Tectum/README.md

# Tectum — configurator Van Emous Mantelzorgwoningen (intern)

Configurator voor mantelzorgwoningen: wand, vloer en woning (gekoppelde units)
met 2D, 3D, specificaties en PDF-tekenbladen.

Copyright © 2026 Machiel Heinen. Alle rechten voorbehouden; gebruik
uitsluitend met schriftelijke toestemming. Zie [LICENTIE.md](LICENTIE.md).
Elk bronbestand begint met deze copyright-kop.

## Draaien

```
./start.sh            # of: python3 -m http.server 8000
```
Open `http://localhost:8000`. Elke statische webserver volstaat; geen
build-stap. Direct openen via `file://` werkt niet (texturen/lucht).

## Structuur

```
index.html          app-shell: bovenbalk (menu, documenten, opslaan), sneltoetsen, splashscreen
css/app.css         alle stijl
js/vendor/          three.js r128, eigen OrbitControls, jsPDF, qrcode-generator 1.4.4 (MIT, Kazuhiko Arase; QR in de light-PDF),
                    model-viewer 4.3.1 (Apache-2.0, Google; UMD-bundel met eigen three.js, AR in de light-versie)
js/core/            gedeelde helpers: geometrie, weergavelagen (lagenmenu), menubalk, eigenschappenpaneel
                    (inspector.js), UI-kit (werkbalk, weergave, popovers), PDF-bladen,
                    DXF-schrijver (dxf-writer.js), IFC-schrijver (ifc-writer.js), OBJ-schrijver
                    (obj-writer.js), GLB-schrijver (glb-writer.js), ZIP (zip-writer.js), labels, camerageheugen,
                    skybox, licentie, logo
js/wall/            WallModel (logica) + wand-PDF + wand-editor
js/floor/           FloorModel (logica) + vloer-PDF + vloer-editor
js/roof/            RoofModel: dak (plat/lessenaar/zadel) + dakrand (boeidelen/daktrim)
                    PostModel: palen onder een overkapping/veranda (dak per unit te verlengen), of een dichte
                    zijwand op een vrije hoek
js/house/chimney-model.js  ChimneyModel: schoorsteen tegen een buitenwand (hol, sparing in de wand zoals een raam,
                    ook over een naad, zonder hout erin; sparing in het dak met raveelwerk (stijlen, balken, kreupele
                    balken), de beplating eindigt op het kader; onderbreekt de dakrand; een nokbalk stopt ervoor;
                    buiten steenstrip/stuc, binnen als de wanden of eigen; in de plattegrond
                    te verslepen langs de buitengevel)
js/lighting/        LightingModel: gevellampen, boeideel-spots, binnenspots
js/elektra/         ElektraModel + ElektraPdf: meterkast, schakelaars (letters), wcd, groepen, leidingen
js/sandwich/        SandwichModel: sandwichpanelen rondom
js/room/            RoomModel: ruimtes (verfemmer), functie, netto m², afwerking, vals plafond
js/interior/        FixtureModel: inrichting (sanitair, keuken, kasten, meubels, boiler)
js/unit/            UnitModel: 1 vloer + 4 wanden, naden, wandstukken
js/house/           HouseModel (woning) + woning-PDF + CAD-export (house-dxf.js) + BIM-export (house-ifc.js) + woning-editor
js/cost/            CostModel (kostenberekening), posten + noodwaarden, CostCsv (CSV's), venster Kosten & tijden
js/app.js           menubalk, versienummer, actieve editor
light.html          light-versie (modelpagina's), los te openen: light.html?model=amstel
js/light/           LightModel (keuzes op een model toepassen, indelingscontrole, kerncijfers), LightPdf (klant-PDF) + light-UI
css/light.css       stijl light-versie, alles onder .tectum-light
json/defaults/      referentie-JSON's (niet runtime ingeladen)
kosten/             intern.csv (eigen waarden) + leveranciers.csv (live prijzen), bij het starten ingeladen
assets/             logo, texturen, skybox
```

## Uitgangspunten

- **Eén bron per logica.** Rekenwerk en 3D-opbouw zitten alleen in de
  `*Model`/`*Pdf`-modules; editors en woning hergebruiken die.
- **Geen ES-modules, geen CDN.** Gewone `<script>`-tags in vaste volgorde
  (zie `index.html`), alle libraries lokaal.
- **Assen/zijden.** Bovenaanzicht boven = noord: voor = noord, achter = zuid,
  links = west, rechts = oost (interne sleutels blijven voor/achter/…).
- **Hoogtes** gelden vanaf bovenkant vloer (loopvlak).
- **Weergavelagen** (`ViewLayers`): regelwerk, elektra, beplating, vochtdoek,
  latwerk, gevelbekleding, kozijnen, dakbedekking, afwerking, verlichting,
  inrichting, ruimtes, dak en maten, elk los aan/uit; de snelkeuze Fase zet
  alles tot en met een bouwfase aan (de volgorde in de hal). Lagen die aan
  beide zijden zijn ingesloten worden niet
  gebouwd (stijlen tussen spaanplaat en doek, latten en doek achter de rabat,
  sporen tussen plafond en dakbedekking). Specificaties en totalen rekenen
  altijd met alle lagen.
- **Invoer volgt de logica:** de dakvorm is een eigenschap van de unit
  (plat/lessenaar/zadel, richting, goot- en nokhoogte of helling); de
  wanden volgen.

