Tectum/README.md

# Tectum — configurator Van Emous Mantelzorgwoningen (intern)

Configurator voor mantelzorgwoningen: wand, vloer en woning (gekoppelde units)
met 2D, 3D, specificaties en PDF-tekenbladen.

Copyright © 2026 Machiel Heinen. Alle rechten voorbehouden; gebruik
uitsluitend met schriftelijke toestemming. Zie [LICENTIE.md](LICENTIE.md).
Elk bronbestand begint met deze copyright-kop.

## Draaien

```
./start.sh            # of: python3 -m http.server 8000
```
Open `http://localhost:8000`. Elke statische webserver volstaat; geen
build-stap. Direct openen via `file://` werkt niet (texturen/lucht).

## Structuur

```
index.html          app-shell: ribbon, splashscreen
css/app.css         alle stijl
js/vendor/          three.js r128, eigen OrbitControls, jsPDF
js/core/            gedeelde helpers: geometrie, bouwfasen, ribbon, UI-kit, PDF-bladen,
                    labels, camerageheugen, weergavefilter, skybox, licentie, logo
js/wall/            WallModel (logica) + wand-PDF + wand-editor
js/floor/           FloorModel (logica) + vloer-PDF + vloer-editor
js/roof/            RoofModel: dak (plat/lessenaar/zadel) + dakrand (boeidelen/daktrim)
js/lighting/        LightingModel: gevellampen, boeideel-spots, binnenspots
js/elektra/         ElektraModel + ElektraPdf: meterkast, schakelaars (letters), wcd, groepen, leidingen
js/sandwich/        SandwichModel: sandwichpanelen rondom
js/room/            RoomModel: ruimtes (verfemmer), functie, netto m², afwerking, vals plafond
js/interior/        FixtureModel: inrichting (sanitair, keuken, kasten, meubels, boiler)
js/unit/            UnitModel: 1 vloer + 4 wanden, naden, wandstukken
js/house/           HouseModel (woning) + woning-PDF + woning-editor
js/cost/            CostModel (kostenberekening), posten + noodwaarden, CostCsv (CSV's), venster Kosten & tijden
js/app.js           menubalk, versienummer, actieve editor
json/defaults/      referentie-JSON's (niet runtime ingeladen)
kosten/             intern.csv (eigen waarden) + leveranciers.csv (live prijzen), bij het starten ingeladen
assets/             logo, texturen, skybox
```

## Uitgangspunten

- **Eén bron per logica.** Rekenwerk en 3D-opbouw zitten alleen in de
  `*Model`/`*Pdf`-modules; editors en woning hergebruiken die.
- **Geen ES-modules, geen CDN.** Gewone `<script>`-tags in vaste volgorde
  (zie `index.html`), alle libraries lokaal.
- **Assen/zijden.** Bovenaanzicht boven = noord: voor = noord, achter = zuid,
  links = west, rechts = oost (interne sleutels blijven voor/achter/…).
- **Hoogtes** gelden vanaf bovenkant vloer (loopvlak).
- **Bouwfasen** (`BuildStages`): regelwerk → elektra (buizen, dozen, meterkast) → beplating → vochtdoek →
  latwerk → gevel & dak → afgewerkt, de volgorde in de hal. De 3D toont de
  gekozen fase; lagen die daarin aan beide zijden zijn ingesloten worden niet
  gebouwd (stijlen tussen spaanplaat en doek, latten en doek achter de rabat,
  sporen tussen plafond en dakbedekking). Specificaties en totalen rekenen
  altijd met alle lagen.
- **Invoer volgt de logica:** de dakvorm is een eigenschap van de unit
  (plat/lessenaar/zadel, richting, goot- en nokhoogte of helling); de
  wanden volgen.

