(lg, mat('beslag'), hx, hy, z, 24, 160, 2));
+      lg.userData.door = {
+        kind: 'slide', dir, max: (x1 - x0 - (opbouw ? 2 * SLIDE.overlap : 60)) * toM, open: 0, target: 0, link: o.link,
+        base: 0, center: new THREE.Vector3((x0 + x1) / 2 * toM, hy * toM, (lz0 + lz1) / 2 * toM)
+      };
+    });
+    if (opbouw) {
+      const ra = n === 2 ? xa - lw : (dirs[0] < 0 ? xa - lw : xa), rb = n === 2 ? xb + lw : (dirs[0] < 0 ? xb : xb + lw);
+      const rz = out ? faceOut + SLIDE.railD / 2 : faceIn - SLIDE.railD / 2;
+      box(g, mat('beslag'), (ra + rb) / 2, yt + SLIDE.railH / 2 + 5, rz, rb - ra, SLIDE.railH, SLIDE.railD);
+    }
+  }
+
+  function planSymbol(op, fill, faces) {
+    const f = normalize(fill);
+    if (!f || f.type === 'raam') return [];
+    const zIn = faces.zIn, zOut = faces.zOut;
+    const ix0 = sideGap(op.joinL) + sideKader(op.joinL), ix1 = op.w - sideGap(op.joinR) - sideKader(op.joinR);
+    const out = [];
+    if (f.type === 'deur') {
+      const hingeR = f.hinge === 'rechts';
+      const { la, lb } = doorSplit(f, ix0, ix1, 0, 0);
+      const L = lb - la, hx = hingeR ? lb : la, s = hingeR ? -1 : 1;
+      const outward = f.swing === 'buiten', hz = outward ? zOut : zIn, dz = outward ? 1 : -1;
+      out.push({ kind: 'leaf', pts: [{ x: hx, z: hz }, { x: hx, z: hz + dz * L }] });
+      const arc = [];
+      for (let k = 0; k <= 16; k++) { const t = k / 16 * Math.PI / 2; arc.push({ x: hx + s * L * Math.cos(t), z: hz + dz * L * Math.sin(t) }); }
+      out.push({ kind: 'arc', pts: arc });
+      return out;
+    }
+    const n = f.leaves, opbouw = f.mount === 'opbouw', sideOut = f.side === 'buiten';
+    const ov = opbouw ? SLIDE.overlap : -3;
+    const xa = ix0 - ov, xb = ix1 + ov, lw = (xb - xa) / n;
+    const lt = opbouw ? SLIDE.leafT : P.leafT;
+    const [z0, z1] = opbouw
+      ? (sideOut ? [zOut + SLIDE.gap, zOut + SLIDE.gap + lt] : [zIn - SLIDE.gap - lt, zIn - SLIDE.gap])
+      : [(zIn + zOut) / 2 - lt / 2, (zIn + zOut) / 2 + lt / 2];
+    const dirs = n === 2 ? [-1, 1] : [f.dir === 'rechts' ? 1 : -1];
+    const za = sideOut ? Math.max(zOut, z1) + 140 : Math.min(zIn, z0) - 140;
+    dirs.forEach((dir, i) => {
+      const x0 = xa + i * lw, x1 = x0 + lw;
+      out.push({ kind: 'leaf', closed: true, pts: [{ x: x0, z: z0 }, { x: x1, z: z0 }, { x: x1, z: z1 }, { x: x0, z: z1 }] });
+      const c = (x0 + x1) / 2, len = Math.min(500, lw * 0.6);
+      const a = { x: c - dir * len / 2, z: za }, b = { x: c + dir * len / 2, z: za };
+      out.push({ kind: 'arrow', pts: [a, b] });
+      out.push({ kind: 'arrow', pts: [{ x: b.x - dir * 90, z: za - 45 }, b, { x: b.x - dir * 90, z: za + 45 }] });
+      out.push({ kind: 'rail', closed: true, pts: [{ x: x0 + dir * lw, z: z0 }, { x: x1 + dir * lw, z: z0 }, { x: x1 + dir * lw, z: z1 }, { x: x0 + dir * lw, z: z1 }] });
+    });
+    return out;
+  }
+
+  // Aanzicht van buiten, lokaal als build3D (x vanaf links, y vanaf de onderkant van de opening): gesloten omtrekken.
+  function viewLines(op, fill, exterior) {
+    const f = normalize(fill);
+    if (!f) return [];
+    const hR = op.hR !== undefined ? op.hR : op.h;
+    const kL = sideKader(op.joinL), kR = sideKader(op.joinR);
+    const outer = insetPoly([{ x: 0, y: 0 }, { x: op.w, y: 0 }, { x: op.w, y: hR }, { x: 0, y: op.h }], [P.gap, sideGap(op.joinR), P.gap, sideGap(op.joinL)]);
+    const out = [outer];
+    const add = (pts) => { if (pts && pts.length > 2 && areaOf(pts) > 1) out.push(pts); };
+    if (f.type === 'raam') {
+      const inner = insetPoly(outer, [P.kader, kR, P.kader, kL]);
+      add(inner);
+      if (f.rooster && Math.min(inner[3].y, inner[2].y) - inner[0].y > P.rooster + 200) add(insetPoly(inner, [0, 0, P.rooster, 0]));
+      return out;
+    }
+    const sill = exterior !== false ? P.dorpel : 0;
+    const frameOuter = insetPoly(outer, [sill, 0, 0, 0]);
+    const inner = insetPoly(frameOuter, [0, kR, P.kader, kL]);
+    if (sill) add(frameOuter);
+    add(inner);
+    const ix0 = inner[0].x, ix1 = inner[1].x, iy0 = inner[0].y;
+    const top = below(inner);
+    const topAt = (x) => inner[3].y + (x - inner[3].x) / (inner[2].x - inner[3].x) * (inner[2].y - inner[3].y);
+    const region = (x0, x1, y0, y1) => clipPoly(rect(x0, x1, y0, Math.min(y1, 1e6)), top);
+    if (f.type === 'schuifdeur') {
+      const S = slideLeaves(f, ix0, ix1, iy0, sill, topAt);
+      if (!S.opbouw || f.side === 'buiten') S.leaves.forEach(l => { add(region(l.x0, l.x1, S.yb, S.yt)); add(S.pane(l)); });
+      return out;
+    }
+    const d = doorSplit(f, ix0, ix1, iy0, Math.min(topAt(ix0), topAt(ix1)));
+    if (d.side) {
+      const t0 = d.leafR ? d.la - P.tussen : d.lb;
+      add(region(t0, t0 + P.tussen, iy0, d.ly1));
+      const [g0, g1] = d.leafR ? [ix0, d.la - P.tussen] : [d.lb + P.tussen, ix1];
+      add(region(g0, g1, iy0, iy0 + P.kader));
+    }
+    if (d.transom) add(region(ix0, ix1, d.ly1, d.ly1 + P.tussen));
+    const L = doorLeaf(f, d, iy0, sill, top, topAt);
+    if (L) { add(L.leaf); (L.holes || []).forEach(add); }
+    return out;
+  }
+
+  return { COLORS, FILL_TYPES, HINGES, SWINGS, SLIDE_MOUNTS, SLIDE_SIDES, SLIDE_DIRS, PROFILE: P, normalize, defaultFill, build3D, planSymbol, viewLines, colorMaterial: colorMat };
 })();

js/wall/wall-pdf.js

@@ -4,18 +4,8 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// wall/wall-pdf.js — ENIGE bron van het wand-tekenblad (A3 liggend):
-// frame-materiaallijst, plaatmateriaal, vooraanzicht met posnums en
-// maatketens, bovenaanzicht (doorsnede regelwerk + beplating), zijaanzicht
-// (laagopbouw) en titelblok. Gebruikt door de losse wand-editor (1 blad) en
-// door de unit (1 blad per wand in de gezamenlijke PDF).
-// Plain script, geladen na wall-model.js en core/pdf-sheet.js.
-// ============================================================
 
 window.WallPdf = (() => {
-    // Tekent één volledig wandblad op de HUIDIGE pagina van `doc`.
-    // opts: { buitenMateriaal, cladding, trasraam, skinExt, project, titel, element, blad, lamps: [{ u, y }] }
     function drawSheet(doc, CONFIG, calcData, opts) {
       const buitenMateriaal = opts.buitenMateriaal || 'vochtdoek';
       const pieces = WallModel.computeBOM(CONFIG, calcData);
@@ -26,7 +16,6 @@ window.WallPdf = (() => {
       const { RED, BLUE, BLACK, GREY } = PdfSheet.COLORS;
       doc.setFont('helvetica', 'normal');
 
-      // --- Frame materiaal-tabel (linksboven) ---
       const tblX = [8, 26, 42, 58, 76, 92];
       let ty = 14;
       doc.setTextColor(...BLACK);
@@ -41,13 +30,12 @@ window.WallPdf = (() => {
       doc.line(tblX[0], ty, tblX[4] + 12, ty);
       ty += 4;
       groups.forEach(g => {
-        if (ty > 232) return; // laat ruimte vrij voor materiaaltabellen eronder
+        if (ty > 232) return;
         [String(g.posnum), String(g.width), String(g.depth), String(g.length), String(g.count)]
           .forEach((v, i) => doc.text(v, tblX[i], ty));
         ty += 4.3;
       });
 