## Functionaliteit

- **Wand:** openingen (raam/deur/voordeur) met ankers, ook boven elkaar
  (raam boven een deur; stijlen ertussen van dorpel tot dorpel), regelwerk
  38x235 met dubbele hoekstijlen en een dubbele stijl naast deuren, zaagplan
  op handelslengtes, spaanplaat binnen, vochtdoek (met kruislat en trasraam)
  of cementplaat buiten.
- **Elektra** (`elektra/`): meterkast (3×25 A) bij de voordeur, schakelaars
  met letter (A binnen, B buiten, per unit een eigen; dezelfde letter bij de
  lampen erop), dubbele wcd's per unit, apparaten met eigen groep (kookgroep
  perilex, wasmachine, droger, warmtepomp, optioneel oven/vaatwasser).
  Groepenverklaring met fasen en aardlekschakelaars, leidingen via stijlen
  en plafond naar de meterkast (strekkende meters per type, draad, buis,
  steekverbinders op module-naden), materiaallijst en eigen PDF-blad.
  Buizen minstens 50 mm uit elkaar (gebundeld alleen het laatste stuk naar
  de meterkast). Nooit door een raam of deur (`makeOpeningTest`): een
  stijgleiding boven/onder een opening (wcd onder een raam) gaat eerst op
  dezelfde hoogte opzij tot naast de opening, langs dezelfde wand met een
  deur of raam ertussen via het plafond, gevellampen om de gevelhoeken heen,
  en uit elkaar schuiven van buizen eindigt nooit in een opening. Vloer-wcd's met leiding door de vloer. Elektra ook op de
  PDF-bladen per wand, vloer en dakvlak (plafond). Alles verplaatsbaar door
  te slepen in de plattegrond. Kosten (groep Elektra): buis + draad per
  meter, boorgaten (geteld op stijlen, regels en balken), dozen,
  afmonteren, groepenkast en keuring.
- **Kozijnen** (`wall/kozijn-model.js`): per opening een vulling (geen, raam
  met vast glas en optioneel ventilatierooster, of deur met dorpel en
  optionele glasstrook of als glasdeur; zij- en bovenlicht vullen de rest van een grote
  opening), kleur buiten en binnen (wit, grijs, antraciet, zwart). Volgt de
  maat van de opening, ook een schuine bovenzijde. Deur: kant van het blad,
  scharnierzijde en draairichting (naar binnen/buiten); openslaande deuren
  met zijlichten = twee deuren naast elkaar. Koppelen: een opening die tegen
  zijn buur aan staat (zelfde onderkant en hoogte, samen max. 2850 mm) vormt
  daarmee één sparing zonder stijlen, dagkanten, latten of kozijnstijlen
  ertussen; twee draaideuren worden stolp (bladen tegen elkaar), anders één
  gedeelde tussenstijl. Schuifdeur: 1 of 2 bladen
  (uit elkaar), in de wand of op de wand aan een rail (binnen- of
  buitenzijde), glazen of dicht blad. In de plattegrond (app en PDF) een
  draaicirkel per deur en de schuifrichting per schuifdeur; in de loopmodus
  gaan deuren open (dubbele schuifdeur samen). Dagkanten (afgewerkte
  fase): binnen een geschilderde omranding, dagkantplaten tot het kozijn en
  een vensterbank onder ramen; buiten een omranding in de kozijnkleur en
  een waterslag onder ramen (`WallModel.build3D`).
- **Plafond:** in de afgewerkte fase is de onderkant van het dak
  geschilderd in de plafondkleur (Binnen › Wanden › Plafond), zolang
  "Geschilderd" aan staat; anders kale OSB.
- **Dakvorm/wandhoogte:** per unit een dakvorm (Unit › Dakvorm: plat,
  lessenaar, zadel of wolfsdak, met schuiven en hellingshoek).
  Daaruit volgen de wanden: de kopgevels krijgen de daklijn (bij een
  wolfsdak afgeknot op het wolfseind, met
  daarboven driehoekige wolfseinden met de dakhelling tot de nok, met een
  rechte nok ertussen), de haakse wanden staan vlak op de goothoogte. Het
  bovenste deel van een wolfsdak is gewoon houtwerk: sporen, hoekkepers,
  nokbalk en kopbalken (ook in zaaglijst, specificaties en kosten).
  Een dubbel lessenaardak (twee units, elk hoog aan hun gezamenlijke naad,
  op de mm gelijke goot, nok en hoogte op de naad: samen een zadeldak)
  krijgt net als een zadeldak een stalen nokbalk onder de naad; één
  lessenaar of twee die zo niet aansluiten niet. Staat er een schoorsteen
  op de nok, dan stopt elke nokbalk vóór de schoorsteen.
  Goot en nok gelden over de volle vloermaat (goot boven de buitenkant van
  de gevel); staat de kopgevel tussen de haakse wanden, dan loopt zijn
  daklijn daar precies op aan. Het wolfseind schaalt mee met goot en
  nok (verhouding). De PDF heeft voor een wolfsdak een eigen blad met het
  bovenste deel (bovenaanzicht houtwerk + stuklijst).
  Grenzen (`UnitModel.LIMITS`): nok max 5 m, goot / plat dak max 3 m (vanaf
  bovenkant vloer tot onderkant dak), unit max 4,7 x 14 m. Platte daken van verschillende hoogte krijgen elk hun eigen
  boeideel (versprongen, het lage loopt door tot onder het hoge). Wijzig je een
  wandhoogte in de wand-editor, dan geldt dezelfde regel vanuit die wand.
  De daklijn van een wand hoort bij de wand zonder naden: loopt een wand