## Functionaliteit

- **Wand:** openingen (raam/deur/voordeur) met ankers, ook boven elkaar
  (raam boven een deur; stijlen ertussen van dorpel tot dorpel), regelwerk
  38x235 met dubbele hoekstijlen en een dubbele stijl naast deuren, zaagplan
  op handelslengtes, spaanplaat binnen, vochtdoek (met kruislat en trasraam)
  of cementplaat buiten.
- **Elektra** (`elektra/`): meterkast (3×25 A) bij de voordeur, schakelaars
  met letter (A binnen, B buiten, per unit een eigen; dezelfde letter bij de
  lampen erop), dubbele wcd's per unit, apparaten met eigen groep (kookgroep
  perilex, wasmachine, droger, warmtepomp, optioneel oven/vaatwasser).
  Groepenverklaring met fasen en aardlekschakelaars, leidingen via stijlen
  en plafond naar de meterkast (strekkende meters per type, draad, buis,
  steekverbinders op module-naden), materiaallijst en eigen PDF-blad.
  Buizen minstens 50 mm uit elkaar (gebundeld alleen het laatste stuk naar
  de meterkast). Vloer-wcd's met leiding door de vloer. Elektra ook op de
  PDF-bladen per wand, vloer en dakvlak (plafond). Alles verplaatsbaar door
  te slepen in de plattegrond. Kosten (groep Elektra): buis + draad per
  meter, boorgaten (geteld op stijlen, regels en balken), dozen,
  afmonteren, groepenkast en keuring.
- **Kozijnen** (`wall/kozijn-model.js`): per opening een vulling (geen, raam
  met vast glas en optioneel ventilatierooster, of deur met dorpel en
  optionele glasstrook of als glasdeur; zij- en bovenlicht vullen de rest van een grote
  opening), kleur buiten en binnen (wit, grijs, antraciet, zwart). Volgt de
  maat van de opening, ook een schuine bovenzijde. Deur: kant van het blad,
  scharnierzijde en draairichting (naar binnen/buiten); openslaande deuren
  met zijlichten = twee deuren naast elkaar. Schuifdeur: 1 of 2 bladen
  (uit elkaar), in de wand of op de wand aan een rail (binnen- of
  buitenzijde), glazen of dicht blad. In de plattegrond (app en PDF) een
  draaicirkel per deur en de schuifrichting per schuifdeur; in de loopmodus
  gaan deuren open (dubbele schuifdeur samen). Dagkanten (afgewerkte
  fase): binnen een geschilderde omranding, dagkantplaten tot het kozijn en
  een vensterbank onder ramen; buiten een omranding in de kozijnkleur en
  een waterslag onder ramen (`WallModel.build3D`).
- **Plafond:** in de afgewerkte fase is de onderkant van het dak
  geschilderd in de plafondkleur (Binnen › Wanden › Plafond), zolang
  "Geschilderd" aan staat; anders kale OSB.
- **Dakvorm/wandhoogte:** per unit een dakvorm (Unit › Dakvorm: plat,
  lessenaar, zadel, mansarde of wolfsdak, met schuiven en hellingshoek).
  Daaruit volgen de wanden: de kopgevels krijgen de daklijn (bij mansarde
  met twee knikken, bij een wolfsdak afgeknot op het wolfseind, met
  daarboven driehoekige wolfseinden met de dakhelling tot de nok, met een
  rechte nok ertussen), de haakse wanden staan vlak op de goothoogte. Het
  bovenste deel van een wolfsdak is gewoon houtwerk: sporen, hoekkepers,
  nokbalk en kopbalken (ook in zaaglijst, specificaties en kosten).
  Goot en nok gelden over de volle vloermaat (goot boven de buitenkant van
  de gevel); staat de kopgevel tussen de haakse wanden, dan loopt zijn
  daklijn daar precies op aan. Knik en wolfseind schalen mee met goot en
  nok (verhouding). Bij een knik (mansarde) sluiten de dakvlakken in
  verstek aan. De PDF heeft voor een wolfsdak een eigen blad met het
  bovenste deel (bovenaanzicht houtwerk + stuklijst).
  Grenzen (`UnitModel.LIMITS`): nok max 5 m, goot / plat dak max 3 m (vanaf
  bovenkant vloer tot onderkant dak), unit max 4,3 x 14 m. Platte daken van verschillende hoogte krijgen elk hun eigen