-      // --- Inkoop balken (handelslengtes, zaagplan uit WallModel) ---
       const purchase = WallModel.planPurchase(pieces);
       ty += 3;
       doc.setFontSize(9);
@@ -65,7 +53,6 @@ window.WallPdf = (() => {
         });
       });
 
-      // --- Materiaal binnen/buiten + isolatie ---
       let my = 240;
       const midH = Math.round(WallModel.topLine(CONFIG).maxY);
       doc.setFontSize(8.5);
@@ -79,7 +66,6 @@ window.WallPdf = (() => {
       doc.text(`${CONFIG.wallWidth} x ${CONFIG.sheathingThick} x ${midH}  ${buitenNaam}  1`, tblX[0], my); my += 6;
       doc.text('Isolatie: glaswol (spouwvullend)', tblX[0], my);
       if (buitenMateriaal === 'vochtdoek') {
-        // Kruislat op het vochtdoek (zelfde berekening als de 3D: WallModel.computeBattens).
         const bat = WallModel.computeBattens(CONFIG, opts.cladding || 'horizontaal', opts.trasraam, opts.skinExt, opts.facade, opts.skinFrom);
         const B = WallModel.BATTEN;
         my += 4.5;
@@ -95,12 +81,8 @@ window.WallPdf = (() => {
         }
       }
 
-      // --- Titelblok (rechtsonder) ---
       PdfSheet.titleBlock(doc, opts.project, { titel: opts.titel, element: opts.element, blad: opts.blad });
 
-      // --- Hoofdaanzicht ---
-      // drawX1/marginBottom laten ruimte vrij voor het zijaanzicht (rechts)
-      // en het bovenaanzicht (onder de maatketens).
       const drawX0 = 95, drawX1 = 380, drawY0 = 15, drawY1 = 225;
       const marginSides = 25, marginTop = 15, marginBottom = 68;
       const availW = (drawX1 - drawX0) - marginSides * 2;
@@ -126,14 +108,9 @@ window.WallPdf = (() => {
       doc.setLineWidth(0.3);
       pieces.forEach(p => {
         if (p.outline) {
-          // Werkelijke omtrek: schuine kop (volgt de daklijn, evt. met knik
-          // onder de nok) resp. bovenregel in verstek.
           const c = p.outline.map(q => [px(q.x), py(q.y)]);
           c.forEach((q, i) => { const n = c[(i + 1) % c.length]; doc.line(q[0], q[1], n[0], n[1]); });
         } else if (p.kind === 'verticale balk' || p.kind === 'kreupele stijl') {
-          // Viervlak i.p.v. rechthoek: de bovenkant loopt schuin mee met de
-          // daklijn (yTopLeft/yTopRight kunnen verschillen), zodat zowel de
-          // hoogste als de laagste kant van de balk op de juiste plek komt.
           const wx0 = p.x - p.width / 2, wx1 = p.x + p.width / 2;
           const corners = [
             [px(wx0), py(p.yBottomLeft)], [px(wx1), py(p.yBottomRight)],
@@ -154,16 +131,13 @@ window.WallPdf = (() => {
       doc.setLineWidth(0.2);
       CONFIG.openings.forEach(op => {
         const opXWorld = -wallWidth / 2 + op.x;
-        // Schuine bovenzijde: y0 = bovenkant links, y0r = rechts.
         const x0 = px(opXWorld), y0 = py(op.y + op.h), y0r = py(op.y + op.hR), x1 = px(opXWorld + op.w), y1 = py(op.y);
         [[x0, y1, x1, y1], [x1, y1, x1, y0r], [x1, y0r, x0, y0], [x0, y0, x0, y1]].forEach(l => doc.line(...l));
         doc.line(x0, y0, x1, y1);
         doc.line(x0, y1, x1, y0r);
         doc.setTextColor(...BLACK);
         doc.setFontSize(6);
-        // Dagmaat-label BINNEN de opening zetten (net onder de bovenkant),
-        // i.p.v. erboven — daar overlapte het met de maatketen/omtrek
-        // erboven.
+        // Label binnen de opening: erboven overlapte het met de maatketen.
         doc.text(op.hR !== op.h ? `${op.w}x${op.h}/${op.hR}` : `${op.w}x${op.h}`, (x0 + x1) / 2, Math.max(y0, y0r) + 5, { align: 'center' });
       });
 
@@ -180,8 +154,6 @@ window.WallPdf = (() => {
       doc.text(String(Math.round(hLeft)), px(-wallWidth / 2) - 9, (py(0) + py(hLeft)) / 2, { align: 'center', angle: 90 });
       drawDimLine(px(wallWidth / 2) + 7, py(0), px(wallWidth / 2) + 7, py(hRight));
       doc.text(String(Math.round(hRight)), px(wallWidth / 2) + 11, (py(0) + py(hRight)) / 2, { align: 'center', angle: 90 });
-      // Tussenpunten van de daklijn: stippellijn van vloer tot nok/knik
-      // (nok = het enige hoogste punt; mansarde-/wolfsgevel: knikken).
       const inner = tl.pts.slice(1, -1);
       inner.forEach(q => {
         const isNok = inner.filter(o => o.y >= q.y - 0.5).length === 1;
@@ -219,7 +191,6 @@ window.WallPdf = (() => {
         doc.text(String(Math.round(openingPoints[i + 1] - openingPoints[i])), px(mid - wallWidth / 2), openY, { align: 'center' });
       }
 
-      // --- Gevellampen (woning): rechthoekje met "L" op lamphoogte ---
       (opts.lamps || []).forEach(l => {
         const lx = px(-wallWidth / 2 + l.u), ly = py(l.y);
         doc.setDrawColor(...BLACK);
@@ -231,13 +202,9 @@ window.WallPdf = (() => {
         doc.text('L', lx + 2, ly + 1);
       });
 
-      // --- Extra laag van de aanroeper (bijv. elektra, ElektraPdf):
-      // overlay(doc, pu, py), pu = wand-x (0..breedte) -> blad-mm.
       if (opts.overlay) opts.overlay(doc, (u) => px(-wallWidth / 2 + u), py);
 
-      // --- Bovenaanzicht (doorsnede op stijlhoogte, zoals de voorbeeld-
-      // tekeningen): binnenzijde boven, buitenzijde onder (= de kant van
-      // waaruit het vooraanzicht bekeken wordt). Zelfde horizontale schaal.
+      // Binnenzijde boven, buitenzijde onder (de kant van het vooraanzicht).
       const sT = CONFIG.sheathingThick;
       const frameD = Math.max(CONFIG.studDepth, CONFIG.plateDepth);
       const tvY0 = floorY + 34;
@@ -246,7 +213,6 @@ window.WallPdf = (() => {
       const tvY1 = tvFrame1 + sT * scale;
       const halfW = wallWidth / 2;
 
-      // Beplating, onderbroken ter plaatse van de openingen.
       const skinCuts = CONFIG.openings.map(op => [op.x, op.x + op.w]).sort((a, b) => a[0] - b[0]);
       const skinSegments = [];
       let skinCursor = 0;
@@ -259,7 +225,6 @@ window.WallPdf = (() => {
         doc.rect(px(a - halfW), tvFrame1, (b - a) * scale, sT * scale, 'S');
       });
 
-      // Stijlen (vol + kreupel) als doorsneden: rechthoek met kruis.
       doc.setDrawColor(...RED);
       doc.setLineWidth(0.2);
       const studXs = [...new Set(calcData.studs.map(st => st.x))];
@@ -288,8 +253,6 @@ window.WallPdf = (() => {
       doc.setFontSize(7);
       doc.text(String(Math.round(wallWidth)), px(0), tvDimY + 3.5, { align: 'center' });
 
-      // --- Zijaanzicht (rechterkopse kant): laagopbouw binnen | regelwerk |
-      // buiten, met onder- en bovenregel, op dezelfde schaal.
       const svX0 = 392;
       const svFrame0 = svX0 + sT * scale;
       const svFrame1 = svFrame0 + frameD * scale;

js/wall/wall.js

@@ -4,24 +4,12 @@
  * Alle rechten voorbehouden. Gebruik uitsluitend met schriftelijke toestemming.
  * Zie LICENTIE.md.
  */
-// ============================================================
-// wall/wall.js — Wand-editor (ruwbouw compleet: regelwerk, openingen, OSB
-// achterzijde, vochtdoek voorzijde, isolatie/specificaties). Ongewijzigde
-// logica t.o.v. de vorige single-file versie, alleen verpakt als los te
-// laden/lossen module via mount()/unmount(), en met de gedeelde geometrie-
-// functies (calculateSegmentPositions, polygonArea, clip*, shapeAreaWithHoles)
-// verplaatst naar core/geometry.js (moet VOOR dit bestand geladen worden).
-//
-// De rekenlogica (ankerresolutie, regelwerk, 3D-opbouw, specificaties) staat
-// in wall/wall-model.js (WallModel) — gedeeld met de unit-editor. Dit bestand
-// bevat alleen de UI: invoer, 2D-tekeningen, interactie, JSON/PDF-export.
-//
-// Plain script (geen ES-module) — werkt zo ook bij rechtstreeks openen van
-// index.html via file://.
-// ============================================================
 
 const WALL_TEMPLATE = `
-  <div id="app-container">
+  <div id="app-container" class="ed-app">
+   <div class="ed-main">
+    <div class="ed-toolbar" id="wall-toolbar"></div>
+    <div class="ed-views">
     <div id="left-column">
       <div id="pane-2d-container">
         <div class="pane-2d-sub pane-2d-primary" id="pane-2d-front">
@@ -39,8 +27,16 @@ const WALL_TEMPLATE = `
           </div>
         </div>
       </div>
+    </div>
+    <div id="right-column">
+      <div id="pane-3d">
+        <div class="pane-label">3D</div>
+      </div>
+    </div>
+    </div>
+   </div>
 