  door een naad langer door (bijv. de kopgevel naast een gekoppelde unit),
  dan blijven nok en knikken op hun plaats (`UnitModel.topLineOn`).
- **Dakaansluiting (L/T):** staat een unit met nokdak (zadel of
  wolfsdak) met zijn nok haaks op de langszijde van een buur met nokdak
  (vleugel tegen hoofdvolume), dan loopt de vleugel het hoofddak in tot
  zijn nok, met kilkepers in de binnenhoeken (bij gelijke goot, nok en
  overspanning onder 45°); het
  wolfseind van de vleugel aan de naad vervalt. Ligt de vleugel gelijk met
  een kop van het hoofdvolume, dan wordt die kop een schild in de vlakken
  van de vleugel (hoekkeper, de goot loopt door; de kopgevel staat dan op
  goothoogte, een wolfseind daar vervalt). Een vleugel die in een wolfseind
  van het hoofdvolume zou steken sluit niet aan. Elke unit houdt zijn eigen
  dakdeel (sporen, kreupele sporen, kepers, knik- en nokbalken; stalen
  nokbalk alleen over de eigen nok) met een eigen PDF-blad
  (`HouseModel.roofJoins`, `RoofModel.computeJoinedRoof`). Niet bij dak
  over de hele woning; dakramen in zo'n dakdeel doen nog niet mee.
- **Overkapping:** bij een dak over de hele woning met `cover` loopt het
  dak door tot de omhullende rechthoek waar geen unit staat (bijv. een
  terras naast een kortere module), met een afgewerkte onderplaat in de
  kleur van het boeideel (`HouseModel.coverExtensions`). Palen
  (Woning › Dak › Palen overkapping) komen onder de vrije dakrand; met
  "Zijwand" krijgt een vrije hoek geen paal maar een gestuukte wand van
  200 mm van de dakhoek terug tot de gevel, langs de zijkant van de
  overkapping (bij een hoek tussen twee vrije randen de kant met de kortste
  weg naar de gevel); in 3D, plattegrond, PDF, DXF en kosten
  (`PostModel`, `dak.zijwandM2`/`dak.zijwandMontage`). Ligt de buitenkant
  in het vlak van een gevel, dan loopt die bekleding (felsplaten, rabat,
  steen) erover door, gelijk met de gevel en tot onder de dakrand.
  Bij een overkapping (veranda, inpandig of uitpandig: het dak van een unit
  steekt buiten zijn vloer, `HouseModel.hasCover`) is er geen wolfsdak: de
  keuze verdwijnt en een bestaand wolfsdak wordt een zadeldak met dezelfde
  goot en nok.
- **Dak over de hele woning:** eigenschappen Woning › Dak › "Over hele woning": één
  dakvorm (zelfde invoer als per unit) over de omhullende rechthoek van alle
  units; een wolfsdak alleen bij een rechthoek (bij een L-/T-vorm zouden
  de wolfseinden kilkepers vragen, dan wordt het een zadeldak), bijv. een
  grote wolfskap over twee units naast elkaar. Elke unit
  houdt zijn eigen dakdeel (dekken, bovenste deel van het wolfsdak geknipt
  op de unit, PDF-bladen, kosten); de wanden van alle units volgen het
  woningdak. De daken per unit blijven bewaard (`roof.unitWalls`) en komen
  terug als je het weer uitzet.
- **Vloer:** balken, cirkelvormige doorvoeren, OSB, optioneel chassis;
  in de woning een vloerafwerking (textuur, bijv. visgraat).
- **Woning:** units koppelen aan een zijde (uitlijning + verschuiving); op
  naden vervallen de buitenwanden en komt een naadwand met deur: midden op
  de naad in twee delen (één per unit), of als één binnenwand geheel in unit
  A of B. De hoogte volgt per deel de daklijn van zijn unit. Staat een unit
  met een hogere daklijn tegen een lager dak, dan krijgt zijn buitenwand aan
  de naadzijde een opbouw vanaf de bovenkant van het lage dak (ramen daar
  teken je op die buitenwand) en stopt de naadwand op die hoogte. Loopt het
  lage dak langs de naad schuin, dan loopt de naadwand door en krijgt het
  uitstekende stuk buitenafwerking (vochtdoek + latwerk).
  Binnenwanden teken je in de plattegrond.
- **Dak:** per unit opgebouwd als gespiegelde vloer + dakleer, in de vorm
  die de wanden aangeven: plat, lessenaar (schuine kopgevels) of zadel
  (nok). Elk dakvlak is een eigen dek met de balken als sporen en een eigen
  PDF-blad; doorvoeren gaan naar het vlak waarin ze vallen. Opbouw:
  plafondplaat (OSB) binnen, sporen, dakbeschot (OSB 18 mm) bovenop en
  daarop de bedekking per unit: dakleer, of bij een hellend dak riet
  (180 mm, 3,8 kg/m²) of felsplaten (staande naad, zink/antraciet/zwart);
  de dakrand schuift dan mee omhoog. De dakrand
  (boeidelen/daktrim, spots) loopt als één rand door en volgt de helling.
  Is een dak langs de naad minstens een boeideelhoogte hoger dan het
  aangrenzende, dan krijgt het een eigen rand rondom (boven het lage dak
  zonder spots). De rand van het lage dak loopt dan door tot de gevel van
  het hoge, of langs een zijgevel tot de volle overstek (onder de hoge
  rand). Boeideel en daktrim steken 80 mm boven het dakleer uit. Hebben
  dak én gevel onder een rand felsplaten, dan komt er geen boeideel: de
  dakplaat zet om over de rand, net vóór de gevelbekleding en zonder