  boeideel (versprongen, het lage loopt door tot onder het hoge). Wijzig je een
  wandhoogte in de wand-editor, dan geldt dezelfde regel vanuit die wand.
  De daklijn van een wand hoort bij de wand zonder naden: loopt een wand
  door een naad langer door (bijv. de kopgevel naast een gekoppelde unit),
  dan blijven nok en knikken op hun plaats (`UnitModel.topLineOn`).
- **Overkapping:** bij een dak over de hele woning met `cover` loopt het
  dak door tot de omhullende rechthoek waar geen unit staat (bijv. een
  terras naast een kortere module), met een afgewerkte onderplaat in de
  kleur van het boeideel (`HouseModel.coverExtensions`).
- **Dak over de hele woning:** tabblad Dak › "Over hele woning": één
  dakvorm (zelfde invoer als per unit) over de omhullende rechthoek van alle
  units; een wolfsdak alleen bij een rechthoek (bij een L-/T-vorm zouden
  de wolfseinden kilkepers vragen, dan wordt het een zadeldak), bijv. een
  grote wolfskap over twee units naast elkaar. Elke unit
  houdt zijn eigen dakdeel (dekken, bovenste deel van het wolfsdak geknipt
  op de unit, PDF-bladen, kosten); de wanden van alle units volgen het
  woningdak. De daken per unit blijven bewaard (`roof.unitWalls`) en komen
  terug als je het weer uitzet.
- **Vloer:** balken, cirkelvormige doorvoeren, OSB, optioneel chassis;
  in de woning een vloerafwerking (textuur, bijv. visgraat).
- **Woning:** units koppelen aan een zijde (uitlijning + verschuiving); op
  naden vervallen de buitenwanden en komt een naadwand met deur: midden op
  de naad in twee delen (één per unit), of als één binnenwand geheel in unit
  A of B. De hoogte volgt per deel de daklijn van zijn unit. Staat een unit
  met een hogere daklijn tegen een lager dak, dan krijgt zijn buitenwand aan
  de naadzijde een opbouw vanaf de bovenkant van het lage dak (ramen daar
  teken je op die buitenwand) en stopt de naadwand op die hoogte. Loopt het
  lage dak langs de naad schuin, dan loopt de naadwand door en krijgt het
  uitstekende stuk buitenafwerking (vochtdoek + latwerk).
  Binnenwanden teken je in de plattegrond.
- **Dak:** per unit opgebouwd als gespiegelde vloer + dakleer, in de vorm
  die de wanden aangeven: plat, lessenaar (schuine kopgevels) of zadel
  (nok). Elk dakvlak is een eigen dek met de balken als sporen en een eigen
  PDF-blad; doorvoeren gaan naar het vlak waarin ze vallen. Opbouw:
  plafondplaat (OSB) binnen, sporen, dakbeschot (OSB 18 mm) bovenop en
  daarop de bedekking per unit: dakleer, of bij een hellend dak riet
  (180 mm, 3,8 kg/m²) of felsplaten (staande naad, zink/antraciet/zwart);
  de dakrand schuift dan mee omhoog. De dakrand
  (boeidelen/daktrim, spots) loopt als één rand door en volgt de helling.
  Is een dak langs de naad minstens een boeideelhoogte hoger dan het
  aangrenzende, dan krijgt het een eigen rand rondom (boven het lage dak
  zonder spots). De rand van het lage dak loopt dan door tot de gevel van
  het hoge, of langs een zijgevel tot de volle overstek (onder de hoge
  rand). Boeideel en daktrim steken 80 mm boven het dakleer uit.
- **Gevel:** gevelbekleding per woning, met override per wand en per
  wandstuk: rabat (vochtdoek + kruislat + rabat 12 mm, kleur per woning,
  getekend als plankentextuur die over naden doorloopt), steen (181
  texturen) of stucwerk (pleisterlaag 15 mm op cement-gebonden plaat, kleur
  per woning, `WallModel.STUC`). Een zijde kan gesplitst worden (wand ›
  Wandstukken › Splitsen op, gemeten vanaf de linker vloerhoek van buitenaf):
  elk stuk wordt een eigen wand-element en kan een eigen gevel krijgen