-      <div id="control-panel">
+      <div id="control-panel" class="ed-panel">
         <div class="io-toolbar">
           <input type="file" id="file-import-json" accept="application/json" style="display:none;">
           <span id="io-status" class="io-status"></span>
@@ -49,6 +45,7 @@ const WALL_TEMPLATE = `
           <button class="tab-btn active" data-tab="tab-wall"><i class="bi bi-rulers"></i> Opbouw</button>
           <button class="tab-btn" data-tab="tab-opening"><i class="bi bi-door-open"></i> Openingen</button>
           <button class="tab-btn" data-tab="tab-materials"><i class="bi bi-layers"></i> Materiaal</button>
+          <button class="tab-btn" data-tab="tab-specs"><i class="bi bi-clipboard-data"></i> Resultaat</button>
         </div>
 
         <!-- TAB 1: WAND -->
@@ -119,10 +116,6 @@ const WALL_TEMPLATE = `
                 <div><input type="number" id="inp-max-sp" value="480" step="10" min="150" max="1500"><span class="unit">mm</span></div>
               </div>
 
-              <div class="divider"></div>
-              <div class="result-row"><span>Verticale balken</span><span data-spec="vert-beams" class="highlight">-</span></div>
-              <div class="result-row"><span>Horizontale balken</span><span data-spec="horiz-beams" class="highlight">-</span></div>
-              <div class="result-row"><span>Dakhelling</span><span data-spec="roof-angle" class="highlight">-</span></div>
             </div>
           </div>
         </div>
@@ -153,17 +146,10 @@ const WALL_TEMPLATE = `
           </div>
         </div>
 
-      </div>
-    </div>
-
-    <div id="right-column">
-      <div id="pane-3d">
-        <div class="pane-label">3D</div>
-        <div class="toolbar-3d" id="wall-toolbar-3d"></div>
-      </div>
 
+        <div id="tab-specs" class="tab-content">
       <div id="specs-panel-3d">
-        <div class="controls-grid">
+        <div>
           <div>
             <div class="spec-section">
               <h1><i class="bi bi-columns-gap"></i> Balken</h1>
@@ -203,6 +189,7 @@ const WALL_TEMPLATE = `
       </div>
     </div>
   </div>
+</div>
 
   <div id="wall-project-overlay">
     <div id="wall-project-modal">
@@ -233,8 +220,8 @@ const WALL_TEMPLATE = `
         </div>
       </div>
       <div class="modal-footer">
-        <button type="button" id="wall-project-cancel" class="io-btn">Annuleren</button>
-        <button type="button" id="wall-project-save" class="material-toggle-btn active" style="flex:none; padding:6px 18px;">Opslaan</button>
+        <button type="button" id="wall-project-cancel" class="ui-btn" data-esc>Annuleren</button>
+        <button type="button" id="wall-project-save" class="ui-btn ui-btn-primary">Opslaan</button>
       </div>
     </div>
   </div>
@@ -244,24 +231,18 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
   const onSaved = callbacks && callbacks.onSaved;
   container.innerHTML = WALL_TEMPLATE;
 
-  // Binnen een unit volgt de wandbreedte uit de vloer (zie unit/unit.js);
-  // callbacks.lockWidth is dan de uitleg-tekst voor de tooltip.
   if (callbacks && callbacks.lockWidth) {
     const widthInput = document.getElementById('inp-wall-w');
     widthInput.disabled = true;
     widthInput.title = callbacks.lockWidth;
   }
-  // Binnen een woning is de richting van de gevelbekleding (voorlopig) globaal.
   const lockCladding = callbacks && callbacks.lockCladding;
-  // ... en de buitenzijde (gevelbekleding per woning, override per wand).
   const lockExterior = callbacks && callbacks.lockExterior;
-  // Alles op het tabblad Materiaal ligt dan vast: tabblad weg, uitleg op Opbouw.
   if (lockExterior && lockCladding) {
     const tabBtn = container.querySelector('.tab-btn[data-tab="tab-materials"]');
     if (tabBtn) tabBtn.style.display = 'none';
   }
 
-  // Binnen een woning is de h.o.h. globaal (woning-instellingen), niet per wand.
   if (callbacks && callbacks.lockSpacing) {
     ['inp-min-sp', 'inp-max-sp'].forEach(id => {
       const el = document.getElementById(id);
@@ -269,75 +250,44 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       el.title = callbacks.lockSpacing;
     });
   }
-  // Binnen een woning: delen van de wand die op een naad met een andere unit
-  // vallen (en dus vervallen), als [vanaf-links, tot] in mm.
   const seamCuts = (callbacks && callbacks.seamCuts) || [];
-  // Binnen een woning: gevellampen op deze wand ({ u vanaf links, y }), zie LightingModel.
   const lampMarks = (callbacks && callbacks.lamps) || [];
 
-    // ============================================================
-    // STATE
-    // ============================================================
-    // Dichtheden/gewichten: zie WallModel (wall/wall-model.js).
-
     let CONFIG = {};
     let calcData = { fullStuds: [], studs: [] };
     let wallGroup3D = null;
     let lastBaseHeight = 2400;
-    // Daklijn met knikken (mansarde/wolfsdak, uit de unit-dakvorm): blijft
-    // staan tot een hoogte hier met de hand wordt gewijzigd.
     let wallTopPts = null;
 
-    // Elke opening: { id, w, h, hR?, y, anchor: 'left'|'middle'|'right', offset, fill? }
-    // fill = vulling (kozijn, KozijnModel); zonder fill blijft hij open.
-    // hR = hoogte rechts (schuine bovenzijde); zonder hR is de bovenkant
-    // recht en is h de hoogte. De onderkant is altijd waterpas.
-    // 'offset' betekent afhankelijk van anchor:
-    //   left   -> afstand vanaf linker wandrand tot linkerkant opening
-    //   right  -> afstand vanaf rechter wandrand tot rechterkant opening
-    //   middle -> verschuiving t.o.v. het midden (0 = gecentreerd, + = naar rechts)
+    // offset: left = vanaf de linker wandrand, right = vanaf de rechter, middle = t.o.v. het midden (+ = rechts).
+    // hR = hoogte rechts bij een schuine bovenzijde; de onderkant is altijd waterpas.
     let openings = [
       { id: 1, type: 'raam', w: 1200, h: 1200, y: 600, anchor: 'middle', offset: 0, fill: KozijnModel.defaultFill('raam') }
     ];
     let openingIdCounter = 2;
 
-    // ------------------------------------------------------------
-    // Interactieve selectie/verslepen van openingen in het vooraanzicht
-    // (nu het primaire aanzicht). Snap op 50mm, net als de stapgrootte van
-    // de invoervelden. 9 sleeppunten: 4 hoeken, 4 zijden en het midden
-    // (verplaatsen). N/Z wijzigen de hoogte, O/W de breedte. De bovenste
-    // hoeken (NW/NO) verslepen ook alleen hun eigen kant in de hoogte: zo
-    // ontstaat een schuine bovenzijde. Onderin blijft het altijd waterpas
-    // (ZW/ZO: breedte + onderkant).
-    // ------------------------------------------------------------
     let selectedOpeningId = null;
-    let dragInfo = null; // { type:'move'|'resize', handle, openingId, startMouseX, startMouseY, startLocalX, startY, startW, startH, startHR }
-    let frontView = { scale: 1, centerX: 0, floorY: 0 }; // bijgewerkt door draw2DFront()
-    let frontOpeningRects = []; // hit-test data, bijgewerkt door draw2DFront()
-    let frontHandleRects = [];  // idem, alleen voor de geselecteerde opening
+    let dragInfo = null;
+    let frontView = { scale: 1, centerX: 0, floorY: 0 };
+    let frontOpeningRects = [];
+    let frontHandleRects = [];
 
     function snap50(mm) { return Math.round(mm / 50) * 50; }
 
-    // Zet offset (en evt. breedte) zodat de opening's linkerrand op
-    // `leftLocalX` komt te liggen met breedte `w`, ongeacht welk ankertype
-    // actief is — dit is de kern die verslepen/resizen mogelijk maakt zonder
-    // dat het ankertype zelf hoeft te veranderen.
     function applyOpeningPosition(op, leftLocalX, w, wallWidth) {
       if (op.anchor === 'right') op.offset = wallWidth - leftLocalX - w;
       else if (op.anchor === 'middle') op.offset = leftLocalX - (wallWidth - w) / 2;
-      else op.offset = leftLocalX; // 'left'
+      else op.offset = leftLocalX;
       op.w = w;
     }
 
     const isSloped = (op) => op.hR !== undefined;
-    // Ruwe opening zoals opgeslagen (hR alleen bij een schuine bovenzijde).
     const rawOpening = (o) => Object.assign({ id: o.id, type: o.type || 'raam', w: o.w, h: o.h, y: o.y, anchor: o.anchor, offset: o.offset },
       o.hR !== undefined ? { hR: o.hR } : {}, o.fill ? { fill: Object.assign({}, o.fill) } : {});
 
     function syncOpeningCardInputs(op) {
       const card = document.querySelector(`.opening-card[data-opening-id="${op.id}"]`);
       if (!card) return;
-      // Schuin aan/uit veranderd (hoek slepen): kaart opnieuw opbouwen.
       if (!!card.querySelector('input[data-field="hR"]') !== isSloped(op)) { renderOpeningsList(); return; }
       ['w', 'h', 'hR', 'y', 'offset'].forEach(field => {
         const input = card.querySelector(`input[data-field="${field}"]`);
@@ -362,9 +312,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       btn.addEventListener('click', () => switchTab(btn.dataset.tab));
     });
 