  opstand (`RoofModel.FELS_EDGE`, zetwerk zit in de prijs van de
  felsplaten); een boeideel ernaast stopt gelijk met de buitenkant van zo'n
  rand (ook naast daktrim). Onder de boeidelen zit op de gevel een
  ventilatierooster van 40 mm (direct onder de onderplaat, op de
  gevelbekleding; niet boven een veranda), zwart/antraciet/wit
  (`RoofModel.VENT`, Woning › Dak › Boeideel; kosten `dak.ventRoosterM`).
- **Gevel:** gevelbekleding per woning, met override per wand en per
  wandstuk: rabat (vochtdoek + kruislat + rabat 12 mm, kleur per woning,
  getekend als plankentextuur die over naden doorloopt), steen (181
  texturen), stucwerk (pleisterlaag 15 mm op cement-gebonden plaat, kleur
  per woning, `WallModel.STUC`) of felsplaten (staande naad, banen van
  500 mm, zink/antraciet/zwart; opbouw als verticale rabat, kleuren gedeeld
  met de felsplaten op het dak, `WallModel.FELS`; kosten `gevel.felsM2` en
  `gevel.felsMontage`). Een zijde kan gesplitst worden (wand ›
  Wandstukken › Splitsen op, gemeten vanaf de linker vloerhoek van buitenaf):
  elk stuk wordt een eigen wand-element en kan een eigen gevel krijgen
  (bijv. stuc links, hout rechts). Steen is overal een
  steenstrip op een wit isolatieblok, samen 110 mm (`WallModel.STONE`).
  Het trasraam (cementplaat of een eigen steen) komt onder beide, dus
  twee stenen kan. Op een stenen trasraam onder rabat, felsplaten of stuc
  (minder ver uitstekend) komt een afdekker: zetwerk 5° aflopend met een
  neus van 25 mm over de steen, onderbroken bij openingen, zwart/antraciet/wit
  (`WallModel.TRAS_CAP`, `TRIM_COLORS`; kosten `gevel.afdekkerM`). Latwerk, doek en metselwerk lopen per gevel door over
  unit-naden. Sandwichpanelen rondom, 600 mm de grond in.
- **Ruimtes** (`room/room-model.js`): elk door wanden afgesloten gebied is
  een ruimte, bepaald als een verfemmer: alles wat bereikbaar is zonder door
  een wand te gaan (deuren en ramen tellen als wand). Exact op het raster van
  de wandvlakken, dus de netto vloer tot op de mm; kiertjes tot 30 mm tussen
  wanden worden dichtgezet. Gereedschap *Ruimte vullen* (Start/Binnen): kies
  een functie (woonkamer, keuken, slaapkamer, badkamer, toilet, hal, ...) en
  klik in de plattegrond; of selecteer een gebied en kies daar de functie
  (nog eens klikken = de unit eronder). Per ruimte: naam, vloerafwerking
  (o.a. tegels), FIBO-wandpanelen (decor, tot een hoogte of tot het plafond),
  eigen verfkleur en een vals plafond op een vaste hoogte (alleen waar het
  dak hoger ligt; wandafwerking en binnenspots volgen). Laag in de
  plattegrond (Lagen › Ruimtes), label met netto m², in de structuur,
  het rapport, de kosten (vals plafond, FIBO) en op de PDF-plattegrond met
  een ruimtestaat. Het zaadpunt hoort bij een unit en schuift mee.
- **Inrichting** (`interior/fixture-model.js`): zwevend toilet (wandcloset
  aan een voorzetwand), fontein, badmeubel met spiegel, inloopdouche
  (douchegoot, glaswand, regendouche), keukenblok (spoelbak, hoge kast met
  koelkast en oven, vaatwasser, bovenkasten), kookeiland met inductieplaat,
  kledingkast, bed, eettafel met stoelen, bank met chaise longue, fauteuil,
  salontafel, tv-meubel, boiler en wasmachine. Gereedschap Inrichting (I): kies
  een stuk in de werkbalk en klik in de plattegrond; slepen, bij een wand snapt de rug op
  het wandvlak (Alt = vrij), D = draaien, Del = verwijderen. Per stuk maten
  en opties (front, plek spoelbak, glaswand links/rechts, ...). In 2D, 3D
  (afgewerkte fase), de PDF-plattegrond, de structuur en de kosten (groep
  Inrichting; los meubilair telt niet mee). Het stuk hoort bij een unit en
  schuift mee.
- **Verlichting:** boeideel-spots of gevellampen (per gevel verdeeld,
  override per wand) en binnenspots in een raster per unit.
- **Indeling** (zelfde patroon als CAD/BIM-pakketten; elke functie op één plek):
  bovenbalk met menu Bestand (nieuw, openen, opslaan, exporteren,
  projectgegevens, kosten & tijden) · Beeld · Help, de geopende ontwerpen als
  tabs en de knop Opslaan; links de structuur (groepen in-/uitklapbaar en
  onthouden; de groep met de selectie klapt vanzelf open); in het midden een werkbalk met
  gereedschap (Selecteren V, Binnenwand W, Ruimte R, Inrichting I, met de
  opties van het actieve gereedschap ernaast; Unit toevoegen) en weergave
  (Lagen, Omgeving, Doorsnede X, Render, Lopen L, Rapport 4, 2D + 3D / 2D /
  3D met 1/2/3); rechts het eigenschappenpaneel: de selectie (unit,
  wandstuk, binnenwand, ruimte, inrichting, elektra) met kruimelpad terug,
  of zonder selectie de woning (kerncijfers en inklapbare secties Gevel,
  Dak, Binnen, Verlichting, Elektra, Constructie); onderin een statusbalk
  met de hint van het gereedschap en meldingen. Wand- en vloer/dak-editor