  (bijv. stuc links, hout rechts). Steen is overal een
  steenstrip op een wit isolatieblok, samen 110 mm (`WallModel.STONE`).
  Het trasraam (cementplaat of een eigen steen) komt onder beide, dus
  twee stenen kan. Latwerk, doek en metselwerk lopen per gevel door over
  unit-naden. Sandwichpanelen rondom, 600 mm de grond in.
- **Ruimtes** (`room/room-model.js`): elk door wanden afgesloten gebied is
  een ruimte, bepaald als een verfemmer: alles wat bereikbaar is zonder door
  een wand te gaan (deuren en ramen tellen als wand). Exact op het raster van
  de wandvlakken, dus de netto vloer tot op de mm; kiertjes tot 30 mm tussen
  wanden worden dichtgezet. Gereedschap *Ruimte vullen* (Start/Binnen): kies
  een functie (woonkamer, keuken, slaapkamer, badkamer, toilet, hal, ...) en
  klik in de plattegrond; of selecteer een gebied en kies daar de functie
  (nog eens klikken = de unit eronder). Per ruimte: naam, vloerafwerking
  (o.a. tegels), FIBO-wandpanelen (decor, tot een hoogte of tot het plafond),
  eigen verfkleur en een vals plafond op een vaste hoogte (alleen waar het
  dak hoger ligt; wandafwerking en binnenspots volgen). Laag in de
  plattegrond (Beeld › Tonen: Ruimtes), label met netto m², in de structuur,
  het rapport, de kosten (vals plafond, FIBO) en op de PDF-plattegrond met
  een ruimtestaat. Het zaadpunt hoort bij een unit en schuift mee.
- **Inrichting** (`interior/fixture-model.js`): zwevend toilet (wandcloset
  aan een voorzetwand), fontein, badmeubel met spiegel, inloopdouche
  (douchegoot, glaswand, regendouche), keukenblok (spoelbak, hoge kast met
  koelkast en oven, vaatwasser, bovenkasten), kookeiland met inductieplaat,
  kledingkast, bed, eettafel met stoelen, bank met chaise longue, fauteuil,
  salontafel, tv-meubel, boiler en wasmachine. Binnen › Inrichting: kies
  een stuk en klik in de plattegrond; slepen, bij een wand snapt de rug op
  het wandvlak (Alt = vrij), D = draaien, Del = verwijderen. Per stuk maten
  en opties (front, plek spoelbak, glaswand links/rechts, ...). In 2D, 3D
  (afgewerkte fase), de PDF-plattegrond, de structuur en de kosten (groep
  Inrichting; los meubilair telt niet mee). Het stuk hoort bij een unit en
  schuift mee.
- **Verlichting:** boeideel-spots of gevellampen (per gevel verdeeld,
  override per wand) en binnenspots in een raster per unit.
- **Ribbon** (`core/ribbon.js`, vervangt de menubalk): Bestand · Start ·
  Gevel · Dak · Binnen · Constructie · Verlichting · Rapport · Beeld · Extra,
  plus een gekleurd tabblad voor de selectie (unit, wandstuk, binnenwand of
  naadwand) dat vanzelf opent. Velden staan in groepen naast elkaar, met
  schuiven voor maten met een logisch bereik. Dubbelklik op een tabblad
  klapt de ribbon in. Plattegrond en 3D gebruiken de volle breedte; tabblad
  Rapport toont het rapport (transport per unit, gewicht, afmetingen,
  kosten, hout, plaatwerk, met staafdiagrammen) in plaats van de plattegrond.
- **3D:** schuif Bouwfase linksonder; Beeld › Tonen: Dak/Lampen; Beeld ›
  Doorsnede (wanden afgesneden op een instelbare hoogte, schuif in de ribbon
  en onder de 3D, snede wit afgedekt), binnenzijde in een
  verfkleur (afgewerkte fase), omgeving Ontwerp/Dag/Nacht, Render met lampen
  als echte lichtbronnen.
- **Transport:** per unit buitenmaat (incl. gevelafwerking), hoogte en
  gewicht (vloer/wanden/dak) met een indicatieve breedteklasse.
- **Uitvoer:** JSON opslaan/openen en een samenhangende PDF (aanzichten
  noord/oost/zuid/west als vlakke render met legenda afwerking, plattegrond,
  vloeren, wandstukken, binnenwanden, totalen).