-    // ============================================================
-    // OPENINGEN: UI (lijst met kaarten, ankerkeuze, toevoegen/verwijderen)
-    // ============================================================
     function anchorOffsetLabel(anchor) {
       if (anchor === 'right') return 'Afstand tot rechts';
       if (anchor === 'middle') return 'Verschuiving t.o.v. midden';
@@ -388,16 +335,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       updateAll();
     }
 
-    function toggleFullscreen3D() {
-      UI.cycle3D(document.getElementById('app-container')); // T: standaard -> 3D groot -> alleen render
-      requestAnimationFrame(onWindowResize);
-    }
-
-    function toggleFullscreen2D() {
-      UI.toggle2D(document.getElementById('app-container'));
-      requestAnimationFrame(onWindowResize);
-    }
-
     const PROJECT_PROP_IDS = ['inp-proj-naam', 'inp-proj-plaats', 'inp-proj-straat', 'inp-proj-nummer',
       'inp-proj-tekenaar', 'inp-proj-titel', 'inp-proj-element', 'inp-proj-opmerking'];
     let projectPropsSnapshot = null;
@@ -433,16 +370,7 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       updateAll();
     }
 
-    // Horizontaal spiegelen (Bewerken-menu): wisselt links/rechts om. De
-    // hoogte-links/-rechts worden verwisseld (de schuine kant "klapt om"),
-    // en elke opening wordt zo herankerd dat 'ie fysiek op dezelfde plek
-    // blijft t.o.v. zijn (nu omgewisselde) referentierand:
-    //   - anchor 'left'  <-> 'right', offset ONGEWIJZIGD (het is en blijft
-    //     een afstand-tot-een-rand, alleen de rand zelf wisselt)
-    //   - anchor 'middle': offset wordt genegeerd (spiegelbeeld t.o.v. midden)
-    // Verticaal spiegelen is bewust niet geïmplementeerd: een wand mag aan de
-    // onderzijde niet scheef worden, dus dat menu-item blijft permanent
-    // disabled (zie index.html/app.js).
+    // Verticaal spiegelen bewust niet: een wand mag onderin niet scheef worden (menu-item blijft uit).
     function mirrorHorizontal() {
       const hLeftInput = document.getElementById('inp-wall-h-left');
       const hRightInput = document.getElementById('inp-wall-h-right');
@@ -452,7 +380,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       if (wallTopPts) wallTopPts = wallTopPts.map(q => ({ f: 1 - q.f, h: q.h })).reverse();
 
       openings = openings.map(o => {
-        // Schuine bovenzijde klapt mee om.
         if (isSloped(o)) o = { ...o, h: o.hR, hR: o.h };
         if (o.anchor === 'left') return { ...o, anchor: 'right' };
         if (o.anchor === 'right') return { ...o, anchor: 'left' };
@@ -465,7 +392,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       setIoStatus('Horizontaal gespiegeld.', 'ok');
     }
 
-    // Vulling (kozijn, KozijnModel): type, rooster/glasstrook en kleuren.
     function fillControls(op) {
       const f = KozijnModel.normalize(op.fill);
       const type = f ? f.type : 'geen';
@@ -475,6 +401,10 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
                 <label>${label}</label>
                 <div><label class="ui-switch"><input type="checkbox" data-field="${field}" data-id="${op.id}" ${on ? 'checked' : ''}><span></span></label></div>
               </div>`;
+      const pick = (field, label, entries, cur, title) => `<div class="control-group"${title ? ` title="${title}"` : ''}>
+                <label>${label}</label>
+                <div><select data-field="${field}" data-id="${op.id}">${opts(Object.entries(entries), cur)}</select></div>
+              </div>`;
       return `<div class="controls-grid opening-fill">
             <div>
               <div class="control-group">
@@ -483,6 +413,15 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
               </div>
               ${type === 'raam' ? sw('fillRooster', 'Rooster', f.rooster, 'Ventilatierooster bovenin het kozijn') : ''}
               ${type === 'deur' ? sw('fillGlas', 'Glasstrook', f.glas, 'Glasstrook in het deurblad') : ''}
+              ${type === 'schuifdeur' ? sw('fillGlas', 'Glazen blad', f.glas, 'Glas in een smal kader; uit = dicht blad') : ''}
+              ${type === 'deur' ? sw('fillVolglas', 'Glasdeur', f.volglas, 'Glas in het hele blad (smal kader)') +
+                pick('fillLeaf', 'Blad', KozijnModel.HINGES, f.leaf, 'Kant van het deurblad (van buitenaf gezien) als er een zijlicht naast past') +
+                pick('fillHinge', 'Scharnier', KozijnModel.HINGES, f.hinge, 'Van buitenaf gezien. Openslaande deuren: twee deuren naast elkaar en gekoppeld, bladen naar het midden, scharnieren buiten') +
+                pick('fillSwing', 'Draait', KozijnModel.SWINGS, f.swing) : ''}
+              ${type === 'schuifdeur' ? pick('fillLeaves', 'Bladen', { 1: '1 blad', 2: '2 bladen (uit elkaar)' }, String(f.leaves)) +
+                pick('fillMount', 'Montage', KozijnModel.SLIDE_MOUNTS, f.mount) +
+                (f.mount === 'opbouw' ? pick('fillSide', 'Rail aan', KozijnModel.SLIDE_SIDES, f.side, 'Buitenzijde = +z (bij een binnenwand de "buiten"-kant)') : '') +
+                (f.leaves === 1 ? pick('fillDir', 'Schuift', KozijnModel.SLIDE_DIRS, f.dir, 'Van buitenaf gezien') : '') : ''}
             </div>
             <div>
               ${f ? `<div class="control-group">
@@ -496,7 +435,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
             </div>
           </div>`;
     }
-    // Kleuren van de laatste opening met een vulling (voor nieuwe openingen).
     const lastFill = () => { const o = openings.slice().reverse().find(x => x.fill); return o ? o.fill : null; };
 
     function renderOpeningsList() {
@@ -553,6 +491,10 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
                 <label>Schuine bovenzijde</label>
                 <div><label class="ui-switch"><input type="checkbox" data-field="sloped" data-id="${op.id}" ${isSloped(op) ? 'checked' : ''}><span></span></label></div>
               </div>
+              <div class="control-group" title="Tegen de opening ernaast aan: één sparing zonder stijlen, dagkanten of kozijnstijlen ertussen. Twee draaideuren worden openslaand (bladen tegen elkaar), anders één tussenstijl. Onderkant en hoogte gelijk aan de buur; samen max. 2850 mm.">
+                <label>Koppelen</label>
+                <div><label class="ui-switch"><input type="checkbox" data-field="koppel" data-id="${op.id}" ${op.koppel ? 'checked' : ''}><span></span></label></div>
+              </div>
               ${isSloped(op) ? `<button class="opening-roof-btn" data-action="follow-roof" data-id="${op.id}" title="Hoogte rechts zo zetten dat de bovenkant evenwijdig aan de daklijn loopt"><i class="bi bi-slash-lg"></i> Volg dakhelling</button>` : ''}
             </div>
           </div>
@@ -563,8 +505,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       highlightSelectedCard();
     }
 
-    // Klik op de titelbalk van een kaart selecteert 'm ook (symmetrisch met
-    // klikken op de opening in het vooraanzicht).
     document.getElementById('openings-list').addEventListener('click', (e) => {
       const header = e.target.closest('.opening-card-header');
       if (header && !e.target.closest('.opening-remove-btn')) {
@@ -575,8 +515,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       }
     });
 