  hebben dezelfde indeling (werkbalk boven, paneel met tabbladen en
  Resultaat rechts; binnen de woning met "← Woning" of Esc terug). Help ›
  Sneltoetsen (?) toont alle toetsen. Rapport toont transport per unit,
  gewicht, afmetingen, kosten, hout en plaatwerk in plaats van de
  plattegrond, als masonry (kaart in de kortste kolom, leesvolgorde blijft).
- **3D en plattegrond:** één lagenmenu (Lagen in de werkbalk, met bouwfase
  als snelkeuze) voor 3D en plattegrond; plattegrond zoomt met het
  scrollwiel en de knoppen rechtsonder (F = passend), verschuiven met
  slepen; Doorsnede (wanden afgesneden op een instelbare hoogte, schuif in
  de werkbalk, snede wit afgedekt), binnenzijde in een verfkleur (afgewerkte
  fase), omgeving Ontwerp/Dag/Nacht, Render met lampen als echte
  lichtbronnen.
- **Transport:** per unit buitenmaat (incl. gevelafwerking), hoogte en
  gewicht (vloer/wanden/dak) met een indicatieve breedteklasse.
- **Uitvoer:** JSON opslaan/openen en een samenhangende PDF (aanzichten
  noord/oost/zuid/west als vlakke render met legenda afwerking, plattegrond,
  vloeren, wandstukken, binnenwanden, totalen).
- **CAD-export (DXF):** Bestand › Exporteren › CAD (DXF); los van
  Opslaan/Ctrl+S. DXF R12 (AC1009), opent in elk
  CAD-pakket (AutoCAD, BricsCAD, DraftSight, LibreCAD, …); DWG maakt het
  CAD-pakket zelf met Opslaan als (echte DWG schrijven vergt een GPL- of
  commerciële bibliotheek). Modelruimte 1:1 in mm: plattegrond met noord
  boven en de zuidwesthoek van de units op 0,0, eronder de vier gevels in een
  2×2-raster (maaiveld als basis). Plattegrond: wanden per stuk als gesloten
  polylijn, onderbroken bij sparingen die onder het snijvlak (1500 mm) beginnen
  (hogere gestreept), stijlzone en gevelbekleding als eigen lagen, kozijnen
  (raam: kader + glaslijn; deur: stijlen, blad en draaicirkel als boog;
  schuifdeur: bladen, pijlen, rail), ruimtegrenzen als gesloten polylijn met
  naam/m²/plafond, inrichting, dakrand, palen, schoorsteen, verlichting,
  elektra, naden en elementcodes. Gevels: dezelfde vlakken als de
  PDF-aanzichten (`HousePdf.viewProjections`) als lijntekening met verborgen
  lijnen weg, kozijnen met kader, blad, zij-/bovenlicht en glas
  (`KozijnModel.viewLines`). Maatvoering als echte DIMENSION (maatstijl
  TECTUM): ketting per buitenwandstuk langs de sparingen, totaal per stuk en
  van de woning, hoogtes maaiveld/peil/top per gevel. Lagen `PL-*`
  (plattegrond), `AZ-*` (aanzichten), `MAATVOERING`, `TEKST`; tekst,
  maatvoering en lijntypes afgestemd op 1:50 (`$LTSCALE`/`DIMSCALE` 50).
- **BIM-export (IFC):** Bestand › Exporteren › BIM (IFC), ook in Woning ›
  Uitvoer. IFC4 met alleen de bouwconstructie: hout (stijlen/regels als
  IfcMember, vloerbalken als IfcBeam, dakbalken als IfcMember), stalen
  nokbalk, palen, platen (spaanplaat, OSB, cementplaat als IfcPlate) en
  elektra (buis per leiding, inbouw-/lasdozen, meterkast); geen
  gevelafwerking, latwerk, isolatie, kozijnen, dakbedekking of inrichting.
  Geometrie uit de 3D-opbouw zelf (`HouseIfc`: fase *elektra* voor alle balken
  en leidingen, fase *beplating* voor de platen; herkend aan het materiaal),
  als driehoeksnet. Opbouw: unit › element (A-W1, A-V1, A-D) › onderdelen;
  binnenwanden en elektra los in de bouwlaag. Per onderdeel `Pset_Tectum`
  (element, onderdeel, afmeting, lengte, materiaal). Kleur per soort (op het
  vlak en het materiaal): stijl lichthout, regel oranje, vloerbalk bruin,
  dakbalk roodbruin, paal donkerbruin, stalen nokbalk staalblauw, spaanplaat
  groen, OSB geel, cementplaat grijs; elektra in de app-kleuren
  (`HouseIfc` COLORS). X = oost, Y = noord,
  Z = 0 op peil; zuidwesthoek van de units = 0,0 (zelfde als de DXF).
- **Render-export (OBJ):** Bestand › Exporteren › Render (OBJ), ook in Woning ›
  Uitvoer. Voor een sfeerimpressie: alleen wat in de afgewerkte woning te zien
  is (dak, dakrand, lampen, ruimtes, inrichting; los van de gekozen lagen,
  doorsnede en weergave-opties; zonder buizen en dozen, binnenste vloerbalken,
  latten en isolatie achter de gevel, lichtkegels, logobord, grond en lucht)
  als ZIP met `.obj`, `.mtl`, `textures/*.png` (rabat, steen, riet, tegels) en
  `<naam>_lampen.py`: in Blender uitvoeren importeert de OBJ en zet elke lamp
  (gevellamp, dakrandspot, binnenspot) als echte spotlight met dezelfde plek,
  richting en kegel als in de app (`LightingModel.lightSources`). Meters, Y omhoog (de
  standaard OBJ-import van Blender zet dat goed: noord = +Y), oorsprong op
  maaiveld onder het midden. Kleuren omgerekend van sRGB naar lineair (de app
  heeft geen kleurbeheer, Blender wel), PBR via `Pr`/`Pm`/`d`/`Ke` (ruwheid,
  metaal, doorzichtigheid glas, gloed lampen); textuurherhaling zit in de
  UV's (`ObjWriter`).