## Kosten en prijzen (CSV)

Alle waarden van het kostenmodel staan in twee CSV-bestanden in `kosten/`, die
de app bij het starten ophaalt. Elke waarde staat op één plek; de CSV's zijn
leidend en de app bewaart niets in de browser.

- `kosten/intern.csv`: eigen waarden: tijden, uurloon, bezetting, kosten per
  uur, opslagen, marge (alles behalve prijzen).
- `kosten/leveranciers.csv`: alle inkoopprijzen (bijv. uit API-scripts van
  leveranciers), ook constructiehout per balkmaat.
- `js/cost/cost-defaults.js`: welke posten er zijn (labels, eenheden, keuzes)
  en noodwaarden voor wat een CSV mist.

```
# intern.csv
code;omschrijving;eenheid;waarde
arbeid.uurloon;Uurloon productie (all-in);€/u;45
zagen.methode;Zaagmethode;;robot

# leveranciers.csv
code;omschrijving;eenheid;prijs;leverancier;artikelnummer;bijgewerkt
elektra.wcdEnkel;Wandcontactdoos enkel met randaarde;€/st.;6,00;Groothandel X;123456;2026-10-09
hout.balk.38x235;Constructiehout vuren C24 38×235;€/m;4,91;Houthandel Y;;2026-10-09
```

- Verplicht: `code` en `waarde` (of `prijs`), excl. btw; `6,00`, `6.00`,
  `1.234,50` en `€ 6` mogen; bij een keuze de sleutel of de tekst.
  Scheidingsteken `;`, `,` of tab; regels met `#` worden overgeslagen.
- `code` = `<groep>.<sleutel>` uit `cost-defaults.js`, of `hout.balk.<b>x<h>`
  voor constructiehout per balkmaat in €/m (zonder balkmaat: m³-prijs × volume).
- `omschrijving` is de naam van de post in de app (leeg = die uit `cost-defaults.js`).
- `eenheid` is optioneel; ingevuld moet die gelijk zijn aan die van de post,
  anders wordt de regel geweigerd.
- Een prijs in intern.csv of een tijd in leveranciers.csv wordt geweigerd
  ("hoort in …"). Meerdere regels met dezelfde code in leveranciers.csv
  (leveranciers): de laagste prijs telt.
- Onbekende codes (bijv. onderdelen die de app nog niet rekent) en fouten staan
  bovenaan in Kosten & tijden.
- Kosten & tijden: **Toepassen** geldt tot herladen (om te proberen);
  **intern.csv downloaden** om het bestand in `kosten/` te vervangen.
  Prijsvelden staan vast. Bij Leveranciers: **Sjabloon** (alle prijscodes),
  **Tijdelijk laden** (tot herladen of **Terug naar server**).

## Bekende beperkingen

- Tijdelijk (verwijderen voor productie): zaagmachine-overzicht (zaagmeters bij
  2400 m/u, zaagsneden, hoeken) in de app en op het totalenblad (`SAW_M_PER_H`).
- Tijdelijk: een nieuwe woning is het voorbeeldontwerp "Vlinderwoning"
  (92 m², drie units, vlinderdak met riet + platte tuinkamer, ook als
  `json/premade/vlinderwoning.json`); uit te zetten met `TEST_DEFAULT` in
  `js/house/house-model.js`. Bij het starten opent model **Amstel**
  (`HouseModel.createAmstel`, naar `examples/ontwerp_amstel.pdf`): 11,24 ×
  7,2 m, twee modules onder één plat dak dat over het terras doorloopt,
  stucwerk wit met verticaal hout aan de slaapkamerkant, binnenwanden,
  dubbele schuifdeur tussen woonkamer en hal, en complete inrichting.
  Langer maken: beide units breder (alles is vanaf de westgevel gemaat).
  Model **Wetering** (`HouseModel.createWetering`, naar
  `examples/ontwerp_wetering.pdf`): 10,5 × 4,8 m, twee units van 2,6 en
  2,2 m zonder naadwand (open woonkamer over de volle diepte), verticaal
  rabat grijs, plat dak met zwart boeideel, hoekkeuken met kookplaat,
  badkamer, slaapkamer met kledingkast. De standaardmodellen staan in
  `HouseModel.MODELS`; Bestand › Snel nieuw en het venster Nieuw worden
  daaruit opgebouwd (nieuw model = één regel plus een `create`-functie die
  `modelKit` gebruikt). De L-woning (8 × 3,6 m + 4,5 × 3,6 m) blijft
  beschikbaar als "Woning L-vorm".
- Netto m² per ruimte telt de hele vloer, ook onder een laag schuin dak
  (geen NEN 2580-correctie voor hoogte < 1,5 m).
- Units kunnen niet gedraaid worden.
- Getekende binnenwanden volgen de dakvorm (nog) niet.
- De dak-editor toont het dek in de plattegrond (niet per schuin dakvlak).
- Geen schaduw per lamp in de render (browserlimiet).
- Eigen OrbitControls: roteren/zoomen/pannen, geen damping.

## Versie

`APP_VERSION` in `js/app.js`: laatste cijfer per iteratie, middelste per
mijlpaal (met git-tag), eerste bij live-gang. De changelog staat in git.