-    // Event delegation: 1 listener voor alle inputs/knoppen in de openingen-lijst,
-    // in plaats van opnieuw listeners koppelen na elke re-render.
     document.getElementById('openings-list').addEventListener('input', (e) => {
       const id = parseInt(e.target.dataset.id, 10);
       const field = e.target.dataset.field;
@@ -584,7 +522,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       const op = openings.find(o => o.id === id);
       if (!op) return;
       if (field === 'type') {
-        // Type kiezen = standaardmaat en -vulling van dat type overnemen (daarna vrij aan te passen).
         const preset = WallModel.OPENING_TYPES[e.target.value];
         op.type = e.target.value;
         op.w = preset.w; op.h = preset.h; op.y = preset.y;
@@ -594,18 +531,22 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       } else if (field === 'fill') {
         const v = e.target.value;
         if (v === 'geen') delete op.fill;
-        else op.fill = Object.assign(KozijnModel.defaultFill(v === 'deur' ? (op.type === 'raam' ? 'deur' : op.type) : 'raam', op.fill || lastFill()), { type: v });
+        else op.fill = Object.assign(KozijnModel.defaultFill(v === 'deur' || v === 'schuifdeur' ? (op.type === 'raam' ? 'deur' : op.type) : 'raam', op.fill || lastFill()), { type: v });
         renderOpeningsList();
-      } else if (/^fill(Rooster|Glas|Out|In)$/.test(field)) {
+      } else if (/^fill(Rooster|Glas|Volglas|Out|In|Hinge|Leaf|Swing|Leaves|Mount|Side|Dir)$/.test(field)) {
         if (!op.fill) return;
-        const key = { fillRooster: 'rooster', fillGlas: 'glas', fillOut: 'out', fillIn: 'in' }[field];
-        op.fill[key] = e.target.type === 'checkbox' ? e.target.checked : e.target.value;
+        const key = { fillRooster: 'rooster', fillGlas: 'glas', fillVolglas: 'volglas', fillOut: 'out', fillIn: 'in', fillHinge: 'hinge', fillLeaf: 'leaf', fillSwing: 'swing',
+          fillLeaves: 'leaves', fillMount: 'mount', fillSide: 'side', fillDir: 'dir' }[field];
+        op.fill[key] = e.target.type === 'checkbox' ? e.target.checked : key === 'leaves' ? Number(e.target.value) : e.target.value;
+        if (key === 'leaves' || key === 'mount') renderOpeningsList();
+      } else if (field === 'koppel') {
+        if (e.target.checked) op.koppel = true; else delete op.koppel;
       } else if (field === 'sloped') {
         if (e.target.checked) op.hR = op.h; else delete op.hR;
         renderOpeningsList();
       } else if (field === 'anchor') {
         op.anchor = e.target.value;
-        renderOpeningsList(); // label van 'offset' hangt af van anchor
+        renderOpeningsList();
       } else {
         op[field] = parseFloat(e.target.value) || 0;
       }
@@ -620,9 +561,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
     });
     document.getElementById('btn-add-opening').addEventListener('click', addOpening);
 
-    // Bovenkant evenwijdig aan de daklijn: hoogte rechts = hoogte links +
-    // het verschil in daklijn tussen de rechter- en linkerrand (op de
-    // opgeloste positie; met een nok ertussen het rechte stuk ertussen).
     function followRoof(id) {
       const op = openings.find(o => o.id === id);
       const res = (CONFIG.openings || []).find(o => o.id === id);
@@ -633,10 +571,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       updateAll();
     }
 
-    // ============================================================
-    // JSON EXPORT / IMPORT — sla het volledige wand-ontwerp (parameters +
-    // ruwe, niet-opgeloste openingen) op als JSON, en laad het weer terug.
-    // ============================================================
     function setIoStatus(msg, cls) {
       const el = document.getElementById('io-status');
       el.textContent = msg;
@@ -651,7 +585,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
         heightAll: parseFloat(document.getElementById('inp-wall-h-all').value),
         heightLeft: parseFloat(document.getElementById('inp-wall-h-left').value),
         heightRight: parseFloat(document.getElementById('inp-wall-h-right').value),
-        // Middenpunt (nok); null = rechte bovenrand.
         heightMid: document.getElementById('inp-wall-peak').checked ? parseFloat(document.getElementById('inp-wall-h-mid').value) : null,
         topPts: wallTopPts ? wallTopPts.map(q => Object.assign({}, q)) : undefined,
         studWidth: parseFloat(document.getElementById('inp-stud-w').value),
@@ -667,7 +600,7 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
     function getPureState() {
       return {
         wall: collectWallParams(),
-        materials: { interior: 'spaanplaat', exterior: buitenMateriaal, cladding, trasraam, stone, rabatColor },
+        materials: { interior: 'spaanplaat', exterior: buitenMateriaal, cladding, trasraam, stone, stuc, rabatColor },
         openings: openings.map(rawOpening)
       };
     }
@@ -692,9 +625,10 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
 
       buitenMateriaal = (state.materials && state.materials.exterior) || 'vochtdoek';
       cladding = (state.materials && state.materials.cladding) || 'horizontaal';
-      trasraam = (state.materials && state.materials.trasraam) || null; // woning-instelling
-      stone = (state.materials && state.materials.stone) || null;       // woning-instelling (steen)
-      rabatColor = (state.materials && state.materials.rabatColor) || null; // woning-instelling (rabat)
+      trasraam = (state.materials && state.materials.trasraam) || null;
+      stone = (state.materials && state.materials.stone) || null;
+      stuc = (state.materials && state.materials.stuc) || null;
+      rabatColor = (state.materials && state.materials.rabatColor) || null;
       syncMaterialButtons();
 
       openings = state.openings.map(rawOpening);
@@ -705,10 +639,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       updateAll();
     }
 
-    // ------------------------------------------------------------
-    // PDF-export: het tekenblad zelf komt uit WallPdf (wall/wall-pdf.js),
-    // gedeeld met de unit-PDF.
-    // ------------------------------------------------------------
     function generateWallPdf() {
       recalculate();
       const doc = PdfSheet.createDoc();
@@ -784,11 +714,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       e.target.value = '';
     });
 
-    // ============================================================
-    // OPENINGEN: ankerresolutie + overlap-handling — zie
-    // WallModel.resolveOpenings (wall/wall-model.js).
-    // ============================================================
-
     function updateOpeningWarnings(resolvedOpenings) {
       const anyOverflow = resolvedOpenings.some(o => o.overflowing);
       const globalWarn = document.getElementById('openings-global-warning');
@@ -803,12 +728,9 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
         const warnEl = document.querySelector(`[data-warning-for="${o.id}"]`);
         if (!card || !warnEl) return;
         card.classList.toggle('opening-warn', !!o.overflowing);
-        if (o.overflowing) {
-          warnEl.style.display = 'block';
-          warnEl.textContent = 'Past niet volledig op het gekozen ankerpunt bij deze wandbreedte.';
-        } else {
-          warnEl.style.display = 'none';
-        }
+        const msg = o.overflowing ? 'Past niet volledig op het gekozen ankerpunt bij deze wandbreedte.' : o.koppelWarn ? `Koppelen: ${o.koppelWarn}.` : '';
+        warnEl.style.display = msg ? 'block' : 'none';
+        warnEl.textContent = msg;
       });
     }
 
@@ -842,7 +764,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       document.getElementById('lbl-wall-h-left').textContent = peakOn ? 'Goothoogte links' : 'Hoogte links';
       document.getElementById('lbl-wall-h-right').textContent = peakOn ? 'Goothoogte rechts' : 'Hoogte rechts';
 
-      // Afronding/fallbacks + ankerresolutie van de openingen: WallModel.
       CONFIG = WallModel.buildConfig({
         width: wallWidth,
         heightLeft: hLeft,
@@ -868,7 +789,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       setSpecAll('roof-angle', calcData.angleDeg + '°');
     }
 
-    // --- 2D CANVAS RENDERER: BOVENAANZICHT ---
     const canvas2DTop = document.getElementById('canvas-2d-top');
     const ctx = canvas2DTop.getContext('2d');
 
@@ -916,8 +836,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
         ctx.strokeRect(screenX, screenY, studWidthPx, studDepthPx);
       };
 
-      // Bovenaanzicht: één doorsnede per stijlpositie (kreupel alleen als er
-      // op die plek geen volle stijl staat).
       const fullXs = new Set(calcData.studs.filter(st => st.kind !== 'kreupel').map(st => st.x));
       [...new Set(calcData.studs.map(st => st.x))].forEach(x => drawStud2D(x, !fullXs.has(x)));
 
@@ -941,7 +859,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       });
     }
 
-    // --- 2D CANVAS RENDERER: VOORAANZICHT (ZUID) ---
     const canvas2DFront = document.getElementById('canvas-2d-front');
     const ctxFront = canvas2DFront.getContext('2d');
 
@@ -975,9 +892,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       for (let x = 0; x < w; x += gridSize) { ctxFront.beginPath(); ctxFront.moveTo(x, 0); ctxFront.lineTo(x, h); ctxFront.stroke(); }
       for (let y = 0; y < h; y += gridSize) { ctxFront.beginPath(); ctxFront.moveTo(0, y); ctxFront.lineTo(w, y); ctxFront.stroke(); }
 
-      // Referentielijnen vochtdoek-banen (1500mm h.o.h. vanaf de vloer).
-      // Zelfde uitsparingen als de fill (WallModel.skinSegmentsAtY): de
-      // lijnen stoppen bij openingen en bij de (schuine) bovenrand.
       ctxFront.strokeStyle = '#555';
       ctxFront.setLineDash([4, 4]);
       for (let bandY = 1500; buitenMateriaal === 'vochtdoek' && bandY < maxRoofMM; bandY += 1500) {
@@ -990,7 +904,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       }
       ctxFront.setLineDash([]);
 
-      // Bovenkant trasraam (cement-gebonden plaat, woning-instelling).
       if (buitenMateriaal === 'vochtdoek' && trasraam && trasraam.top > 0) {
         ctxFront.strokeStyle = '#a0a3a8';
         ctxFront.lineWidth = 1.5;
@@ -1005,7 +918,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
         ctxFront.fillText('trasraam', toCanvasX(-halfWMM) + 4, toCanvasY(trasraam.top) - 3);
       }
 
-      // Wand-omtrek (incl. schuine bovenrand)
       ctxFront.strokeStyle = '#666';
       ctxFront.lineWidth = 2;
       ctxFront.beginPath();
@@ -1015,9 +927,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       ctxFront.closePath();
       ctxFront.stroke();
 