## Light-versie (modelpagina's)

Beperkte configurator voor de websitepagina van één model (later in de HUGO-build; nu los via
`light.html?model=<sleutel uit HouseModel.MODELS>`). Inbedden: de stylesheets en scripts uit `light.html`
plus `<div class="tectum-light" data-model="amstel"></div>` (mount vanzelf), of
`TectumLight.mount(el, { model, frames, url, modelViewer, save })`. De engine hoeft niet naast de pagina te staan:
texturen, kleurstalen en `kosten/*.csv` laden via `tectumUrl()` (`js/core/geometry.js`) vanaf de map van de scripts
(bijv. `/configurator/` op een modelpagina van de site); paden in de data blijven relatief.

- **Rekent als de configurator** (zelfde `HouseModel.computeParts`, totalen en `CostModel`), maar toont
  alleen: indicatieve prijs incl. btw (afgerond op € 100), buitenmaten, bouwhoogte, bruto/leefbaar m²,
  inhoud en gewicht. Geen uren, zaaglijst, inkoop of kostenopbouw.
- **Weergave:** 3D (afgewerkt, dag-omgeving), Doorsnede (wanden op een instelbare hoogte, standaard 1,5 m en hoogstens de laagste goot of de hoogte van een plat dak, afgesneden en wit afgedekt
  met `HouseModel.sectionCaps`, dezelfde als de configurator; dak, dakrand, palen en lampen weg) en een
  2D-plattegrond (ruimtes met netto m², wanden, kozijnen met draairichting, inrichting, dakrand, buitenmaten).
- **Keuzes:** per unit breedte, diepte, goothoogte en dakvorm met richting (lessenaar: hoge kant noord/zuid/
  west/oost; zadel- en wolfsdak: nok noord–zuid of west–oost); bij een hellend dak de nokhoogte (lessenaar:
  hoge kant, met de helling eronder; de goot omhoog neemt de nok mee), bij een wolfsdak ook de hoogte van het
  wolfseind (bij een dak over de hele woning één keer), dakbedekking, gevelbekleding (hout met richting, felsplaten, stuc, steenstrips; kleur),
  het accent van het model (de afwijkende gevel; of geen), trasraam (geen of steen, met hoogte; een cementplaat-trasraam van het model wordt geen), boeidelen of daktrim
  (met kleur boeidelen; een model met beide houdt zijn indeling tot je kiest), zetwerk-kleur (afdekker trasraam en
  ventilatierooster), binnenspots aan/uit en het type buitenverlichting. Wolfsdak over de hele
  woning alleen als de units samen een rechthoek vormen en nooit bij een overkapping (zoals de configurator). Geen openingen,
  binnenwanden, inrichting of elektra; die volgen het model.
- **Keuzes op een schone kopie:** `LightModel.build` past de keuzes elke keer toe op het model zelf; wat niet
  afwijkt blijft precies zoals in het model. Bij een andere maat schuiven binnenwanden mee met hun unit en
  schuift wat tegen de oost- of zuidgevel staat (binnenwand-eindpunt, inrichting) mee met die gevel (`BAND`).
  Bij een andere hoogte gaan de binnenwanden van die unit evenveel mee. Een andere dakvorm dan die van het
  model krijgt de helling uit `LightModel.PITCH` (lessenaar 10°, zadel 30°, wolfsdak 35°).
- **Kaders:** standaard `UnitModel.LIMITS` (maat 2,4–14 m, max 4,7 m in één richting; hoogte 2,4–3 m), per
  model te beperken in `LightModel.FRAMES` of per pagina met `frames` (zelfde vorm; `null` = maat staat vast).
- **Indelingscontrole** (`LightModel.check`): een keuze waarbij ramen of deuren niet meer passen
  (verschoven, ingeklemd, te hoog of over een naad), een binnenwand buiten de units valt, inrichting door
  een gevel steekt, ruimtes verdwijnen of units overlappen, wordt geweigerd; vergeleken met het model zelf.
  Bij een maat wordt de dichtstbijzijnde maat gezocht die nog past.
- **Indeling:** paneel als accordeon (Afmetingen, Dak, Gevel, Verlichting; één open, de kop vat de keuze samen),
  kerncijfers en prijs met PDF-knop onderaan. Responsief op de breedte van de tool zelf (container queries; in de
  site in een Bootstrap col-12): vanaf 720 px naast elkaar, smaller 3D boven en de keuzes eronder met prijs en
  PDF vast onderin beeld. Stijl alles onder `.tectum-light` (Bootstrap-reboot geneutraliseerd); Bootstrap Icons
  nodig (`css/vendor/bootstrap-icons.min.css`). Het scrollwiel scrolt de pagina, tenzij je in de 3D hebt
  geklikt of Ctrl/⌘ ingedrukt houdt. Zijwaarts schuiven: rechts of middelste knop slepen, Shift/Ctrl/⌘ +
  slepen, of de pijltjestoetsen met de muis boven de 3D. Touch: één vinger draaien, twee vingers knijpen/schuiven (eigen
  OrbitControls, geldt ook voor de configurator).
- **Opslaan = PDF** (`LightPdf`): voorblad "Uw woningontwerp" (beeld uit de 3D-weergave, kerncijfers, keuzes
  in woorden via `LightModel.describe`, indicatieve prijs, contactgegevens en een QR-code naar de modelpagina
  op de site, of `data-url`/`url` van de pagina), dan aanzichten en plattegrond
  (`HousePdf.generate(state, { customer: true, doc })`: zonder onderdelenlijst, elementcodes, elektra en
  kosten) en als laatste het stappenplan van de site ("Hoe verloopt het traject?") met een blok over maatwerk
  met de eigen software (keuken op maat, indeling, ramen en deuren). Contact en stappen staan
  in `LightPdf.COMPANY` en `STEPS`.
- **Eigen opslaan** (`save: { label, icon, onSave }`): vervangt de PDF-knop, bijv. "Ontwerp aanvragen" op de site.
  `onSave` krijgt `{ design, label, key, info, choices, url }`: `design` is de house-design-JSON zoals de
  configurator die opslaat (de CRM maakt daar het gekozen model van), `info` de kerncijfers met prijs, `choices` de
  keuzes in woorden. Zonder `save` (en via `el.tectumLight.design()`) hetzelfde ontwerp.
- **AR / schermvullend:** knop rechtsboven in de weergave. Op een telefoon of tablet: het ontwerp als GLB
  (`GlbWriter`, afgewerkte woning zoals in 3D, één primitive per materiaal, texturen als JPEG/PNG tot 1024 px,
  lichtbundels weg; maaiveld onder het midden = oorsprong, `HouseModel.groundOrigin`) in model-viewer, over de
  hele pagina, met de knop "Bekijk in je tuin" (ware grootte; `ar-modes="webxr scene-viewer quick-look"`, op iOS
  maakt model-viewer zelf de USDZ). model-viewer wordt pas bij de eerste keer geladen
  (`js/vendor/model-viewer-umd.min.js` naast `js/light/`, of `modelViewer`/`data-model-viewer`). AR vraagt
  https; Scene Viewer (Android zonder WebXR) heeft bovendien een publieke URL van de GLB nodig, een blob-URL
  werkt daar niet. Op de desktop: de weergave schermvullend (Fullscreen API; het scrollwiel zoomt dan direct).
  Per ontwerp wordt de GLB één keer gemaakt; `el.tectumLight.glb()` geeft `{ blob, url, stats }` (op
  `light.html` de testknop GLB).

## Kosten en prijzen (CSV)

Alle waarden van het kostenmodel staan in twee CSV-bestanden in `kosten/`, die
de app bij het starten ophaalt. Elke waarde staat op één plek; de CSV's zijn
leidend en de app bewaart niets in de browser.

- `kosten/intern.csv`: eigen waarden: tijden, uurloon, bezetting, kosten per
  uur, opslagen, marge (alles behalve prijzen).
- `kosten/leveranciers.csv`: alle inkoopprijzen (bijv. uit API-scripts van
  leveranciers), ook constructiehout per balkmaat.
- `js/cost/cost-defaults.js`: welke posten er zijn (labels, eenheden, keuzes)
  en noodwaarden voor wat een CSV mist.

```
# intern.csv
code;omschrijving;eenheid;waarde
arbeid.uurloon;Uurloon productie (all-in);€/u;45
zagen.methode;Zaagmethode;;robot

# leveranciers.csv
code;omschrijving;eenheid;prijs;leverancier;artikelnummer;bijgewerkt
elektra.wcdEnkel;Wandcontactdoos enkel met randaarde;€/st.;6,00;Groothandel X;123456;2026-10-09
hout.balk.38x235;Constructiehout vuren C24 38×235;€/m;4,91;Houthandel Y;;2026-10-09
```

- Verplicht: `code` en `waarde` (of `prijs`), excl. btw; `6,00`, `6.00`,
  `1.234,50` en `€ 6` mogen; bij een keuze de sleutel of de tekst.
  Scheidingsteken `;`, `,` of tab; regels met `#` worden overgeslagen.
- `code` = `<groep>.<sleutel>` uit `cost-defaults.js`, of `hout.balk.<b>x<h>`
  voor constructiehout per balkmaat in €/m (zonder balkmaat: m³-prijs × volume).
- `omschrijving` is de naam van de post in de app (leeg = die uit `cost-defaults.js`).
- `eenheid` is optioneel; ingevuld moet die gelijk zijn aan die van de post,
  anders wordt de regel geweigerd.
- Een prijs in intern.csv of een tijd in leveranciers.csv wordt geweigerd
  ("hoort in …"). Meerdere regels met dezelfde code in leveranciers.csv
  (leveranciers): de laagste prijs telt.
- Onbekende codes (bijv. onderdelen die de app nog niet rekent) en fouten staan
  bovenaan in Kosten & tijden.
- Kosten & tijden: **Toepassen** geldt tot herladen (om te proberen);
  **intern.csv downloaden** om het bestand in `kosten/` te vervangen.
  Prijsvelden staan vast. Bij Leveranciers: **Sjabloon** (alle prijscodes),
  **Tijdelijk laden** (tot herladen of **Terug naar server**).