-      // Onder- en bovenregel als volwaardig gevuld vlak (was alleen de
-      // omtreklijn hierboven — dat liet lege ruimtes zien i.p.v. de
-      // daadwerkelijke leggers).
       ctxFront.fillStyle = '#c29b62';
       ctxFront.strokeStyle = '#8a6836';
       ctxFront.lineWidth = 1;
@@ -1034,8 +943,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
         ctxFront.stroke();
       });
 
-      // X/Y-assen (lijn + label), altijd binnen het canvas gehouden zodat er
-      // niks buiten het zichtbare venster valt. Stijl: core/canvas-labels.js.
       const xAxisY = Math.min(h - 6, toCanvasY(0) + 16);
       drawCanvasDim(ctxFront, toCanvasX(-halfWMM), xAxisY, toCanvasX(halfWMM), xAxisY,
         'X: ' + Math.round(wallWidthMM) + 'mm', (toCanvasX(-halfWMM) + toCanvasX(halfWMM)) / 2, Math.min(h - 2, xAxisY + 11));
@@ -1047,7 +954,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       const yAxisRightX = Math.min(w - 10, toCanvasX(halfWMM) + 14);
       drawCanvasDim(ctxFront, yAxisRightX, toCanvasY(0), yAxisRightX, toCanvasY(hRightMM),
         'Y: ' + Math.round(hRightMM) + 'mm', Math.min(w - 4, yAxisRightX + 12), (toCanvasY(0) + toCanvasY(hRightMM)) / 2);
-      // Tussenpunten van de daklijn (nok = het enige hoogste punt, anders knik).
       const inner = tl.pts.slice(1, -1);
       inner.forEach(q => {
         const isNok = inner.filter(o => o.y >= q.y - 0.5).length === 1;
@@ -1058,7 +964,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
         ctxFront.textAlign = 'start';
       });
 
-      // Stijlstuk van y0 tot y1 (of tot de daklijn), zie WallModel.computeFrame.
       const drawStudFront = (st) => {
         const xLeft = st.x - CONFIG.studWidth / 2;
         const xRight = st.x + CONFIG.studWidth / 2;
@@ -1084,8 +989,8 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
         const x0 = toCanvasX(opLeftMM);
         const x1 = toCanvasX(opLeftMM + op.w);
         const y0 = toCanvasY(op.y);
-        const y1 = toCanvasY(op.y + op.h);   // bovenkant links
-        const y1r = toCanvasY(op.y + op.hR); // bovenkant rechts (schuine bovenzijde)
+        const y1 = toCanvasY(op.y + op.h);
+        const y1r = toCanvasY(op.y + op.hR);
         const isSelected = op.id === selectedOpeningId;
 
         frontOpeningRects.push({ id: op.id, x0, y0, x1, y1, y1r, localX: op.x, y: op.y, w: op.w, h: op.h, hR: op.hR });
@@ -1128,7 +1033,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
             ctxFront.fillStyle = hd.handle === 'c' ? '#ffffff' : '#4da6ff';
             ctxFront.strokeStyle = '#0a1a2a';
             ctxFront.beginPath();
-            // Midden (verplaatsen) rond, de rest vierkant.
             if (hd.handle === 'c') ctxFront.arc(hd.cx, hd.cy, 5, 0, Math.PI * 2);
             else ctxFront.rect(hd.cx - 5, hd.cy - 5, 10, 10);
             ctxFront.fill();
@@ -1139,7 +1043,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
 
       drawSeamOverlay(toCanvasX, toCanvasY, halfWMM, maxRoofMM);
 
-      // Gevellampen (buitenverlichting woning)
       lampMarks.forEach(l => {
         const x = toCanvasX(-halfWMM + l.u), y = toCanvasY(l.y);
         ctxFront.fillStyle = '#ffd36b'; ctxFront.strokeStyle = '#1a1a1a'; ctxFront.lineWidth = 1;
@@ -1148,8 +1051,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       });
     }
 
-    // Naad-zones (wand vervalt daar, zie woning) als gearceerde overlay.
-    // Met upTo (mm): opbouw boven het lagere dak, alleen gearceerd tot daar.
     function drawSeamOverlay(toCanvasX, toCanvasY, halfWMM, maxRoofMM) {
       seamCuts.forEach(([u0, u1, upTo]) => {
         const x0 = toCanvasX(-halfWMM + u0), x1 = toCanvasX(-halfWMM + u1);
@@ -1180,7 +1081,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       return frontHandleRects.find(hd => Math.abs(hd.cx - mx) <= 8 && Math.abs(hd.cy - my) <= 8);
     }
     function frontOpeningAt(mx, my) {
-      // Binnen de (evt. schuine) omtrek: canvas-y loopt omlaag.
       return frontOpeningRects.find(r => {
         if (mx < r.x0 || mx > r.x1) return false;
         const yTop = r.y1 + (mx - r.x0) / ((r.x1 - r.x0) || 1) * (r.y1r - r.y1);
@@ -1242,22 +1142,18 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
         applyOpeningPosition(op, newLocalX, dragInfo.startW, wallWidth);
         op.y = Math.max(0, snap50(dragInfo.startY + dyMM));
       } else if (dragInfo.type === 'resize') {
-        // Samengestelde handles: 'nw' = bovenkant links + linkerrand, enz.
         const hd = dragInfo.handle;
         const sloped = dragInfo.startHR !== dragInfo.startH || isSloped(op);
         if (hd === 'n') {
-          // Hele bovenkant omhoog/omlaag (helling blijft).
           const dh = snap50(dyMM);
           op.h = Math.max(400, dragInfo.startH + dh);
           if (sloped) op.hR = Math.max(400, dragInfo.startHR + dh);
         } else if (hd === 'nw' || hd === 'ne') {
-          // Eén bovenhoek: alleen die kant in de hoogte -> schuine bovenzijde.
           op.h = hd === 'nw' ? Math.max(400, snap50(dragInfo.startH + dyMM)) : dragInfo.startH;
           op.hR = hd === 'ne' ? Math.max(400, snap50(dragInfo.startHR + dyMM)) : dragInfo.startHR;
-          if (op.h === op.hR) delete op.hR; // weer recht
+          if (op.h === op.hR) delete op.hR;
         }
         if (hd === 's' || hd === 'sw' || hd === 'se') {
-          // Onderkant; de bovenkant blijft staan (onderin altijd waterpas).
           const topL = dragInfo.startY + dragInfo.startH, topR = dragInfo.startY + dragInfo.startHR;
           const newY = Math.min(snap50(dragInfo.startY + dyMM), Math.min(topL, topR) - 400);
           op.y = Math.max(0, newY);
@@ -1343,7 +1239,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       draw2DSide();
     }
 
-    // --- THREE.JS 3D RENDERER ---
     const pane3D = document.getElementById('pane-3d');
     const scene = new THREE.Scene();
     scene.background = new THREE.Color(0x1a1a1a);
@@ -1376,16 +1271,13 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
 
     const wallMaterials = WallModel.createMaterials();
 
-    // Buitenzijde-materiaalkeuze (tab 3): 'vochtdoek' of 'cementplaat',
-    // wederzijds exclusief. Binnenzijde is altijd spaanplaat (geen alternatief).
-    // (Alleen knoppen met data-material/-cladding: de "Opslaan"-knop van
-    // Project eigenschappen heeft ook de klasse material-toggle-btn.)
     let buitenMateriaal = 'vochtdoek';
-    let cladding = 'horizontaal'; // richting gevelbekleding (alleen bij vochtdoek)
-    let trasraam = null; // { bottom, top } mm, komt uit de woning-instellingen (WallModel.trasraamFor)
-    let stone = null;    // steencode bij cementplaat, komt uit de woning-instellingen
-    let rabatColor = null; // kleur rabat (WallModel.RABAT_COLORS), komt uit de woning-instellingen
-    let stage = BuildStages.FINAL; // bouwfase van de 3D (schuif linksonder)
+    let cladding = 'horizontaal';
+    let trasraam = null;
+    let stone = null;
+    let stuc = null;
+    let rabatColor = null;
+    let layers = ViewLayers.all();
     function syncMaterialButtons() {
       document.querySelectorAll('.material-toggle-btn[data-material]').forEach(b => b.classList.toggle('active', b.dataset.material === buitenMateriaal));
       document.querySelectorAll('.material-toggle-btn[data-cladding]').forEach(b => b.classList.toggle('active', b.dataset.cladding === cladding));
@@ -1402,45 +1294,41 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
 
     let spaanplaatVisible = true;
     let buitenVisible = true;
-    // Weergave-filter (core/view-filter.js): beplating binnen/buiten + isolatie.
-    createViewFilter(document.getElementById('wall-toolbar-3d'), [
-      { key: 'binnen', label: 'Beplating binnenzijde' },
-      { key: 'buiten', label: 'Beplating buitenzijde' }
-    ], (v) => {
-      spaanplaatVisible = v.binnen;
-      buitenVisible = v.buiten;
-      update3DScene();
-    });
-    // Omgeving (core/skybox.js: geen/dag/nacht); de wand staat op de tegelvloer.
     let skyMode = Skybox.getMode();
     const skyEnv = Skybox.createEnvironment(scene);
     const applySky = () => {
       skyEnv.fitTo(wallGroup3D, 0);
       Skybox.apply(skyMode, { env: skyEnv, grid, controls, sun: dirLight, ambient, base: { ambient: 0.6, sun: 0.8 }, shadowRoot: wallGroup3D });
     };
-    Skybox.createToggle(document.getElementById('wall-toolbar-3d'), (m) => { skyMode = m; applySky(); });
-    BuildStages.createBar(pane3D, stage, (st) => { stage = st; update3DScene(); });
+    const toolbar = document.getElementById('wall-toolbar');
+    const bar = UI.editorBar(toolbar, document.getElementById('app-container'), {
+      left: `<div class="tb-group tb-tools">${UI.tb('Spiegelen', 'symmetry-vertical', 'data-wt="mirror" title="Horizontaal spiegelen (Shift+H)"')}</div>`,
+      onResize: onWindowResize,
+      layers: {
+        layers, keys: ['regelwerk', 'beplating', 'doek', 'latwerk', 'gevel', 'kozijnen', 'afwerking'],
+        onChange: (l) => { layers = l; update3DScene(); },
+        extras: [{ key: 'binnen', label: 'Beplating binnenzijde' }, { key: 'buiten', label: 'Beplating buitenzijde' }],
+        onExtra: (v) => { spaanplaatVisible = v.binnen; buitenVisible = v.buiten; update3DScene(); }
+      },
+      onSky: (m) => { skyMode = m; applySky(); }
+    });
+    toolbar.querySelector('[data-wt="mirror"]').addEventListener('click', () => mirrorHorizontal());
 