## Bekende beperkingen

- DXF: geen arceringen en geen lijndiktes (R12); kleuren per laag (ACI), dus
  pendiktes via de plotstijl. Geen doorsnede en geen dakaanzicht. Eenheid
  staat niet in het bestand: in CAD op millimeters zetten (UNITS) als het
  pakket erom vraagt.
- OBJ: lichtbronnen alleen via het meegeleverde Blender-script, geen
  reliëf-/normaalkaarten; glas als doorzichtig materiaal, in Blender eventueel
  op Glass BSDF zetten.
- IFC: onderdelen zijn driehoeksnetten (niet parametrisch); geen
  verbindingsmiddelen, isolatie of bekabeling (alleen buizen).

- Tijdelijk (verwijderen voor productie): zaagmachine-overzicht (zaagmeters bij
  2400 m/u, zaagsneden, hoeken) in de app en op het totalenblad (`SAW_M_PER_H`).
- Tijdelijk: een nieuwe woning is het voorbeeldontwerp "Vlinderwoning"
  (92 m², drie units, vlinderdak met riet + platte tuinkamer, ook als
  `json/premade/vlinderwoning.json`); uit te zetten met `TEST_DEFAULT` in
  `js/house/house-model.js`. Bij het starten opent model **Amstel**
  (`HouseModel.createAmstel`, naar `examples/ontwerp_amstel.pdf`): 11,24 ×
  7,2 m, twee modules onder één plat dak dat over het terras doorloopt,
  stucwerk wit met verticaal hout aan de slaapkamerkant, binnenwanden,
  dubbele schuifdeur tussen woonkamer en hal, en complete inrichting.
  Langer maken: beide units breder (alles is vanaf de westgevel gemaat).
  Model **Wetering** (`HouseModel.createWetering`, naar
  `examples/ontwerp_wetering.pdf`): 10,5 × 4,8 m, twee units van 2,6 en
  2,2 m zonder naadwand (open woonkamer over de volle diepte), verticaal
  rabat grijs, plat dak met zwart boeideel, hoekkeuken met kookplaat,
  badkamer, slaapkamer met kledingkast. Model **IJssel**
  (`HouseModel.createIJssel`, naar `examples/ontwerp_ijssel.pdf`): L-vorm
  14 × 4,6 m met een vleugel van 4,6 × 3 m, twee units met zadeldak en
  riet die met een kil en een hoekkeper op elkaar aansluiten, stucwerk wit,
  openslaande deuren in de westgevel. Model **Waal**
  (`HouseModel.createWaal`, naar `examples/ontwerp_waal.pdf`): 12,85 × 7 m,
  flauw zadeldak dat aan de oostkop 1,5 m doorloopt als veranda op eiken
  palen (Overkapping per unit). Model **Maas** (`HouseModel.createMaas`,
  naar `examples/ontwerp_maas.pdf`): vierkant 9,2 × 9,2 m, flauw zadeldak
  over de hele woning; de overkapping maakt van de noordwesthoek een
  inpandige veranda (2,5 × 4,6 m) op eiken palen. Model **Rijn**
  (`HouseModel.createRijn`, naar `examples/ontwerp_rijn.pdf`): L-vorm
  13 × 10 m, hoofdvolume met flauw zadeldak (twee lessenaars die op de naad
  de nok vormen) en een vleugel met plat dak, steenstrips rondom met een
  schoorsteen (800 mm, hart op de naad) in de oostgevel, kookeiland, logeerkamer en
  apart toilet in de vleugel. Model **Reest** (`HouseModel.createReest`,
  naar `examples/ontwerp_reest.pdf`): 12,9 × 7,85 m, hoofdvolume
  11,5 × 4,8 m onder één lessenaarsdak (hoog aan de noordgevel, twee units
  van 3,4 en 1,4 m met lessenaars in hetzelfde vlak) dat aan de westkop
  1,4 m doorloopt als overkapping bij de voordeur, dicht met een witte
  zijwand; aanbouw met plat dak (toilet, berging, entree met open doorgang
  naar de woonkamer, daktrim i.p.v. boeidelen); zuidgevel en dak in
  antraciet felsplaten (zuidrand zonder boeideel, de felsplaten lopen over
  de zijwand door), verder verticale rabat. Model **Vecht** (`HouseModel.createVecht`): U-vorm
  13 × 9,5 m, drie units (slaapvleugel west, tussenlid met entree, leefvleugel oost) met de holte open naar
  het noorden; de vleugels lessenaars die naar de holte aflopen, het tussenlid plat op dezelfde goot, de
  overkapping van het tussenlid dekt de holte (palen niet nodig); zwarte verticale rabat, wit stucwerk aan de
  holte. De standaardmodellen staan in
  `HouseModel.MODELS`; Bestand › Snel nieuw en het venster Nieuw worden
  daaruit opgebouwd (nieuw model = één regel plus een `create`-functie die
  `modelKit` gebruikt). De L-woning (8 × 3,6 m + 4,5 × 3,6 m) blijft
  beschikbaar als "Woning L-vorm".
- Netto m² per ruimte telt de hele vloer, ook onder een laag schuin dak
  (geen NEN 2580-correctie voor hoogte < 1,5 m).
- Units kunnen niet gedraaid worden.
- Getekende binnenwanden volgen de dakvorm (nog) niet.
- De dak-editor toont het dek in de plattegrond (niet per schuin dakvlak).
- Geen schaduw per lamp in de render (browserlimiet).
- Eigen OrbitControls: roteren/zoomen/pannen, geen damping.

## Versie

`APP_VERSION` in `js/app.js`: laatste cijfer per iteratie, middelste per
mijlpaal (met git-tag), eerste bij live-gang. De changelog staat in git.