-    // 3D-opbouw + volume-boekhouding komen uit WallModel.build3D (gedeeld
-    // met de unit-editor).
     let lastWallStats = null;
 
     function update3DScene() {
       if (wallGroup3D) scene.remove(wallGroup3D);
       const result = WallModel.build3D(CONFIG, calcData, {
-        materials: wallMaterials, buitenMateriaal, cladding, trasraam, stone, rabatColor, spaanplaatVisible, buitenVisible, stage
+        materials: wallMaterials, buitenMateriaal, cladding, trasraam, stone, stuc, rabatColor, spaanplaatVisible, buitenVisible, layers
       });
       wallGroup3D = result.group;
       lastWallStats = result.stats;
       scene.add(wallGroup3D);
-      applySky(); // schaduw van de nieuwe wand
+      applySky();
 
       updateSpecificaties();
     }
 
-    // ============================================================
-    // SPECIFICATIES (tab 3)
-    // ============================================================
     function fmt(n, decimals = 1) {
       return n.toLocaleString('nl-NL', { minimumFractionDigits: decimals, maximumFractionDigits: decimals });
     }
@@ -1474,7 +1362,6 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       setSpecAll('void-m3', fmt(specs.voidVolumeM3, 3) + ' m3');
       setSpecAll('horiz-beams', lastWallStats.horizBeamCount + ' stuks');
 
-      // Inkoop in handelslengtes (zaagplan uit WallModel).
       const purchase = WallModel.planPurchase(WallModel.computeBOM(CONFIG, calcData));
       const wasteMM = purchase.reduce((a, sec) => a + sec.wasteMM, 0);
       const stockMM = purchase.reduce((a, sec) => a + sec.stockMM, 0);
@@ -1490,7 +1377,7 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
 
     const inputs = document.querySelectorAll('#tab-wall input');
     inputs.forEach(input => {
-      // Hoogte met de hand gewijzigd: de knikken van een mansarde-/wolfsdak vervallen.
+      // Hoogte met de hand gewijzigd: de knikken van een wolfsdak vervallen.
       if (/^inp-wall-(h-|peak)/.test(input.id)) input.addEventListener('input', () => { wallTopPts = null; });
       input.addEventListener('input', updateAll);
     });
@@ -1526,8 +1413,8 @@ function mountWallEditor(container, callbacks) {
       exportDesign,
       triggerImport,
       mirrorHorizontal,
-      toggleFullscreen3D,
-      toggleFullscreen2D,
+      setView: bar.setView,
+      viewState: bar.viewState,
       openProjectProperties,
       getStateJson: getPureState,
       loadStateJson: applyPureState

json/premade/vlinderwoning.json

@@ -48,7 +48,7 @@
       "mode": "spots",
       "direction": "both",
       "lampHeight": 1950,
-      "lampMin": 1500,
+      "lampMin": 500,
       "lampMax": 3000,
       "minWallWidth": 2000,
       "endOffset": 300,

kosten/intern.csv

@@ -0,0 +1,80 @@
+code;omschrijving;eenheid;waarde
+arbeid.uurloon;Uurloon productie (all-in);€/u;55
+arbeid.bezetting;Bezetting per productiestap (heftruck, vegen, aangeven): gemiddeld personeel;man;2,2
+arbeid.toeslagUren;Toeslag indirecte uren (klaarleggen, opruimen, intern transport);%;10
+arbeid.qa;QA (laatste aanpassingen, klantcontact) over de totale werktijd;%;4
+zagen.methode;Zaagmethode;;robot
+zagen.robotSnede;Robot: tijd per haakse snede;s;5
+zagen.robotSchuin;Robot: extra tijd per schuine snede;s;2,5
+zagen.robotStuk;Robot: handling per stuk (invoer, uitvoer, etiket);s;15
+zagen.handFactor;Handmatig: factor op de robottijd;×;7
+verbinden.schroevenPerVerbinding;Schroeven per verbinding (stijl/dorpel op regel);st.;3
+verbinden.eersteSchroef;Tijd eerste schroef (gat + schroef + uitlijnen);s;10
+verbinden.volgendeSchroef;Tijd volgende schroef (gat + schroef);s;5
+verbinden.verbindingenPerVloerbalk;Verbindingen per vloer-/dakbalk;st.;2
+verbinden.dubbelAfstand;Dubbele stijl (deur, hoek): schroef verticaal elke;mm;100
+verbinden.monteerFactor;Monteren: factor op de schroeftijd (incl. lijmen, positioneren);×;6
+verbinden.personeel;"Personeel bij monteren constructie (vloer, wand, dak; i.p.v. de bezetting)";man;2
+verbinden.dakFactor;Dak: factor op de tijd per schroef (moeilijker werken);×;4
+montage.muurVastzetten;Muursectie plaatsen en vastzetten;min;10
+montage.muurPersoneel;Personeel bij plaatsen muursectie (i.p.v. de bezetting);man;3
+hout.latStukMontage;Latwerk: per gezaagd stuk (meten, zagen op locatie, passen);s;240
+hout.latMeterMontage;Latwerk: bevestigen per strekkende meter;s/m;30
+plaat.spaanplaatMontage;Montage spaanplaat (passen, zagen, plaatsen);s/m²;120
+plaat.osbMontage;Montage OSB;s/m²;90
+plaat.cementplaatMontage;Montage cementplaat;s/m²;240
+plaat.schroevenPerM2;Plaatschroeven per m²;st./m²;15
+plaat.tijdPerPlaatschroef;Tijd per plaatschroef;s;4
+isolatie.glaswolMontage;Montage glaswol;s/m³;900
+gevel.vochtdoekMontageM;Montage vochtdoek per strekkende meter wand;s/m;600
+gevel.rabatMontage;Montage rabat;s/m²;600
+gevel.steenMontage;Montage steenstrips;s/m²;1800
+gevel.stucMontage;Stucwerk aanbrengen (wapenen, pleisteren);s/m²;1500
+dak.dakleerMontage;Montage dakleer;s/m²;600
+dak.rietMontage;Montage riet;s/m²;3600
+dak.beschotMontage;Montage dakbeschot;s/m²;150
+dak.felsMontage;Montage felsplaten;s/m²;1800
+dak.boeideelMontage;Montage boeideel;s/m;600
+dak.onderplaatMontage;Montage onderplaat;s/m²;900
+dak.daktrimMontage;Montage daktrim;s/m;300
+dak.nokPlaatsen;Stalen nokbalk plaatsen, stellen en vastzetten;s;2700
+dak.nokVulhoutMontage;Vulhout in de holling van de nokbalk aanbrengen (beide zijden);s/m;240
+dak.nokPersoneel;Personeel bij plaatsen nokbalk (i.p.v. de bezetting);man;3
+dak.paalMontage;Paal plaatsen: stellen, aftoppen, vastzetten aan het dak;s/st.;2700
+vloer.afwerkingMontage;Montage vloerafwerking;s/m²;1200
+vloer.sandwichMontage;Montage per sandwichpaneel;s;600
+afwerking.valsPlafondMontage;Montage vals plafond;s/m²;1800
+afwerking.fiboMontage;Montage FIBO-wandpaneel;s/m²;1500
+inrichting.personeel;Personeel bij inrichting (installateur/monteur, i.p.v. de bezetting);man;1
+inrichting.toiletMontage;Montage wandcloset (reservoir, voorzetwand, afmonteren);s;10800
+inrichting.fonteinMontage;Montage fontein;s;3600
+inrichting.wastafelMontage;Montage badmeubel;s;5400
+inrichting.doucheMontage;Montage inloopdouche (goot, afschot, glaswand, kraan);s;14400
+inrichting.keukenMontage;Montage keukenblok;s/m;3600
+inrichting.kookeilandMontage;Montage kookeiland;s/m;3600
+inrichting.kastMontage;Montage kast;s/m;1800
+inrichting.boilerMontage;Montage boiler;s;7200
+kozijnen.montage;Montage per kozijn;s;5400
+verlichting.montage;"Montage per lamp/spot (armatuur plaatsen en aansluiten; leidingen en dozen onder Elektra)";s;300
+elektra.personeel;Personeel bij elektra (i.p.v. de bezetting);man;1
+elektra.boorgat;Boorgat door stijl, regel of balk (aftekenen, boren, ontbramen);s;90
+elektra.buisLeggen;Installatiebuis leggen en bevestigen;s/m;60
+elektra.draadTrekken;Draad trekken (per meter buis, alle aders);s/m;20
+elektra.kabelLeggen;XMvK-kabel leggen en bevestigen (buiten);s/m;40
+elektra.doosPlaatsen;Inbouwdoos plaatsen (luchtdicht, hollewand);s;240
+elektra.verdeeldoos;Verdeeldoos plaatsen en verbinden;s;600
+elektra.spotdoos;Spotdoos plaatsen (luchtdicht plafond);s;300
+elektra.vloerdoos;Vloerdoos plaatsen (gat in vloer, aansluiten);s;1800
+elektra.afmonteren;Afmonteren schakelaar/wcd/apparaataansluiting;s;300
+elektra.steekverbinderMontage;Steekverbinder module-naad monteren (set m/v);s;300
+elektra.kastMontage;Groepenkast plaatsen (kast, hoofdschakelaar, aardlek);s;3600
+elektra.groepMontage;Per groep: automaat plaatsen, bedraden, labelen;s;900
+elektra.keuring;Meten, testen en opleveren (NEN 1010 / NEN 3140);s;10800
+bedrijf.machines;Afschrijving machines (zaagrobot, gereedschap, inrichting) per uur;€/u;8
+bedrijf.slijtage;Slijtage en verbruik gereedschap (zaagbladen, bits, accu’s) per uur;€/u;2
+bedrijf.huisvesting;Huisvesting productiehal (huur, energie) per uur;€/u;6
+opslag.verlies;"Materiaalverlies (beschadiging, misgezaagd, restmateriaal; naast het berekende snijverlies balken)";%;5
+opslag.klein;Klein materiaal (lijm, kit, tape, nieten);%;3
+opslag.algemeen;Algemene kosten (kantoor, verzekering, garantie) over de kostprijs;%;5
+opslag.marge;Winstmarge;%;15
+opslag.btw;Btw;%;21

kosten/leveranciers.csv

@@ -0,0 +1,75 @@
+code;omschrijving;eenheid;prijs;leverancier;artikelnummer;bijgewerkt
+verbinden.prijsPer1000;Inkoop constructieschroeven (6×120);€/1000;45;;;
+hout.constructieM3;Constructiehout vuren C24 (regelwerk, balken);€/m³;550;;;
+hout.latwerkM;Latwerk (kruislat);€/m;0,9;;;
+plaat.spaanplaatM2;Spaanplaat;€/m²;9;;;
+plaat.osbM2;OSB (vloeren, plafonds dak);€/m²;12;;;
+plaat.cementplaatM2;Cementgebonden plaat (gevel, trasraam);€/m²;28;;;
+plaat.plaatschroefPer1000;Inkoop plaatschroeven (4×40);€/1000;15;;;
+isolatie.glaswolM3;Glaswol;€/m³;40;;;
+isolatie.steenIsolatieM3;Isolatieblok steengevel;€/m³;120;;;
+gevel.vochtdoekM2;Vochtdoek;€/m²;1,5;;;
+gevel.rabatM2;Rabat (gevelbekleding);€/m²;35;;;
+gevel.steenM2;Steenstrips (gevel + trasraam);€/m²;60;;;
+gevel.stucM2;Stucwerk gevel (wapening + sierpleister op cementgebonden plaat);€/m²;45;;;
+dak.dakleerM2;Dakleer (EPDM);€/m²;18;;;
+dak.rietM2;Riet;€/m²;90;;;
+dak.beschotM2;Dakbeschot OSB 18 mm (bovenop de sporen);€/m²;14;;;
+dak.felsM2;Felsplaten staande naad (zink/staal, klangen, scheidingslaag);€/m²;65;;;
+dak.boeideelM;Boeideel;€/m;25;;;
+dak.onderplaatM2;Onderplaat boeideel;€/m²;30;;;
+dak.daktrimM;Daktrim;€/m;12;;;
+dak.staalKg;Stalen nokbalk IPE S235 (op maat gezaagd, geboord, gegrond);€/kg;2,9;;;
+dak.nokOplegging;Oplegging nokbalk (stalen schoen + bouten), 2 per balk;€/st.;45;;;
+dak.paalHoutM3;Paalhout overkapping (eiken, geschaafd);€/m³;2400;;;
+dak.paalvoet;Paalvoet verzinkt, verstelbaar (incl. ankers);€/st.;40;;;
+vloer.afwerkingM2;Vloerafwerking;€/m²;35;;;
+vloer.sandwichM2;Sandwichpaneel;€/m²;35;;;
+afwerking.valsPlafondM2;Vals plafond (regelwerk + gipsplaat, afgewerkt);€/m²;38;;;
+afwerking.fiboM2;FIBO-wandpaneel (incl. profielen en kit);€/m²;70;;;
+inrichting.toilet;Wandcloset met inbouwreservoir, voorzetwand en bedieningsplaat;€/st.;650;;;
+inrichting.fontein;Fontein met kraan en sifon;€/st.;220;;;
+inrichting.wastafel;Badmeubel met wastafel, kraan en spiegel;€/st.;850;;;
+inrichting.douche;Inloopdouche (douchegoot, glaswand, regendouche-set);€/st.;1450;;;
+inrichting.keukenM;Keukenblok (kasten, werkblad, spoelbak, apparatuur) per strekkende meter;€/m;1500;;;
+inrichting.kookeilandM;Kookeiland (kasten, werkblad) per strekkende meter;€/m;1300;;;
+inrichting.kookplaat;Inductiekookplaat 4 zones;€/st.;650;;;
+inrichting.kastM;Kledingkast / inbouwkast per strekkende meter;€/m;550;;;
+inrichting.boiler;Elektrische boiler 80 l incl. inlaatcombinatie;€/st.;600;;;
+kozijnen.raamM2;Raamkozijn incl. glas;€/m²;450;;;
+kozijnen.deur;Binnen-/buitendeur incl. kozijn;€/st.;900;;;
+kozijnen.voordeur;Voordeur incl. kozijn;€/st.;1800;;;
+kozijnen.schuifdeurBlad;Schuifdeur per blad (blad, rail of pocket, beslag, aftimmering);€/st.;650;;;
+verlichting.gevellamp;Gevellamp;€/st.;45;;;
+verlichting.boeideelSpot;Boeideel-spot;€/st.;25;;;
+verlichting.binnenspot;Binnenspot;€/st.;20;;;
+elektra.buis16M;Installatiebuis flexibel Ø16;€/m;0,35;;;
+elektra.buis19M;Installatiebuis flexibel Ø19;€/m;0,45;;;
+elektra.buis25M;Installatiebuis flexibel Ø25;€/m;0,8;;;
+elektra.draad15M;VD-draad 1,5 mm² (per ader);€/m;0,28;;;
+elektra.draad25M;VD-draad 2,5 mm² (per ader);€/m;0,45;;;
+elektra.xmvkM;XMvK 3×1,5 mm²;€/m;1,25;;;
+elektra.inbouwdoos;Luchtdichte hollewanddoos;€/st.;1,6;;;
+elektra.verdeeldoosSt;Luchtdichte verdeeldoos;€/st.;4,5;;;
+elektra.spotdoosSt;Luchtdichte spotdoos;€/st.;7,5;;;
+elektra.vloerdoosSt;Vloerdoos met dubbele wcd;€/st.;95;;;
+elektra.schakelaar;Schakelaar enkelpolig (inbouw);€/st.;9;;;
+elektra.afdekraam1;Afdekraam 1-voudig;€/st.;3;;;
+elektra.afdekraam2;Afdekraam 2-voudig;€/st.;5;;;
+elektra.wcdDubbel;Wandcontactdoos dubbel met randaarde;€/st.;10;;;
+elektra.wcdEnkel;Wandcontactdoos enkel met randaarde;€/st.;6;;;
+elektra.perilex;Perilex-wandcontactdoos (kookgroep);€/st.;18;;;
+elektra.werkschakelaar;Werkschakelaar (warmtepomp);€/st.;28;;;
+elektra.lasklem;Lasklem 3-voudig;€/st.;0,35;;;
+elektra.steekverbinder3;Steekverbinder 3-polig (set m/v);€/set;9;;;
+elektra.steekverbinder5;Steekverbinder 5-polig (set m/v);€/set;14;;;
+elektra.doorvoer;Luchtdichte kabeldoorvoer naar buiten;€/st.;3,5;;;
+elektra.kast;Groepenkast 3-fase leeg (behuizing, kammen, aansluitmateriaal);€/st.;180;;;
+elektra.hoofdschakelaar;Hoofdschakelaar 4-polig 40 A;€/st.;55;;;
+elektra.aardlek;Aardlekschakelaar 2-polig 40 A / 30 mA;€/st.;40;;;
+elektra.automaat;Installatieautomaat 1P+N (B10/B16);€/st.;14;;;
+elektra.automaat2f;Installatieautomaat 2-fase (kookgroep);€/st.;30;;;
+bedrijf.transportUnit;Transport per unit naar de bouwplaats;€/unit;750;;;
+bedrijf.kraan;Kraan voor plaatsen woning;€;1200;;;
+hout.balk.38x235;Constructiehout vuren C24 38×235;€/m;4,9115;;;
+hout.balk.70x220;Constructiehout vuren C24 70×220;€/m;8,47;;;